Hai anh em và vàng

Ngày xửa ngày xưa, ở gần thành Giê-ru-xa-lem có hai anh em ruột. Người anh tên là A-pha-na-xi, người em tên là I-ô-an. Hai anh em sống trên một ngọn núi, cách thành không xa, ai cho gì thì ăn nấy. Ngày nào hai anh em cũng đi làm. Nhưng họ không làm việc cho mình, mà làm việc cho người nghèo. Chỗ nào có người vất vả quá sức, chỗ nào có người ốm đau, có trẻ mồ côi, có bà goá, hai anh em tìm tới đó, làm giúp rồi ra đi, không nhận tiền công. Cả tuần hai anh em đi mỗi người một ngả, chỉ đến chiều thứ bảy mới về gặp nhau ở chỗ ở. Riêng ngày chủ nhật, hai anh em ở nhà, cầu nguyện và chuyện trò với nhau. Và thiên thần của Chúa hiện xuống, ban phúc cho họ. Sang thứ hai, hai anh em lại chia tay, mỗi người đi một ngả. Cứ như thế nhiều năm, tuần nào thiên thần của Chúa cũng hiện xuống ban phúc cho hai anh em.

Một sáng thứ hai, khi hai anh em đã ra đi làm và đã rẽ mỗi người một ngả, người anh là A-pha-na-xi bỗng thấy bịn rịn không nỡ rời người em mà mình thương yêu, bèn dừng lại, ngoái nhìn. I-ô-an đang cúi đầu đi về phía mình, không ngoảnh lại. Nhưng bỗng I-ô-an cũng dừng lại, như vừa trông thấy cái gì, đưa tay lên che mắt, chăm chú nhìn về một chỗ. Rồi anh lại gần chỗ ấy, rồi bỗng nhảy vọt sang một bên, chẳng ngoảnh lại, chạy thục mạng xuống núi rồi lên núi, xa khỏi chỗ đó, như có thú dữ đuổi sau lưng. A-pha-na-xi lấy làm lạ, quay lại chỗ ấy, muốn biết em mình sợ cái gì mà ghê thế. Anh vừa tới gần thì thấy có cái gì lấp lánh dưới nắng. Lại gần hơn nữa, thì ra trên bãi cỏ có một đống vàng, như ai vừa đổ từ trong đấu ra, nhiều đến mức hai người vác mới hết. A-pha-na-xi càng ngạc nhiên hơn, ngạc nhiên vì đống vàng, và ngạc nhiên vì cú nhảy của em mình.

A-pha-na-xi nghĩ bụng:

"Nó sợ cái gì mà phải chạy? Vàng thì có tội gì đâu, tội là ở con người. Có vàng, người ta có thể làm điều ác, mà cũng có thể làm điều thiện. Với số vàng này, có thể nuôi được bao nhiêu trẻ mồ côi, bao nhiêu bà goá, cho bao nhiêu người rách rưới có áo mặc, chữa cho bao nhiêu người tàn tật, ốm đau. Bây giờ anh em mình cũng giúp người, nhưng sức mình nhỏ thì việc giúp cũng nhỏ. Có số vàng này, mình sẽ giúp người được nhiều hơn."

A-pha-na-xi nghĩ thế, muốn nói hết với em, nhưng I-ô-an đã đi xa, không còn nghe thấy tiếng gọi nữa. Bóng người em chỉ còn nhỏ như con bọ, thấp thoáng trên ngọn núi bên kia.

A-pha-na-xi bèn cởi áo ra, vốc vàng bỏ vào, được bao nhiêu mang nổi thì mang, vác lên vai, đem vào thành. Anh tới một quán trọ, gửi vàng cho chủ quán, rồi quay lại lấy nốt chỗ còn lại. Khi đã mang được hết vàng về, anh đến gặp các nhà buôn, mua đất trong thành, mua đá, mua gỗ, thuê thợ, rồi bắt tay xây ba ngôi nhà. A-pha-na-xi ở trong thành ba tháng, xây xong ba ngôi nhà. Một nhà làm trại nuôi bà goá và trẻ mồ côi. Một nhà làm nhà thương cho người ốm, người tàn tật. Một nhà làm chỗ trọ cho khách lỡ đường và người ăn xin. Rồi A-pha-na-xi tìm được ba ông lão mộ đạo, cắt một ông trông coi trại nuôi, một ông trông coi nhà thương, một ông trông coi nhà trọ. A-pha-na-xi vẫn còn dư ba nghìn đồng tiền vàng. Anh đưa cho mỗi ông lão một nghìn, để phát tận tay cho người nghèo. Thế rồi cả ba ngôi nhà mỗi ngày một đông người, ai nấy đều ca ngợi A-pha-na-xi về những việc anh đã làm. A-pha-na-xi lấy thế làm vui, đến nỗi chẳng muốn rời thành nữa. Nhưng anh thương em, nên chia tay mọi người, không giữ lại cho mình lấy một đồng, mặc nguyên bộ áo cũ lúc tới, lên đường về chỗ ở xưa.

A-pha-na-xi về gần tới ngọn núi của mình, vừa đi vừa nghĩ:

"Em mình xét không đúng, khi nó nhảy vọt khỏi đống vàng mà bỏ chạy. Chẳng lẽ mình làm thế này lại không hơn hay sao?"

A-pha-na-xi vừa nghĩ thế thì bỗng thấy thiên thần, vị thiên thần vẫn ban phúc cho hai anh em, đứng chắn ngang đường, nghiêm khắc nhìn anh. A-pha-na-xi sững sờ, chỉ thốt lên được:

— Lạy Chúa, con có tội gì?

Thiên thần mở miệng nói:

— Hãy đi khỏi đây. Ngươi không đáng được sống cùng em ngươi. Một cú nhảy của em ngươi còn quý hơn tất cả những việc ngươi đã làm bằng vàng của ngươi.

A-pha-na-xi bèn kể lể anh đã cho bao nhiêu người nghèo, bao nhiêu khách lỡ đường được ăn no, đã cưu mang bao nhiêu trẻ mồ côi. Thiên thần bảo:

— Chính con quỷ đã đặt đống vàng ấy để cám dỗ ngươi, cũng chính nó dạy ngươi những lời ngươi vừa nói.

Bấy giờ lương tâm A-pha-na-xi mới lên tiếng buộc tội anh. Anh nhận ra rằng những việc mình làm không phải vì Chúa, và anh bật khóc, ăn năn.

Thiên thần bèn tránh sang một bên, mở đường cho anh đi. Trên con đường ấy, I-ô-an đã đứng đợi anh từ lâu. Từ đó về sau, A-pha-na-xi không còn mắc vào cám dỗ của con quỷ rải vàng nữa. Anh hiểu ra rằng phụng sự Chúa và phụng sự con người không phải bằng vàng, mà chỉ bằng sức lao động của chính mình.

Rồi hai anh em lại sống như trước.

— Hết —