Đứa con có bộ lông trắng

Chương 1: Đứa con có bộ lông trắng

Mọi chuyện này xảy ra cách đây đã mấy năm, ở một nơi tên là Nô-va-xtốt-na, tức Mũi Đông Bắc, trên đảo Xanh Pôn, xa tít tắp giữa biển Bê-rinh. Chú chim hồng tước mùa đông Lim-mơ-sin kể cho tôi nghe chuyện này, hồi chú bị gió thổi dạt vào dây chằng cột buồm của một chiếc tàu hơi nước đang đi Nhật Bản. Tôi mang chú xuống buồng mình, ủ ấm, cho ăn mấy ngày liền, tới khi chú đủ sức bay về đảo Xanh Pôn. Lim-mơ-sin là một chú chim nhỏ rất kỳ quặc, nhưng chú biết cách kể sự thật.

Chẳng ai tới Nô-va-xtốt-na trừ khi có việc, và những kẻ duy nhất có việc đều đặn ở đó là loài hải cẩu. Chúng kéo tới vào những tháng hè, hàng trăm, hàng trăm nghìn con, từ lòng biển xám lạnh lẽo. Vì bãi biển Nô-va-xtốt-na là chỗ ở tốt nhất cho hải cẩu trên khắp thế gian.

Lão Xi-két biết thế. Mùa xuân nào, dù đang ở đâu, lão cũng bơi về, bơi như một chiếc tàu phóng ngư lôi thẳng tới Nô-va-xtốt-na, rồi mất cả tháng đánh nhau với đồng loại để giành một chỗ tốt trên mỏm đá, càng gần biển càng hay. Xi-két mười lăm tuổi, một con hải cẩu lông xám khổng lồ, trên vai gần như có cả một bộ bờm, răng nanh dài và dữ tợn. Khi lão chống hai chân chèo trước nhổm người lên, lão cao hơn mét hai, và nếu có ai đủ gan cân lão thì lão nặng gần ba trăm hai mươi cân. Khắp người lão đầy sẹo của những trận đánh dữ dội, nhưng lúc nào lão cũng sẵn sàng đánh thêm một trận nữa. Lão nghiêng đầu sang một bên như thể sợ nhìn thẳng mặt kẻ thù, rồi lão phóng đầu ra nhanh như chớp. Khi hàm răng to lớn đã cắm chặt vào cổ con hải cẩu kia, con kia muốn thoát thì cứ việc, nhưng Xi-két sẽ chẳng giúp nó.

Dù vậy, Xi-két không bao giờ đuổi theo một con hải cẩu đã thua, vì như thế là trái Luật Bãi Biển. Lão chỉ muốn có chỗ bên bờ biển làm ổ nuôi con. Nhưng mỗi mùa xuân có tới bốn, năm vạn con hải cẩu khác cũng đi tìm đúng thứ ấy, nên tiếng huýt, tiếng rống, tiếng gầm, tiếng phì phò trên bãi biển nghe thật khủng khiếp.

Từ một ngọn đồi nhỏ tên là đồi Hát-chin-xơn, có thể nhìn bao quát hơn năm cây số đất phủ kín những con hải cẩu đang đánh nhau. Trên mặt sóng lô nhô đầy những cái đầu hải cẩu đang vội vào bờ để nhận phần đánh nhau của mình. Chúng đánh nhau giữa sóng vỗ, đánh nhau trên cát, đánh nhau trên những phiến đá huyền vũ mòn nhẵn ở các bãi đẻ, vì chúng cũng ngốc nghếch và khó chịu chẳng kém gì con người. Vợ chúng chẳng bao giờ tới đảo trước cuối tháng Năm hay đầu tháng Sáu, vì các nàng không muốn bị xé ra từng mảnh. Còn lũ hải cẩu non hai, ba, bốn tuổi chưa lập gia đình thì đi sâu vào đất liền chừng nửa dặm, xuyên qua hàng ngũ những kẻ đang đánh nhau, rồi nô đùa trên những đụn cát thành từng đàn, từng đoàn, cọ trụi mọi ngọn cỏ xanh mọc ở đó. Người ta gọi chúng là hô-lu-xích-ki, tức là lũ trai tơ, và riêng ở Nô-va-xtốt-na có lẽ đã có tới hai, ba trăm nghìn con.

Một mùa xuân, Xi-két vừa đánh xong trận thứ bốn mươi lăm thì Mát-ca, người vợ mềm mại, bóng mượt, mắt hiền dịu của lão, từ dưới biển lên. Lão túm gáy nàng, đặt phịch xuống khu đất của mình, cộc cằn nói:

— Muộn như mọi khi. Em đi đâu thế?

Theo lệ, Xi-két không ăn gì suốt bốn tháng ở trên bãi, nên tính khí lão thường khó chịu. Mát-ca đủ khôn để không cãi lại. Nàng nhìn quanh rồi dịu dàng nói:

— Anh chu đáo quá. Anh lại giành được chỗ cũ rồi.

— Phải thế chứ, — Xi-két nói. — Nhìn anh đây này!

Lão bị cào xước, chảy máu ở hai chục chỗ, một mắt gần như lòi ra, hai bên sườn rách tả tơi.

— Ôi, các anh đàn ông, các anh đàn ông! — Mát-ca nói, lấy chân chèo sau quạt quạt. — Sao các anh không biết điều mà chia chỗ cho êm thấm? Trông anh cứ như vừa đánh nhau với cá voi sát thủ.

— Từ giữa tháng Năm tới giờ anh chẳng làm gì ngoài đánh nhau. Mùa này bãi đông tới mức nhục nhã. Anh đã gặp ít nhất cả trăm con từ bãi Lu-can-nôn sang đây tìm chỗ. Sao thiên hạ không ở yên chỗ của mình?

— Em vẫn hay nghĩ giá mình lên đảo Rái Cá thay vì cái chỗ đông đúc này thì sung sướng hơn nhiều, — Mát-ca nói.

— Xì! Chỉ có lũ trai tơ mới tới đảo Rái Cá. Mình mà tới đó người ta sẽ bảo mình sợ. Mình phải giữ thể diện chứ, em yêu.

Xi-két kiêu hãnh rụt đầu vào giữa hai bờ vai béo núc, làm như ngủ vài phút, nhưng suốt lúc ấy lão vẫn canh chừng sắc bén xem có trận nào để đánh. Giờ khi mọi con hải cẩu cùng vợ chúng đã lên bờ, từ xa ngoài khơi hàng dặm vẫn nghe tiếng ồn ào của chúng át cả những cơn bão to nhất. Đếm ít nhất cũng có hơn một triệu con trên bãi: hải cẩu già, hải cẩu mẹ, hải cẩu con tí hon, lũ trai tơ, đánh nhau, xô đẩy, be be, bò lổm ngổm, nô đùa với nhau, xuống biển rồi lên bờ từng toán, từng đoàn, nằm kín từng tấc đất xa tới tận chân trời, rồi giao tranh từng lữ đoàn trong sương mù. Ở Nô-va-xtốt-na hầu như lúc nào cũng có sương, trừ những khi mặt trời ló ra làm mọi thứ óng ánh như ngọc trai, như cầu vồng trong chốc lát.

Cô-tích, con của Mát-ca, ra đời giữa cảnh hỗn loạn ấy. Cậu toàn đầu với vai, đôi mắt xanh nhạt ướt át như mọi con hải cẩu tí hon. Nhưng bộ lông cậu có gì đó khiến mẹ cậu phải nhìn thật kỹ.

— Anh Xi-két, — cuối cùng nàng nói, — con mình sẽ có bộ lông trắng!

— Vỏ sò rỗng với rong khô! — Xi-két khịt mũi. — Trên đời chưa bao giờ có con hải cẩu trắng nào.

— Em biết làm sao được, — Mát-ca nói, — giờ thì sắp có rồi đấy.

Rồi nàng hát khúc ru khe khẽ mà mọi hải cẩu mẹ đều hát cho con:

Chưa sáu tuần tuổi con đừng bơi,
Kẻo đầu chìm xuống, đuôi chổng trời.
Gió hè, cá dữ, con nhớ nhé,
Chẳng tốt gì cho con nhỏ thôi.

Dĩ nhiên lúc đầu chú nhóc chẳng hiểu lời ru. Cậu bì bõm, lổm ngổm bên mẹ, học cách lủi đi cho khỏi vướng khi bố đang đánh nhau với con khác, và hai con vật lăn lộn, gầm rống lên xuống trên những tảng đá trơn. Mát-ca thường ra biển kiếm ăn, và cứ hai ngày cậu bé mới được bú một lần, nhưng mỗi lần như thế cậu bú tới no căng và cứ thế lớn phổng lên.

Việc đầu tiên cậu làm là bò sâu vào đất liền, và ở đó cậu gặp hàng vạn đứa trẻ cùng tuổi. Chúng chơi với nhau như lũ chó con, ngủ trên cát sạch, rồi lại chơi. Người lớn ở các bãi đẻ chẳng để ý tới chúng, lũ trai tơ thì ở yên trong khu của mình, và lũ trẻ được một thời chơi đùa tuyệt đẹp.

Khi đi câu ngoài biển sâu về, Mát-ca đi thẳng tới bãi chơi của chúng, gọi như cừu mẹ gọi cừu con, chờ cho tới khi nghe tiếng Cô-tích be be. Rồi nàng lao theo đường thẳng nhất trong mọi đường thẳng về phía cậu, quạt hai chân chèo trước, hất lũ nhóc lộn nhào sang phải sang trái. Lúc nào cũng có vài trăm bà mẹ đi tìm con khắp bãi chơi, nên lũ trẻ chẳng lúc nào được yên. Nhưng như Mát-ca dặn Cô-tích:

— Chừng nào con không nằm trong nước bùn mà sinh ghẻ, không để cát cứng cọ vào vết đứt vết xước, và chừng nào con không bao giờ đi bơi lúc biển động mạnh, thì ở đây chẳng có gì làm hại được con.

Hải cẩu con cũng chẳng biết bơi hơn gì trẻ con loài người, nhưng chưa học được thì chúng buồn lắm. Lần đầu Cô-tích xuống biển, một con sóng cuốn cậu ra chỗ sâu quá đầu, cái đầu to của cậu chìm xuống, hai chân chèo sau nhỏ xíu chổng lên trời, đúng y như mẹ đã hát trong bài ru. Nếu con sóng sau không hất cậu vào bờ thì cậu đã chết đuối.

Từ đó, cậu học cách nằm trong một vũng nước trên bãi, để sóng vỗ vừa đủ phủ lên mình và nâng mình lên trong khi cậu quạt chân, nhưng mắt cậu lúc nào cũng canh chừng những con sóng lớn có thể làm mình đau. Cậu mất hai tuần để học dùng chân chèo. Suốt thời gian ấy cậu lóp ngóp xuống nước rồi lên bờ, ho, ụt ịt, bò lên bãi, chợp mắt trên cát, rồi lại xuống nước, cho tới khi cuối cùng cậu thấy mình thật sự thuộc về biển.

Bạn có thể tưởng tượng những ngày vui của cậu với bạn bè sau đó: lặn xuống dưới những con sóng cuộn; hoặc cưỡi trên đầu một ngọn sóng lớn rồi ào vào bờ trong tiếng nước xối tung tóe khi con sóng cuốn xa lên bãi; hoặc đứng trên đuôi gãi đầu như người lớn; hoặc chơi trò "Ta là vua của lâu đài" trên những tảng đá trơn đầy rong vừa nhô khỏi mặt nước. Thỉnh thoảng cậu thấy một cái vây mỏng như vây cá mập lớn trôi sát bờ, và cậu biết đó là cá voi sát thủ, kẻ ăn thịt hải cẩu non khi có dịp. Thế là Cô-tích lao vào bờ như mũi tên, còn cái vây thì từ từ lắc lư bỏ đi, như thể nó chẳng tìm gì cả.

Cuối tháng Mười, hải cẩu bắt đầu rời đảo Xanh Pôn ra biển khơi, từng gia đình, từng bộ tộc. Không ai còn đánh nhau giành bãi đẻ nữa, và lũ trai tơ muốn chơi ở đâu thì chơi.

— Sang năm, — Mát-ca bảo Cô-tích, — con sẽ là một chàng trai tơ. Nhưng năm nay con phải học bắt cá đã.

Hai mẹ con cùng lên đường vượt Thái Bình Dương. Mát-ca dạy Cô-tích ngủ ngửa, hai chân chèo khép sát hai bên, cái mũi nhỏ vừa nhô khỏi mặt nước. Không cái nôi nào êm bằng những đợt sóng dài đung đưa của Thái Bình Dương. Khi Cô-tích thấy da mình ran ran khắp người, Mát-ca bảo cậu đang học "cảm nước", và cái cảm giác ran ran, gai gai ấy có nghĩa là thời tiết xấu sắp tới, cậu phải bơi thật nhanh mà tránh đi.

— Ít lâu nữa, — nàng nói, — con sẽ biết phải bơi về đâu. Nhưng giờ mình đi theo bác Lợn Biển, con cá heo, vì bác khôn lắm.

Một đàn cá heo đang lặn ngụp, lao vun vút qua làn nước, và chú bé Cô-tích bơi theo nhanh hết sức.

— Sao bác biết phải đi đâu? — cậu thở hổn hển hỏi.

Con đầu đàn đảo con mắt trắng rồi lặn xuống.

— Đuôi bác ran ran, nhóc ạ, — nó nói. — Thế nghĩa là có bão sau lưng bác. Đi nào! Khi cháu ở phía nam Vùng Nước Dính, ý nó là đường xích đạo, mà đuôi cháu ran ran, thì nghĩa là có bão trước mặt, cháu phải quay lên phía bắc. Đi nào! Nước ở đây cảm thấy không lành.

Đó là một trong rất nhiều điều Cô-tích học được, và cậu học mãi không ngừng. Mát-ca dạy cậu bám theo cá tuyết, cá bơn dọc những bờ ngầm dưới đáy biển, giật cá chạch đá ra khỏi hang của nó giữa đám rong; dạy cậu lượn quanh những xác tàu đắm nằm sâu dưới nước cả trăm sải, lao vút như viên đạn vào một ô cửa sổ tàu rồi ra ô khác theo đàn cá; dạy cậu nhảy múa trên ngọn sóng khi chớp đang chạy khắp bầu trời, lịch sự vẫy chân chèo chào ông chim hải âu đuôi cụt và chim cốc biển khi chúng bay xuôi gió; dạy cậu nhảy vọt khỏi mặt nước hơn một mét như cá heo, chân chèo khép sát sườn, đuôi cong lại; dạy cậu đừng đụng tới cá chuồn vì toàn xương; dạy cậu xé phần thịt vai một con cá tuyết khi đang lao hết tốc lực ở độ sâu mười sải; và không bao giờ được dừng lại nhìn một chiếc thuyền hay một con tàu, đặc biệt là thuyền chèo. Sau sáu tháng, điều gì về đánh cá biển sâu mà Cô-tích không biết thì cũng chẳng đáng để biết. Và suốt thời gian ấy, cậu chưa hề đặt chân chèo lên đất khô.

Thế nhưng một hôm, khi đang nằm lim dim trong làn nước ấm đâu đó ngoài khơi đảo Hoan Phéc-nan-đét, cậu thấy uể oải, lười biếng khắp người, y như con người thấy chân mình bồn chồn khi xuân về. Cậu nhớ tới những bãi biển chắc nịch tốt lành ở Nô-va-xtốt-na cách đó bảy nghìn dặm, những trò chơi của bạn bè, mùi rong biển, tiếng hải cẩu gầm, những trận đánh nhau. Ngay phút ấy cậu quay lên phía bắc, bơi đều đều. Dọc đường cậu gặp hàng chục bạn cùng lứa, con nào cũng đi về cùng một nơi, và chúng bảo:

— Chào Cô-tích! Năm nay tụi mình đều là trai tơ cả rồi, tụi mình sẽ được nhảy Điệu Múa Lửa giữa sóng ngoài bãi Lu-can-nôn, được chơi trên cỏ non. Nhưng cậu lấy đâu ra bộ lông ấy thế?

Lúc này bộ lông của Cô-tích gần như trắng tinh. Dù rất tự hào về nó, cậu chỉ nói:

— Bơi nhanh lên! Xương cốt tớ đang nhức mỏi vì nhớ đất liền.

Thế là cả bọn về tới những bãi biển nơi chúng đã ra đời, nghe những con hải cẩu già, cha của chúng, đang đánh nhau trong làn sương cuộn.

Đêm ấy Cô-tích nhảy Điệu Múa Lửa cùng lũ hải cẩu một tuổi. Vào những đêm hè, cả vùng biển từ Nô-va-xtốt-na xuống tới Lu-can-nôn đầy lửa. Mỗi con hải cẩu để lại sau lưng một vệt như dầu đang cháy và một tia lửa rực khi nó nhảy lên, còn sóng vỡ thành những vệt và những xoáy lân quang lớn. Rồi chúng lên bờ tới khu của lũ trai tơ, lăn lộn trong đám lúa mì hoang mới mọc, kể cho nhau nghe những gì mình đã làm ngoài biển. Chúng nói về Thái Bình Dương như lũ con trai nói về khu rừng mình từng đi hái hạt dẻ, và nếu có ai hiểu được chúng, người đó có thể đi vẽ một tấm bản đồ đại dương chưa từng có. Đám trai tơ ba, bốn tuổi từ đồi Hát-chin-xơn đùa nghịch chạy xuống, kêu lên:

— Tránh ra, lũ nhóc! Biển sâu lắm, chúng mày chưa biết hết những gì trong đó đâu. Chờ tới khi vòng qua được mũi Hoóc đã. Ê, thằng một tuổi kia, mày lấy đâu ra bộ lông trắng ấy?

— Tôi có lấy đâu, — Cô-tích nói. — Nó tự mọc ra đấy.

— Hết chương 1 —