Hoàng tử Rắn và chuỗi ngọc

Ngày xưa, ở một thành phố nọ có một bà lão sống một mình, nghèo xơ nghèo xác. Một hôm bà thấy trong nhà chỉ còn một nắm bột, chẳng có tiền mua thêm, cũng chẳng có cách gì kiếm ra tiền. Bà buồn bã ôm chiếc nồi đồng nhỏ ra sông tắm và lấy nước, định bụng về nhà lấy chỗ bột còn lại làm một chiếc bánh không men. Còn sau đó sẽ ra sao, bà cũng chẳng biết.

Lúc xuống tắm, bà để chiếc nồi đồng trên bờ, lấy mảnh vải đậy lại cho bên trong được sạch sẽ. Nhưng tắm xong lên bờ, giở mảnh vải ra định múc nước, bà thấy trong nồi có một con rắn độc cuộn tròn, vảy lấp lánh. Bà vội chụp mảnh vải lại lên miệng nồi, giữ chặt, rồi tự nhủ:

— A, Thần Chết tốt bụng! Ta sẽ mang mi về nhà, ở đó ta sẽ dốc mi ra khỏi nồi, mi sẽ cắn ta, ta sẽ chết, thế là hết mọi khổ sở.

Nghĩ những ý nghĩ buồn bã ấy, bà lão nghèo vội vã về nhà, tay giữ chặt mảnh vải trên miệng nồi. Về tới nhà, bà đóng hết cửa ra vào, cửa sổ, bỏ mảnh vải ra, úp ngược chiếc nồi lên phiến đá bếp. Bà kinh ngạc biết bao khi thấy rơi ra, không phải con rắn độc như bà tưởng, mà là một chuỗi ngọc lộng lẫy sáng loá, rơi xuống kêu lanh canh.

Mấy phút liền bà không nghĩ được gì, không nói được gì, chỉ đứng trố mắt nhìn. Rồi bà run run nhặt chuỗi ngọc lên, gói vào góc khăn trùm đầu, vội vã tới phòng chầu của nhà vua, nơi ngài tiếp dân chúng.

— Tâu đức vua, con có đơn xin, xin được tâu riêng với ngài!

Khi lời xin được chấp thuận, chỉ còn lại một mình bà với nhà vua, bà giũ chiếc khăn dưới chân ngài, và chuỗi ngọc lộng lẫy rơi xuống, cuộn tròn lấp lánh. Vừa trông thấy, nhà vua đã kinh ngạc, mừng rỡ, càng nhìn càng thấy phải có nó ngay. Ngài trả bà lão năm trăm đồng bạc, rồi bỏ ngay chuỗi ngọc vào túi. Bà lão ra về lòng đầy sung sướng, vì số tiền nhà vua cho đủ để bà sống tới cuối đời.

Vừa rảnh việc, nhà vua vội đi khoe vợ món báu vật. Hoàng hậu cũng thích chẳng kém, có khi còn thích hơn. Ngắm nghía chuỗi ngọc kỳ diệu chán chê, hai vợ chồng khoá nó vào chiếc rương lớn đựng đồ trang sức của hoàng hậu. Chìa khoá rương lúc nào cũng đeo trên cổ nhà vua.

Ít lâu sau, vua một nước láng giềng sai sứ tới báo rằng ngài vừa sinh được một bé gái xinh xắn vô cùng, và mời các nước láng giềng tới dự yến tiệc lớn mừng dịp ấy. Hoàng hậu bảo chồng rằng dĩ nhiên họ phải tới dự, và bà sẽ đeo chuỗi ngọc mới chồng tặng. Thời gian sửa soạn lên đường gấp gáp. Tới phút cuối, nhà vua tới mở rương lấy chuỗi ngọc cho vợ đeo, nhưng chẳng thấy chuỗi ngọc đâu. Thay vào đó là một bé trai bụ bẫm đang bi bô, khua tay khua chân. Nhà vua kinh ngạc tới mức suýt ngã ngửa. Một lúc sau ngài mới nói được, gọi vợ to tới mức bà chạy vội tới, đinh ninh rằng ít nhất chuỗi ngọc cũng đã bị trộm mất.

— Nhìn này! Nhìn kìa! Chẳng phải xưa nay mình vẫn mong có một đứa con trai sao? Giờ trời đã ban cho mình rồi đây!

Hoàng hậu kêu lên:

— Chàng nói gì thế? Chàng điên rồi à?

Nhà vua nhảy múa quanh chiếc rương mở toang, hét lên:

— Điên ư? Không, ta mong là không. Lại đây mà xem! Xem mình được cái gì thay cho chuỗi ngọc kìa!

Đúng lúc ấy, đứa bé reo lên một tiếng thật to như muốn nhảy ra múa cùng nhà vua. Hoàng hậu kêu lên kinh ngạc, chạy lại nhìn vào rương.

— Ôi! Đáng yêu quá! Thằng bé từ đâu tới thế này?

Nhà vua đáp:

— Ta làm sao mà biết được. Ta chỉ biết mình khoá một chuỗi ngọc vào rương, vừa mở ra thì chẳng thấy chuỗi ngọc đâu, mà có một đứa bé, lại là đứa bé kháu khỉnh nhất xưa nay.

Lúc ấy hoàng hậu đã bế đứa bé trên tay:

— Ôi, đứa con trời ban! Nó là món trang sức trên ngực một hoàng hậu còn đẹp hơn mọi chuỗi ngọc từng được chế tác. Chàng viết thư đi, viết cho nước láng giềng rằng ta không tới dự tiệc được, vì ta cũng có tiệc riêng, có đứa con riêng! Ôi, ngày hạnh phúc!

Thế là chuyến đi bị huỷ. Để mừng hoàng tử mới, chuông trong thành, súng trong thành, kèn trong thành, dân trong thành, từ lớn tới bé, suốt một tuần gần như không được nghỉ. Chuông rung, súng nổ, kèn thổi, pháo hoa, yến tiệc, vui chơi, hội hè tưng bừng chưa từng thấy.

Vài năm trôi qua. Trong khi hoàng tử của nhà vua và công chúa của nước láng giềng lớn lên khoẻ mạnh, hai ông vua thoả thuận rằng chừng nào hai đứa đủ tuổi sẽ cho chúng lấy nhau. Thế là với bao nhiêu giấy tờ, giao kèo được ký, bao nhiêu cái đầu khôn ngoan gật gù, bao nhiêu chòm râu bạc được vuốt, hôn ước được lập, ký, đóng dấu, rồi nằm chờ ngày thực hiện. Ngày ấy rồi cũng tới. Khi hoàng tử và công chúa vừa tròn mười tám, hai ông vua đồng ý đã tới lúc cưới. Hoàng tử trẻ sang nước láng giềng đón dâu, và đám cưới được cử hành ở đó, lại tưng bừng một lần nữa.

Phải nói thêm rằng bà lão bán chuỗi ngọc cho nhà vua đã được ngài gọi vào cung làm vú nuôi hoàng tử. Bà thương đứa trẻ mình nuôi hết mực, lại là người hầu trung thành nhất, nhưng bà không nhịn được, cũng hay nói một chút. Thế là dần dần có lời đồn rằng việc hoàng tử ra đời có phép thuật gì đó. Dĩ nhiên lời đồn ấy, đến lúc, đã tới tai cha mẹ công chúa. Vì vậy, nay con gái sắp làm vợ hoàng tử, bà mẹ, vốn tò mò như bao người khác, dặn con ngay đêm trước lễ cưới:

— Nhớ rằng việc đầu tiên con phải làm là tìm cho ra chuyện về hoàng tử là thế nào. Muốn vậy, chàng nói gì con cũng không được đáp lại một lời, cho tới khi chàng hỏi vì sao con im lặng. Lúc ấy con hỏi chàng sự thật về việc chàng ra đời bằng phép lạ là thế nào. Chừng nào chàng chưa nói, con không được nói với chàng nữa.

Công chúa hứa sẽ làm theo lời mẹ.

Vì vậy, khi đã thành vợ chồng, hoàng tử nói gì với cô dâu, nàng cũng không đáp. Chàng không hiểu có chuyện gì, mà đến cả chuyện nhà cũ của nàng, nàng cũng không hé môi. Cuối cùng chàng hỏi sao nàng không chịu nói. Bấy giờ nàng mới nói:

— Chàng hãy kể cho em nghe bí mật về việc chàng ra đời.

Hoàng tử buồn bã và phật ý lắm. Nàng gặng hỏi riết thế nào chàng cũng không kể, chỉ một mực đáp:

— Nếu ta kể, nàng sẽ hối hận vì đã hỏi.

Họ sống với nhau mấy tháng, mà quãng thời gian ấy chẳng ai được hạnh phúc như lẽ ra phải thế. Vì bí mật vẫn là bí mật, nằm giữa hai người như đám mây che giữa mặt trời và mặt đất, làm cho những gì đáng lẽ tươi đẹp trở nên u ám, buồn bã.

Cuối cùng hoàng tử không chịu nổi nữa. Một hôm chàng bảo vợ:

— Nửa đêm nay ta sẽ kể cho nàng nghe bí mật của ta, nếu nàng vẫn muốn. Nhưng nàng sẽ hối hận suốt đời.

Thế nhưng công chúa mừng quá vì đã được như ý, chẳng để tâm gì tới lời chàng cảnh báo.

Đêm ấy, gần nửa đêm, hoàng tử truyền thắng sẵn ngựa cho công chúa và chàng. Chàng đỡ nàng lên một con, mình cưỡi con kia, rồi hai người cùng phi xuống bờ sông, tới đúng chỗ ngày xưa bà lão thấy con rắn trong chiếc nồi đồng. Tới đó hoàng tử ghìm cương, buồn bã hỏi:

— Nàng vẫn nhất định đòi ta kể bí mật ư?

— Vâng.

— Nếu ta kể, nàng hãy nhớ rằng nàng sẽ ân hận suốt đời.

Nhưng công chúa chỉ đáp:

— Chàng kể đi!

— Vậy thì nàng hãy biết rằng ta là con trai vua một nước xa xôi, nhưng vì bị phù phép mà ta hoá thành rắn.

Chữ "rắn" vừa thoát khỏi môi, chàng biến mất. Công chúa nghe một tiếng sột soạt, thấy mặt nước gợn lên. Dưới ánh trăng mờ, nàng thấy một con rắn đang bơi ra giữa sông. Chẳng mấy chốc nó biến mất, còn lại mình nàng. Tim đập thình thịch, nàng chờ mãi, mong có chuyện gì xảy ra, mong hoàng tử quay về với mình. Nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra, chẳng có ai tới. Chỉ có gió than van qua những rặng cây ven sông, tiếng chim đêm kêu, tiếng chó rừng hú xa xa, và dòng sông đen ngòm lặng lẽ trôi dưới chân nàng.

Sáng ra, người ta tìm thấy nàng trên bờ sông, khóc lóc, đầu tóc rối bời. Nhưng chẳng ai moi được từ nàng hay từ bất kỳ ai một lời nào về số phận của chồng nàng. Theo ý nàng, người ta xây trên bờ sông một ngôi nhà nhỏ bằng đá đen. Nàng sống ở đó, để tang chồng, với vài người hầu và lính gác trông nom.

Rất lâu, rất lâu trôi qua. Công chúa vẫn để tang hoàng tử, không gặp ai, không đi đâu ra khỏi ngôi nhà bên sông và khu vườn quanh nhà. Một buổi sáng thức dậy, nàng thấy trên tấm thảm có một vệt bùn còn ướt. Nàng gọi lính gác, những người canh ngoài nhà suốt ngày đêm, hỏi ai đã vào phòng nàng lúc nàng ngủ. Họ quả quyết không ai có thể vào được, vì họ canh gác cẩn mật tới mức một con chim bay vào họ cũng biết. Nhưng chẳng ai giải thích được vệt bùn. Sáng hôm sau, công chúa lại thấy một vệt bùn ướt khác. Nàng hỏi han mọi người hết sức kỹ càng, nhưng chẳng ai nói được bùn ở đâu ra.

Đêm thứ ba, công chúa quyết tự mình thức canh. Sợ ngủ quên, nàng lấy con dao nhíp cứa vào ngón tay, xát muối vào vết cứa để cơn đau giữ cho nàng tỉnh. Thế là nàng nằm thức. Đúng nửa đêm, nàng thấy một con rắn trườn trên mặt đất, ngậm trong miệng ít bùn từ dưới sông. Tới gần giường, nó ngóc đầu lên, gục cái đầu lấm bùn lên chăn. Nàng sợ lắm, nhưng cố nén nỗi sợ, cất tiếng hỏi:

— Ngươi là ai, tới đây làm gì?

Con rắn đáp:

— Ta là hoàng tử, chồng nàng, ta tới thăm nàng.

Công chúa oà khóc. Con rắn nói tiếp:

— Than ôi! Ta chẳng đã bảo nếu ta kể bí mật, nàng sẽ hối hận sao? Và nàng chẳng đã hối hận rồi sao?

Công chúa đáng thương kêu lên:

— Ôi, thật thế! Em đã hối hận, và sẽ hối hận suốt đời! Chẳng có cách nào em làm được sao?

Con rắn đáp:

— Có, có một cách, nếu nàng dám làm.

— Chàng cứ nói, việc gì em cũng làm!

— Vậy thì vào một đêm đã định, nàng hãy đặt ở mỗi góc căn phòng này một bát sữa lớn pha đường. Mọi con rắn dưới sông sẽ bò lên uống sữa, con dẫn đầu sẽ là nữ hoàng loài rắn. Nàng phải đứng chặn đường nó ở cửa, nói: "Hỡi nữ hoàng loài rắn, nữ hoàng loài rắn, xin trả chồng tôi cho tôi!" Có thể nó sẽ trả. Nhưng nếu nàng sợ, không chặn nó lại, thì nàng sẽ chẳng bao giờ gặp lại ta nữa.

Nói rồi chàng trườn đi.

Đúng đêm con rắn dặn, công chúa lấy bốn bát sữa lớn pha đường, đặt mỗi góc phòng một bát, rồi đứng ở ngưỡng cửa chờ. Nửa đêm, có tiếng rít, tiếng sột soạt ầm ĩ từ phía bờ sông. Chẳng mấy chốc mặt đất như sống dậy với vô số thân rắn quằn quại gớm ghiếc, mắt long lanh, lưỡi chẻ đôi thè ra thụt vào, cùng bò về phía nhà công chúa. Dẫn đầu là một con vật khổng lồ, đầy vảy, ghê tởm, đi trước đám rước khủng khiếp. Lính gác sợ quá bỏ chạy hết. Nhưng công chúa vẫn đứng nơi ngưỡng cửa, mặt trắng bệch như người chết, hai tay nắm chặt vào nhau, sợ mình sẽ hét lên hay ngất đi mà hỏng việc.

Lại gần, thấy nàng đứng chặn đường, lũ rắn ngóc những cái đầu gớm ghiếc lên, đung đưa qua lại, nhìn nàng bằng những con mắt tròn hiểm ác, hơi thở chúng như đầu độc cả bầu không khí. Công chúa vẫn đứng vững. Khi con rắn dẫn đầu chỉ còn cách nàng vài bước, nàng kêu lên:

— Hỡi nữ hoàng loài rắn, nữ hoàng loài rắn, xin trả chồng tôi cho tôi!

Bấy giờ cả bầy rắn sột soạt, quằn quại kia như thì thầm với nhau: "Chồng nó ư? Chồng nó ư?" Nhưng nữ hoàng loài rắn vẫn trườn tới cho tới khi đầu nó gần chạm mặt công chúa, đôi mắt nhỏ như toé lửa. Công chúa vẫn đứng nơi ngưỡng cửa, chẳng nhúc nhích, lại kêu lên:

— Hỡi nữ hoàng loài rắn, nữ hoàng loài rắn, xin trả chồng tôi cho tôi!

Nữ hoàng loài rắn đáp:

— Ngày mai ngươi sẽ có chồng. Ngày mai!

Nghe những lời ấy, biết mình đã thắng, công chúa loạng choạng rời ngưỡng cửa, ngã vật xuống giường, ngất lịm. Như trong mơ, nàng thấy căn phòng đầy rắn, chen chúc, giành giật nhau những bát sữa cho tới khi uống cạn. Rồi chúng bỏ đi.

Sáng hôm sau, công chúa dậy sớm, cởi bộ áo tang đã mặc suốt năm năm ròng, mặc vào những bộ áo tươi tắn, lộng lẫy. Nàng quét dọn nhà cửa sạch sẽ, trang hoàng bằng những vòng hoa, những bó hoa thơm và dương xỉ, sửa soạn như sửa soạn cho đám cưới của mình. Khi đêm xuống, nàng thắp đèn lồng khắp rừng và vườn, bày một bàn tiệc, thắp trong nhà một nghìn ngọn nến sáp. Rồi nàng chờ chồng, không biết chàng sẽ hiện ra trong hình dạng nào. Nửa đêm, từ phía sông, hoàng tử sải bước đi tới, miệng cười mà mắt rưng rưng. Nàng chạy ra đón, nhào vào vòng tay chàng, vừa khóc vừa cười.

Thế là hoàng tử trở về. Hôm sau, hai người cùng về cung, và ông vua già khóc vì vui mừng khi trông thấy họ. Những chiếc chuông lặng im bấy lâu lại ngân vang, súng lại nổ, kèn lại thổi, và lại có yến tiệc, hội hè mới.

Còn bà lão từng làm vú nuôi hoàng tử thì trở thành vú nuôi của các con hoàng tử, ít ra người ta gọi bà như thế, dù bà đã quá già, chẳng làm được gì cho chúng ngoài việc thương yêu chúng. Dù vậy bà vẫn nghĩ mình có ích, và biết mình hạnh phúc. Còn hoàng tử và công chúa thì hạnh phúc thật sự. Đến lúc, họ lên làm vua và hoàng hậu, sống lâu và trị vì thịnh vượng.

— Hết —