Hoàng tử và hai người bạn đường

Có một ông vua có hai người con trai. Vua thương người con cả, trao hết cả vương quốc cho anh. Hoàng hậu thì thương người con út, nên cãi nhau với vua. Vua giận hoàng hậu vì chuyện ấy, ngày nào hai người cũng cãi nhau vì cậu con út. Chàng hoàng tử út bèn nghĩ: "Thôi, mình đi đâu đó thì hơn." Chàng từ biệt cha mẹ, mặc bộ quần áo thường dân, rồi lên đường đi khắp nơi.

Dọc đường, chàng gặp một người lái buôn. Người lái buôn kể với hoàng tử rằng trước kia ông vốn giàu có, nhưng hàng hoá của ông chìm hết xuống biển, nên giờ ông đi sang xứ lạ tìm vận may.

Hai người cùng đi. Sang ngày thứ ba, có thêm một người nữa nhập bọn. Ba người chuyện trò với nhau, và người bạn đường mới kể rằng anh là nông dân. Anh vốn có nhà, có ruộng, nhưng chiến tranh xảy ra, ruộng nương bị giẫm nát, nhà cửa bị đốt cháy, chẳng còn gì mà sống, nên giờ anh đi sang xứ khác tìm việc làm.

Thế là cả ba cùng đi. Tới gần một thành phố lớn, họ ngồi xuống nghỉ. Anh nông dân nói:

— Này các bạn, rong chơi thế là đủ rồi. Giờ mình đã tới thành phố, phải bắt tay vào làm việc thôi, ai biết làm gì thì làm nấy.

Người lái buôn nói:

— Tôi thì biết buôn bán. Giá có được một ít tiền, tôi sẽ buôn bán kiếm được khối tiền.

Còn hoàng tử thì bảo:

— Tôi chẳng biết làm việc, cũng chẳng biết buôn bán, tôi chỉ biết trị vì. Giá có một vương quốc, tôi sẽ trị vì giỏi lắm.

Anh nông dân nói:

— Tôi thì chẳng cần tiền, cũng chẳng cần vương quốc. Chỉ cần đôi chân tôi còn đi được, đôi tay tôi còn làm được, là tôi sống được, lại còn nuôi được cả các anh nữa. Chứ các anh mà cứ ngồi chờ, người chờ tiền, người chờ vương quốc, thì chết đói mất.

Hoàng tử nói:

— Bác lái buôn cần tiền, tôi cần vương quốc, còn anh cần sức khoẻ để làm việc. Nhưng tiền, vương quốc hay sức khoẻ đều là do Chúa ban cho mình cả. Chúa muốn thì Ngài sẽ cho tôi vương quốc, cho anh sức khoẻ. Chúa không muốn thì Ngài chẳng cho anh sức khoẻ, cũng chẳng cho tôi vương quốc.

Anh nông dân chẳng thèm nghe, đi vào thành. Trong thành, anh nhận việc khuân củi. Tối đến, người ta trả tiền công cho anh. Anh mang tiền về cho hai bạn đường, bảo:

— Các anh còn đang định đi trị vì, thì tôi đã kiếm được tiền rồi đây.

Hôm sau, người lái buôn hỏi xin anh nông dân ít tiền, rồi đi vào thành.

Ra tới chợ, người lái buôn biết được trong thành đang thiếu dầu, ngày nào người ta cũng chờ chuyến hàng mới. Người lái buôn đi ra bến tàu, ngóng các con tàu. Đúng lúc ấy có một con tàu chở dầu cập bến. Người lái buôn lên tàu trước ai hết, tìm gặp chủ tàu, mua hết số dầu, đặt cọc trước một ít. Rồi người lái buôn chạy vào thành, bán lại số dầu, nhờ công chạy vạy mà kiếm được số tiền gấp mười lần anh nông dân, mang về cho hai bạn đường.

Hoàng tử nói:

— Thôi, giờ đến lượt tôi vào thành. Hai anh đều gặp may, biết đâu tôi cũng thế. Với Chúa thì chẳng có gì khó cả, cho anh nông dân việc làm, cho bác lái buôn món lời, hay cho hoàng tử một vương quốc, cũng như nhau thôi.

Hoàng tử đi vào thành, thấy dân chúng đi ngoài phố ai nấy đều khóc lóc. Hoàng tử hỏi họ khóc vì sao. Người ta bảo:

— Anh không biết à? Đêm qua vua chúng tôi băng hà rồi. Mà vua tốt như thế thì chúng tôi chẳng tìm đâu ra nữa.

— Thế sao vua lại băng hà?

— Chắc là bọn kẻ thù đã đầu độc vua.

Hoàng tử bật cười, bảo:

— Không thể có chuyện ấy được.

Bỗng có một người nhìn kỹ hoàng tử, thấy chàng nói tiếng xứ này không sõi, ăn mặc cũng không giống mọi người trong thành, bèn hét lên:

— Anh em ơi! Thằng này là do kẻ thù của ta phái tới dò la thành ta đây. Có khi chính nó đã đầu độc vua cũng nên. Các người xem, nó nói chẳng giống người mình, lại còn cười trong khi cả thành đang khóc. Bắt lấy nó, giải vào ngục!

Người ta bắt hoàng tử, giải vào ngục, hai ngày liền không cho ăn. Sang ngày thứ ba, người ta tới dẫn hoàng tử ra toà. Rất đông người kéo tới nghe xử hoàng tử.

Tại toà, người ta hỏi chàng là ai, tới thành này làm gì. Hoàng tử đáp:

— Tôi là con trai một ông vua. Cha tôi trao hết vương quốc cho anh cả tôi, mẹ tôi đứng ra bênh tôi, thế là vì tôi mà cha mẹ cãi nhau. Tôi không muốn như thế, nên từ biệt cha mẹ, ra đi khắp nơi. Dọc đường tôi gặp hai người bạn đường, một bác lái buôn và một anh nông dân, rồi cùng hai người ấy tới gần thành của các ông. Lúc chúng tôi ngồi nghỉ ngoài thành, anh nông dân bảo giờ phải làm việc, ai biết làm gì thì làm nấy. Bác lái buôn nói bác ấy biết buôn bán, nhưng không có tiền. Còn tôi thì bảo tôi chỉ biết trị vì, mà không có vương quốc. Anh nông dân bảo cứ ngồi chờ tiền chờ vương quốc thì chúng tôi sẽ chết đói, còn anh ấy có sức trong đôi tay, sẽ nuôi được cả mình lẫn chúng tôi. Anh ấy vào thành, kiếm được tiền, mang về cho chúng tôi. Bác lái buôn lấy số tiền ấy đi buôn, kiếm được gấp mười. Còn tôi vào thành, thì bị bắt, bị bỏ ngục oan, hai ngày không được ăn, giờ lại sắp bị xử tử. Nhưng tôi chẳng sợ gì cả, vì tôi biết mọi sự đều do Chúa. Chúa muốn thì các ông sẽ xử tử tôi một cách oan uổng, còn Chúa muốn thì các ông sẽ tôn tôi lên làm vua.

Chàng nói xong, ông quan toà lặng thinh, không biết nói gì. Bỗng một người trong đám đông hét lên:

— Chúa đã gửi vị hoàng tử này tới cho chúng ta. Chúng ta không tìm được ông vua nào tốt hơn đâu. Bầu chàng làm vua đi!

Thế là mọi người bầu chàng làm vua.

Khi đã được bầu làm vua, hoàng tử sai người ra ngoài thành đưa hai người bạn đường tới. Khi nghe tin nhà vua cho đòi, hai người sợ lắm, tưởng mình đã phạm tội gì trong thành. Nhưng không trốn đi đâu được, người ta dẫn họ tới trước mặt vua. Hai người quỳ sụp xuống chân vua, nhưng vua bảo đứng dậy. Lúc ấy họ mới nhận ra người bạn đường của mình. Nhà vua kể cho hai người nghe mọi chuyện đã xảy ra với mình, rồi bảo:

— Các anh thấy chưa, tôi nói có đúng không? Xấu hay tốt, mọi sự đều do Chúa. Với Chúa, cho hoàng tử một vương quốc cũng chẳng khó gì hơn cho bác lái buôn món lời, cho anh nông dân việc làm.

Nhà vua ban thưởng cho hai người, và giữ họ ở lại sống trong vương quốc của mình.

— Hết —