Hơ-đơn, Đơ-đơn và anh chàng Đô-nan

Ngày xửa ngày xưa có hai lão nông, tên là Hơ-đơn và Đơ-đơn. Sân nhà hai lão đầy gà vịt, trên đồi có cừu, dưới đồng cỏ ven sông có hàng mấy chục con bò. Vậy mà hai lão vẫn không vui. Vì ngay giữa hai trang trại của hai lão, có một anh nhà nghèo tên là Đô-nan Ô-nia-ri. Anh có một túp lều để che mưa che nắng và một dải cỏ hẹp, vừa đủ cho con bò duy nhất của anh, con Đây-di, khỏi chết đói. Dù con Đây-di đã cố hết sức, nhưng hiếm lắm Đô-nan mới được một ngụm sữa hay một miếng bơ của nó.

Ai cũng nghĩ chừng ấy thì có gì để Hơ-đơn và Đơ-đơn phải ghen tị. Nhưng chuyện đời là thế, càng có nhiều càng muốn nhiều. Hai lão hàng xóm của Đô-nan thao thức cả đêm, bày mưu tính kế làm sao chiếm được dải cỏ nhỏ của anh. Còn con Đây-di tội nghiệp thì hai lão chẳng bao giờ nghĩ tới. Nó chỉ là một túi xương.

Một hôm, Hơ-đơn gặp Đơ-đơn, và chẳng mấy chốc hai lão lại cằn nhằn như mọi khi, cùng một điệp khúc: "Giá mà tống khứ được thằng ăn mày Đô-nan Ô-nia-ri ra khỏi xứ này."

"Ta giết con Đây-di đi," cuối cùng Hơ-đơn nói. "Làm thế mà nó còn không chịu cuốn gói thì chẳng còn cách nào nữa."

Nói là nhất trí ngay. Trời chưa tối, Hơ-đơn và Đơ-đơn đã rón rén tới cái chuồng nhỏ, nơi con Đây-di tội nghiệp đang nằm cố nhai lại, dù cả ngày nó chưa được ăn lượng cỏ phủ kín một bàn tay. Đến khi Đô-nan ra xem con Đây-di đã nằm yên ấm qua đêm chưa, thì con vật đáng thương chỉ kịp liếm tay anh một cái, rồi chết.

Chà, Đô-nan là một anh chàng tinh khôn. Tuy buồn rầu, anh vẫn bắt đầu nghĩ xem cái chết của con Đây-di có đem lại lợi lộc gì không. Anh nghĩ mãi, nghĩ mãi. Sáng hôm sau, người ta thấy anh lặn lội đi chợ phiên từ sớm, tấm da con Đây-di vắt trên vai, bao nhiêu đồng xu anh có kêu leng keng trong túi.

Sắp tới chợ, anh rạch mấy đường trên tấm da, nhét vào mỗi đường rạch một đồng xu. Rồi anh bước vào quán trọ sang nhất thị trấn, tự nhiên như thể quán là của mình, treo tấm da lên một cái đinh trên tường, rồi ngồi xuống.

"Cho tôi thứ rượu ngon nhất nhà ông," anh bảo chủ quán.

Nhưng chủ quán chẳng ưa cái vẻ ngoài của anh.

"Ông sợ tôi không trả tiền ông à?" Đô-nan nói. "Tôi có tấm da đây, nó cho tôi bao nhiêu tiền tôi muốn cũng được."

Nói rồi anh lấy gậy quất tấm da một cái, và một đồng xu nhảy ra. Chủ quán trố mắt, các bạn cứ tưởng tượng mà xem.

"Anh bán tấm da ấy bao nhiêu?"

"Nó không bán đâu, ông bạn tốt ạ."

"Một đồng vàng anh có bán không?"

"Tôi đã bảo nó không bán mà. Bao năm nay chẳng phải nó nuôi tôi và cả nhà tôi đó sao?"

Nói rồi Đô-nan lại quất tấm da thêm một cái, và đồng xu thứ hai nhảy ra.

Thôi thì nói vắn tắt, rốt cuộc Đô-nan cũng để lại tấm da. Và ngay tối hôm ấy, ai mà lại đến gõ cửa nhà Hơ-đơn, nếu không phải là anh?

"Chào bác Hơ-đơn. Bác cho em mượn cái cân tốt nhất nhà bác nhé?"

Hơ-đơn trố mắt, Hơ-đơn gãi đầu, nhưng rồi lão cũng cho mượn cân.

Về tới nhà an toàn, Đô-nan lôi ra cả một túi đầy vàng sáng loáng, bắt đầu cân từng đồng một. Nhưng Hơ-đơn đã bôi một cục bơ dưới đáy cân, nên khi Đô-nan mang trả cân cho Hơ-đơn, đồng vàng cuối cùng vẫn còn dính chặt ở đó.

Nếu lúc nãy Hơ-đơn trố mắt, thì giờ lão trố mắt gấp mười. Đô-nan vừa quay lưng đi, lão đã chạy bán sống bán chết sang nhà Đơ-đơn.

"Chào bác Đơ-đơn. Cái thằng ăn mày ấy, quỷ tha ma bắt nó đi..."

"Bác nói thằng Đô-nan Ô-nia-ri à?"

"Chứ còn đứa nào nữa? Nó về đây, đang cân vàng hàng bao tải."

"Sao bác biết?"

"Đây là cái cân của tôi nó mượn, đây còn một đồng vàng dính trên đó."

Hai lão cùng đi, tới cửa nhà Đô-nan. Đô-nan vừa xếp xong chồng cuối cùng, mỗi chồng mười đồng vàng. Mà chồng cuối anh không xếp đủ được, vì có một đồng dính lại trên cân.

Hai lão bước vào, chẳng thèm hỏi một câu "xin phép" hay "có được không".

"Chà, chưa từng thấy bao giờ!" Hai lão chỉ nói được có thế.

"Chào bác Hơ-đơn, chào bác Đơ-đơn. A! Hai bác tưởng đã chơi em một vố ra trò, chứ cả đời hai bác chưa giúp em được việc nào tốt hơn thế. Lúc thấy con Đây-di tội nghiệp chết, em nghĩ bụng: chà, tấm da của nó may ra bán được ít tiền. Mà bán được thật. Đúng lúc này, ở chợ da bò bán ngang giá vàng, nặng bao nhiêu trả bấy nhiêu vàng."

Hơ-đơn huých Đơ-đơn, Đơ-đơn nháy mắt với Hơ-đơn.

"Chào cậu Đô-nan Ô-nia-ri."

"Chào các bác tốt bụng."

Ngày hôm sau, Hơ-đơn và Đơ-đơn chẳng còn con bò, con bê nào mà không bị lột da, chất lên cỗ xe to nhất của Hơ-đơn, do đôi ngựa khoẻ nhất của Đơ-đơn kéo ra chợ phiên.

Tới chợ, mỗi lão vắt một tấm da trên tay, đi khắp chợ mà gào thật to:

"Bán da đây! Bán da đây!"

Bác thợ thuộc da đi ra:

"Mấy tấm da của các ông bán bao nhiêu thế?"

"Nặng bao nhiêu thì trả bấy nhiêu vàng."

"Mới sáng ra đã say xỉn từ quán rượu đi ra rồi."

Bác thợ thuộc da chỉ nói thế, rồi quay vào xưởng.

"Bán da đây! Da tươi tốt đây!"

Bác thợ giày đi ra.

"Mấy tấm da của các ông bán bao nhiêu thế?"

"Nặng bao nhiêu thì trả bấy nhiêu vàng."

"Các ông định trêu tôi đấy à! Cho mày cái này để bõ công!"

Nói rồi bác thợ giày giáng cho Hơ-đơn một cú làm lão lảo đảo.

Người ta từ đầu chợ tới cuối chợ chạy ùa tới.

"Có chuyện gì thế? Chuyện gì thế?" họ kêu lên.

"Có hai thằng ăn mày bán da bò mà đòi ngang giá vàng," bác thợ giày nói.

"Giữ chặt lấy chúng! Giữ chặt lấy chúng!" chủ quán trọ gào lên. Lão tới sau cùng, vì lão béo quá. "Tôi dám cá là một trong mấy thằng bịp đã lừa tôi ba mươi đồng vàng hôm qua để lấy một tấm da tồi tàn."

Hơ-đơn và Đơ-đơn ăn đòn nhiều hơn ăn tiền, mãi mới thoát ra được đường về nhà. Mà hai lão cũng chẳng chạy chậm chút nào, vì cả bầy chó trong thị trấn đang đuổi sát gót.

Chà, các bạn cũng đoán được, nếu trước kia hai lão chẳng ưa gì Đô-nan, thì bây giờ còn ghét anh hơn nữa.

"Có chuyện gì thế, các bác?" anh hỏi khi thấy hai lão chạy hộc tốc tới, mũ móp méo, áo rách tơi tả, mặt mày bầm tím. "Hai bác đánh nhau với ai à? Hay gặp phải lính tuần, quỷ bắt chúng nó đi?"

"Bọn tao sẽ cho mày biết tay, đồ ăn mày. Mày tưởng mày khôn lắm, đem chuyện láo ra lừa bọn tao."

"Ai lừa các bác? Các bác chẳng tận mắt thấy vàng đấy à?"

Nhưng nói gì cũng vô ích. Anh phải trả giá, nhất định phải trả giá. Sẵn có một cái bao tải đựng bột, Hơ-đơn và Đơ-đơn tống Đô-nan Ô-nia-ri vào trong, buộc thật chặt, xỏ một cây đòn qua nút buộc, rồi khiêng tới cái Hồ Nâu giữa đầm lầy. Mỗi lão kê một đầu đòn lên vai, Đô-nan Ô-nia-ri ở giữa.

Nhưng Hồ Nâu thì xa, đường thì bụi, Hơ-đơn và Đơ-đơn ê ẩm mệt mỏi, lại khát khô cổ. Bên đường có một quán rượu.

"Ta vào đi," Hơ-đơn nói. "Tôi mệt muốn chết rồi. Nó ăn ít thế mà nặng ghê."

Hơ-đơn muốn vào, thì Đơ-đơn cũng muốn. Còn Đô-nan thì dĩ nhiên chẳng ai hỏi ý anh, anh bị quẳng phịch xuống trước cửa quán, y như một bao khoai tây.

"Nằm yên đấy, đồ ăn mày," Đơ-đơn nói. "Bọn tao còn chẳng ngại chờ, thì mày việc gì phải vội."

Đô-nan im lặng. Nhưng một lúc sau, anh nghe tiếng cốc chạm nhau lanh canh, và tiếng Hơ-đơn hát vang hết cỡ.

"Tôi không lấy nàng đâu, tôi nói rồi, tôi không lấy nàng đâu!" Đô-nan nói. Nhưng chẳng ai để ý anh nói gì.

"Tôi không lấy nàng đâu, tôi nói rồi, tôi không lấy nàng đâu!" Đô-nan nói, lần này to hơn. Nhưng chẳng ai để ý anh nói gì.

"Tôi không lấy nàng đâu, tôi nói rồi, tôi không lấy nàng đâu!" Đô-nan nói, lần này to hết cỡ.

"Thế anh không chịu lấy ai, cho tôi mạn phép hỏi được không?" một bác nông dân hỏi. Bác vừa lùa một đàn bò tới, đang định ghé vào làm một cốc.

"Con gái nhà vua đấy. Người ta cứ bắt tôi phải cưới nàng, khổ không chịu được."

"Anh đúng là đồ may mắn. Được ở vào địa vị anh thì tôi đổi bao nhiêu cũng chịu."

"Bác thấy chưa! Một anh nông dân mà được cưới công chúa, khắp người vàng bạc châu báu, thế chẳng sướng à?"

"Châu báu à? Chà, hay là anh cho tôi đi thay được không?"

"Thôi được, bác là người tử tế. Mà tôi thì chẳng thiết gì con gái nhà vua, dù nàng đẹp như ánh ban mai, từ đầu tới chân đeo đầy châu báu, vậy thì để bác lấy nàng. Bác chỉ việc cởi dây ra, cho tôi chui ra. Người ta buộc tôi chặt thế này là vì biết tôi sẽ bỏ trốn nàng."

Đô-nan bò ra, bác nông dân chui vào.

"Giờ bác nằm yên đấy, bị xóc thì cũng đừng để ý, chỉ là đang lăn qua bậc thềm cung điện thôi. Có khi người ta còn chửi bác là đồ ăn mày không chịu cưới con gái nhà vua, nhưng bác cũng đừng để ý. Chà, vì bác mà tôi bỏ cả một gia tài đấy, dù đúng là tôi chẳng thiết gì nàng công chúa."

"Anh lấy đàn bò của tôi mà đổi," bác nông dân nói.

Và các bạn cũng đoán được, chẳng bao lâu sau Đô-nan đã đi sau đuôi đàn bò, lùa chúng về nhà.

Hơ-đơn và Đơ-đơn đi ra, mỗi lão kê một đầu đòn.

"Tôi thấy hình như nó nặng hơn," Hơ-đơn nói.

"Chà, kệ nó," Đơ-đơn nói. "Giờ chỉ còn một bước nữa là tới Hồ Nâu rồi."

"Giờ thì tôi lấy nàng! Giờ thì tôi lấy nàng!" bác nông dân gào lên trong bao tải.

"Thề có trời, rồi mày sẽ được lấy," Hơ-đơn nói, rồi phang cây gậy lên cái bao.

"Tôi lấy nàng! Tôi lấy nàng!" bác nông dân gào to hơn bao giờ hết.

"Thì đây, cho mày lấy," Đơ-đơn nói, vì hai lão đã tới Hồ Nâu. Hai lão hạ cái bao xuống, quăng tõm xuống hồ.

"Mày hết đường giở trò với bọn tao rồi nhé," Hơ-đơn nói.

"Đúng thế," Đơ-đơn nói. "Chà, Đô-nan con ơi, cái ngày mày mượn cân của bọn tao đúng là ngày xui xẻo."

Hai lão quay về, chân bước nhẹ tênh, lòng thanh thản. Nhưng gần tới nhà, hai lão thấy ai, nếu không phải là Đô-nan Ô-nia-ri, xung quanh anh là cả đàn bò đang gặm cỏ, lũ bê con thì nhảy cẫng, húc đầu vào nhau đùa nghịch.

"Mày đấy à, Đô-nan?" Đơ-đơn nói. "Thề có trời, mày về còn nhanh hơn bọn tao."

"Đúng thế bác Đơ-đơn ạ, em xin cảm ơn các bác nhiều. Ý các bác thì xấu, nhưng việc các bác làm thì tốt. Chắc các bác cũng như em, từng nghe nói Hồ Nâu dẫn xuống Miền Đất Hứa. Em vẫn cho đó là chuyện bịa, ai ngờ thật như lời em nói. Các bác nhìn đàn bò mà xem."

Hơ-đơn trố mắt, Đơ-đơn há hốc mồm. Hai lão không sao rời mắt khỏi đàn bò. Mà đàn bò ấy béo tốt thật.

"Đây chỉ là những con xấu nhất em lùa lên được thôi," Đô-nan Ô-nia-ri nói. "Mấy con kia béo quá, chẳng sao lùa được. Mà thề có trời, chúng chẳng muốn đi cũng phải, dưới ấy cỏ mọc ngút tầm mắt, ngọt và mọng như bơ tươi."

"Chà, Đô-nan này, chúng ta không phải lúc nào cũng thân thiết với nhau," Đơ-đơn nói, "nhưng như tôi vừa nói đấy, cậu xưa nay vẫn là một chàng trai tử tế. Cậu chỉ đường cho bọn tôi nhé?"

"Em thấy em chẳng có bổn phận gì phải làm thế. Dưới ấy còn biết bao nhiêu bò nữa. Sao em không giữ hết cho riêng mình?"

"Thề có trời, đúng là người ta nói chẳng sai, càng giàu càng rắn lòng. Cậu xưa nay vẫn là người hàng xóm tốt bụng mà, Đô-nan. Cậu đâu muốn giữ hết may mắn cho riêng mình?"

"Bác nói phải đấy bác Hơ-đơn, dù chính bác đã làm gương xấu cho em. Nhưng thôi, em không nghĩ tới chuyện cũ nữa. Dưới ấy có đủ cho tất cả mọi người, vậy các bác đi theo em."

Ba người lên đường, lòng nhẹ tênh, chân bước hăm hở. Khi họ tới Hồ Nâu, bầu trời đầy những đám mây trắng nhỏ, mà trời đầy bao nhiêu thì mặt hồ cũng đầy bấy nhiêu.

"A! Kìa, nhìn kìa, chúng đấy!" Đô-nan kêu lên, chỉ tay vào bóng mây dưới hồ.

"Đâu? Đâu?" Hơ-đơn kêu lên.

"Đừng có tham!" Đơ-đơn kêu lên, rồi nhảy hết sức để là người đầu tiên tới chỗ đàn bò béo. Nhưng Đơ-đơn nhảy trước, thì Hơ-đơn cũng chẳng chậm hơn là mấy.

Hai lão không bao giờ trở về nữa. Có lẽ hai lão béo quá, cũng như đàn bò. Còn Đô-nan Ô-nia-ri thì suốt đời có bò có cừu, thoả lòng mãn nguyện.

— Hết —