Kẻ báo thù

Phi-ô-đo Phi-ô-đô-rô-vích Xi-ga-ép, ít lâu sau khi bắt quả tang vợ mình đang ngoại tình, đã đứng trong cửa hàng súng ống "Smúc và Công ty", chọn cho mình một khẩu súng lục vừa ý. Mặt ông lộ vẻ giận dữ, đau đớn và một quyết tâm không gì lay chuyển.

"Mình biết mình phải làm gì... - ông nghĩ. - Nền móng gia đình bị chà đạp, danh dự bị dìm xuống bùn, cái xấu đang đắc thắng, vì vậy, là một công dân và một người lương thiện, mình phải đứng ra làm kẻ báo thù. Trước hết mình sẽ giết cô ta và tình nhân của cô ta, rồi sau đó giết mình..."

Ông còn chưa chọn được súng và chưa giết ai, nhưng trí tưởng tượng của ông đã vẽ ra ba cái xác đẫm máu, những cái sọ vỡ toang, cảnh hỗn loạn, đám đông hiếu kỳ, cuộc khám nghiệm tử thi... Với sự hả hê của kẻ bị xúc phạm, ông hình dung nỗi kinh hoàng của họ hàng và công chúng, cơn hấp hối của kẻ phản bội, và trong đầu đã đọc những bài xã luận bàn về sự băng hoại của nền móng gia đình.

Anh bán hàng, một gã nhỏ thó nhanh nhẹn, ra dáng Tây, bụng phệ, mặc gi-lê trắng, bày súng ra trước mặt ông, vừa cười cung kính, vừa di di gót giày cúi chào, vừa nói:

- Thưa ông, tôi xin khuyên ông lấy khẩu súng lục tuyệt vời này. Hiệu Xmít và Ve-xơn. Lời cuối cùng của khoa học súng đạn. Ba tác dụng, có bộ phận đẩy vỏ đạn, bắn xa sáu trăm bước, kim hoả trung tâm. Thưa ông, xin ông chú ý đến độ tinh xảo của nước hoàn thiện. Kiểu thời thượng nhất đấy ạ... Ngày nào chúng tôi cũng bán cả chục khẩu để bắn kẻ cướp, bắn chó sói và bắn tình nhân. Bắn rất chính xác, rất mạnh, bắn được ở cự ly xa, xuyên thủng cả vợ lẫn tình nhân. Còn với những người muốn tự sát, thì thưa ông, tôi không biết có kiểu nào tốt hơn...

Anh bán hàng lên cò rồi hạ cò, hà hơi vào nòng, ngắm bắn, làm như sung sướng đến nghẹt thở. Nhìn khuôn mặt say mê của anh ta, người ta có thể nghĩ chính anh ta cũng sẵn lòng tự bắn một viên vào trán, nếu chỉ cần có được một khẩu súng lục kiểu tuyệt vời như Xmít và Ve-xơn.

- Thế giá bao nhiêu? - Xi-ga-ép hỏi.

- Bốn mươi lăm rúp, thưa ông.

- Hừm!.. Với tôi thế là đắt!

- Nếu vậy, thưa ông, tôi xin giới thiệu ông một kiểu khác, rẻ hơn. Đây, mời ông xem? Hàng chúng tôi rất nhiều, đủ các giá... Chẳng hạn, khẩu súng lục kiểu Lơ-phô-sê này chỉ mười tám rúp, nhưng... (anh bán hàng nhăn mặt khinh bỉ)... nhưng thưa ông, kiểu này lỗi thời rồi. Bây giờ chỉ có bọn trí thức nghèo kiết xác và mấy bà mắc bệnh thần kinh mới mua. Tự bắn mình hay bắn vợ bằng khẩu Lơ-phô-sê bây giờ bị coi là thiếu lịch sự. Giới lịch sự chỉ công nhận Xmít và Ve-xơn thôi.

- Tôi chẳng cần tự bắn mình, cũng chẳng cần giết ai, - Xi-ga-ép nói dối, giọng cau có. - Tôi mua chỉ để dùng ở nhà nghỉ ngoại ô... doạ bọn trộm thôi...

- Chúng tôi không cần biết ông mua để làm gì, - anh bán hàng mỉm cười, khiêm tốn cụp mắt xuống. - Nếu trường hợp nào chúng tôi cũng tra xét nguyên do, thì thưa ông, chúng tôi đóng cửa hàng mất. Còn để doạ trộm thì khẩu Lơ-phô-sê không dùng được đâu ạ, vì nó nổ không to, tiếng đục lắm, tôi xin giới thiệu ông khẩu súng ngắn kíp nổ thông thường của Moóc-ti-mơ, loại gọi là súng đấu tay đôi...

"Hay là mình thách hắn đấu súng nhỉ? - ý nghĩ ấy thoáng qua đầu Xi-ga-ép. - Nhưng mà như thế là cho hắn nhiều vinh dự quá... Những con thú như thế phải giết như giết chó..."

Anh bán hàng, xoay người duyên dáng, bước những bước nhỏ, không ngừng cười cười nói nói, đặt trước mặt ông cả một đống súng lục. Trông hấp dẫn và đáng nể nhất vẫn là khẩu Xmít và Ve-xơn. Xi-ga-ép cầm lên tay một khẩu kiểu ấy, ngây người nhìn nó rồi chìm vào suy nghĩ. Trí tưởng tượng của ông vẽ ra cảnh ông bắn vỡ sọ người ta, máu chảy thành sông trên thảm và trên sàn gỗ, kẻ phản bội đang hấp hối giãy chân... Nhưng với tâm hồn đang phẫn nộ của ông, như thế còn chưa đủ. Những bức tranh đẫm máu, tiếng kêu thét và nỗi kinh hoàng không làm ông thoả mãn... Phải nghĩ ra cái gì khủng khiếp hơn nữa.

"Thế này nhé, mình sẽ giết hắn và giết mình, - ông nghĩ ra, - còn cô ta thì để cho sống. Cứ để cô ta héo mòn vì day dứt lương tâm và vì sự khinh bỉ của mọi người xung quanh. Với một bản tính thần kinh yếu như cô ta, thế còn đau đớn hơn cái chết nhiều..."

Và ông hình dung ra đám tang của mình: ông, kẻ bị xúc phạm, nằm trong quan tài, môi nở một nụ cười hiền dịu, còn cô ta, tái nhợt, bị lương tâm giày vò, đi theo sau quan tài như nàng Ni-ô-bê đau khổ, không biết trốn vào đâu cho khỏi những ánh mắt khinh bỉ, tiêu diệt mà đám đông phẫn nộ ném về phía mình...

- Thưa ông, tôi thấy ông thích khẩu Xmít và Ve-xơn, - anh bán hàng cắt ngang những mơ màng của ông. - Nếu ông thấy đắt, thì xin mời, tôi bớt năm rúp... Mà chúng tôi còn những kiểu khác, rẻ hơn.

Gã nhỏ thó ra dáng Tây xoay người duyên dáng, lấy trên giá xuống thêm một tá hộp súng nữa.

- Đây, thưa ông, giá ba mươi rúp. Thế là không đắt, nhất là bây giờ tỷ giá tụt ghê gớm, còn thuế hải quan thì, thưa ông, cứ mỗi giờ lại tăng. Thưa ông, thề có Chúa, tôi là người bảo thủ, nhưng đến tôi cũng bắt đầu kêu ca! Ông nghĩ mà xem, tỷ giá với biểu thuế hải quan đã làm cho bây giờ chỉ người giàu mới mua nổi vũ khí! Người nghèo chỉ còn lại súng làm ở Tu-la với diêm lân tinh, mà súng Tu-la thì là tai hoạ! Bắn vợ bằng súng lục Tu-la, đạn lại trúng vào bả vai mình...

Xi-ga-ép bỗng thấy tức tối và tiếc rằng mình sẽ chết, sẽ không được nhìn thấy những dằn vặt của kẻ phản bội. Trả thù chỉ ngọt ngào khi ta có thể nhìn thấy và sờ thấy kết quả của nó, chứ nằm trong quan tài chẳng biết gì thì có ích lợi gì.

"Hay là làm thế này, - ông nghĩ ngợi. - Giết hắn, rồi đi dự đám tang, ngắm nhìn, rồi sau đám tang mới tự sát... Nhưng mà chưa đến đám tang người ta đã bắt mình, tước súng mất rồi... Vậy thì: giết hắn, cô ta để sống, còn mình... mình tạm thời chưa tự sát, mà để người ta bắt. Tự sát thì lúc nào chẳng kịp. Bị bắt có cái hay là trong lúc điều tra sơ bộ, mình sẽ có dịp phơi bày trước nhà chức trách và trước xã hội tất cả sự đê tiện trong cách cư xử của cô ta. Nếu mình tự sát, thì có khi cô ta, với thói dối trá và trơ tráo vốn có, sẽ đổ hết tội cho mình, và xã hội sẽ biện hộ cho việc làm của cô ta, có khi còn cười nhạo mình. Còn nếu mình còn sống, thì..."

Một phút sau, ông nghĩ:

"Phải, nếu mình tự sát, thì có khi người ta lại buộc tội chính mình, nghi mình có những tình cảm nhỏ nhen... Mà thêm nữa, tự sát để làm gì? Đó là một. Hai là, tự bắn mình tức là hèn nhát. Vậy thì: giết hắn, cô ta để sống, còn mình ra toà. Người ta sẽ xử mình, còn cô ta sẽ ra làm nhân chứng... Mình hình dung được sự bối rối, sự nhục nhã của cô ta khi luật sư của mình thẩm vấn cô ta! Dĩ nhiên cảm tình của toà án, của công chúng và báo chí sẽ đứng về phía mình..."

Ông nghĩ ngợi, còn anh bán hàng thì vẫn bày hàng ra trước mặt ông, coi việc mua vui cho khách là bổn phận của mình.

- Đây là những khẩu của Anh kiểu mới, vừa mới về, - anh ta huyên thuyên. - Nhưng tôi xin nói trước, thưa ông, mọi kiểu này đều nhạt nhoà trước khẩu Xmít và Ve-xơn. Mấy hôm trước, chắc ông đã đọc báo, một sĩ quan mua ở chỗ chúng tôi một khẩu Xmít và Ve-xơn. Anh ta bắn vào tên tình nhân, và ông nghĩ sao? Viên đạn xuyên qua người hắn, rồi xuyên thủng cây đèn bằng đồng, rồi xuyên qua chiếc dương cầm, rồi từ chiếc dương cầm dội lại giết chết con chó xù và làm bà vợ bị thương nhẹ. Hiệu quả rực rỡ, làm vẻ vang cho hãng chúng tôi. Viên sĩ quan giờ đã bị bắt... Dĩ nhiên người ta sẽ kết tội và đày anh ta đi khổ sai! Thứ nhất, luật pháp của ta còn lạc hậu quá. Thứ hai, thưa ông, toà án bao giờ cũng đứng về phía kẻ tình nhân. Tại sao ư? Đơn giản lắm, thưa ông! Cả các quan toà, cả bồi thẩm, cả công tố viên, cả luật sư đều đang sống với vợ người khác, và nước Nga bớt đi một ông chồng thì họ được yên ổn hơn. Giá chính phủ đày hết các ông chồng ra đảo Xa-kha-lin thì xã hội chắc vừa lòng lắm. Ôi, thưa ông, ông không biết sự băng hoại đạo đức ngày nay khiến tôi phẫn nộ đến thế nào đâu! Bây giờ yêu vợ người khác cũng thông thường như hút thuốc lá của người khác, đọc sách của người khác. Buôn bán của chúng tôi mỗi năm một tệ hơn, nhưng thế không có nghĩa là tình nhân ngày càng ít đi, mà có nghĩa là các ông chồng đành cam chịu thân phận của mình, và sợ toà án, sợ khổ sai.

Anh bán hàng ngoái nhìn quanh rồi thì thầm:

- Mà ai có lỗi, thưa ông? Chính phủ!

"Đi đày Xa-kha-lin vì một con lợn nào đó thì cũng chẳng khôn ngoan gì, - Xi-ga-ép nghĩ ngợi. - Nếu mình đi khổ sai, thì chỉ tạo điều kiện cho cô ta lấy chồng lần nữa và lừa luôn ông chồng thứ hai. Cô ta sẽ đắc thắng... Vậy thì: cô ta để sống, mình không tự sát, còn hắn... cũng không giết. Phải nghĩ ra cái gì khôn ngoan hơn và thấm thía hơn. Mình sẽ trừng phạt chúng bằng sự khinh bỉ, và sẽ làm một vụ ly hôn tai tiếng..."

- Thưa ông, đây lại thêm một kiểu mới, - anh bán hàng nói, lấy trên giá xuống một tá nữa. - Tôi xin ông chú ý đến cơ cấu khoá nòng độc đáo...

Sau quyết định ấy, Xi-ga-ép không cần súng lục nữa, trong khi anh bán hàng, càng lúc càng hứng khởi, vẫn không ngừng bày hàng ra trước mặt ông. Ông chồng bị xúc phạm thấy ngượng vì anh bán hàng đã mất công vô ích vì mình, đã trầm trồ vô ích, cười vô ích, mất thời gian vô ích...

- Thôi được, nếu vậy thì... - ông lắp bắp, - tôi sẽ ghé lại sau, hoặc... hoặc sai người đến.

Ông không nhìn thấy vẻ mặt anh bán hàng, nhưng để xoa dịu đôi chút sự ngượng ngập, ông cảm thấy cần phải mua một thứ gì đó. Nhưng mua gì bây giờ? Ông đưa mắt nhìn khắp các bức tường cửa hàng, chọn một thứ gì rẻ rẻ, và dừng mắt ở tấm lưới màu xanh lá treo cạnh cửa.

- Cái này... cái này là gì thế? - ông hỏi.

- Đây là lưới bắt chim cút ạ.

- Bao nhiêu tiền?

- Tám rúp, thưa ông.

- Gói cho tôi...

Ông chồng bị xúc phạm trả tám rúp, cầm tấm lưới, và cảm thấy mình còn bị xúc phạm hơn nữa, bước ra khỏi cửa hàng.

— Hết —