Con ngựa khoang già

Chương 1: Con ngựa khoang già

Kính tặng hương hồn ông Xta-khô-vích.

Bầu trời mỗi lúc một cao hơn, rạng đông mỗi lúc một loang rộng hơn, lớp bạc mờ của sương mỗi lúc một trắng hơn, vầng trăng lưỡi liềm mỗi lúc một nhợt nhạt hơn, khu rừng mỗi lúc một vang lên rõ hơn. Người ta bắt đầu trở dậy, và trong tàu ngựa của điền trang, mỗi lúc một nghe nhiều hơn tiếng khịt mũi, tiếng sột soạt trên rơm, thậm chí cả tiếng hí the thé giận dữ của bầy ngựa đang chen chúc nhau, đang cãi cọ nhau vì chuyện gì đó.

— Nào! Vội gì! Đói rồi hả! ông già chăn ngựa nói, mở cánh cổng kêu cót két. Đi đâu thế? ông quát lên, vung tay doạ một con ngựa cái non đang toan chui ra cổng.

Ông già chăn ngựa tên là Nê-xte, mặc một chiếc áo khoác kiểu Cô-dắc, thắt dây lưng có đính khuy kim loại, cái roi vắt qua vai, ổ bánh mì gói trong khăn giắt ở thắt lưng. Trên tay ông cầm một bộ yên và một bộ dàm.

Bầy ngựa chẳng hề sợ, cũng chẳng hề phật ý vì giọng giễu cợt của ông già chăn ngựa. Chúng làm như chẳng quan tâm, thong thả rời khỏi cổng. Chỉ có một con ngựa cái già màu nâu sẫm, bờm rậm, cụp tai lại, quay ngoắt mông đi. Nhân đó, một con ngựa cái non đứng phía sau, chẳng liên quan gì tới chuyện ấy, kêu ré lên, đá hậu vào con ngựa đầu tiên đứng gần nó.

— Nào! ông già chăn ngựa quát còn to hơn, dữ hơn, rồi đi về góc sân.

Trong tất cả đám ngựa ở trong sân, chừng một trăm con, con ít tỏ ra sốt ruột nhất là một con ngựa thiến lông khoang, đứng một mình trong góc dưới mái che, mắt lim dim, đang liếm cây cột gỗ sồi của nhà kho. Không biết con ngựa khoang tìm thấy vị gì trong đó, nhưng khi làm việc ấy, vẻ mặt nó nghiêm trang và trầm ngâm.

— Nghịch hả! ông già chăn ngựa lại nói với nó bằng giọng ấy, đi tới gần, đặt bộ yên và tấm lót yên bóng mỡ xuống đống phân bên cạnh nó.

Con ngựa khoang thôi liếm, đứng im, nhìn ông Nê-xte một lúc lâu. Nó không cười, không giận, không cau mày, chỉ phập phồng cả cái bụng, thở dài một hơi thật nặng, thật nặng, rồi quay đi. Ông già chăn ngựa ôm lấy cổ nó, đeo dàm vào.

— Thở dài cái gì thế? ông Nê-xte hỏi.

Con ngựa thiến vẫy đuôi một cái, như muốn nói: "Chẳng sao cả, bác Nê-xte ạ." Ông Nê-xte đặt tấm lót yên và bộ yên lên lưng nó. Con ngựa cụp tai lại, chắc là để tỏ ý không bằng lòng, nhưng người ta chỉ chửi nó là đồ chết tiệt rồi bắt đầu siết đai bụng. Lúc ấy con ngựa phình bụng ra, nhưng người ta thọc ngón tay vào miệng nó, thúc đầu gối vào bụng nó, nên nó đành phải xì hơi ra. Dù vậy, khi người ta dùng răng kéo cho chặt sợi dây buộc, nó lại cụp tai một lần nữa, thậm chí còn ngoái lại nhìn. Tuy nó biết làm thế cũng chẳng ích gì, nó vẫn thấy cần phải tỏ ra rằng nó khó chịu, và lúc nào cũng sẽ tỏ ra như thế. Khi đã thắng yên xong, nó duỗi cái chân phải sưng phù ra, bắt đầu nhai hàm thiếc, cũng vì những lý do riêng nào đó, vì lẽ ra tới giờ nó phải biết rằng hàm thiếc chẳng có vị gì cả.

Ông Nê-xte đặt chân lên cái bàn đạp ngắn, trèo lên lưng con ngựa thiến, gỡ cái roi ra, kéo vạt áo khoác ra khỏi dưới đầu gối, ngồi lên yên theo cái kiểu đặc biệt của người đánh xe, người đi săn, người chăn ngựa, rồi giật dây cương. Con ngựa ngẩng đầu lên, tỏ ý sẵn sàng đi tới bất cứ đâu người ta sai, nhưng không nhúc nhích. Nó biết trước khi đi, người ngồi trên lưng nó còn phải hò hét nhiều, ra lệnh cho người chăn ngựa kia là Vát-ca, và cho bầy ngựa. Quả nhiên, ông Nê-xte bắt đầu hét:

— Vát-ca! Này, Vát-ca! Thả ngựa mẹ ra chưa? Đi đâu thế, đồ quỷ! Nào! Hay ngủ rồi. Mở cổng ra, cho ngựa mẹ đi trước.

Cánh cổng kêu cót két, Vát-ca cáu kỉnh, ngái ngủ, tay dắt dây cương một con ngựa, đứng cạnh cột cổng, cho bầy ngựa đi qua. Từng con ngựa một, cẩn thận bước trên lớp rơm, ngửi ngửi nó, bắt đầu đi qua: những con ngựa cái non, những con ngựa một tuổi, những chú ngựa con còn bú, và những con ngựa mẹ nặng nề, cẩn thận, từng con một, mang cái bụng chửa qua cổng. Những con ngựa cái non thỉnh thoảng chen nhau hai ba con một lúc, gác đầu lên lưng nhau, vội vã bước chân qua cổng, và lần nào cũng bị người chăn ngựa chửi. Những chú ngựa con còn bú thỉnh thoảng lại chạy tới bên chân những con ngựa mẹ không phải mẹ mình, hí lanh lảnh, đáp lại tiếng hí ngắn của ngựa mẹ.

Con ngựa cái non tinh nghịch, vừa ra khỏi cổng, đã cúi đầu xuống, nghiêng sang một bên, hất mông lên, hí ré lên. Nhưng dù sao nó cũng không dám chạy lên trước bà Giun-đư-ba, con ngựa cái già lông xám lốm đốm như kiều mạch, đang bước những bước chậm chạp, nặng nề, cái bụng lắc lư bên này bên kia, đường bệ đi, như mọi khi, ở đầu cả đàn.

Chỉ mấy phút, cái sân lúc nãy còn đông đúc, náo nhiệt đã trống trơn buồn bã. Những cây cột buồn bã đứng trơ dưới mái che trống trải, chỉ còn thấy lớp rơm bị giẫm nát, lẫn đầy phân. Dù cảnh trống vắng ấy đã quen thuộc với con ngựa khoang, chắc nó vẫn làm nó buồn. Nó chậm rãi cúi đầu xuống rồi ngẩng lên, như cúi chào, thở dài một hơi, trong chừng mực sợi đai bụng siết chặt cho phép, rồi khập khiễng trên đôi chân cong vẹo chưa duỗi ra được, lững thững đi theo đàn ngựa, cõng ông già Nê-xte trên tấm lưng xương xẩu của mình.

"Mình biết rồi: giờ ra tới đường cái, lão sẽ đánh lửa, hút cái tẩu gỗ bịt đồng có dây xích nhỏ của lão", con ngựa thiến nghĩ. "Mình mừng vì chuyện ấy, vì sáng sớm, lúc còn sương, mình thích cái mùi ấy, nó gợi nhớ nhiều điều dễ chịu. Chỉ bực một điều là cứ ngậm tẩu vào là lão già lại lên mặt, tưởng mình là cái gì ghê gớm lắm, rồi ngồi nghiêng, nhất định phải ngồi nghiêng, mà phía ấy thì mình đau. Nhưng thôi, kệ lão, chịu khổ cho người khác vui thì mình đâu phải mới lần đầu. Mình còn bắt đầu thấy có một niềm vui kiểu ngựa nào đó trong chuyện ấy. Thôi cứ để lão vênh váo, tội nghiệp. Lão chỉ được làm oai mỗi lúc chẳng có ai nhìn thấy, thôi cứ để lão ngồi nghiêng", con ngựa thiến lập luận, rồi cẩn thận bước đôi chân cong queo, đi ở giữa đường.

— Hết chương 1 —