Lá thư đầu tiên được viết ra thế nào

Ngày xửa ngày xưa, vào một thuở xa xưa lắm lắm, có một người đàn ông thời đồ đá. Ông không phải người Giút, không phải người Ăng-lơ, cũng không phải người Đra-vi-đa, dù lẽ ra ông có thể là người nào trong số ấy, con yêu dấu ạ, nhưng thôi, đừng bận tâm vì sao. Ông là một Người Nguyên Thuỷ, sống kiểu hang hốc trong một cái Hang, mặc rất ít quần áo, không biết đọc, không biết viết, mà cũng chẳng muốn biết, và ngoài những lúc đói bụng ra thì ông khá là vui vẻ. Tên ông là Tê-gu-mai Bốp-xu-lai, nghĩa là Người Không Bao Giờ Vội Vàng Bước Chân Lên Trước. Nhưng chúng ta, con yêu dấu ạ, sẽ gọi tắt ông là Tê-gu-mai. Vợ ông tên là Tê-su-mai Tê-uyn-đrô, nghĩa là Bà Hay Hỏi Thật Nhiều Câu Hỏi. Nhưng chúng ta, con yêu dấu ạ, sẽ gọi tắt bà là Tê-su-mai. Cô con gái nhỏ của ông tên là Táp-phi-mai Mê-ta-lu-mai, nghĩa là Người Bé Tí Chẳng Có Phép Tắc Gì Đáng Bị Phát Vào Mông. Nhưng ta sẽ gọi cô là Táp-phi. Cô là con yêu dấu của bố Tê-gu-mai Bốp-xu-lai, cũng là con yêu dấu của mẹ, và số lần cô bị phát vào mông chưa được một nửa số lần đáng phải bị. Cả ba người đều rất hạnh phúc. Từ khi Táp-phi biết chạy, đi đâu cô cũng theo bố Tê-gu-mai, nhiều khi hai bố con đi mãi, tới khi đói mới về Hang. Thế là Tê-su-mai Tê-uyn-đrô lại bảo: "Hai bố con đi đâu mà bẩn khiếp thế này? Thật tình, Tê-gu-mai của em ơi, anh cũng chẳng hơn gì Táp-phi của em."

Giờ thì chú ý mà nghe nhé!

Một hôm, Tê-gu-mai Bốp-xu-lai lội qua đầm hải ly xuống sông Oa-gai để đâm cá chép về ăn tối, Táp-phi cũng đi theo. Ngọn lao của Tê-gu-mai làm bằng gỗ, đầu gắn răng cá mập. Chưa bắt được con cá nào, ông đã lỡ tay đâm mạnh quá xuống đáy sông, làm ngọn lao gãy đôi. Hai bố con đang ở cách nhà xa ơi là xa, dĩ nhiên là họ có mang theo bữa trưa trong một cái túi nhỏ, mà Tê-gu-mai lại quên mang lao dự phòng.

Tê-gu-mai nói: "Thế là hỏng bét! Phải mất nửa ngày mới chữa xong cái này."

Táp-phi nói: "Ở nhà còn cây lao đen to của bố mà. Để con chạy về Hang xin mẹ đưa cho."

Tê-gu-mai nói: "Xa quá, đôi chân bé tí mũm mĩm của con không đi nổi đâu. Vả lại, con có thể ngã xuống đầm hải ly mà chết đuối. Thôi, cái khó thì cố mà gỡ." Ông ngồi xuống, lấy ra một cái túi đồ chữa nhỏ bằng da, đựng đầy gân tuần lộc, dải da, cục sáp ong với nhựa cây, rồi bắt đầu chữa ngọn lao.

Táp-phi cũng ngồi xuống, ngón chân thả xuống nước, tay chống cằm, nghĩ ngợi rất lung. Rồi cô nói: "Bố ơi, bố với con không biết viết, phiền kinh khủng bố nhỉ? Biết viết thì mình nhắn được người ta mang cây lao mới tới."

Tê-gu-mai nói: "Táp-phi, bố dặn con bao nhiêu lần rồi là đừng nói tiếng lóng? Chữ kinh khủng chẳng đẹp đẽ gì. Nhưng con nói thì bố mới nghĩ, giá mà viết được thư về nhà thì cũng tiện thật."

Đúng lúc ấy có một Người Lạ đi dọc bờ sông. Nhưng ông ta thuộc một bộ lạc xa xôi, bộ lạc Tê-oa-ra, nên chẳng hiểu một chữ nào trong tiếng của Tê-gu-mai. Ông đứng trên bờ, mỉm cười với Táp-phi, vì ở nhà ông cũng có một cô con gái nhỏ. Tê-gu-mai lấy trong túi đồ chữa ra một cuộn gân hươu, tiếp tục chữa lao.

Táp-phi nói: "Lại đây. Bác có biết mẹ cháu ở đâu không?" Người Lạ đáp: "Ừm!" vì ông ta là người Tê-oa-ra, con biết rồi đấy.

Táp-phi nói: "Ngốc thế!" Rồi cô giậm chân, vì cô thấy một đàn cá chép to tướng đang bơi ngược dòng, đúng lúc bố cô không dùng được lao.

Tê-gu-mai bận chữa lao quá nên chẳng quay lại, chỉ bảo: "Đừng làm phiền người lớn."

Táp-phi nói: "Con có làm phiền đâu. Con chỉ muốn bác ấy làm điều con muốn bác ấy làm thôi, mà bác ấy không hiểu."

Tê-gu-mai nói: "Thế thì đừng làm phiền bố." Rồi ông lại tiếp tục kéo, căng mấy sợi gân hươu, miệng ngậm đầy những đầu dây lòng thòng. Người Lạ, người Tê-oa-ra chính cống, ngồi xuống bãi cỏ, Táp-phi chỉ cho ông xem bố cô đang làm gì. Người Lạ nghĩ: "Đứa bé này thật là kỳ diệu. Nó giậm chân với ta, nó nhăn mặt với ta. Hẳn nó là con gái của vị Tù Trưởng cao quý kia, người vĩ đại tới mức chẳng thèm để ý tới ta." Thế là ông càng mỉm cười lễ phép hơn bao giờ hết.

Táp-phi nói: "Giờ thì cháu muốn bác tới chỗ mẹ cháu, vì chân bác dài hơn chân cháu, bác lại không ngã xuống đầm hải ly, rồi bác xin mẹ cháu cây lao kia của bố, cây cán đen treo trên bếp lửa nhà cháu ấy."

Người Lạ, mà ông ta là người Tê-oa-ra, nghĩ: "Đứa bé này thật là kỳ diệu, kỳ diệu lắm. Nó vung tay, nó hét với ta, nhưng ta chẳng hiểu một chữ nào nó nói. Nhưng nếu ta không làm điều nó muốn, ta sợ lắm, sợ vị Tù Trưởng kiêu kỳ kia, Người Quay Lưng Với Khách, sẽ nổi giận." Ông đứng dậy, bóc một miếng vỏ cây bạch dương to và phẳng, đưa cho Táp-phi. Ông làm thế, con yêu dấu ạ, để tỏ rằng lòng ông trắng trong như vỏ bạch dương, chẳng có ý gì xấu. Nhưng Táp-phi không hiểu hẳn như thế.

Cô nói: "Ồ! Giờ thì cháu hiểu rồi! Bác muốn biết địa chỉ nhà mẹ cháu chứ gì? Dĩ nhiên là cháu không biết viết, nhưng cháu vẽ được tranh, nếu có cái gì nhọn nhọn để khắc. Bác cho cháu mượn cái răng cá mập trên chuỗi vòng cổ của bác nhé."

Người Lạ, mà ông ta là người Tê-oa-ra, chẳng nói gì. Thế là Táp-phi giơ bàn tay nhỏ lên, giật giật chuỗi vòng cổ tuyệt đẹp kết bằng hạt, hạt cây và răng cá mập trên cổ ông.

Người Lạ, mà ông ta là người Tê-oa-ra, nghĩ: "Đứa bé này thật là kỳ diệu, kỳ diệu lắm, kỳ diệu lắm lắm. Cái răng cá mập trên chuỗi vòng của ta là răng cá mập có phép, người ta vẫn bảo ta là ai mà sờ vào nó khi ta chưa cho phép thì sẽ lập tức sưng phồng lên hay nổ tung ra. Thế mà đứa bé này chẳng sưng phồng lên, cũng chẳng nổ tung ra. Còn vị Tù Trưởng quan trọng kia, Người Chỉ Chăm Chăm Lo Việc Mình, người chẳng thèm để ý tới ta chút nào, cũng chẳng có vẻ gì sợ nó sưng phồng hay nổ tung. Ta nên lễ phép hơn nữa thì hơn."

Thế là ông đưa cho Táp-phi cái răng cá mập. Cô nằm sấp xuống, hai chân giơ lên trời, như có những người nằm trên sàn phòng khách khi muốn vẽ tranh, rồi nói: "Giờ cháu sẽ vẽ cho bác mấy bức tranh thật đẹp! Bác được nhìn qua vai cháu, nhưng không được lay đâu nhé. Đầu tiên cháu vẽ bố đang câu cá. Không giống bố lắm, nhưng mẹ sẽ biết, vì cháu vẽ cây lao gãy của bố. Rồi giờ cháu vẽ cây lao kia mà bố cần, cây cán đen ấy. Trông như nó đang cắm vào lưng bố, nhưng đó là vì cái răng cá mập trượt tay, mà miếng vỏ cây thì không đủ to. Đó là cây lao cháu muốn bác mang tới. Thế nên cháu vẽ chính cháu đang giải thích cho bác. Tóc cháu không dựng đứng lên như cháu vẽ đâu, nhưng vẽ thế cho dễ. Giờ cháu vẽ bác. Thật ra cháu thấy bác dễ thương lắm, nhưng cháu không vẽ bác đẹp được, nên bác đừng có giận nhé. Bác có giận không?"

Người Lạ, mà ông ta là người Tê-oa-ra, mỉm cười. Ông nghĩ: "Hẳn là ở đâu đó sắp có một trận đánh lớn, và đứa bé phi thường này, đứa cầm cái răng cá mập có phép của ta mà chẳng sưng phồng hay nổ tung, đang bảo ta đi gọi cả bộ lạc của vị Tù Trưởng vĩ đại tới giúp ông ta. Ông ta đúng là một Tù Trưởng vĩ đại, không thì ông ta đã để ý tới ta."

Táp-phi vừa vẽ thật lực, nghe sột soạt, vừa nói: "Bác nhìn này, giờ cháu vẽ bác rồi, cháu đặt cây lao bố cần vào tay bác, để nhắc bác nhớ phải mang nó tới. Giờ cháu chỉ cho bác cách tìm tới nhà mẹ cháu. Bác cứ đi tới khi gặp hai cái cây, đây là cây đây này, rồi bác đi qua một ngọn đồi, đây là đồi đây này, rồi bác tới một cái đầm hải ly toàn là hải ly. Cháu không vẽ hết hải ly, vì cháu không biết vẽ hải ly, nhưng cháu vẽ đầu chúng, mà khi bác đi qua đầm thì bác cũng chỉ thấy có đầu chúng thôi. Coi chừng đừng ngã xuống nhé! Rồi Hang nhà cháu ở ngay sau đầm hải ly. Thật ra nó không cao bằng đồi đâu, nhưng cháu không biết vẽ cái gì bé tí. Đây là mẹ cháu đứng ngoài cửa. Mẹ cháu đẹp lắm. Mẹ cháu là người mẹ đẹp nhất nhất trên đời, nhưng mẹ cháu sẽ không giận khi thấy cháu vẽ mẹ xấu thế này đâu. Mẹ sẽ vui vì cháu biết vẽ. Giờ phòng khi bác quên, cháu vẽ cây lao bố cần ở ngoài cửa Hang. Thật ra nó ở trong nhà cơ, nhưng bác đưa tranh cho mẹ cháu xem là mẹ cháu sẽ đưa cho bác. Cháu vẽ mẹ đang giơ hai tay lên, vì cháu biết mẹ sẽ mừng lắm khi gặp bác. Tranh đẹp không bác? Bác hiểu hết chưa, hay để cháu giải thích lại?"

Người Lạ, mà ông ta là người Tê-oa-ra, nhìn bức tranh, gật đầu lia lịa. Ông tự nhủ: "Nếu ta không đi gọi bộ lạc của vị Tù Trưởng vĩ đại này tới giúp, ông ta sẽ bị kẻ thù giết mất, bọn chúng đang mang giáo kéo tới từ khắp mọi phía. Giờ thì ta hiểu vì sao vị Tù Trưởng vĩ đại giả vờ không để ý tới ta! Ông ta sợ kẻ thù nấp trong bụi rậm sẽ trông thấy. Thế nên ông ta quay lưng lại với ta, để đứa bé khôn ngoan kỳ diệu vẽ bức tranh khủng khiếp cho ta thấy ông đang gặp hoạ thế nào. Ta sẽ đi ngay gọi bộ lạc tới giúp ông." Ông chẳng buồn hỏi Táp-phi đường đi, cứ thế cầm miếng vỏ bạch dương lao vút vào bụi rậm như gió. Táp-phi ngồi xuống, hài lòng lắm.

Bức tranh Táp-phi vẽ cho ông là như thế đấy!

Tê-gu-mai đã chữa xong ngọn lao, đang cẩn thận vung thử qua lại, hỏi: "Táp-phi, con vừa làm gì thế?"

Táp-phi nói: "Một chút sắp xếp riêng của con thôi, bố yêu ạ. Bố đừng hỏi gì, rồi một lát nữa bố sẽ biết hết, và bố sẽ ngạc nhiên lắm. Bố không biết bố sẽ ngạc nhiên đến thế nào đâu! Bố hứa là bố sẽ ngạc nhiên đi."

Tê-gu-mai nói: "Được rồi." Rồi ông lại tiếp tục đâm cá.

Người Lạ, con có biết ông ta là người Tê-oa-ra không nhỉ, cầm bức tranh vội vã chạy đi mấy dặm, cho tới khi hoàn toàn tình cờ, ông gặp Tê-su-mai Tê-uyn-đrô ở cửa Hang, đang trò chuyện với mấy bà thời đồ đá khác tới ăn một bữa trưa Nguyên Thuỷ. Táp-phi giống mẹ lắm, nhất là phần trên khuôn mặt và đôi mắt, nên Người Lạ, bao giờ cũng là người Tê-oa-ra chính cống, mỉm cười lễ phép đưa miếng vỏ bạch dương cho Tê-su-mai. Ông đã chạy rất lung, thở hổn hển, chân bị gai cào xước cả, nhưng vẫn cố giữ lễ phép.

Tê-su-mai vừa nhìn thấy bức tranh đã hét lên kinh khủng, lao vào Người Lạ. Mấy bà thời đồ đá kia lập tức quật ông ngã, rồi ngồi lên người ông thành một hàng dài sáu bà, trong khi Tê-su-mai giật tóc ông.

Bà nói: "Rõ như cái mũi trên mặt thằng Người Lạ này. Nó đã đâm Tê-gu-mai của tôi đầy những giáo là giáo, làm Táp-phi tội nghiệp sợ tới dựng đứng cả tóc. Mà chưa hết, nó còn mang cho tôi một bức tranh kinh khủng vẽ cảnh nó làm thế nào. Nhìn này!" Bà đưa bức tranh cho tất cả các bà thời đồ đá đang kiên nhẫn ngồi đè lên Người Lạ xem. "Đây là Tê-gu-mai của tôi bị gãy tay. Đây là một cây giáo cắm vào lưng anh ấy. Đây là một thằng cầm giáo sắp phóng. Đây là một thằng khác đang phóng giáo từ trong Hang ra. Còn đây là cả một lũ người," thật ra đó là đám hải ly của Táp-phi, nhưng trông chúng cũng hơi giống người thật, "đang kéo tới sau lưng Tê-gu-mai. Có khủng khiếp không cơ chứ!"

Các bà thời đồ đá nói: "Khủng khiếp quá đi mất!" Rồi họ trát đầy bùn lên tóc Người Lạ, làm ông ngạc nhiên lắm. Rồi họ nổi Trống Bộ Lạc Vang Rền, gọi tất cả các tù trưởng của Bộ Lạc Tê-gu-mai tới, cùng các trưởng toán, trưởng trăm người, các bậc chức sắc lớn nhỏ, cộng thêm các thầy phù thuỷ, thầy bùa, thầy cúng, thầy chùa và đủ mọi người khác. Họ quyết định rằng trước khi chặt đầu Người Lạ, phải bắt hắn lập tức dẫn họ xuống sông, chỉ cho họ chỗ hắn giấu Táp-phi tội nghiệp.

Đến lúc ấy thì Người Lạ, dù là người Tê-oa-ra, cũng bực mình thật sự. Họ đã trát bùn vào tóc ông cứng đờ. Họ đã lăn ông tới lăn lui trên đám sỏi lổn nhổn. Họ đã ngồi lên người ông thành một hàng dài sáu bà. Họ đã đấm ông, thụi ông tới mức ông thở không ra hơi. Và dù không hiểu tiếng họ, ông gần như chắc chắn rằng những cái tên các bà thời đồ đá gọi ông chẳng lịch sự chút nào. Nhưng ông chẳng nói gì, cho tới khi cả Bộ Lạc Tê-gu-mai đã tề tựu đông đủ. Rồi ông dẫn họ trở lại bờ sông Oa-gai. Ở đó họ thấy Táp-phi đang kết vòng hoa cúc, còn Tê-gu-mai đang cẩn thận dùng ngọn lao đã chữa đâm mấy con cá chép nhỏ.

Táp-phi nói: "Ơ, bác đi nhanh thế! Nhưng sao bác lại dẫn nhiều người tới thế? Bố yêu ơi, đây là điều bất ngờ của con đấy. Bố có ngạc nhiên không?"

Tê-gu-mai nói: "Ngạc nhiên lắm. Nhưng thế là hỏng hết buổi đâm cá hôm nay của bố rồi. Ối dào, cả cái Bộ Lạc thân yêu, tốt bụng, dễ thương, sạch sẽ, yên lặng của mình kéo tới đây hết rồi, Táp-phi ạ."

Đúng là thế thật. Đi đầu là Tê-su-mai Tê-uyn-đrô với các bà thời đồ đá, giữ chặt lấy Người Lạ, tóc đầy bùn, dù ông là người Tê-oa-ra. Sau họ là Tù Trưởng Lớn, Phó Tù Trưởng, các Tù Trưởng Phụ Tá và Tù Trưởng Giúp Việc, ai nấy đều vũ trang tới tận răng, rồi các trưởng toán, các trưởng trăm người, các đội trưởng dẫn đội, các toán trưởng dẫn toán, các bậc chức sắc đi cuối, vẫn vũ trang tới tận răng. Sau họ là cả Bộ Lạc xếp theo đúng thứ bậc, từ những người có bốn cái hang, mỗi mùa một hang, có bãi nuôi tuần lộc riêng và hai thác cá hồi, cho tới những người hầu cằm bạnh chỉ được hưởng nửa tấm da gấu những đêm đông, cách bếp lửa bảy mét, và những người nông nô chỉ được hưởng một khúc xương tuỷ đã cạo sạch. Những chữ ấy nghe hay không, con yêu dấu? Họ có mặt đông đủ, nhảy nhót hò hét, làm cá trong vòng hai mươi dặm sợ chạy hết, và Tê-gu-mai cảm ơn họ bằng một bài diễn văn thời đồ đá trôi chảy.

Rồi Tê-su-mai Tê-uyn-đrô chạy xuống ôm hôn Táp-phi mãi không thôi. Còn Tù Trưởng Lớn của Bộ Lạc Tê-gu-mai thì túm lấy chùm lông trên búi tóc của Tê-gu-mai mà lắc lấy lắc để.

Cả Bộ Lạc Tê-gu-mai hét lên: "Giải thích đi! Giải thích đi! Giải thích đi!"

Tê-gu-mai nói: "Trời đất ơi! Buông búi tóc tôi ra. Người ta gãy cái lao đâm cá mà cả vùng phải kéo nhau ập tới hay sao? Các ông thật là thích xía vào chuyện người khác."

Táp-phi nói: "Cháu không tin là rốt cuộc các bác đã mang cây lao cán đen của bố cháu tới đâu. Mà các bác đang làm gì bác Người Lạ dễ thương của cháu thế?"

Họ đang thụi ông ta, từng tốp hai người, ba người, rồi cả mười người một, tới mức mắt ông quay tròn. Ông chỉ còn biết thở hổn hển và chỉ tay về phía Táp-phi.

Tê-su-mai Tê-uyn-đrô hỏi: "Bọn ác ôn đâm anh đâu rồi, anh yêu?"

Tê-gu-mai nói: "Làm gì có ai. Khách duy nhất của anh sáng nay là cái anh chàng tội nghiệp mà các bà đang cố bóp cổ kia. Các người không khoẻ hay đang ốm thế, hỡi Bộ Lạc Tê-gu-mai?"

Tù Trưởng Lớn nói: "Hắn mang tới một bức tranh khủng khiếp, một bức tranh cho thấy anh bị đâm đầy giáo là giáo."

Táp-phi nói: "Ơ, ừm, có lẽ cháu nên giải thích là chính cháu đưa cho bác ấy bức tranh đó." Nhưng cô thấy không được thoải mái lắm.

Cả Bộ Lạc Tê-gu-mai đồng thanh: "Mày! Người Bé Tí Chẳng Có Phép Tắc Gì Đáng Bị Phát Vào Mông! Mày à?"

Bố cô nói: "Táp-phi yêu ơi, bố e là mình sắp gặp chút rắc rối rồi." Rồi ông vòng tay ôm lấy cô, thế là cô chẳng sợ gì nữa.

Tù Trưởng Lớn của Bộ Lạc Tê-gu-mai vừa nhảy lò cò một chân vừa nói: "Giải thích đi! Giải thích đi! Giải thích đi!"

Táp-phi nói: "Cháu muốn bác Người Lạ đi lấy cây lao của bố, nên cháu vẽ nó ra. Làm gì có nhiều giáo. Chỉ có một cây lao thôi. Cháu vẽ nó ba lần cho chắc. Cháu không làm sao cho nó đỡ giống như đang cắm vào đầu bố được, vì miếng vỏ cây hết chỗ rồi. Còn mấy cái mà mẹ gọi là bọn ác ôn là hải ly của cháu đấy. Cháu vẽ chúng để chỉ đường cho bác ấy qua đầm. Cháu vẽ mẹ đứng ở cửa Hang, trông rất vui, vì bác ấy là một Người Lạ dễ thương. Cháu nghĩ các bác là những người ngốc nhất trên đời. Bác ấy là người rất tốt. Sao các bác lại trát bùn đầy tóc bác ấy? Rửa sạch cho bác ấy đi!"

Rất lâu chẳng ai nói gì cả, cho tới khi Tù Trưởng Lớn bật cười. Rồi Người Lạ, dù sao thì ông cũng là người Tê-oa-ra, bật cười. Rồi Tê-gu-mai cười tới mức ngã lăn ra bờ sông. Rồi cả Bộ Lạc cười, mỗi lúc một to hơn, một dữ hơn. Những người duy nhất không cười là Tê-su-mai Tê-uyn-đrô và các bà thời đồ đá. Họ rất lễ phép với các ông chồng, chỉ thỉnh thoảng lại bảo: "Đồ ngốc!"

Rồi Tù Trưởng Lớn của Bộ Lạc Tê-gu-mai vừa khóc vừa nói vừa hát: "Hỡi Người Bé Tí Chẳng Có Phép Tắc Gì Đáng Bị Phát Vào Mông, cháu đã tìm ra một phát minh vĩ đại!"

Táp-phi nói: "Cháu có định thế đâu. Cháu chỉ muốn cây lao cán đen của bố thôi."

"Không sao. Đó là một phát minh vĩ đại, rồi một ngày kia người ta sẽ gọi nó là chữ viết. Bây giờ thì nó chỉ mới là tranh vẽ, mà như hôm nay ta đã thấy, tranh vẽ thì không phải lúc nào người ta cũng hiểu đúng. Nhưng rồi sẽ có một ngày, hỡi Con Bé của Tê-gu-mai, chúng ta sẽ làm ra những chữ cái, đủ cả hai mươi sáu chữ, chúng ta sẽ biết đọc cũng như biết viết, và bấy giờ chúng ta sẽ luôn nói đúng điều mình muốn nói, chẳng nhầm lẫn gì nữa. Các bà thời đồ đá hãy rửa sạch bùn trên tóc ông khách lạ đi."

Táp-phi nói: "Thế thì cháu mừng lắm. Vì rốt cuộc, tuy các bác đã mang tới đây từng cây giáo một của cả Bộ Lạc Tê-gu-mai, các bác lại quên mất cây lao cán đen của bố cháu."

Rồi Tù Trưởng Lớn vừa khóc vừa nói vừa hát: "Táp-phi yêu quý ơi, lần sau cháu có viết thư bằng tranh, thì nên gửi kèm một người biết nói tiếng của chúng ta để giải thích nó nghĩa là gì. Riêng ta thì ta chẳng sao, vì ta là Tù Trưởng Lớn. Nhưng với cả Bộ Lạc Tê-gu-mai thì tai hại lắm, mà như cháu thấy đấy, nó còn làm ông khách lạ ngạc nhiên nữa."

Rồi họ nhận Người Lạ, một người Tê-oa-ra chính cống xứ Tê-oa, làm người của Bộ Lạc Tê-gu-mai, vì ông là bậc quân tử, chẳng làm ầm ĩ gì về đám bùn các bà thời đồ đá đã trát lên tóc ông. Nhưng từ hôm ấy tới tận bây giờ, mà ta đoán tất cả là lỗi tại Táp-phi, có rất ít cô bé thích học đọc học viết. Phần đông các cô thích vẽ tranh và chơi đùa với bố hơn, y như Táp-phi vậy.

— Hết —