Lão tu sĩ giả và chiếc hòm trôi sông

Ngày xưa, có một vị tu sĩ dáng vẻ thánh thiện tới kinh thành cổ Ra-ma-ta-bát. Ông ngồi dưới một gốc cây bên ngoài thành, nhiều ngày liền nhịn ăn nhịn uống, bất động, chỉ có những ngón tay là không ngừng lần chuỗi hạt. Tiếng tăm về sự thánh thiện ấy chẳng mấy chốc đồn khắp nơi. Ngày ngày dân trong thành kéo nhau tới xem, mong được ông ban phước, được xem ông cầu nguyện, hay nghe ông giảng dạy, nếu hôm ấy ông có hứng nói.

Chẳng bao lâu chính nhà vua cũng nghe tới vị tu sĩ, rồi ngày nào cũng tới thăm, xin lời khuyên, nhờ ông cầu cho mình có được một người con trai. Ngày qua ngày, cuối cùng nhà vua mê mẩn vị thánh nhân tới mức quyết định nếu được thì giữ ông cho riêng mình. Ngài cho xây gần đó một ngôi đền nhỏ, có thêm một hai gian phòng và một khoảng sân nhỏ tường vây kín mít. Xong xuôi, ngài khẩn khoản mời vị tu sĩ về ở, và đừng tiếp ai khác ngoài ngài, hoàng hậu và những học trò ông chọn để truyền lại lời dạy. Vị tu sĩ bằng lòng. Thế là ông sống một thời gian nhờ lộc vua ban, còn tiếng tăm về đức độ của ông mỗi ngày một lan xa.

Vua xứ Ra-ma-ta-bát tuy không có con trai nhưng có một cô con gái. Càng lớn nàng càng xinh đẹp, đẹp nhất trong mọi người mà mắt ai từng được thấy. Từ lâu cha nàng đã hứa gả nàng cho con trai vua nước láng giềng Đi-la-ram. Nhưng nàng chưa về nhà chồng, vẫn sống cuộc đời êm đềm hợp với một thiếu nữ xinh đẹp và cao quý như nàng.

Dĩ nhiên công chúa đã nghe nói tới vị thánh nhân, tới những phép lạ và những đợt nhịn ăn của ông, nên nàng tò mò lắm, muốn được gặp, được nói chuyện với ông. Nhưng việc ấy khó, vì nàng không được ra khỏi khuôn viên cung điện, mà ra vườn thì lúc nào cũng có người canh giữ chặt chẽ. Dù vậy, cuối cùng nàng cũng tìm được dịp. Một buổi chiều nàng một mình lẻn tới đền của vị ẩn sĩ.

Khốn thay, vị ẩn sĩ thật ra chẳng thánh thiện như vẻ ngoài. Vừa thấy công chúa, lão đã mê mẩn sắc đẹp kỳ diệu của nàng, trong bụng bắt đầu tính kế làm sao lấy được nàng làm vợ. Nhưng thiếu nữ không chỉ xinh đẹp mà còn tinh khôn. Vừa đọc thấy trong ánh mắt lão tu sĩ thứ tình cảm đang dâng đầy trong lòng lão, nàng bật dậy, kéo chặt khăn che, chạy khỏi nơi ấy nhanh hết sức. Lão tu sĩ đuổi theo, nhưng chạy không lại nàng. Tức điên vì không đuổi kịp, lão phóng theo nàng một ngọn giáo, trúng vào chân nàng. Cô công chúa can đảm chỉ cúi xuống một giây rút ngọn giáo khỏi vết thương, rồi lại chạy tiếp cho tới khi về nhà an toàn. Ở đó nàng lén rửa và băng bó vết thương, không kể cho ai nghe mình đã nghịch dại thế nào, vì nàng biết vua cha sẽ phạt nàng rất nặng.

Hôm sau nhà vua tới thăm, vị thánh nhân chẳng nói, cũng chẳng thèm nhìn ngài. Nhà vua hỏi:

— Có chuyện gì thế? Hôm nay thầy không chịu nói chuyện với ta sao?

Lão đáp:

— Ta chẳng có gì để nói mà ngài muốn nghe.

— Sao thế? Thầy hẳn biết thầy nói gì ta cũng quý cả mà.

Nhưng lão tu sĩ vẫn ngồi quay mặt đi. Nhà vua càng gặng hỏi, lão càng im lặng, càng bí hiểm. Cuối cùng, được năn nỉ mãi, lão mới nói:

— Vậy thì ta cho ngài biết, trong thành này có một sinh vật, nếu ngài không diệt nó đi, nó sẽ giết sạch mọi người trong thành.

Nhà vua vốn dễ sợ hãi, tái mặt.

— Cái gì? Thứ khủng khiếp ấy là gì? Làm sao ta nhận ra nó, bắt được nó? Thầy cứ chỉ bảo, giúp đỡ ta, thầy khuyên gì ta cũng làm.

Lão tu sĩ đáp:

— A! Nó khủng khiếp thật. Nó mang hình một cô gái xinh đẹp, nhưng thật ra là một ác quỷ. Chiều qua nó tới thăm ta. Khi ta nhìn nó, vẻ đẹp của nó tàn đi thành gớm ghiếc, răng nó thành những chiếc nanh ghê rợn, mắt nó long lên như than hồng, những ngón tay thon thả mọc ra móng vuốt dài. Nếu ta không phải bậc tu hành đắc đạo, hẳn nó đã ăn thịt ta rồi.

Nhà vua sợ tới mức gần như không nói được. Mãi sau ngài mới hỏi:

— Làm sao ta nhận ra thứ kinh khủng ấy khi trông thấy nó?

Lão đáp:

— Hãy tìm một cô gái xinh đẹp có vết thương do giáo đâm ở chân. Tìm thấy rồi thì giữ chặt lấy, tới báo cho ta, ta sẽ bảo ngài phải làm gì tiếp.

Nhà vua vội vã ra về, lập tức sai hết quân lính lùng sục khắp xứ tìm cô gái có vết giáo đâm ở chân. Cuộc lùng sục kéo dài hai ngày, rồi chẳng hiểu sao người ta phát hiện ra người duy nhất có vết giáo đâm ở chân chính là công chúa. Nhà vua hết sức bối rối, đi báo cho lão tu sĩ, quả quyết hẳn có sự nhầm lẫn gì đây. Nhưng dĩ nhiên lão tu sĩ đã liệu trước, có sẵn câu trả lời.

Lão trịnh trọng nói:

— Nó không phải con gái thật của ngài. Con gái ngài đã bị bắt trộm đi lúc mới sinh, còn đây là một ác quỷ đội lốt nàng. Ngài muốn làm gì thì làm, nhưng không nghe lời ta thì nó sẽ giết hết các người.

Lão trông trịnh trọng, tin chắc chẳng chút lung lay, tới mức trí khôn của nhà vua bị che mờ. Ngài tuyên bố lão khuyên gì ngài cũng làm, lão nói gì ngài cũng tin.

Thế là lão tu sĩ bảo ngài bí mật gửi tới cho lão hai bác thợ mộc. Họ tới, lão sai họ đóng một chiếc hòm lớn, ghép mộng khéo léo kín tới mức không khí hay nước đều không lọt vào được. Hòm đóng xong ngay tại chỗ. Lão tu sĩ bảo nhà vua đêm ấy đưa công chúa tới. Hai người đẩy cô gái nhỏ đáng thương vào hòm, lấy đinh dài đóng chặt nắp, cùng nhau khiêng ra sông, đẩy xuống dòng nước.

Vừa làm xong việc ấy trở về, lão tu sĩ gọi hai học trò tới. Lão làm như vừa được thần linh mách bảo rằng trên sông sẽ có một chiếc hòm trôi, trong chứa một thứ vô cùng quý giá. Lão bảo họ tới một chỗ xa tít phía hạ lưu mà canh. Khi chiếc hòm chầm chậm trôi tới, nhấp nhô xoay tròn theo dòng nước, họ phải vớt lấy, lặng lẽ và nhanh chóng mang về cho lão. Vì giờ lão đã quyết tự tay giết công chúa. Hai học trò lên đường ngay, lấy làm lạ về việc thầy sai, mà càng phục sự thánh thiện của thầy, người được thần linh mách cho những bí mật như thế.

Tình cờ, sáng hôm sau, lúc trời vừa hửng, vị hoàng tử trẻ dũng cảm nước Đi-la-ram đang đi săn dọc bờ sông, theo sau là cả một đoàn đông các quan, người hầu và thợ săn. Đang phi ngựa, chàng thấy trên sông có một chiếc hòm lớn chầm chậm trôi tới, nhấp nhô xoay tròn theo dòng nước. Chàng nhổm người trên yên, ra lệnh một tiếng. Nửa tá người nhảy xuống nước, kéo chiếc hòm lên bờ. Ai nấy xúm lại xem bên trong có gì. Hoàng tử chắc chắn chẳng phải người kém tò mò nhất. Nhưng chàng là một chàng trai thận trọng. Khi sửa soạn tự tay mở hòm, chàng bảo mọi người lùi lại, chỉ để vài người ở gần, rút gươm sẵn sàng, phòng khi trong hòm là thú dữ, quỷ thần hay người khổng lồ. Khi tất cả đã sẵn sàng, nín thở chờ đợi, hoàng tử lấy dao găm nạy nắp hòm, lật ra. Nằm trong đó, còn sống, còn thở, là người con gái đẹp nhất chàng từng thấy trong đời.

Tuy gần như ngạt thở vì bị nhốt trong hòm, công chúa nhanh chóng tỉnh lại. Khi nàng ngồi dậy được, hoàng tử bắt đầu hỏi nàng là ai, sao lại bị nhốt trong hòm thả trôi trên sông. Thấy mình đứng trước bao nhiêu người lạ, nàng đỏ mặt, run rẩy kể rằng nàng là công chúa nước Ra-ma-ta-bát, và chính cha nàng đã cho nàng vào hòm. Rồi khi chàng cho nàng biết chàng là hoàng tử nước Đi-la-ram, đôi trẻ ngạc nhiên vô cùng, vì họ đã hứa hôn với nhau mà chưa từng thấy mặt, nay lại gặp nhau lần đầu trong cảnh lạ lùng thế này.

Hoàng tử xúc động trước sắc đẹp và vẻ e ấp của nàng tới mức gọi các quan lại, đòi được cưới ngay người con gái xinh đẹp đã chiếm trọn trái tim mình. Thế là họ làm lễ cưới ngay tại chỗ, trên bờ sông, rồi về cung điện của hoàng tử. Nghe kể lại câu chuyện, ông vua già, cha của hoàng tử, đón họ niềm nở, và suốt phần còn lại của ngày là yến tiệc vui mừng.

Nhưng khi tiệc tàn, cô dâu bảo chồng rằng giờ đây, ở ngưỡng cửa cuộc đời chung, nàng còn nhiều điều muốn kể về những gì mình đã trải qua, nhiều hơn những gì lúc nãy chàng đã cho nàng dịp nói. Rồi nàng kể hết, chẳng giấu điều gì, mọi chuyện đã xảy ra với nàng từ lúc nàng lén đi thăm lão tu sĩ độc ác.

Sáng hôm sau, hoàng tử gọi quan tể tướng tới, truyền đem một con khỉ to tướng vẫn xích trong cung nhốt vào chính chiếc hòm người ta đã tìm thấy công chúa, mang hòm ra sông thả trôi lần nữa, rồi xem nó trôi tới đâu. Thế là người ta bắt con khỉ bỏ vào hòm. Mấy người hầu của hoàng tử khiêng hòm ra sông đẩy xuống nước, rồi lặng lẽ theo dõi từ xa xem chuyện gì sẽ xảy ra.

Trong khi đó, hai học trò của lão tu sĩ canh mãi, canh mãi, tới mức gần chán, bắt đầu tự hỏi rốt cuộc thầy mình có nói đúng không. Thì sang ngày thứ hai, họ trông thấy chiếc hòm to trôi trên sông, chầm chậm nhấp nhô, xoay tròn theo dòng nước. Lập tức họ mừng rỡ, hớn hở vô cùng, vì nghĩ đây lại thêm một bằng chứng về sự thông thái kỳ diệu của thầy. Vất vả lắm họ mới vớt được chiếc hòm, rồi khiêng về nhà lão tu sĩ nhanh và kín đáo hết mức có thể.

Lão tu sĩ lúc ấy đã bắt đầu cáu kỉnh, sốt ruột lắm. Vừa thấy họ khiêng hòm vào, lão bảo họ đặt xuống rồi ra ngoài, để lão mở chiếc hòm thần.

Lão vừa nói vừa đi tới chiếc tủ nhỏ, nơi cất sợi dây lụa dùng để thắt cổ công chúa:

— Dù có nghe tiếng kêu la, tiếng động đáng sợ đến đâu, các con cũng tuyệt đối không được vào.

Hai học trò làm như lời dặn, ra ngoài, đóng chặt hết cửa. Một lúc sau họ nghe bên trong ầm ĩ, tiếng lão tu sĩ gào lên kêu cứu. Nhưng họ không dám vào, vì chẳng phải thầy đã dặn dù ồn ào thế nào cũng không được vào sao? Thế là họ ngồi bên ngoài chờ, thắc mắc. Cuối cùng mọi thứ im bặt, và im lặng rất lâu, tới mức họ quyết định vào xem có ổn không. Họ vừa mở cánh cửa dẫn vào sân thì suýt bị hất ngã bởi một con khỉ to tướng nhảy vọt thẳng ra cửa, thoát qua chỗ họ, chạy biến ra đồng. Rồi họ bước vào phòng, và thấy xác lão tu sĩ nằm tan nát ngay trên ngưỡng cửa nhà lão!

Chẳng mấy chốc câu chuyện đồn đi, như mọi câu chuyện vẫn thế, tới tai công chúa và chồng nàng. Khi biết kẻ thù của mình đã chết, nàng làm lành với vua cha.

— Hết —