Lễ rửa tội giữa mùa tuyết

"Nào, bác sĩ, một chút cô-nhắc nhé."

"Xin vui lòng."

Và ông thầy thuốc hải quân già chìa chiếc ly nhỏ ra, nhìn thứ nước xinh đẹp ánh vàng dâng lên tận miệng ly.

Rồi ông nâng ly lên ngang tầm mắt, cho ánh đèn xuyên qua, ngửi ngửi, nhấp vài giọt, đưa mãi trên lưỡi và trên vòm miệng ẩm ướt mềm mại, rồi ông nói:

"Ôi, thứ thuốc độc mới đáng yêu làm sao! Hay đúng hơn, kẻ sát nhân quyến rũ, kẻ hủy diệt các dân tộc ngọt ngào biết bao!

"Các anh không biết nó đâu. Quả thật các anh đã đọc cuốn sách tuyệt vời của Dô-la kể về những quán rượu, nhưng các anh chưa thấy, như tôi đã thấy, rượu tiêu diệt cả một bộ lạc, cả một vương quốc nhỏ ở châu Phi, thứ rượu được những thủy thủ người Anh râu đỏ thản nhiên bốc dỡ lên bờ từng thùng tròn trĩnh.

"Mà này, tôi đã thấy, tận mắt tôi thấy, một tấn bi kịch về rượu thật kỳ lạ và thật rùng rợn, ngay gần đây thôi, ở xứ Brơ-ta-nhơ, trong một làng nhỏ gần Pông-la-bê.

"Hồi ấy, trong một năm nghỉ phép, tôi ở một ngôi nhà ở nông thôn mà cha tôi để lại. Các anh biết cái bờ biển bằng phẳng ấy rồi, nơi gió rít qua những bụi kim tước ngày đêm, nơi người ta thấy rải rác, đứng thẳng hoặc nằm nghiêng, những tảng đá khổng lồ từng là thần linh, và vẫn giữ một cái gì đáng lo ngại trong tư thế, trong dáng vẻ, trong hình thù. Tôi luôn có cảm giác chúng sắp sống dậy, và tôi sắp thấy chúng bỏ đi qua đồng ruộng, với bước đi chậm chạp và nặng nề của những gã khổng lồ bằng đá hoa cương, hoặc vỗ những đôi cánh mênh mông, những đôi cánh bằng đá, bay về thiên đường của các thầy tu Đơ-ru-ít.

"Biển bao bọc và ngự trị cả chân trời, biển động không ngừng, đầy những đá ngầm đầu đen, lúc nào cũng có một vòng bọt sùi quanh mình, như những con chó đang chờ dân chài.

"Còn họ, những người đàn ông, họ đi ra cái biển khủng khiếp ấy, cái biển chỉ một cú hất của tấm lưng xanh lục là lật úp thuyền họ và nuốt họ như nuốt viên thuốc. Họ ra khơi trên những con thuyền nhỏ, ngày cũng như đêm, liều lĩnh, lo âu, và say rượu. Say, họ thường say lắm. Họ bảo: 'Khi chai còn đầy, người ta thấy đá ngầm. Nhưng khi chai đã cạn, người ta chẳng còn thấy nữa.'

"Các anh cứ vào những túp nhà tranh ấy mà xem. Chẳng bao giờ các anh gặp người cha. Và nếu hỏi người vợ chồng chị đâu rồi, chị sẽ chìa tay về phía biển tối sầm đang gầm gừ và khạc nước bọt trắng xóa dọc bờ. Anh ấy ở lại trong đó vào một tối đã uống hơi nhiều. Cả thằng con cả cũng vậy. Chị còn bốn đứa con trai, bốn chàng trai lớn tóc vàng khỏe mạnh. Chẳng mấy chốc sẽ tới lượt chúng.

"Vậy là tôi ở một ngôi nhà ở nông thôn gần Pông-la-bê. Tôi ở đó một mình với người đầy tớ, một cựu thủy thủ, và một gia đình người Brơ-ta-nhơ trông nom nhà cửa khi tôi đi vắng. Gia đình ấy có ba người, hai chị em gái và một người đàn ông lấy một trong hai chị em, bác ấy làm vườn cho tôi.

"Năm ấy, khoảng lễ Giáng sinh, vợ bác làm vườn sinh một bé trai.

"Người chồng tới nhờ tôi làm cha đỡ đầu. Tôi khó mà từ chối, và bác ta vay tôi mười quan, bảo là để trả lễ phí nhà thờ.

"Lễ được định vào ngày mồng hai tháng giêng. Đã tám ngày đất phủ đầy tuyết, một tấm thảm khổng lồ tái nhợt và cứng đờ, như không có bờ bến trên vùng đất bằng và thấp ấy. Biển có vẻ đen ngòm, xa xa sau cánh đồng trắng. Người ta thấy nó vật vã, nhô lưng lên, cuộn sóng, như thể muốn lao vào người hàng xóm nhợt nhạt của mình, kẻ trông như đã chết, lặng lẽ biết bao, ảm đạm biết bao, lạnh lẽo biết bao.

"Chín giờ sáng, bác Kê-răng-đéc tới trước cửa nhà tôi cùng cô em vợ, cô Kéc-ma-găng cao lớn, và bà đỡ bế đứa bé quấn trong một tấm chăn.

"Thế là chúng tôi lên đường tới nhà thờ. Trời lạnh đến nứt cả những tảng đá cổ, một trong những cái lạnh cắt da làm toác da thịt và hành hạ người ta khủng khiếp bằng cái bỏng rát của băng giá. Tôi thì nghĩ tới sinh linh bé bỏng tội nghiệp đang được bế đi trước mặt, và tự nhủ cái giống người Brơ-ta-nhơ này quả thật là bằng sắt, nên con cái họ mới vừa sinh ra đã chịu nổi những cuộc dạo chơi như thế.

"Chúng tôi tới trước nhà thờ, nhưng cửa vẫn đóng. Cha xứ tới muộn.

"Thế là bà đỡ ngồi xuống một cột đá gần ngưỡng cửa, và bắt đầu cởi đồ cho đứa bé. Thoạt đầu tôi tưởng nó đái ướt tã, nhưng rồi tôi thấy người ta lột trần nó ra, trần truồng hoàn toàn, đứa bé khốn khổ ấy, trần truồng giữa không khí băng giá. Tôi bước tới, phẫn nộ trước sự liều lĩnh như thế.

"'Bà điên rồi à! Bà sẽ giết chết nó mất!'

"Người đàn bà điềm nhiên đáp: 'Ồ không, thưa ông chủ, nó phải trần truồng mà chờ Chúa chứ.'

"Ông bố và bà dì bình thản nhìn cảnh ấy. Đó là tục lệ. Nếu không làm theo, đứa bé sẽ gặp điều chẳng lành.

"Tôi nổi giận, tôi chửi người đàn ông, tôi dọa bỏ đi, tôi muốn dùng sức đắp lại cho cái sinh linh mỏng manh ấy. Vô ích. Bà đỡ chạy trốn tôi trên tuyết, và thân thể thằng bé tím ngắt dần.

"Tôi sắp bỏ mặc lũ người thú vật ấy thì thấy cha xứ đi băng đồng tới, theo sau là ông trùm nhà thờ và một thằng bé trong vùng.

"Tôi chạy tới, giận dữ nói với cha sự phẫn nộ của mình. Cha chẳng ngạc nhiên, chẳng rảo bước, chẳng vội vàng gì. Cha đáp:

"'Ông muốn sao bây giờ, thưa ông, đó là tục lệ. Ai cũng làm thế cả, chúng tôi không ngăn được.'

"'Nhưng ít ra cũng nhanh lên chứ,' tôi hét.

"Cha nói tiếp:

"'Tôi đâu có đi nhanh hơn được.'

"Rồi cha vào phòng thánh, trong khi chúng tôi đứng chờ ở ngưỡng cửa nhà thờ, nơi tôi, chắc chắn thế, còn đau đớn hơn cả thằng bé tội nghiệp đang gào khóc dưới những vết cắn của giá rét.

"Cuối cùng cửa mở. Chúng tôi bước vào. Nhưng đứa bé phải trần truồng suốt buổi lễ.

"Buổi lễ dài lê thê. Vị linh mục đọc ê a những âm tiết La-tinh rơi ra từ miệng, ngắt nhịp sai cả. Cha bước chậm rãi, chậm như một con rùa thánh. Và chiếc áo lễ trắng của cha làm tim tôi băng giá, như một lớp tuyết khác mà cha khoác lên mình để hành hạ, nhân danh một vị Chúa khắc nghiệt và dã man, cái hình hài người bé nhỏ đang bị cái lạnh tra tấn.

"Cuối cùng lễ rửa tội cũng xong theo đúng nghi thức, và tôi thấy bà đỡ lại quấn đứa bé lạnh cóng đang rên rỉ bằng một giọng the thé và đau đớn vào tấm chăn dài.

"Cha xứ bảo tôi: 'Mời ông vào ký sổ.'

"Tôi quay sang bác làm vườn: 'Giờ về nhà ngay đi, sưởi ấm thằng bé cho tôi ngay lập tức.' Và tôi dặn bác ta vài điều để tránh, nếu còn kịp, một trận sưng phổi.

"Bác ta hứa làm theo lời dặn, rồi đi cùng cô em vợ và bà đỡ. Tôi theo cha xứ vào phòng thánh.

"Khi tôi ký xong, cha đòi tôi năm quan lễ phí.

"Đã đưa ông bố mười quan rồi, tôi không chịu trả lần nữa. Cha xứ dọa xé tờ giấy và hủy buổi lễ. Đến lượt tôi dọa đưa cha ra ông chưởng lý.

"Cuộc cãi vã kéo dài, cuối cùng tôi đành trả.

"Vừa về tới nhà, tôi muốn biết có chuyện gì không hay xảy ra không. Tôi chạy sang nhà Kê-răng-đéc, nhưng ông bố, cô em vợ và bà đỡ vẫn chưa về.

"Người sản phụ nằm một mình, run cầm cập vì lạnh trên giường, và chị đói, vì từ hôm qua chưa ăn gì.

"'Họ đi đâu cả rồi?' tôi hỏi.

"Chị đáp mà chẳng ngạc nhiên, chẳng bực bội gì: 'Chắc họ đi uống mừng rồi.' Đó là tục lệ. Lúc ấy tôi mới nghĩ tới mười quan của tôi, đáng lẽ để trả nhà thờ thì chắc đã đem trả tiền rượu.

"Tôi cho mang xúp sang cho người mẹ, và ra lệnh nhóm lửa thật to trong lò sưởi nhà chị. Tôi lo lắng và giận dữ, tự hứa sẽ đuổi cổ lũ người thú vật ấy, và kinh hãi tự hỏi rồi đứa bé khốn khổ sẽ ra sao.

"Sáu giờ tối, họ vẫn chưa về.

"Tôi dặn người đầy tớ chờ họ, rồi đi ngủ.

"Tôi ngủ thiếp đi ngay, vì tôi ngủ như một thủy thủ thực thụ.

"Tờ mờ sáng, tôi bị người đầy tớ đánh thức khi anh mang nước nóng cho tôi cạo râu.

"Vừa mở mắt, tôi hỏi: 'Còn Kê-răng-đéc thì sao?'

"Anh ta ngập ngừng, rồi lắp bắp: 'Ôi, bác ấy về rồi, thưa ông, quá nửa đêm, say không đi nổi, cả cô Kéc-ma-găng cũng thế, cả bà đỡ cũng thế. Tôi đoán là họ đã ngủ lại trong một con mương, đến nỗi thằng bé chết mà họ cũng chẳng hay biết.'

"Tôi nhảy bật khỏi giường, kêu lên:

"'Đứa bé chết rồi!'

"'Vâng, thưa ông. Họ mang nó về cho chị Kê-răng-đéc. Thấy thế, chị ấy khóc, thế là họ bắt chị ấy uống cho khuây khỏa.'

"'Sao, họ bắt chị ấy uống à?'

"'Vâng, thưa ông. Nhưng tôi chỉ mới biết sáng nay, vừa nãy thôi. Vì Kê-răng-đéc hết rượu mạnh và hết tiền, bác ấy lấy dầu đèn mà ông đã cho bác ấy, và cả bốn người uống, uống tới khi trong chai chẳng còn giọt nào. Thế nên chị Kê-răng-đéc ốm nặng lắm.'

"Tôi vội vàng mặc quần áo, chộp lấy cây gậy, quyết đánh cho bằng hết những con thú đội lốt người ấy, rồi chạy sang nhà bác làm vườn.

"Người sản phụ đang hấp hối, say dầu hỏa, bên cạnh xác đứa con tím ngắt.

"Kê-răng-đéc, bà đỡ và cô Kéc-ma-găng nằm ngáy trên nền nhà.

"Tôi phải chạy chữa cho người đàn bà, và chị chết vào khoảng trưa."

Ông thầy thuốc già im lặng. Ông lại cầm chai rượu, rót cho mình một ly nữa, và sau khi lại cho ánh đèn chạy xuyên qua thứ rượu vàng óng, như rót vào ly một thứ nước trong của ngọc hoàng thạch tan chảy, ông nốc một hơi cạn thứ chất lỏng phản trắc và nóng bỏng ấy.

— Hết —