Liêu Trai: Anh Ninh

Vương Tử Phục là người xóm La Điếm, đất Cử. Chàng mồ côi cha từ nhỏ, rất thông minh, mười bốn tuổi đã vào trường huyện. Mẹ chàng thương con nhất nhà, thường ngày không cho đi chơi ngoài đồng xa. Chàng đã hỏi vợ là cô gái họ Tiêu, nhưng cô chưa về nhà chồng thì mất sớm, vì thế đến nay vẫn chưa có vợ.

Gặp hội rằm tháng Giêng, người anh họ bên ngoại là Ngô sinh rủ chàng đi xem hội. Vừa ra khỏi làng thì có đứa đầy tớ nhà cậu chạy tới gọi Ngô về. Vương thấy con gái đi chơi đông như mây, bèn hứng chí rong chơi một mình. Có một cô gái dắt theo con hầu, tay cầm một cành hoa mai, sắc đẹp không ai bằng, miệng cười tươi như muốn rót ra được. Chàng nhìn chòng chọc không rời mắt, quên cả giữ ý. Cô gái đi qua mấy bước, quay lại bảo con hầu:

— Anh chàng kia mắt sáng quắc như mắt kẻ trộm!

Nói rồi đánh rơi cành hoa xuống đất, cười cười nói nói mà đi.

Vương nhặt cành hoa, thẫn thờ như mất hồn, buồn bã quay về. Về tới nhà, chàng giấu cành hoa dưới gối, cúi đầu nằm ngủ, không nói, không ăn. Mẹ lo lắm, mời thầy cúng giải hạn thì bệnh lại càng nặng, người gầy rộc đi. Thầy thuốc đến xem, cho uống thuốc giải cảm, chàng lại càng mê man. Mẹ vuốt ve gặng hỏi vì sao, chàng cứ lặng thinh không đáp.

Vừa hay Ngô sinh tới chơi, mẹ Vương dặn Ngô hỏi riêng cho ra lẽ. Ngô tới bên giường, Vương thấy anh thì ứa nước mắt. Ngô ngồi xuống an ủi, rồi dần dần dò hỏi. Vương kể hết sự thật, lại xin anh bày mưu giúp. Ngô cười:

— Chú cũng khờ thật! Chuyện ấy có gì mà khó? Để anh đi dò hỏi cho. Cô ta đi bộ ngoài đồng, ắt chẳng phải con nhà quyền quý. Nếu chưa hứa gả cho ai thì việc ắt xong. Bằng không, cứ liều bỏ ra nhiều tiền, thế nào người ta cũng bằng lòng. Chú chỉ cần mau khỏi bệnh, còn việc thành hay không cứ để anh lo.

Vương nghe vậy bất giác mỉm cười. Ngô ra ngoài thưa lại với mẹ Vương, rồi đi dò tìm chỗ ở của cô gái, nhưng hỏi khắp gần xa vẫn không thấy tăm hơi. Mẹ Vương lo lắm, không biết tính sao. Thế nhưng từ hôm Ngô đi, nét mặt Vương tươi tỉnh hẳn, cũng chịu ăn chút ít.

Mấy hôm sau Ngô lại tới. Vương hỏi việc tới đâu rồi, Ngô bịa ra mà nói:

— Tìm ra rồi. Anh tưởng ai, hoá ra là con gái bà cô của anh, tức là em họ bên dì của chú, hiện vẫn chưa hứa gả cho ai. Tuy là họ hàng thì kiêng chuyện lấy nhau, nhưng cứ nói thật ra thì không lẽ người ta lại không chịu.

Vương mừng ra mặt, hỏi:

— Nhà ở đâu?

Ngô bịa tiếp:

— Ở trong núi phía tây nam, cách đây chừng ba chục dặm.

Vương dặn đi dặn lại mấy lần, Ngô vỗ ngực nhận lời rồi đi.

Từ đó Vương ăn uống khá dần, ngày một bình phục. Chàng giở gối ra xem, cành hoa tuy đã khô nhưng chưa rụng cánh. Chàng ngồi ngắm nghía mân mê, như thấy lại người con gái. Lạ là mãi không thấy Ngô tới, chàng viết thư mời. Ngô viện cớ này cớ khác không chịu đến. Vương giận lắm, buồn bực không vui. Mẹ sợ con lại ốm, vội tính chuyện hỏi vợ khác cho. Vừa ngỏ ý bàn qua, chàng đã lắc đầu không chịu, chỉ ngày ngày ngóng Ngô. Ngô vẫn bặt tin, chàng càng oán giận.

Chàng chợt nghĩ: ba chục dặm có xa xôi gì, việc chi phải trông vào người khác? Thế là chàng bỏ cành mai vào tay áo, hậm hực tự đi một mình, người nhà không ai hay biết.

Một mình lủi thủi, chẳng có ai để hỏi đường, chàng cứ nhắm hướng núi phía nam mà đi. Đi chừng hơn ba chục dặm, núi non trùng điệp, màu xanh mát rượi thấm vào da thịt, vắng lặng không một bóng người, chỉ có lối mòn hẹp như đường chim bay. Nhìn xuống đáy thung lũng, giữa đám hoa dại cây rừng thấp thoáng một xóm nhỏ. Chàng xuống núi vào xóm, thấy nhà cửa không nhiều, toàn nhà tranh, nhưng trông rất thanh nhã.

Có một nhà quay mặt về hướng bắc, trước cửa toàn liễu rủ tơ, trong tường đào mận nở rộ, xen lẫn những khóm trúc cao, chim rừng ríu rít trong đó. Chàng đoán là vườn nhà ai, không dám vào ngay. Ngoảnh lại thấy trước cửa nhà đối diện có tảng đá to nhẵn bóng, bèn ngồi xuống nghỉ chân.

Bỗng nghe trong tường có tiếng con gái gọi dài: "Tiểu Vinh ơi!" Giọng nghe êm và nhỏ. Chàng đang đứng lắng tai thì một cô gái từ phía đông đi sang phía tây, tay cầm một bông hoa mơ, cúi đầu tự cài lên tóc. Ngẩng lên thấy chàng, nàng không cài nữa, cười mỉm, cầm bông hoa đi vào. Chàng nhìn kỹ, chính là cô gái gặp hôm rằm tháng Giêng.

Lòng chàng mừng rỡ, nhưng nghĩ chẳng có cớ gì để vào. Muốn gọi là dì, nhưng xưa nay chưa từng qua lại, sợ nhận nhầm. Trong cửa lại không có ai để hỏi. Chàng ngồi rồi nằm, đi đi lại lại, từ sáng tới xế chiều, mỏi mắt trông chờ, quên cả đói khát. Thỉnh thoảng lại thấy cô gái ló nửa mặt ra nhìn trộm, như lấy làm lạ sao người này mãi không đi.

Chợt có một bà già chống gậy đi ra, nhìn chàng hỏi:

— Cậu ở đâu tới vậy? Nghe nói cậu đến từ giờ Thìn, ngồi tới giờ này. Cậu định làm gì? Có đói không đấy?

Vương vội đứng dậy vái chào, đáp:

— Cháu đến thăm họ hàng.

Bà già nặng tai không nghe thấy. Chàng lại nói to lên lần nữa. Bà mới hỏi:

— Họ hàng của cậu họ gì?

Vương không trả lời được. Bà già cười:

— Lạ chưa! Họ tên còn chẳng biết thì thăm họ hàng nào? Tôi xem cậu cũng là một anh học trò mọt sách thôi. Thôi thì theo tôi vào đây, ăn tạm bát cơm hẩm, nhà có cái giường nhỏ cho cậu ngả lưng. Đợi sáng mai về hỏi cho rõ tên họ, rồi lại đến thăm cũng chưa muộn.

Vương đang đói bụng muốn ăn, lại nghĩ từ đây được gần người đẹp, nên mừng lắm. Chàng theo bà già vào, thấy trong cửa có lối đi lát đá trắng, hai bên hoa đỏ rụng từng cánh trên thềm. Quanh co sang phía tây, lại qua một lần cửa nữa, giàn đậu giàn hoa phủ kín sân. Bà mời khách vào nhà. Vách quét vôi trắng sáng như gương, ngoài cửa sổ cành hải đường vươn cả vào trong phòng. Chăn đệm, bàn ghế, giường nằm, cái gì cũng sạch bóng. Vừa ngồi xuống đã thấy có người thấp thoáng ngoài cửa sổ nhìn vào.

Bà già gọi:

— Tiểu Vinh! Mau thổi cơm đi con.

Bên ngoài có con hầu dạ ran một tiếng.

Ngồi một lúc, chàng kể rõ dòng họ nhà mình. Bà già hỏi:

— Ông ngoại cậu có phải họ Ngô không?

— Thưa phải.

Bà già giật mình:

— Thế thì cậu là cháu ta rồi! Mẹ cậu là em gái ta đấy. Mấy năm nay nhà ta nghèo túng, lại không có lấy một đứa con trai, nên tin tức đứt quãng. Cháu lớn chừng này rồi mà dì cháu còn chưa biết mặt.

Vương nói:

— Cháu đến đây chính là tìm dì, chỉ vì vội quá mà quên mất họ.

Bà già nói:

— Nhà chồng ta họ Tần. Ta không sinh nở gì. Đứa con gái còn lại là con của vợ lẽ, mẹ nó đi bước nữa, để nó lại cho ta nuôi. Nó cũng không đến nỗi đần, chỉ phải cái ít được dạy dỗ, mải chơi chẳng biết lo gì. Lát nữa ta bảo nó ra chào cháu.

Một lát sau, con hầu dọn cơm lên, có cả gà non béo núc. Bà già mời chàng ăn xong, con hầu vào dọn mâm. Bà bảo:

— Gọi cô Ninh ra đây.

Con hầu dạ rồi đi. Hồi lâu nghe ngoài cửa có tiếng cười khúc khích. Bà già lại gọi:

— Anh Ninh, anh họ con đang ở đây này.

Ngoài cửa vẫn cười rinh rích không thôi. Con hầu đẩy cô vào, cô vẫn lấy tay che miệng, cười không nhịn được. Bà già trợn mắt mắng:

— Có khách mà cứ hi hi ha ha, ra cái thể thống gì?

Cô gái cố nhịn cười đứng đó. Vương vái chào. Bà già nói:

— Đây là cậu Vương, con dì con. Người một nhà mà còn chưa biết mặt nhau, thật đáng buồn cười.

Vương hỏi:

— Em năm nay bao nhiêu tuổi rồi ạ?

Bà già không hiểu. Chàng hỏi lại lần nữa. Cô gái lại cười, cười đến không ngẩng mặt lên được. Bà già bảo Vương:

— Ta đã bảo là ít được dạy dỗ mà, cháu thấy đấy. Mười sáu tuổi đầu rồi mà ngây ngô như đứa trẻ con.

Vương nói:

— Thế là kém cháu một tuổi.

— Cháu đã mười bảy rồi à? Có phải sinh năm Canh Ngọ, tuổi Ngựa không?

Vương gật đầu. Bà lại hỏi:

— Vợ cháu là con nhà ai?

— Thưa, cháu chưa có vợ.

— Tài mạo như cháu mà mười bảy tuổi chưa hỏi vợ? Anh Ninh cũng chưa có nơi nào, hai đứa thật xứng đôi, tiếc là lại là họ hàng.

Vương không nói gì, mắt cứ dán vào Anh Ninh, không kịp liếc đi chỗ khác. Con hầu ghé tai cô gái nói nhỏ:

— Mắt sáng quắc, vẫn còn cái điệu kẻ trộm!

Cô gái lại phá ra cười, quay sang bảo con hầu:

— Ra xem cây bích đào đã nở chưa!

Rồi đứng phắt dậy, lấy tay áo che miệng, bước rảo những bước nhỏ ra ngoài. Ra tới cửa mới cười thành tiếng to.

Bà già cũng đứng dậy, gọi con hầu ôm chăn gối, sắp chỗ ngủ cho Vương, rồi bảo:

— Cháu đến đây chẳng dễ gì, nên ở lại dăm ba hôm, thong thả rồi hẵng đưa cháu về. Nếu thấy buồn, sau nhà có khu vườn nhỏ, cứ ra đó dạo chơi, lại có sách để đọc.

Hôm sau, Vương ra sau nhà, quả có khu vườn chừng nửa mẫu, cỏ non trải như thảm, hoa dương rụng lấm tấm trên lối đi. Có một gian nhà cỏ ba buồng, hoa lá vây kín bốn bề. Chàng bước khẽ qua những khóm hoa, chợt nghe trên ngọn cây có tiếng sột soạt. Ngẩng lên thì thấy Anh Ninh đang ở trên đó. Thấy chàng tới, nàng cười ngặt nghẽo như sắp ngã.

Vương kêu:

— Đừng thế, ngã bây giờ!

Nàng vừa tụt xuống vừa cười, không sao nín được. Sắp tới đất thì trượt tay ngã xuống, lúc ấy mới thôi cười. Vương đỡ nàng dậy, lén bóp nhẹ cổ tay nàng. Nàng lại cười, dựa vào gốc cây không bước đi nổi, hồi lâu mới thôi.

Đợi nàng cười xong, Vương mới lấy cành hoa trong tay áo ra đưa nàng xem. Nàng cầm lấy, nói:

— Khô rồi. Giữ làm gì nữa?

— Đây là cành hoa em đánh rơi hôm rằm tháng Giêng, nên anh giữ lại.

— Giữ lại có ý gì?

— Để tỏ rằng anh yêu em, không bao giờ quên. Từ hôm gặp em ngày rằm, anh nhớ mong đến phát ốm, tưởng mình đã chết rồi. Không ngờ lại được gặp mặt em, mong em rủ lòng thương.

Nàng nói:

— Chuyện cỏn con ấy mà. Họ hàng ruột thịt, có gì mà tiếc. Đợi lúc anh về, hoa trong vườn này, em sẽ gọi lão đầy tớ ra bẻ một bó thật to, vác đi tiễn anh.

Vương hỏi:

— Em khờ hay sao vậy?

— Sao lại bảo em khờ?

— Anh đâu có yêu hoa, anh yêu người cầm hoa kia.

— Tình họ hàng với nhau, yêu thì có gì phải nói.

— Anh nói yêu, không phải cái yêu họ hàng, mà là cái yêu vợ chồng.

— Thế thì có gì khác nhau?

— Là ban đêm ngủ chung một gối.

Nàng cúi đầu nghĩ hồi lâu, rồi nói:

— Em không quen ngủ với người lạ.

Chưa nói dứt câu thì con hầu lặng lẽ đi tới, Vương hoảng hốt lủi mất.

Một lát sau, cả nhà gặp nhau chỗ bà mẹ. Bà hỏi:

— Con đi đâu đấy?

Nàng đáp là ra vườn nói chuyện với anh. Bà già nói:

— Cơm chín từ lâu rồi. Có chuyện gì mà nói dài dòng lắm thế.

Nàng đáp:

— Anh ấy muốn con ngủ chung với anh ấy.

Chưa nói hết câu, Vương đã cuống quýt, vội trừng mắt nhìn nàng. Nàng mỉm cười rồi thôi. May bà già không nghe rõ, vẫn còn lải nhải gặng hỏi. Vương vội lấy chuyện khác lấp đi, rồi khẽ trách nàng. Nàng nói:

— Câu ban nãy không nên nói à?

— Đó là chuyện phải giấu người ta.

— Giấu người khác thôi, chứ sao lại giấu mẹ. Vả lại ngủ nghỉ là chuyện thường, có gì phải kiêng?

Vương giận nàng khờ dại, chẳng có cách nào làm cho nàng hiểu ra.

Ăn cơm vừa xong thì người nhà dắt hai con lừa tới tìm chàng.

Nguyên là trước đó, mẹ Vương đợi mãi không thấy con về mới sinh nghi, đi tìm khắp làng không thấy tăm hơi, bèn tới hỏi Ngô. Ngô nhớ lại câu mình nói bữa trước, bèn bảo tìm về phía xóm núi tây nam. Người nhà đi qua mấy làng mới tới được đây. Vương ra cửa thì vừa gặp họ, bèn vào thưa với bà già, xin cho em gái cùng về. Bà già mừng nói:

— Ta có ý ấy không phải mới một sớm một chiều. Chỉ vì tấm thân già không đi xa được. Nay cháu dắt em về, cho nó nhận dì, thế thì tốt quá!

Rồi gọi Anh Ninh. Anh Ninh cười cười đi tới. Bà già bảo:

— Có gì vui mà cứ cười mãi không thôi? Giá không hay cười thì con đã là người hoàn toàn rồi.

Bà trừng mắt tỏ ý giận, rồi nói tiếp:

— Anh con muốn đưa con cùng về, mau sửa soạn đi.

Bà lại cho người nhà ăn uống no say, rồi mới tiễn ra cửa, dặn:

— Nhà dì con ruộng vườn nhiều, nuôi thêm một người chẳng sao. Tới đó cứ ở lại đừng về vội. Học lấy ít thơ ít lễ, để sau này còn thờ cha mẹ chồng. Nhờ luôn dì con chọn cho một tấm chồng tốt.

Hai người lên đường. Tới chỗ khuỷu núi ngoảnh lại, vẫn còn thấp thoáng thấy bà già tựa cửa trông theo về phía bắc.

Về tới nhà, mẹ Vương thấy cô gái xinh đẹp, ngạc nhiên hỏi là ai. Vương thưa là con gái nhà dì. Bà nói:

— Bữa trước thằng Ngô nói với con là nói dối đấy. Mẹ làm gì có chị gái, lấy đâu ra cháu?

Bà hỏi cô gái. Cô gái thưa:

— Con không phải con bà ấy đẻ ra. Cha con họ Tần, lúc cha mất con còn trong tã, chẳng nhớ được gì.

Mẹ Vương nói:

— Ta có một người chị lấy chồng họ Tần, điều ấy đúng. Nhưng chị ấy mất lâu rồi, sao lại còn sống được?

Bà hỏi kỹ về mặt mũi, nốt ruồi trên người, cái gì cũng khớp. Bà lại ngờ:

— Đúng là chị ấy rồi. Nhưng mất đã bao năm, sao còn sống được?

Đang lúc ngờ vực thì Ngô sinh tới. Cô gái lánh vào trong buồng. Ngô hỏi rõ đầu đuôi, ngẩn người ra hồi lâu, rồi chợt hỏi:

— Cô ấy tên là Anh Ninh phải không?

Vương bảo phải. Ngô kêu lên mãi rằng chuyện lạ. Hỏi sao lại biết, Ngô kể:

— Sau khi bà cô họ Tần mất, ông dượng ở vậy một mình, bị hồ ly ám, ốm gầy mà chết. Con hồ ly sinh được một đứa con gái tên là Anh Ninh, quấn tã nằm trên giường, người nhà ai cũng thấy. Ông dượng mất rồi, hồ ly vẫn thỉnh thoảng lui tới. Sau người nhà xin bùa của Thiên sư dán lên vách, hồ ly mới bế con đi mất. Không lẽ lại là cô này?

Mọi người cùng bàn tán ngờ vực, chỉ nghe trong buồng tiếng cười khanh khách, toàn là tiếng cười của Anh Ninh. Mẹ Vương nói:

— Con bé này cũng ngây ngô quá thể.

Ngô xin được gặp mặt. Mẹ Vương vào buồng, cô gái vẫn cười rũ rượi chẳng để ý gì. Bà giục ra, nàng mới cố sức nhịn cười, lại quay mặt vào tường một lúc lâu mới chịu ra. Vừa cúi lạy được một cái, nàng đã quay ngoắt vào trong, cười phá lên. Đàn bà con gái đầy nhà cũng phải bật cười theo.

Ngô xin đi xem cho biết chỗ lạ ấy, nhân tiện làm mai luôn. Tìm tới đúng chỗ xóm núi, nhà cửa chẳng còn gì, chỉ có hoa núi rơi rụng mà thôi. Ngô nhớ chỗ chôn bà cô hình như cũng gần đó, nhưng mồ mả đã sụt lở, chẳng còn nhận ra được. Ngô sững sờ than thở mà về.

Mẹ Vương ngờ cô gái là ma. Bà vào kể lại lời Ngô, cô gái chẳng có chút gì sợ hãi. Bà lại thương nàng không còn nhà cửa, nàng cũng chẳng tỏ ra buồn bã, chỉ cứ cười ngây ngô. Chẳng ai hiểu nổi nàng.

Mẹ Vương cho nàng ở chung với cô con gái út trong nhà. Mờ sáng nàng đã tới hỏi thăm sức khoẻ mẹ chồng, kim chỉ thêu thùa khéo léo không ai bì. Chỉ phải cái hay cười, cấm cũng không được. Nhưng nàng cười thật duyên, cười như điên mà vẫn không mất vẻ đẹp, ai thấy cũng thích. Con gái, đàn bà hàng xóm tranh nhau đón tiếp nàng.

Mẹ Vương chọn ngày lành định cho hai người cưới, nhưng trong lòng vẫn sợ nàng là ma quỷ. Bà lén nhìn nàng giữa ban ngày, thấy hình bóng chẳng khác gì người thường. Đến ngày cưới, bà bắt nàng ăn mặc lộng lẫy làm lễ cô dâu, nàng cười đến không cúi lạy nổi, đành thôi.

Vương sợ nàng ngây ngô, đem chuyện trong phòng kín nói ra ngoài. Nào ngờ nàng giữ kín lắm, không hé ra một lời.

Mỗi lần mẹ chồng buồn hay giận, nàng tới, cười một cái là tan hết. Đầy tớ có lỗi nhỏ sợ bị đòn, thường xin nàng tới nói chuyện với bà chủ. Đứa có tội tới trình diện lúc ấy thường được tha.

Nàng lại mê hoa đến thành tật. Nàng hỏi khắp họ hàng để tìm giống hoa, lén cầm cả cây thoa vàng để mua giống quý. Mấy tháng sau, thềm nhà, bờ rào, đến cả chỗ nhà xí, đâu đâu cũng toàn là hoa.

Sau sân có một giàn hoa mộc hương, sát bên nhà hàng xóm phía tây. Nàng thường trèo lên đó hái hoa cài tóc, cắm bình. Mẹ chồng thấy thì mắng, nhưng nàng vẫn không chừa.

Một hôm, con trai nhà hàng xóm trông thấy nàng, nhìn chòng chọc, ngây ngất cả người. Nàng không tránh mà lại cười. Gã tưởng nàng đã ưng mình, lòng càng rạo rực. Nàng chỉ tay xuống chân tường, cười rồi tụt xuống. Gã cho rằng nàng hẹn gặp ở đó, mừng lắm.

Chập tối gã tìm tới, quả thấy nàng đứng đó. Gã sấn tới định giở trò sàm sỡ, bỗng thấy đau buốt như bị dùi đâm, đau thấu tim gan, gào lên một tiếng rồi ngã vật ra. Nhìn kỹ thì chẳng phải người con gái nào, chỉ là một khúc gỗ mục nằm bên chân tường, chỗ gã chạm vào là một cái hốc đọng nước mưa. Cha gã nghe tiếng kêu, vội chạy tới gặng hỏi, gã chỉ rên rỉ không nói. Đến khi vợ gã tới, gã mới kể thật. Đốt lửa soi vào cái hốc, thấy bên trong có một con bọ cạp to như con cua nhỏ. Ông già bổ khúc gỗ ra, bắt con bọ cạp giết đi, rồi cõng con về nhà. Nửa đêm thì gã chết.

Nhà hàng xóm kiện Vương lên quan, tố Anh Ninh là yêu quái. Quan huyện vốn mến tài Vương, lại biết chàng là người ăn ở đứng đắn, cho rằng ông già vu cáo, định đánh đòn. Vương xin tha cho, quan mới thả ông ta về.

Mẹ Vương bảo nàng:

— Con ngây ngô đến thế, mẹ biết ngay vui quá thì sẽ có chuyện buồn. May mà quan huyện sáng suốt, không làm liên luỵ đến nhà mình. Giá gặp phải ông quan hồ đồ, ắt bắt đàn bà con gái ra công đường đối chất, thì con trai mẹ còn mặt mũi nào nhìn bà con làng xóm?

Nàng nghiêm mặt, thề từ nay không cười nữa. Mẹ chồng nói:

— Người ta ai mà chẳng cười, có điều phải cười cho đúng lúc.

Thế mà từ đó nàng không cười nữa thật. Ai cố ý trêu chọc, nàng cũng không cười. Nhưng suốt ngày cũng chưa hề có vẻ buồn rầu.

Một tối, nàng ngồi trước mặt chồng mà rơi nước mắt. Vương lấy làm lạ. Nàng nghẹn ngào nói:

— Trước đây vì mới về với chàng chưa lâu, nói ra sợ mọi người kinh hãi. Nay em thấy mẹ và chàng đều thương em hết lòng, không có bụng gì khác, thì nói thật có lẽ cũng không sao. Em vốn là con của hồ ly. Lúc mẹ em bỏ đi, đã gửi em cho người mẹ ma nuôi nấng. Em nương tựa bà hơn mười năm mới có ngày nay. Em lại không có anh em, chỉ biết trông cậy vào chàng. Mẹ già nằm cô quạnh nơi chân núi, không ai thương mà đem chôn chung với cha, dưới chín suối bà vẫn thường ôm hận. Nếu chàng không tiếc tốn kém, cho người dưới đất được nguôi nỗi đau, thì người đời sau cũng chẳng nỡ dìm bỏ con gái mình nữa.

Vương nhận lời, nhưng lo mồ mả đã lẫn trong cỏ dại. Nàng bảo chàng đừng lo.

Đúng hẹn, hai vợ chồng đem quan tài lên núi. Giữa đám khói mây hoang và bụi gai rậm rạp, nàng chỉ đúng chỗ ngôi mộ. Đào lên, quả thấy xác bà già, da thịt vẫn còn nguyên. Nàng ôm xác khóc thảm thiết. Hai người khiêng về, tìm mộ ông họ Tần mà chôn chung.

Đêm ấy, Vương nằm mộng thấy bà già tới cảm tạ. Tỉnh dậy kể lại, nàng nói:

— Đêm qua em cũng gặp bà, bà dặn đừng làm chàng sợ.

Vương tiếc sao không giữ bà ở lại. Nàng nói:

— Bà là ma. Nhà đông người sống, dương khí mạnh, sao ở lâu được?

Vương hỏi đến Tiểu Vinh. Nàng nói:

— Nó cũng là hồ ly, tinh khôn lắm. Mẹ hồ ly của em để nó lại trông nom em. Nó thường bắt mồi về bón cho em ăn, nên em nhớ ơn nó mãi không quên. Hôm qua em hỏi mẹ, mẹ bảo đã gả nó đi rồi.

Từ đó năm nào đến tiết Hàn thực, hai vợ chồng cũng lên mộ họ Tần tảo mộ, không bỏ năm nào.

Qua một năm, nàng sinh được một đứa con trai. Đứa bé còn trong lòng mẹ đã không sợ người lạ, gặp ai cũng cười, ra dáng mẹ nó lắm.

Người kể chuyện này có lời bàn: Xem cái cách nàng cứ ngây ngô cười mãi, tưởng như chẳng có chút tâm can nào. Thế mà trò quái ác dưới chân tường thì còn ai tinh ranh hơn. Đến khi nàng thương nhớ người mẹ ma, đổi cười thành khóc, mới biết Anh Ninh của ta là người giấu mình trong tiếng cười vậy.

— Hết —