Liêu Trai: Cây đàn cổ

Anh Lý ở đất Gia Tường đánh đàn rất giỏi.

Một lần tình cờ ra ngoại ô phía đông, anh thấy thợ đào đất đào được một cây đàn cổ. Anh mua lại với giá rẻ. Lau sạch đi, cây đàn phát ra ánh sáng lạ. Lên dây gảy thử, tiếng đàn trong trẻo, mạnh mẽ khác thường.

Anh mừng quá, như được ngọc quý. Anh cất đàn trong túi gấm, giấu trong phòng kín. Dù là người thân thiết nhất, anh cũng không cho xem.

Quan huyện thừa họ Trình mới tới nhậm chức, đưa danh thiếp tới thăm Lý. Lý vốn ít giao du, nhưng vì người ta đã tới trước, anh cũng tới đáp lễ.

Mấy hôm sau, Trình lại mời uống rượu. Mời mãi, Lý mới đi. Trình là người phong nhã tuyệt vời, bàn luận phóng khoáng. Lý rất ưa.

Hôm sau, Lý gửi thiếp mời lại. Hai người vui cười càng thêm tâm đầu ý hợp. Từ đó, đêm trăng sáng, sớm hoa nở, chưa lần nào hai người không ở bên nhau.

Hơn một năm sau, một lần ở nhà quan huyện thừa, Lý tình cờ thấy một cây đàn bọc túi thêu đặt trên bàn. Anh bèn mở ra xem. Trình hỏi:

— Anh cũng biết đàn sao?

Lý đáp:

— Cả đời tôi thích nhất là đàn.

Trình ngạc nhiên:

— Chơi với nhau đâu phải mới một ngày, sao chưa cho tôi nghe tài tuyệt kỹ ấy lần nào?

Rồi ông khơi lò, đốt trầm hương, mời Lý gảy một khúc. Lý kính cẩn làm theo. Trình nói:

— Đúng là tay bậc thầy! Tôi xin góp chút tài mọn, anh đừng cười kẻ vụng.

Nói rồi ông gảy khúc Ngự phong. Tiếng đàn trong veo, như có ý thoát khỏi cõi trần mà bay đi. Lý càng phục lăn, xin được thờ ông làm thầy.

Từ đó hai người kết giao bằng tiếng đàn, tình nghĩa càng thêm sâu nặng. Hơn một năm sau, Trình đã truyền hết nghề cho Lý.

Thế nhưng mỗi lần Trình tới nhà Lý, Lý chỉ đưa ra cây đàn thường để chơi, chưa chịu để lộ cây đàn cất giấu.

Một tối, hai người hơi say. Quan huyện thừa nói:

— Tôi mới tập một khúc, anh có muốn nghe không?

Rồi ông gảy khúc Tương phi, u oán như tiếng khóc. Lý hết lời khen ngợi. Quan huyện thừa nói:

— Chỉ tiếc là không có cây đàn tốt. Nếu có được đàn tốt, âm điệu còn hay hơn nữa.

Lý vui vẻ nói:

— Tôi có cất một cây đàn, khác hẳn đàn thường. Nay gặp được bậc tri âm như Chung Tử Kỳ, lẽ nào còn giấu mãi?

Rồi anh mở hòm, khoác túi đàn đi ra.

Trình lấy vạt áo bào phủi bụi, tựa bàn gảy lại khúc ấy. Tiếng đàn lúc cứng lúc mềm, đúng từng nhịp, tuyệt diệu như có thần. Lý gõ nhịp khen không ngớt.

Quan huyện thừa nói:

— Tài vụng của tôi chỉ làm phụ cây đàn quý này. Giá được nhà tôi gảy một khúc, thì may ra có đôi ba tiếng đáng nghe.

Lý ngạc nhiên:

— Phu nhân cũng giỏi đàn sao?

Quan huyện thừa cười:

— Khúc vừa rồi chính là nhà tôi truyền cho đấy.

Lý nói:

— Tiếc là phu nhân ở trong khuê các, tôi không được nghe.

Quan huyện thừa nói:

— Chỗ chúng ta là chỗ thân tình như người nhà, vốn không câu nệ hình thức. Ngày mai, anh mang đàn tới, tôi sẽ bảo nhà tôi ngồi sau rèm gảy cho anh nghe.

Lý mừng lắm.

Hôm sau, anh ôm đàn tới. Trình bày tiệc khoản đãi rất vui. Một lát sau, ông cầm đàn vào trong, rồi quay ra ngồi.

Chẳng bao lâu, thấy sau rèm thấp thoáng bóng người trang điểm lộng lẫy. Một lúc sau, hương thơm toả ra tận ngoài cửa. Lại lát nữa, tiếng đàn khe khẽ cất lên. Nghe không biết là khúc gì, chỉ thấy lay động lòng người, mềm cả xương cốt, khiến hồn vía như bay bổng.

Khúc đàn vừa dứt, Lý liền tới nhìn qua rèm. Thì ra là một giai nhân tuyệt sắc chừng hơn hai mươi tuổi.

Quan huyện thừa rót chén lớn mời Lý cạn. Sau rèm lại đổi dây, gảy khúc Nhàn tình phú. Lý càng thêm mê mẩn, tâm thần ngây ngất.

Uống quá say, anh rời tiệc xin về, đòi lại cây đàn. Quan huyện thừa nói:

— Say rồi, e đi đường vấp ngã. Mai anh lại tới, tôi sẽ bảo nhà tôi gảy cho hết tài.

Lý về.

Hôm sau anh tới, thì nha môn vắng ngắt. Chỉ có một người lính già ra mở cửa. Hỏi, thì người ấy nói:

— Canh năm, quan đã đưa cả gia quyến đi rồi. Không biết đi làm gì, chỉ nói đi về chừng ba ngày.

Đúng hẹn, Lý lại tới chờ. Đến chiều tối, vẫn chẳng có tin tức gì. Đám nha lại, lính tráng đều sinh nghi, bẩm với quan huyện cho phá khoá vào xem. Trong nhà trống trơn, chỉ còn trơ lại bàn ghế giường phản. Việc được báo lên quan trên, cũng chẳng ai đoán được vì sao.

Lý mất đàn, ăn không ngon, ngủ không yên. Anh chẳng quản xa xôi mấy nghìn dặm, tìm tới quê Trình.

Trình vốn người đất Sở, ba năm trước nộp tiền mua chức, được bổ về Gia Tường. Lý cầm tên họ ông, hỏi tới làng xóm, thì cả đất Sở không có ai như thế.

Có người nói:

— Có một đạo sĩ họ Trình, gảy đàn rất giỏi. Lại nghe đồn ông ta có phép biến đá thành vàng. Ba năm trước, bỗng bỏ đi, không thấy trở về nữa.

Lý ngờ chính là người ấy. Hỏi kỹ tuổi tác, mặt mũi, thì khớp không sai chút nào.

Bấy giờ anh mới biết: vị đạo sĩ mua chức làm quan, tất cả chỉ vì cây đàn. Quen nhau hơn một năm, ông chẳng hề nhắc tới chuyện âm luật. Rồi dần dần đưa đàn ra, dần dần trổ tài, lại dần dần đem người đẹp ra mê hoặc. Ròng rã ba năm, được cây đàn rồi thì đi.

Cái tật mê đàn của vị đạo sĩ, còn nặng hơn cả anh Lý.

Mánh lừa trong thiên hạ có nhiều ngón. Như vị đạo sĩ này, cũng là tay lừa phong nhã vậy.

— Hết —