Liêu Trai: Chị em đổi chồng

Quan tể tướng họ Mao người huyện Dịch, xuất thân rất hèn kém. Cha ông xưa kia thường đi chăn trâu thuê cho người ta.

Thuở ấy, trong huyện có một nhà thế gia họ Trương, vừa mở một khu mộ mới ở sườn nam núi Đông. Có người đi ngang qua đó, nghe dưới mộ có tiếng quát tháo:

— Bọn bay mau dọn đi chỗ khác! Đừng ở lì mãi trong nhà của bậc quý nhân!

Ông Trương nghe chuyện, cũng không tin lắm. Nhưng rồi lại liên tiếp nằm mộng, có người răn:

— Khu mộ nhà ngươi vốn là đất mộ tốt của Mao công. Sao ngươi lại mượn ở lâu như thế?

Từ đó trong nhà luôn gặp chuyện chẳng lành. Có người khách khuyên nên dời mộ đi chỗ khác thì tốt. Họ Trương bèn dời mộ đi.

Một hôm, cha của Mao tể tướng đi chăn trâu, ra tới chỗ khu mộ cũ nhà họ Trương thì gặp mưa to. Ông chui vào cái huyệt bỏ hoang để trú. Mưa mỗi lúc một lớn. Nước ngập từ trên đổ ầm ầm xuống lòng huyệt. Ông chết đuối dưới đó.

Bấy giờ Mao tể tướng hãy còn là đứa trẻ. Mẹ cậu tự tới nhà họ Trương, xin một khoảnh đất nhỏ để chôn chồng. Ông Trương hỏi họ tên, nghe nói là họ Mao, rất kinh ngạc. Ông ra xem chỗ người kia chết đuối, thì đúng ngay chỗ đặt quan tài ngày trước, lại càng sợ. Ông bèn cho chôn luôn vào cái huyệt cũ, lại bảo bà dắt con tới.

Chôn cất xong, bà mẹ dắt con tới tạ ơn. Ông Trương vừa gặp cậu bé đã thích ngay, giữ cậu ở lại, cho đi học, coi như con cháu trong họ. Ông lại ngỏ ý gả con gái lớn cho cậu. Bà mẹ cảm tạ, không dám nhận. Nhưng vợ ông Trương nhất quyết nhận lời.

Thế nhưng cô con gái lớn rất khinh nhà họ Mao. Cô oán hận, xấu hổ, ra mặt cả trong lời nói lẫn nét mặt. Cô còn nói:

— Tôi chết cũng không theo thằng chăn trâu!

Đến ngày đón dâu, chú rể vào dự tiệc, kiệu hoa đã đợi sẵn ngoài cổng, thì cô dâu còn đang lấy tay áo che mặt, quay vào góc nhà mà khóc. Giục trang điểm, cô không trang điểm. Khuyên giải, cô cũng không nghe.

Một lát, chú rể báo xin rước dâu. Trống nhạc nổi vang. Thế mà cô dâu vẫn nước mắt như mưa, đầu tóc rối bù như tổ quạ.

Cha cô vào khuyên, cô không nghe. Ông giận, ép cô, cô càng khóc to hơn. Ông chẳng biết làm sao.

Người nhà lại vào báo chú rể muốn về. Ông cha vội chạy ra nói:

— Áo xống trang điểm còn chưa xong, phiền con rể chờ cho một lát.

Rồi ông lại chạy vào xem con gái. Cứ ra ra vào vào mấy lần, cô vẫn không chịu nghe. Ông cha cuống quýt muốn chết, cùng đường hết kế.

Cô em gái thứ hai đứng bên, thấy chị làm vậy là sai, cũng hết sức khuyên chị. Cô chị nổi giận:

— Con ranh, cũng học đòi người ta lải nhải! Sao mày không đi theo hắn đi?

Cô em nói:

— Cha vốn không gả em cho anh Mao. Nếu cha gả em cho anh Mao, thì cần gì chị phải khuyên em lên kiệu?

Ông cha nghe con nói thẳng thắn, khảng khái, bèn cùng vợ bàn riêng với nhau, định đổi con thứ thay con cả. Bà mẹ liền hỏi cô em:

— Con chị mày ngỗ nghịch, không chịu theo lời cha mẹ. Nay cha mẹ muốn cho con đi thay chị, con có chịu đi không?

Cô em khảng khái đáp:

— Cha mẹ đã bảo, thì gả cho kẻ ăn mày con cũng không dám từ. Hơn nữa, sao lại biết anh Mao sẽ đói rách suốt đời mà chết?

Cha mẹ mừng lắm. Lập tức lấy áo xống, đồ trang sức của chị mặc cho em, rồi vội vàng đưa lên kiệu đi luôn.

Về tới nhà chồng, vợ chồng rất mực hoà thuận. Có điều cô vốn có tật tóc thưa, lại hoe đỏ, chàng Mao hơi để bụng. Rồi khi biết chuyện hai chị em đổi chồng, chàng lại càng quý vợ, coi vợ như người tri kỷ.

Ít lâu sau, Mao được vào trường huyện, đi thi hương. Đường đi qua trang Vương Xá Nhân. Ông chủ quán trọ ở đó, đêm trước nằm mộng thấy thần bảo:

— Sớm muộn gì cũng có một ông Mao giải nguyên đi qua. Về sau ông ấy sẽ cứu ngươi khỏi tai hoạ. Ngươi phải đối đãi cho tử tế.

Vì vậy sáng ra, ông chủ quán chuyên để ý dò xem khách từ phía đông tới. Gặp được Mao, ông mừng lắm, đãi đằng rất hậu, lại không lấy tiền. Mao hỏi vì sao, ông bèn kể lại giấc mộng.

Mao khá tự đắc. Chàng nghĩ thầm: vợ mình tóc thưa, chỉ sợ bị người sang cười cho. Sau này giàu sang rồi, phải đổi vợ khác.

Đến khi thi, chàng lại trượt. Chàng chán nản, buồn bã, xấu hổ không dám gặp ông chủ quán, nên chẳng dám đi qua trang Vương Xá Nhân nữa, phải vòng đường khác mà về.

Ba năm sau, chàng lại đi thi. Ông chủ quán vẫn đón tiếp như trước. Mao nói:

— Lời ông nói không ứng nghiệm, tôi thật ngượng khi được ông hầu hạ.

Ông chủ quán đáp:

— Tú tài ngầm có ý muốn đổi vợ, nên bị âm ty đánh trượt. Đâu phải giấc mộng của tôi không đúng?

Mao kinh ngạc, hỏi vì sao ông biết. Ông chủ quán nói:

— Sau khi tú tài đi rồi, tôi lại nằm mộng thấy thần bảo, nên mới biết.

Mao nghe xong, giật mình hối hận, sợ hãi, đứng trơ ra như pho tượng gỗ. Ông chủ quán lại nói:

— Tú tài nên biết giữ mình. Rồi thế nào cũng đỗ đầu.

Vào thi, quả nhiên chàng đỗ đầu thi hương. Tóc phu nhân cũng chẳng bao lâu mọc dài ra, búi tóc mây xanh mướt, càng thêm duyên dáng.

Còn cô chị thì lấy một anh con nhà giàu trong làng, tự cho mình hơn người. Người chồng chơi bời lười nhác, nhà cửa sa sút dần, nghèo đến nỗi bếp không có khói. Nghe em gái thành vợ ông cử, cô càng thêm xấu hổ. Hai chị em gặp nhau ngoài đường là cô lại lánh đi.

Chẳng bao lâu, chồng cô lại chết, nhà tan nát. Mao lại đỗ tiến sĩ. Cô chị nghe tin, hận mình đến tận xương tuỷ, tức tối cạo đầu đi tu làm ni cô.

Đến khi Mao làm tới tể tướng rồi về quê, cô chị đành muối mặt sai một chú tiểu tới phủ thăm hỏi, mong được cho chút gì.

Chú tiểu tới nơi, phu nhân tặng mấy tấm the lụa gấm vóc, lại gói vàng vào bên trong. Chú tiểu mang về trình thầy. Sư cô thất vọng, giận dỗi nói:

— Cho ta tiền bạc thì còn mua được củi gạo. Mấy thứ này ta cần gì!

Bà lập tức sai mang trả lại.

Tể tướng và phu nhân lấy làm ngờ, mở ra xem, thì vàng vẫn còn nguyên trong đó. Bấy giờ mới hiểu vì sao bị trả lại. Phu nhân cười nói:

— Sư thầy nhà chú đến trăm lạng vàng còn không giữ nổi, thì làm sao có phúc theo ông thượng thư già nhà ta đến bạc đầu.

Rồi bà đưa cho chú tiểu năm mươi lạng vàng, dặn:

— Mang về cho sư thầy tiêu dùng. Chỉ sợ người phúc mỏng khó mà nhận nổi thôi.

Chú tiểu về kể lại với thầy. Sư cô lặng người, thở dài. Bà nghĩ lại những việc mình đã làm suốt một đời, toàn là trái ngược. Cái mình cho là xấu thì hoá tốt, cái mình chọn lại hoá hỏng. Hoá ra tốt xấu, nên tránh nên theo, nào có do con người tự định được đâu.

Về sau, ông chủ quán trọ ở trang Vương Xá Nhân dính vào một vụ án mạng, bị bắt giam vào ngục. Mao tể tướng ra sức minh oan, gỡ tội cho ông.

— Hết —