Liêu Trai: Con cú mèo

Ông quan huyện Trường Sơn họ Dương, tính tham lam lạ lùng.

Khoảng năm Ất Hợi đời Khang Hy, triều đình dụng binh ở biên ải phía tây, mua la ngựa của dân để chở lương. Ông Dương mượn cớ ấy mà vơ vét, khắp vùng không còn sót con súc vật nào.

Chu Thôn là nơi khách buôn tụ hội, những ngày phiên chợ xe ngựa nườm nượp. Ông Dương dẫn bọn lính khỏe tới cướp đoạt hết, không dưới mấy trăm con. Khách buôn bốn phương không có chỗ nào mà kêu.

Lúc ấy các ông quan huyện đều đang ở tỉnh lo việc công. Vừa hay có ông Đổng huyện Ích Đô, ông Phạm huyện Lai Vu, ông Tôn huyện Tân Thành cùng trọ chung một quán.

Có hai người lái buôn Sơn Tây chặn ngay cửa quán kêu khóc. Nguyên họ có bốn con la khỏe, đều bị cướp mất cả. Đường về thì xa, mất kế sinh nhai, không về được. Họ khẩn cầu các ông nói giúp một lời.

Ba ông thương tình, nhận lời. Bèn cùng nhau tới gặp ông Dương.

Ông Dương bày tiệc khoản đãi. Rượu đã được vài tuần, ba ông mới nói rõ việc mình tới. Ông Dương không nghe. Mọi người càng nói tha thiết hơn. Ông Dương nâng chén giục uống cạn để đánh trống lảng, rồi nói:

— Tôi có một lệnh rượu, ai không làm được thì phạt. Phải nói một vật trên trời, một vật dưới đất, một người đời xưa. Người bên trái hỏi người xưa ấy cầm vật gì, người bên phải hỏi miệng người ấy nói câu gì, phải theo câu hỏi mà đáp.

Rồi ông xướng trước:

— Trên trời có vầng trăng, dưới đất có núi Côn Lôn, có một người xưa là Lưu Bá Luân. Bên trái hỏi cầm vật gì, đáp rằng: tay cầm chén rượu. Bên phải hỏi miệng nói câu gì, đáp rằng: ngoài chén rượu ra, chẳng cần nhắc tới chuyện gì.

Ông Phạm nói:

— Trên trời có cung Quảng Hàn, dưới đất có cung Càn Thanh, có một người xưa là Khương Thái Công. Tay cầm cần câu cá, miệng nói rằng: ai muốn thì tự mắc câu.

Ông Tôn nói:

— Trên trời có sông Ngân Hà, dưới đất có sông Hoàng Hà, có một người xưa là Tiêu Hà. Tay cầm một quyển luật nhà Thanh, miệng nói rằng: trị tội quan tham lại nhũng.

Ông Dương có vẻ hổ thẹn, ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi nói:

— Tôi lại có một câu nữa. Trên trời có núi Linh Sơn, dưới đất có núi Thái Sơn, có một người xưa là Hàn Sơn. Tay cầm một cái chổi, miệng nói rằng: tuyết trước cửa nhà ai, người nấy tự quét.

Mọi người nhìn nhau, ngượng ngùng.

Bỗng có một chàng trai trẻ ngạo nghễ bước vào, áo bào đẹp đẽ chỉnh tề, giơ tay vái chào. Mọi người cùng kéo chàng ngồi, rót cho một đấu rượu lớn. Chàng trai cười nói:

— Rượu hãy khoan uống. Nghe lệnh rượu thanh nhã của các ngài, tôi xin góp một câu quê mùa.

Mọi người mời chàng nói. Chàng trai nói:

— Trên trời có Ngọc Hoàng, dưới đất có Hoàng đế, có một người xưa là Hồng Vũ Chu Hoàng đế. Tay cầm gươm ba thước, miệng nói rằng: quan tham thì lột da.

Mọi người cười ồ.

Ông Dương tức giận mắng:

— Thằng cuồng sinh ở đâu tới mà dám thế!

Rồi sai lính bắt lại. Chàng trai nhảy phắt lên bàn, hóa thành một con cú mèo, lao qua rèm cửa bay ra, đậu trên cây ngoài sân, ngó nghiêng nhìn khắp trong phòng, cất tiếng cười.

Chủ nhà sai người ném đá đuổi nó. Con cú vừa bay vừa cười, rồi đi mất.

— Hết —