Liêu Trai: Huệ Phương

Mã Nhị Hỗn ở phía trong cửa đông thành Thanh Châu, làm nghề bán bột mì. Nhà nghèo, chưa có vợ, chàng cùng mẹ làm lụng vất vả.

Một hôm, bà mẹ đang ở nhà một mình, bỗng có một người con gái đẹp tới. Cô chừng mười sáu mười bảy tuổi, mặc áo vải thô, búi tóc bằng trâm gỗ, giản dị lắm, mà vẫn rạng rỡ sáng ngời. Bà cụ kinh ngạc nhìn, gặng hỏi mãi. Cô gái cười:

— Con thấy con trai bà thật thà, trung hậu, nên muốn về làm dâu nhà bà.

Bà cụ càng kinh ngạc:

— Cô là người trên trời, cô nói một câu như thế, là làm mẹ con tôi tổn thọ mấy năm đấy!

Cô gái cứ nài mãi. Bà cụ nghĩ chắc đây là người trốn khỏi một nhà quyền quý nào đó, nên càng một mực từ chối. Cô gái bèn đi.

Ba ngày sau, cô lại tới, quanh quẩn mãi không chịu về. Hỏi họ tên, cô nói:

— Mẹ chịu nhận con, thì con mới nói. Bằng không thì hỏi làm gì.

Bà cụ nói:

— Thân nghèo hèn làm thuê làm mướn như chúng tôi mà lấy được vợ như cô, thì đã không xứng, lại còn chẳng lành.

Cô gái cười, ngồi xuống đầu giường, quyến luyến lắm. Bà cụ từ chối:

— Cô nên đi ngay đi, đừng làm vạ cho chúng tôi.

Cô gái bèn ra cửa. Bà cụ nhìn theo, thấy cô đi về phía tây.

Lại mấy ngày sau, bà Lã ở ngõ phía tây sang chơi, bảo bà mẹ:

— Cô Đổng Huệ Phương nhà bên cạnh, mồ côi chẳng có ai nương tựa, tự nguyện làm vợ con trai bà, sao bà không nhận?

Bà mẹ kể hết những điều mình ngờ ngại. Bà Lã nói:

— Làm gì có chuyện ấy! Nếu có gì sai trái, tội ở thân già này.

Bà mẹ mừng lắm, nhận lời. Bà Lã đi rồi, bà cụ quét dọn nhà cửa, trải chiếu, định đợi con về rồi đi rước dâu.

Trời sắp tối, cô gái đã nhẹ nhàng tự tới. Cô vào nhà ra mắt mẹ chồng, lạy đủ lễ. Rồi cô thưa:

— Con có hai đứa hầu gái, chưa được mẹ cho phép, chưa dám cho vào.

Bà cụ nói:

— Mẹ con tôi giữ túp lều nghèo, chẳng biết sai bảo kẻ hầu người hạ. Mỗi ngày kiếm được chút lời bằng cái đầu ruồi, chỉ đủ nuôi thân. Nay thêm một cô dâu mới chân yếu tay mềm ngồi không mà ăn, còn sợ không đủ no. Thêm hai đứa hầu nữa, chẳng lẽ hít gió mà sống được à?

Cô gái cười:

— Hai đứa hầu tới, cũng không tốn đồng nào của mẹ. Chúng nó tự kiếm ăn được cả.

Bà hỏi:

— Hầu gái ở đâu?

Cô gái bèn gọi:

— Thu Nguyệt! Thu Tùng!

Tiếng gọi chưa dứt, bỗng như hai con chim từ trên trời sà xuống, hai cô hầu gái đã đứng ngay trước mặt. Cô gái liền bảo chúng phục xuống đất lạy mẹ.

Một lát, Mã về. Bà mẹ ra đón, kể cho con nghe. Mã mừng lắm. Vào buồng, chàng thấy cột chạm xanh biếc, xà trổ hoa văn, chẳng khác gì cung điện. Trong nhà bàn ghế, bình phong, rèm trướng, sáng loá cả mắt.

Chàng sợ quá, không dám bước vào. Cô gái xuống giường tươi cười ra đón. Nhìn nàng, chàng thấy như tiên. Chàng càng hoảng, lùi lại. Nàng kéo chàng vào, ngồi xuống, dịu dàng trò chuyện. Mã mừng ngoài sức tưởng tượng, người cứ ngây ra như hồn lìa khỏi xác.

Chàng đứng dậy, định ra ngoài mua rượu. Nàng ngăn lại:

— Không cần đâu.

Rồi nàng sai hai đứa hầu bày tiệc. Thu Nguyệt lấy ra một cái túi da, cầm ra sau cánh cửa, lắc lắc kêu lạch cạch. Rồi nó thò tay vào trong, lấy ra nào bình đựng rượu, nào đĩa đựng thịt nướng, thứ gì cũng còn nóng hổi bốc khói thơm lừng.

Uống rượu xong đi ngủ, thì thảm hoa nệm gấm, êm ấm vô cùng. Trời sáng ra khỏi cửa, ngoảnh lại thì vẫn là túp lều tranh như cũ. Hai mẹ con đều lấy làm lạ.

Bà cụ sang nhà bà Lã, định dò xem đầu đuôi. Vào cửa, bà cảm tạ trước cái ơn làm mối. Bà Lã ngạc nhiên nói:

— Lâu nay tôi đâu có sang thăm bà. Cô hàng xóm nào nhờ tôi bao giờ?

Bà cụ càng ngờ, kể hết đầu đuôi. Bà Lã giật mình, liền cùng bà cụ sang xem cô dâu mới.

Cô dâu tươi cười ra đón, hết lời cảm tạ cái ơn bà Lã tác thành. Bà Lã thấy cô thông minh xinh đẹp, ngẩn người ra hồi lâu, cũng chẳng dám cãi, chỉ vâng vâng dạ dạ.

Cô dâu tặng bà một cái gãi lưng bằng gỗ trắng, nói:

— Con chẳng có gì báo đáp, xin biếu bà cái này để gãi lưng.

Bà Lã nhận mang về. Nhìn kỹ, thì cái gãi lưng đã hoá thành bạc trắng.

Mã từ khi lấy được vợ, bỏ hẳn nghề cũ, nhà cửa đổi mới hẳn. Trong rương có vô số áo lông điêu, áo gấm, Mã thích cái nào thì lấy cái ấy mà mặc. Nhưng hễ bước ra khỏi cửa buồng, thì áo lại hoá thành vải thô, có điều nhẹ và ấm lắm. Áo nàng mặc cũng thế.

Được bốn năm năm, bỗng một hôm nàng nói:

— Em bị đày xuống trần gian hơn mười năm. Vì có duyên với chàng, nên tạm dừng chân ở đây. Nay em phải đi rồi.

Mã khổ sở níu kéo. Nàng nói:

— Chàng hãy chọn lấy một người vợ hiền khác, để còn nối dõi, giữ nhà, giữ mồ mả. Mỗi năm em sẽ về thăm chàng một lần.

Rồi bỗng nhiên không thấy nàng đâu nữa.

Mã bèn lấy vợ họ Tần.

Ba năm sau, vào đêm mùng bảy tháng bảy, hai vợ chồng đang ngồi trò chuyện, thì nàng bỗng bước vào, cười nói:

— Có vợ mới vui vầy, không nhớ người cũ nữa à?

Mã giật mình đứng dậy, bùi ngùi kéo nàng ngồi xuống, kể hết nỗi lòng. Nàng nói:

— Em vừa đưa Chức Nữ qua sông Ngân, nhân lúc rảnh ghé qua thăm chàng.

Hai người quyến luyến, chuyện trò không dứt. Bỗng trên không có tiếng người gọi:

— Huệ Phương ơi!

Nàng vội đứng dậy từ biệt. Mã hỏi ai gọi. Nàng nói:

— Em vừa cùng chị Song Thành tới đây, chị ấy không chịu đợi lâu được nữa.

Mã tiễn nàng ra. Nàng nói:

— Chàng thọ tám mươi tuổi. Tới lúc ấy, em sẽ tới đón hài cốt chàng.

Nói xong, nàng biến mất.

Nay Mã đã ngoài sáu mươi. Ông chỉ là người chất phác, ít nói, ngoài ra chẳng có tài gì khác.

— Hết —