Liêu Trai: Học trò đất Phượng Dương

Ở đất Phượng Dương có một người học trò, đeo tráp sách đi du học phương xa. Trước khi đi, chàng nói với vợ:

— Nửa năm nữa ta sẽ về.

Thế mà hơn mười tháng trôi qua, vẫn chẳng có tin tức gì. Người vợ ngóng trông khắc khoải.

Một đêm, nàng vừa đặt lưng xuống gối, ánh trăng qua rèm the lay động bóng hình, nỗi nhớ thương cứ quấn lấy lòng. Đang trằn trọc, thì có một người đẹp, búi tóc cài ngọc, khoác áo choàng đỏ, vén màn bước vào, cười hỏi:

— Chị ơi, có phải chị muốn gặp anh nhà không?

Người vợ vội ngồi dậy đáp lời. Người đẹp rủ nàng cùng đi. Nàng ngại đường xa cách trở. Người đẹp chỉ bảo đừng lo. Rồi người ấy nắm tay nàng dắt ra, hai người cùng giẫm lên ánh trăng mà đi.

Được chừng một tầm tên bắn, nàng thấy người đẹp đi nhanh quá, còn mình bước chân nặng nhọc, bèn gọi người ấy đợi một chút, định quay về đổi đôi giày khác. Người đẹp kéo nàng ngồi xuống bên đường, tự cúi xuống cởi giày của mình cho nàng mượn. Nàng mừng rỡ xỏ vào, may thay vừa khít chân. Nàng lại đứng dậy đi theo, bước đi nhẹ như bay.

Một lúc sau, thấy chồng cưỡi một con la trắng đi tới. Thấy vợ, chàng giật mình, vội xuống la, hỏi:

— Mình đi đâu thế này?

— Thiếp đi tìm chàng đây.

Chàng lại ngoảnh nhìn, hỏi người đẹp kia là ai. Vợ chưa kịp trả lời, người đẹp đã che miệng cười, nói:

— Hãy khoan hỏi han đã. Chị nhà lặn lội tới đây chẳng dễ gì. Anh thì rong ruổi giữa nửa đêm, chắc người với vật đều mệt cả rồi. Nhà em cách đây không xa, xin mời ghé nghỉ chân, sáng mai hẵng đi cũng chưa muộn.

Nhìn ra, cách đó mấy bước đã có một xóm làng. Thế là cả ba cùng đi. Vào tới một khu sân vườn, người đẹp giục con hầu đang ngủ dậy tiếp khách, nói:

— Đêm nay trăng sáng thế này, chẳng cần thắp đèn. Cứ ngồi chiếc giường đá trên nền đài nhỏ ngoài sân là được rồi.

Người học trò buộc con la vào cây ngô đồng dưới mái hiên, rồi ngồi xuống. Người đẹp nói:

— Đôi giày to quá không vừa chân chị, đi đường chắc vướng víu lắm nhỉ? Lát về đã có xe có ngựa, xin chị trả lại em.

Người vợ cảm ơn, trả lại giày.

Chốc lát, rượu và hoa quả được bày ra. Người đẹp rót rượu, nói:

— Loan phượng xa cách đã lâu, đêm nay mới được đoàn viên. Một chén rượu nhạt, kính mừng anh chị.

Người học trò cũng nâng chén đáp lễ. Chủ khách cười nói vui vẻ, chén chú chén anh. Người học trò cứ chăm chăm nhìn người đẹp, mấy lần buông lời bóng gió trêu ghẹo. Vợ chồng mới gặp lại, vậy mà chàng chẳng hỏi han vợ lấy một câu. Người đẹp kia cũng liếc mắt đưa tình, nói những câu lả lơi bóng bẩy. Người vợ chỉ ngồi im, giả làm như ngây ngô chẳng hiểu gì.

Lâu dần, rượu đã ngà ngà, hai người nói với nhau càng suồng sã. Người đẹp lại rót một chén lớn mời khách. Người học trò lấy cớ say từ chối. Người đẹp càng nài ép. Chàng cười nói:

— Nàng hát cho ta nghe một khúc, ta sẽ uống ngay.

Người đẹp không từ chối, liền cầm phím ngà gảy đàn mà hát:

Chiều hôm tẩy vết phấn tàn,
Gió tây ngoài cửa lạnh tràn qua the.
Lá chuối gõ, mưa rơi nghe,
Từng hồi từng đợt tỉ tê bên mành.
Chàng giờ ở chốn nào đây,
Rong chơi trò chuyện với người nơi nao?
Mỏi mòn con mắt trông theo,
Chẳng thấy về nhà, lệ trào tuôn rơi.
Nhớ người, lại giận người ơi,
Cầm đôi hài đỏ bói lời quỷ thiêng.

Hát xong, nàng cười nói:

— Đây là câu hát nơi phố chợ ngõ hẻm, chẳng đáng làm bẩn tai anh. Nhưng vì thói đời đang chuộng, nên em cũng học đòi theo đấy thôi.

Giọng hát lả lơi, dáng điệu lẳng lơ. Người học trò bị mê hoặc, như không còn tự chủ được nữa.

Một lát sau, người đẹp giả say rời tiệc. Người học trò cũng đứng dậy đi theo. Lâu lắm chẳng thấy quay lại. Con hầu mệt mỏi, gục xuống ngủ dưới hiên. Người vợ ngồi một mình trơ trọi, chẳng có ai bầu bạn, trong lòng uất ức, tủi hờn không sao chịu nổi. Nàng muốn bỏ trốn về nhà, nhưng đêm tối mịt mùng, chẳng nhớ đường đi lối về. Trăm đường chẳng biết tính sao, nàng bèn đứng dậy lần tới nhòm xem.

Vừa tới gần cửa sổ, đã lờ mờ nghe tiếng ân ái bên trong. Nghe thêm nữa, thì thấy chồng mình đem cả những chuyện riêng tư thầm kín của hai vợ chồng ra kể hết với người kia. Tới nước ấy, nàng tay run, lòng rối bời, không sao nén nổi, nghĩ thà bỏ ra ngoài lao xuống khe mà chết cho xong.

Nàng đang hậm hực bước đi, bỗng thấy em trai là cậu Ba cưỡi ngựa tới. Cậu vội xuống ngựa hỏi han. Nàng kể hết đầu đuôi. Cậu Ba giận lắm, lập tức cùng chị quay lại, xông thẳng vào nhà. Cửa phòng đóng chặt, tiếng thủ thỉ trên gối vẫn còn rì rầm.

Cậu Ba nhấc một hòn đá to bằng cái đấu, ném thẳng vào khung cửa sổ. Ba bốn song cửa gãy nát. Bên trong có tiếng người đẹp kêu to:

— Đầu chàng vỡ rồi! Biết làm sao bây giờ!

Người vợ nghe thấy, sững sờ, oà lên khóc, nói với em:

— Chị đâu có bàn với em giết chồng chị! Bây giờ phải làm sao?

Cậu Ba trợn mắt:

— Chị khóc lóc giục em tới đây, em vừa mới hả được cơn giận trong lòng, thì chị lại quay ra bênh chồng, oán em. Em đâu phải đứa ở để chị sai bảo như thế!

Nói rồi cậu quay người định đi. Người vợ níu áo:

— Em không đưa chị về, thì chị biết đi đâu?

Cậu Ba hất tay, chị ngã sóng soài xuống đất, rồi cậu bỏ đi.

Người vợ giật mình tỉnh dậy, mới biết là mộng.

Hôm sau, người chồng quả nhiên về thật, cưỡi một con la trắng. Người vợ lấy làm lạ, nhưng chưa nói ra. Thì ra đêm ấy người chồng cũng nằm mộng, những gì thấy, những gì gặp, kể ra đều khớp cả. Hai vợ chồng nhìn nhau kinh ngạc.

Rồi cậu Ba nghe tin anh rể đi xa về, cũng tới thăm. Đang chuyện trò, cậu nói với anh rể:

— Đêm qua em mộng thấy anh về, nay quả nhiên anh về thật, lạ lắm.

Người chồng cười:

— May mà không bị hòn đá to giết chết.

Cậu Ba sửng sốt hỏi vì sao. Người chồng kể lại giấc mộng. Cậu Ba lấy làm lạ vô cùng. Thì ra đêm ấy, cậu cũng mộng thấy chị khóc lóc kể lể, mình tức giận mà ném đá.

Ba giấc mộng giống hệt nhau. Chỉ là chẳng ai biết người đẹp kia là ai.

— Hết —