Liêu Trai: Kiều Na

Khổng Tuyết Lạp là con cháu Khổng Tử, người hiền hậu, làm thơ hay. Có người bạn thân làm huyện lệnh Thiên Thai gửi thư mời chàng tới. Chàng tới nơi thì người bạn vừa mất. Lưu lạc không về được, chàng trọ ở chùa Bồ Đà, làm thuê chép sách cho sư trong chùa.

Cách chùa chừng trăm bước về phía tây có dinh thự của tiên sinh họ Đan. Tiên sinh vốn là con nhà quan, vì một vụ kiện lớn mà sa sút, người nhà ít ỏi, dọn về quê ở, nên ngôi nhà bỏ trống.

Một hôm tuyết rơi dày đặc, đường vắng không một bóng người. Chàng tình cờ đi qua cổng nhà ấy, có một chàng trai đi ra, phong thái rất đẹp. Thấy chàng, người ấy vội tới chào hỏi, ân cần thăm han, rồi mời vào nhà chơi. Chàng mến lắm, vui vẻ theo vào.

Nhà cửa không rộng lắm, nhưng chỗ nào cũng treo màn gấm, trên vách có nhiều thư hoạ của người xưa. Trên bàn có một cuốn sách đề là Lang Hoàn tỏa ký. Chàng giở xem qua một lượt, toàn những điều chưa từng thấy. Chàng thấy người ấy ở nhà họ Đan, tưởng là chủ nhà, nên cũng không hỏi chức tước. Chàng trai hỏi kỹ chuyện chàng, tỏ ý thương, khuyên chàng mở lớp dạy học. Chàng than:

— Kẻ lưu lạc nơi đất khách, ai là người giới thiệu cho?

— Nếu anh không chê tôi ngu dốt, tôi xin được làm học trò.

Chàng mừng, không dám nhận làm thầy, xin làm bạn. Rồi hỏi:

— Nhà này sao đóng cửa lâu thế?

— Đây là phủ họ Đan. Trước vì công tử về quê ở nên bỏ trống đã lâu. Tôi họ Hoàng Phủ, quê gốc ở Thiểm Tây. Nhà bị lửa rừng thiêu, nên tạm mượn chỗ này ở.

Chàng mới biết người ấy không phải họ Đan.

Tối hôm ấy hai người chuyện trò rất vui, công tử giữ chàng ngủ lại cùng giường. Tờ mờ sáng đã có thằng nhỏ vào nhóm lửa than trong phòng. Công tử dậy trước vào trong nhà, chàng còn ngồi quấn chăn. Thằng nhỏ vào thưa:

— Cụ ông tới.

Chàng giật mình đứng dậy. Một ông già bước vào, tóc mai bạc trắng, ân cần cảm tạ chàng:

— Tiên sinh không chê thằng con ngu dại nhà tôi, chịu dạy bảo nó. Nó mới học viết nguệch ngoạc, xin đừng vì là bạn mà coi nó ngang hàng.

Rồi dâng một bộ áo gấm, mũ lông chồn, tất, giày mỗi thứ một chiếc. Đợi chàng rửa mặt chải đầu xong, ông gọi dọn rượu thức ăn. Bàn ghế giường nệm, áo xống, chẳng biết là thứ gì, rực rỡ chói mắt. Rượu được mấy tuần, ông già đứng dậy cáo từ, chống gậy đi.

Ăn xong, công tử đưa bài vở ra, toàn là cổ văn, thơ từ, không có lấy một bài văn thi cử. Hỏi thì công tử cười:

— Tôi không cầu công danh.

Chiều tối, lại bày rượu, công tử nói:

— Đêm nay phải vui cho hết, mai thì không được thế nữa.

Rồi gọi thằng nhỏ:

— Xem cụ ông ngủ chưa. Ngủ rồi thì lén gọi Hương Nô tới.

Thằng nhỏ đi, trước hết mang cây đàn tì bà đựng trong túi gấm tới. Một lát sau, một con hầu bước vào, trang điểm đỏ thắm, đẹp tuyệt. Công tử bảo nàng gảy khúc Tương Phi. Nàng lấy móng ngà gảy đàn, tiếng đàn lúc vút cao lúc thảm thiết, nhịp phách khác hẳn những khúc thường nghe. Công tử lại sai rót rượu chén lớn mời nhau, canh ba mới thôi.

Hôm sau dậy sớm cùng học. Công tử rất thông minh, đọc qua là thuộc. Hai ba tháng sau, viết văn đã sắc sảo hơn người. Hai người hẹn năm ngày uống rượu một lần, mỗi lần uống đều gọi Hương Nô tới. Một tối, rượu say người nóng, chàng cứ nhìn Hương Nô chằm chằm. Công tử hiểu ý, nói:

— Con hầu này do cha tôi nuôi. Anh lưu lạc xa nhà, tôi đã ngày đêm tính toán cho anh từ lâu. Thế nào tôi cũng tìm cho anh một người vợ tốt.

— Nếu cậu có lòng, thì phải được như Hương Nô.

Công tử cười:

— Anh đúng là người thấy ít nên lạ nhiều. Cho thế là đẹp, thì ước nguyện của anh cũng dễ thoả quá.

Ở được nửa năm, chàng muốn ra ngoài thành dạo chơi. Tới cổng thì thấy hai cánh cửa khoá ngoài. Chàng hỏi, công tử nói:

— Cha tôi sợ giao du làm rối trí, nên không tiếp khách.

Chàng cũng yên lòng.

Bấy giờ đang mùa hè nóng nực, hai người dời thư phòng ra nhà trong vườn. Trên ngực chàng nổi lên một cục sưng to bằng quả đào, qua một đêm đã to bằng cái bát, đau đớn rên rỉ. Công tử sớm tối thăm nom, bỏ cả ăn ngủ. Mấy ngày sau, vết lở càng nặng, chàng không ăn uống được gì. Cụ ông cũng tới, ngồi nhìn chàng mà thở dài. Công tử nói:

— Đêm trước con nghĩ bệnh của thầy, chỉ em Kiều Na chữa được. Đã sai người sang nhà ông ngoại gọi em về, sao mãi chưa tới?

Chợt thằng nhỏ vào thưa:

— Cô Na về rồi, có cả bà dì và cô Tùng cùng tới.

Hai cha con vội vàng đi vào trong. Một lát, công tử dắt em gái ra thăm chàng. Cô bé chừng mười ba mười bốn tuổi, mắt long lanh sáng dạ, dáng mảnh mai như cành liễu non. Chàng vừa nhìn thấy dung nhan nàng, quên ngay cả rên rỉ, tinh thần tỉnh hẳn. Công tử nói:

— Anh đây là bạn tốt của anh, chẳng khác gì anh ruột. Em chữa cho anh ấy thật khéo nhé.

Nàng bèn thu vẻ thẹn thùng, vén tay áo dài, tới bên giường bắt mạch. Lúc nàng cầm tay, chàng thấy hơi thơm còn hơn hoa lan. Nàng cười nói:

— Mắc bệnh này cũng phải thôi, tâm mạch động rồi. Bệnh tuy nguy nhưng chữa được. Có điều khối sưng đã đông lại, không cắt da gọt thịt thì không xong.

Nàng tháo chiếc vòng vàng trên cánh tay đặt lên chỗ đau, từ từ ấn xuống. Mụn độc nhô cao lên hơn một tấc, vượt ra ngoài chiếc vòng, còn chỗ sưng ở chân thì bị bó gọn cả bên trong, không còn rộng như cái bát nữa. Nàng một tay vén áo, rút con dao đeo bên mình, lưỡi mỏng hơn tờ giấy, một tay giữ vòng, một tay cầm dao, nhẹ nhàng men theo chân mụn mà cắt. Máu tím chảy ra, loang cả giường chiếu. Thế mà chàng vì tham được gần người đẹp, chẳng những không thấy đau, lại còn sợ nàng cắt xong nhanh quá, không được ngồi gần lâu.

Chẳng mấy chốc, nàng cắt đứt khối thịt thối, tròn như cái bướu gọt trên thân cây. Nàng lại gọi mang nước tới, rửa chỗ vết cắt. Rồi nàng nhả từ trong miệng ra một viên ngọc đỏ to bằng viên đạn, đặt lên vết thương, ấn cho xoay tròn. Vừa xoay một vòng, chàng thấy nóng hừng hực như lửa bốc. Xoay vòng thứ hai, thấy ngứa ran ran. Xoay đủ ba vòng, cả người mát rượi, thấm vào tận xương tuỷ. Nàng thu viên ngọc nuốt vào, nói:

— Khỏi rồi!

Rồi rảo bước đi ra. Chàng nhảy dậy chạy theo cảm tạ, bệnh nặng bao ngày như chưa từng có. Nhưng chàng cứ tơ tưởng dung nhan nàng, khổ sở không sao dứt được. Từ đó chàng bỏ sách ngồi thẫn thờ, chẳng còn thiết gì nữa.

Công tử đã nhận ra, nói:

— Em đã tìm được cho anh một người vợ tốt.

— Ai thế?

— Cũng là người nhà em.

Chàng ngẫm nghĩ hồi lâu, chỉ nói:

— Không cần đâu.

Rồi quay mặt vào vách ngâm hai câu thơ cổ, đại ý đã từng thấy biển cả thì nước nơi khác chẳng còn là nước, ngoài mây núi Vu Sơn ra thì chẳng còn mây nào đáng gọi là mây. Công tử hiểu ý, nói:

— Cha em ngưỡng mộ tài anh, vẫn muốn kết thông gia. Nhưng chỉ có một đứa em gái út, tuổi còn nhỏ quá. Có con gái bà dì là A Tùng, mười tám tuổi rồi, cũng không đến nỗi thô kệch. Nếu anh không tin, chị Tùng ngày nào cũng ra vườn chơi, anh đợi ở gian chái phía trước là nhìn thấy.

Chàng làm theo, quả thấy Kiều Na đi cùng một người đẹp tới. Mày vẽ cong như ngài, gót sen nhẹ bước, đẹp ngang ngửa với Kiều Na. Chàng mừng lắm, nhờ công tử làm mai. Hôm sau công tử từ trong nhà đi ra, chúc mừng:

— Xong rồi.

Bèn dọn một khu nhà riêng, làm lễ cưới cho chàng. Đêm ấy kèn trống rộn ràng, bụi trên xà nhà rơi lả tả. Người tiên chỉ được nhìn từ xa, nay bỗng chung chăn gối, chàng ngỡ cung Quảng Hàn chưa chắc đã ở trên mây. Cưới xong, chàng rất mãn nguyện.

Một tối, công tử bảo chàng:

— Ơn anh dạy dỗ, không ngày nào em quên được. Gần đây công tử họ Đan xong vụ kiện trở về, đòi nhà gấp lắm, nhà em định bỏ đây sang phía tây. Thế khó mà ở chung được nữa, nên lòng em vướng víu nỗi chia ly.

Chàng muốn đi theo. Công tử khuyên chàng về quê, chàng ngại đường xa. Công tử nói:

— Anh đừng lo, có thể đưa anh về ngay.

Chẳng bao lâu, cụ ông dắt Tùng Nương tới, tặng chàng trăm lạng vàng. Công tử hai tay nắm tay hai vợ chồng chàng, dặn nhắm mắt đừng nhìn. Chàng thấy người nhẹ bẫng bước trên không, chỉ nghe gió vù vù bên tai. Hồi lâu công tử nói:

— Tới rồi.

Mở mắt ra, quả thấy quê nhà. Lúc ấy chàng mới biết công tử không phải người. Chàng mừng rỡ gõ cửa nhà. Mẹ chàng ra, không ngờ con về, lại thấy nàng dâu xinh đẹp, cả nhà đang vui mừng. Ngoảnh lại thì công tử đã đi mất.

Tùng Nương thờ mẹ chồng rất hiếu thảo. Tiếng đẹp người hiền nết của nàng đồn xa khắp nơi.

Về sau chàng đỗ tiến sĩ, được bổ làm quan tư lý ở Diên An, đưa vợ con tới nhậm chức. Mẹ chàng vì đường xa nên không đi. Tùng Nương sinh được một con trai, đặt tên là Tiểu Hoạn. Chàng vì làm trái ý quan tuần án nên bị cách chức, vướng víu chưa về quê được.

Một hôm chàng đi săn ngoài đồng, gặp một chàng trai đẹp cưỡi ngựa đen, cứ nhìn mình mãi. Nhìn kỹ thì là công tử Hoàng Phủ. Hai người ghìm cương dừng ngựa, vừa buồn vừa mừng. Công tử mời chàng về, tới một ngôi làng, cây cối rậm rạp tối om, che kín cả trời. Vào nhà thì cửa đóng đinh vàng, rõ ra một nhà thế gia. Hỏi thăm cô em gái thì đã lấy chồng. Hỏi thăm mẹ vợ thì đã mất. Chàng thương xót lắm. Ở lại một đêm rồi về, chàng đưa vợ cùng trở lại.

Kiều Na cũng tới, bế con chàng lên tung tung đùa nghịch, nói:

— Chị làm lẫn cả giống nòi nhà em rồi.

Chàng lạy tạ ơn ngày trước. Nàng cười:

— Anh rể làm quan to rồi. Vết thương đã liền, còn chưa quên đau sao?

Chồng nàng là Ngô lang cũng tới chào. Ở lại hai đêm rồi về.

Một hôm, công tử có vẻ lo âu, nói với chàng:

— Trời giáng tai hoạ, anh có cứu được không?

Chàng không biết chuyện gì, nhưng hăng hái nhận lời. Công tử vội ra ngoài, gọi cả nhà vào, cùng sụp lạy dưới nhà. Chàng kinh hãi, vội hỏi. Công tử nói:

— Chúng em không phải người, mà là hồ ly. Nay gặp kiếp sấm sét. Nếu anh chịu liều thân gánh nạn, cả nhà em còn mong sống sót. Bằng không, xin anh bế con đi ngay, đừng để liên luỵ.

Chàng thề sống chết có nhau. Công tử bèn bảo chàng cầm kiếm đứng ở cửa, dặn:

— Sấm sét đánh thế nào, anh cũng đừng động đậy!

Chàng làm đúng như lời. Quả nhiên thấy mây đen kéo tới, ban ngày mà tối như đêm, đen kịt như đá mài. Ngoảnh nhìn chỗ ở cũ, chẳng còn cổng cao cửa rộng gì, chỉ thấy một nấm mồ cao chót vót, một cái hang to sâu không thấy đáy.

Chàng đang sững sờ thì một tiếng sét nổ vang, rung chuyển cả núi non. Mưa xối gió giật, cây cổ thụ bật cả gốc. Chàng hoa mắt ù tai, nhưng vẫn đứng sững không nhúc nhích. Chợt giữa đám khói dày như bông đen, chàng thấy một con quỷ mỏ nhọn móng dài, từ trong hang quắp một người lôi ra, theo làn khói bay thẳng lên trời. Liếc thấy áo giày, chàng đoán là Kiều Na. Chàng vội nhảy vọt lên, vung kiếm chém con quỷ. Người kia theo tay rơi xuống. Bỗng sấm nổ toác ra, chàng ngã xuống, chết ngay.

Một lát sau trời quang tạnh, Kiều Na đã tự tỉnh lại được. Thấy chàng chết bên cạnh, nàng khóc to:

— Anh Khổng vì em mà chết, em còn sống làm gì nữa!

Tùng Nương cũng chạy ra, cùng khiêng chàng về. Kiều Na bảo Tùng Nương đỡ lấy đầu chàng, anh trai lấy trâm vàng cạy răng chàng ra, còn mình thì nâng cằm chàng, dùng lưỡi đưa viên ngọc đỏ vào, rồi ghé môi thổi hơi. Viên ngọc theo hơi thở trôi vào cổ họng, kêu lục cục. Một lúc sau, chàng tỉnh lại, thấy người nhà đứng đầy trước mặt, ngơ ngác như vừa tỉnh mộng. Thế là cả nhà đoàn tụ, hết sợ thì mừng.

Chàng thấy nơi mồ huyệt không ở lâu được, bàn cả nhà cùng về quê mình. Mọi người đều tán thành, chỉ có Kiều Na không vui. Chàng xin cho cả Ngô lang cùng đi, lại lo cha mẹ Ngô lang không nỡ xa con, bàn suốt ngày không quyết. Chợt có một đứa đầy tớ nhỏ nhà họ Ngô mồ hôi nhễ nhại, thở hổn hển chạy tới. Mọi người kinh hãi gặng hỏi, thì ra nhà Ngô lang cũng gặp kiếp nạn cùng ngày, cả nhà chết sạch. Kiều Na giậm chân đau đớn, khóc không ngớt. Mọi người cùng khuyên giải. Thế là kế cùng về quê được quyết.

Chàng vào thành lo liệu mấy ngày, rồi suốt đêm thu xếp hành trang. Về tới quê, chàng để công tử ở trong khu vườn bỏ không, thường khoá trái cửa ngoài. Chỉ khi chàng và Tùng Nương tới mới mở khoá. Chàng với anh em công tử đánh cờ uống rượu chuyện trò, như người một nhà. Tiểu Hoạn lớn lên, mặt mũi thanh tú, có nét hồ ly. Cậu đi chơi chợ búa, ai cũng biết là con nhà hồ ly.

Người kể chuyện này có lời bàn: Ta đối với chàng Khổng, không thèm cái chuyện chàng được vợ đẹp, mà thèm cái chuyện chàng được người bạn tri kỷ. Nhìn dung nhan nàng có thể quên đói, nghe giọng nàng có thể bật cười. Có được người bạn như thế, thỉnh thoảng cùng nhau chuyện trò ăn uống, cái thứ tình hồn vía trao nhau ấy, còn hơn cả tình chăn gối.

— Hết —