Liêu Trai: La Tổ

La Tổ là người đất Tức Mặc. Thuở nhỏ nhà nghèo. Dòng họ phải cử một người đi lính thú ở biên giới phía bắc, liền đẩy La đi.

La ở biên ải mấy năm, sinh được một đứa con trai. Viên Thủ bị đóng đồn ở đó rất hậu đãi anh.

Gặp lúc viên Thủ bị được thăng làm Tham tướng ở Thiểm Tây, muốn đem La theo. La bèn gửi vợ con cho một người bạn họ Lý trông nom, rồi lên đường sang phía tây. Từ đó ba năm không về được.

Một lần, viên Tham tướng cần gửi thư lên biên ải phía bắc. La tự xin đi, để tiện đường thăm vợ con. Viên Tham tướng bằng lòng.

La về tới nhà, thấy vợ con vẫn bình yên, rất mừng. Nhưng dưới gầm giường lại có một chiếc giày của đàn ông bỏ quên. Anh sinh nghi.

Rồi anh tới nhà Lý để cảm tạ công trông nom. Lý bày rượu tiếp đãi rất ân cần. Vợ La cũng kể về ơn nghĩa của Lý. La cảm kích vô cùng.

Hôm sau, La bảo vợ:

— Tôi đi đưa thư theo lệnh chủ, tối không về được, đừng chờ.

Ra khỏi cửa, anh nhảy lên ngựa đi. Nhưng anh nấp ở gần đó. Đến canh khuya, anh quay về. Nghe vợ đang nằm nói chuyện với Lý, anh giận lắm, phá cửa xông vào.

Hai người sợ hãi, quỳ lết dưới đất xin chết. La rút dao ra, rồi lại tra vào vỏ, nói:

— Lúc đầu ta tưởng các ngươi là người. Nay như thế này, giết các ngươi chỉ làm dơ dao ta! Ta giao hẹn với các ngươi: vợ con ta, ngươi nhận lấy. Tên trong sổ lính, ngươi thay ta mà đi. Ngựa và khí giới đều ở cả đây. Ta đi đây!

Nói rồi anh bỏ đi.

Người trong làng cùng đem chuyện trình quan. Quan đánh đòn Lý. Lý khai thật. Nhưng chẳng có gì làm chứng, không có gì đối chất được. Tìm khắp xa gần, La biệt tăm biệt tích. Quan ngờ hai người vì tư tình mà giết chồng, càng tra khảo Lý và người vợ. Qua một năm, cả hai đều chết trong gông cùm.

Quan cho trạm dịch đưa đứa con của La về Tức Mặc.

Về sau, ở trại Thạch Hạp có người tiều phu vào núi, thấy một đạo sĩ ngồi trong hang, chưa từng đi xin ăn. Mọi người lấy làm lạ, mang lương thực tới cúng dường. Có người nhận ra, thì chính là La.

Đồ cúng chất đầy hang, nhưng La rốt cuộc không ăn. Dường như ông chán cảnh ồn ào, nên người tới cũng thưa dần.

Mấy năm sau, cỏ bồng cỏ hao mọc trước hang thành rừng. Có người lén tới nhìn trộm, thấy chỗ ông ngồi chẳng hề xê dịch chút nào.

Lâu sau nữa, người ta thấy ông đi dạo trên núi. Lại gần thì ông đã biến mất. Vào hang nhìn, thì bụi phủ trên áo ông vẫn y như cũ. Người ta càng lấy làm lạ.

Mấy hôm sau nữa người ta lại tới, thì thấy hai trụ ngọc đã rủ xuống từ mũi ông. Ông đã ngồi mà hoá từ lâu rồi.

Dân trong vùng dựng miếu thờ ông. Mỗi năm vào tháng ba, người đi lễ mang hương, mang vàng mã nối nhau trên đường.

Con trai ông tới đó, ai cũng gọi là Tiểu La Tổ. Tiền hương khói đều thuộc về cậu. Đến nay con cháu ông mỗi năm vẫn tới đó một lần để thu tiền.

Ông Lưu Tông Ngọc ở Nghi Thuỷ từng kể chuyện này rất tỉ mỉ. Người chép chuyện cười mà nói:

— Các thí chủ đời nay chẳng cầu làm thánh hiền, chỉ mong thành Phật Tổ. Hãy nói khắp cho họ biết: muốn thành Phật ngay tức khắc, thì phải buông dao xuống trước đã.

— Hết —