Lời từ biệt

Chương 4: Lời từ biệt

Chu ba lần vào thi hội, đều vì phạm quy trường thi mà bị đánh trượt. Thế là chàng nản lòng chuyện công danh. Ba mươi năm trôi qua. Một tối, ông Lục bảo chàng:

— Số anh không còn dài nữa.

Chu hỏi ngày nào, ông nói còn năm ngày.

— Ngài có cứu được không?

— Mệnh do trời định, người sao làm riêng được? Vả lại với người hiểu đạo mà nói, sống chết cũng như nhau, cần gì sống thì vui, chết thì buồn?

Chu cho là phải, liền sắm sửa áo liệm quan quách. Sắm xong, chàng mặc áo đẹp rồi mất.

Hôm sau, vợ chàng đang vịn quan tài khóc, thì Chu bỗng từ từ ngoài cửa đi vào. Vợ sợ hãi. Chu nói:

— Ta đúng là ma rồi, nhưng chẳng khác gì lúc sống. Ta lo cho mẹ goá con côi, nên quyến luyến lắm.

Vợ khóc nức nở, nước mắt rơi ướt cả ngực. Chu bịn rịn an ủi. Vợ nói:

— Xưa có chuyện người chết hoàn hồn. Chàng đã linh thiêng, sao không sống lại?

— Số trời không trái được.

— Chàng ở dưới âm phủ làm việc gì?

— Ông Lục tiến cử ta trông coi việc án từ, có chức tước hẳn hoi, cũng chẳng khổ sở gì.

Vợ muốn nói nữa, Chu bảo:

— Ông Lục cùng tới với ta, nàng dọn rượu thức ăn đi.

Rồi rảo bước ra ngoài. Vợ làm theo lời. Chỉ nghe trong phòng tiếng cười nói uống rượu, giọng sang sảng như lúc còn sống. Nửa đêm nhìn vào thì đã vắng tanh.

Từ đó cứ dăm ba hôm chàng lại về một lần, có khi ngủ lại quấn quýt, việc trong nhà tiện tay lo liệu. Con trai chàng là Vĩ mới năm tuổi, chàng về là bế ẵm. Đến lúc bảy tám tuổi, chàng dạy con học dưới đèn. Đứa con cũng sáng dạ, chín tuổi biết làm văn, mười lăm tuổi vào trường huyện, mà vẫn không hề biết mình không có cha.

Từ đó chàng về thưa dần, mỗi tháng chỉ một lần. Lại một tối chàng về, nói với vợ:

— Hôm nay ta vĩnh biệt nàng.

— Chàng đi đâu?

— Ta vâng lệnh Thượng đế làm chức khanh ở núi Thái Hoa, sắp phải đi xa, việc nhiều đường cách, nên không về được nữa.

Mẹ con ôm lấy chàng mà khóc. Chàng nói:

— Đừng thế! Con đã khôn lớn, gia cảnh cũng đủ sống, đâu có đôi loan phượng nào trăm năm không lìa nhau!

Rồi quay sang bảo con:

— Hãy làm người cho tử tế, đừng bỏ nghiệp của cha. Mười năm sau sẽ gặp lại một lần.

Rồi đi thẳng ra cửa, từ đó không về nữa.

Về sau, năm hai mươi lăm tuổi, Vĩ đỗ tiến sĩ, làm quan hành nhân. Chàng vâng mệnh đi tế núi Tây Nhạc, đường qua Hoa Âm, chợt có một đoàn xe kiệu cờ lọng phóng tới, xông thẳng vào đoàn nghi trượng của mình. Vĩ ngạc nhiên, nhìn kỹ người ngồi trong xe, thì là cha mình. Vĩ xuống ngựa, khóc lạy bên vệ đường. Người cha dừng xe nói:

— Con làm quan có tiếng tốt, cha nhắm mắt được rồi.

Vĩ quỳ mãi không dậy. Chu giục xe đi, chạy như lửa không ngoảnh lại. Đi được mấy bước, ông quay lại nhìn, tháo con dao đeo bên mình sai người mang tới tặng con, nói vọng lại:

— Đeo nó thì sẽ hiển quý.

Vĩ muốn đuổi theo, thì thấy xe ngựa người hầu nhẹ bay như gió, chớp mắt đã không thấy đâu. Vĩ đau xót hồi lâu. Rút dao ra xem, thấy làm cực kỳ tinh xảo, có khắc một hàng chữ: gan phải lớn mà lòng phải cẩn thận, trí phải tròn trịa mà việc làm phải ngay thẳng.

Vĩ về sau làm quan tới chức tư mã, sinh được năm người con trai, tên là Trầm, Tiềm, Vật, Hồn, Thâm. Một tối, Vĩ mộng thấy cha bảo:

— Con dao nên tặng cho thằng Hồn.

Vĩ làm theo. Hồn về sau làm quan tới chức tổng hiến, có tiếng làm việc chính sự giỏi.

Người kể chuyện này có lời bàn: Cắt chân hạc nối chân vịt là trò ngông của kẻ làm trái tự nhiên. Chiết hoa ghép cây là cái tài của người khởi xướng. Huống chi lại đục đẽo cả gan ruột, đưa dao vào tận cổ người! Ông Lục kia, có thể gọi là lớp da xấu xí bọc bộ xương đẹp đẽ vậy. Từ cuối đời Minh tới nay chưa xa mấy, ông Lục ở Lăng Dương còn đó chăng? Còn linh thiêng chăng? Được cầm roi đánh xe cho ông, ấy là điều ta mong ước lắm.

— Hết —