Liêu Trai: Thần ếch xanh

Vùng giữa sông Giang và sông Hán, tục thờ thần ếch rất mực thành kính. Trong đền có không biết bao nhiêu trăm nghìn vạn con ếch, có con to như cái lồng bàn.

Nhà ai lỡ làm thần nổi giận thì trong nhà thường có điềm lạ. Ếch bò lên bàn lên giường, có khi còn bám leo lên vách trơn mà không rơi, hình dạng mỗi lần một khác. Nhà ấy ắt sắp gặp chuyện chẳng lành. Người ta sợ lắm, giết vật tế mà cúng vái cầu giải. Thần vui thì thôi.

Đất Sở có một người tên là Tiết Côn Sinh. Từ nhỏ đã sáng dạ, dung mạo đẹp đẽ. Năm sáu bảy tuổi, có một bà già áo xanh tới nhà, tự xưng là sứ giả của thần. Bà ngồi truyền ý thần, nói thần muốn gả con gái cho Côn Sinh.

Ông Tiết tính chất phác vụng về, trong bụng chẳng muốn chút nào, bèn từ chối rằng con còn nhỏ. Tuy từ chối vậy, ông cũng chẳng dám bàn chuyện cưới hỏi với nhà khác.

Qua mấy năm, Côn Sinh lớn dần, nhà đem lễ dạm hỏi con gái họ Khương. Thần bèn báo mộng cho nhà họ Khương:

— Tiết Côn Sinh là rể của ta, sao dám đụng tới miếng thịt cấm của ta!

Nhà họ Khương sợ, trả lại lễ. Ông Tiết lo lắm, sửa sang vật tế sạch sẽ tới đền cầu khấn, tự nói:

— Nhà con không dám làm thông gia với thần.

Khấn xong thì thấy trong thức ăn rượu cúng đều có những con giòi lớn nổi lên, lúc nhúc ngọ nguậy. Ông đổ bỏ hết, tạ tội rồi về. Lòng càng thêm sợ, ông đành để mặc vậy.

Một hôm Côn Sinh đang đi đường thì có sứ giả ra đón, truyền lệnh thần, cố mời chàng ghé chân. Bất đắc dĩ, chàng theo đi. Vào một cánh cổng son, lầu gác lộng lẫy. Có một ông già ngồi trên sảnh, trông chừng bảy tám mươi tuổi. Côn Sinh phục xuống lạy. Ông già sai người đỡ chàng dậy, cho ngồi cạnh án.

Một lát, đám thị tì, vú già kéo tới xem, chen chúc đầy hai bên. Ông già ngoảnh lại bảo:

— Vào nói là cậu Tiết tới rồi.

Mấy cô thị tì chạy vụt đi. Một lúc sau, một bà già dắt một cô gái ra, tuổi chừng mười sáu mười bảy, đẹp không ai sánh được. Ông già chỉ cô gái, nói:

— Đây là con gái út của ta, tên Thập Nương. Nó tự cho là xứng đôi với cậu. Vậy mà thân phụ cậu lại chê là khác loài mà từ chối. Đây là việc trăm năm, cha mẹ chỉ làm chủ được một nửa, còn lại là ở nơi cậu.

Côn Sinh đăm đăm nhìn Thập Nương, trong lòng yêu thích, nhưng im lặng không nói. Bà già nói:

— Ta biết ý cậu là ưng rồi. Mời cậu về trước, chúng ta sẽ đưa Thập Nương sang ngay.

Côn Sinh đáp:

— Vâng.

Chàng vội về báo với cha. Ông Tiết cuống quýt không biết tính sao, bèn dặn con một lời để quay lại từ chối. Côn Sinh không chịu đi. Cha con đang trách móc nhau, thì kiệu hoa đã tới cổng. Thị tì áo xanh từng đàn, Thập Nương đã bước vào nhà.

Nàng lên sảnh lạy chào. Cha mẹ chồng thấy nàng thì đều vui mừng. Ngay tối ấy làm lễ hợp cẩn, vợ chồng hoà thuận như đàn cầm đàn sắt.

Từ đó ông thần bà thần thỉnh thoảng lại giáng xuống nhà. Cứ nhìn áo của hai người mà biết: áo đỏ là có chuyện mừng, áo trắng là có của. Lần nào cũng ứng nghiệm, vì thế nhà ngày càng thịnh.

Từ khi kết thông gia với thần, khắp cổng, sảnh, rào giậu, cả nhà xí đều đầy ếch. Chẳng ai dám mắng hay đá chúng. Chỉ có Côn Sinh tuổi trẻ ngang tàng, vui thì thôi, giận lên là giẫm chết, chẳng thương tiếc gì.

Thập Nương tuy khiêm nhường dịu dàng, nhưng lại hay giận, không ưa những việc Côn Sinh làm. Còn Côn Sinh thì chẳng vì Thập Nương mà kiềm chế bớt. Một hôm Thập Nương nói nặng lời. Côn Sinh nổi giận:

— Cô tưởng cha mẹ cô gieo vạ được cho người ta à? Đàn ông con trai việc gì phải sợ ếch!

Thập Nương rất kỵ chữ ếch. Nghe vậy nàng giận lắm, nói:

— Từ khi thiếp về đây, ruộng nhà anh thóc lúa tăng thêm, buôn bán được giá hơn, cũng chẳng phải là ít. Nay già trẻ đều no ấm cả rồi, anh lại như con cú con mọc đủ cánh, muốn quay lại mổ mắt mẹ nó!

Côn Sinh càng tức:

— Ta đang ghét cái của tăng thêm ấy là thứ dơ bẩn, không đáng để lại cho con cháu. Chi bằng chia tay sớm đi.

Thế là chàng đuổi Thập Nương đi. Tới lúc cha mẹ hay chuyện thì Thập Nương đã đi rồi. Hai ông bà mắng Côn Sinh, bắt chàng mau đi đuổi theo đón về. Côn Sinh đang hăng, nhất định không chịu.

Tới đêm, cả mẹ lẫn con đều đổ bệnh, đầu óc mê man, không ăn uống được gì. Ông Tiết sợ, tới đền chịu tội, lời lẽ thiết tha khẩn khoản. Qua ba ngày thì bệnh khỏi. Thập Nương cũng tự trở về, vợ chồng vui vẻ như xưa.

Thập Nương ngày nào cũng trang điểm kỹ rồi ngồi đó, chẳng động tới kim chỉ. Áo quần giày dép của Côn Sinh đều phó mặc cho mẹ chồng. Một hôm mẹ chồng bực bội nói:

— Con trai đã lấy vợ rồi mà vẫn còn bắt bà già này lo! Nhà người ta thì dâu hầu mẹ chồng, nhà ta thì mẹ chồng hầu dâu!

Thập Nương vừa hay nghe thấy, hờn dỗi lên sảnh nói:

— Con dâu này sáng hầu cơm, tối hỏi giấc ngủ, đạo thờ mẹ chồng còn phải thế nào nữa? Chỗ thiếu chỉ là không biết tiếc tiền thuê người làm, mà tự mình làm cho khổ thôi.

Bà mẹ không nói được gì, vừa thẹn vừa tủi, ngồi khóc một mình. Côn Sinh vào thấy vết nước mắt trên mặt mẹ, gặng hỏi ra cớ sự, bèn giận dữ trách Thập Nương. Thập Nương một mực cãi lại, không chịu nhún. Côn Sinh nói:

— Lấy vợ mà không làm vui lòng cha mẹ được, thì chẳng thà không có! Có chọc giận lão ếch già cũng chỉ là chết vì tai bay vạ gió mà thôi!

Rồi chàng lại đuổi Thập Nương đi. Thập Nương cũng giận, ra cửa đi thẳng.

Hôm sau nhà cháy, lửa lan thiêu mấy gian. Bàn ghế giường chiếu đều thành tro bụi. Côn Sinh giận lắm, tới đền kể tội thần:

— Nuôi con gái mà không biết hầu hạ cha mẹ chồng, chẳng dạy dỗ gì, lại còn bênh che cái sai của nó! Thần là đấng chí công, có lẽ nào lại dạy người ta sợ vợ! Huống chi bát đĩa có xô nhau, đều là do tôi làm, chẳng liên quan gì tới cha mẹ tôi. Dao cưa búa rìu, xin cứ giáng lên mình tôi. Bằng không, tôi cũng đốt nhà thần, gọi là đáp lễ.

Nói xong chàng vác củi chất dưới điện, châm lửa định đốt. Dân quanh đó kéo tới van xin, chàng mới hậm hực bỏ về. Cha mẹ nghe chuyện, sợ tái mặt.

Đêm ấy thần báo mộng cho dân các làng gần, bảo dựng nhà cho con rể. Sáng ra, người ta mang gỗ đá, gọi thợ thuyền, cùng nhau dựng nhà cho Côn Sinh. Từ chối cũng không được. Mỗi ngày mấy trăm người nối nhau trên đường. Chẳng mấy hôm nhà cửa đã mới tinh, giường màn đồ đạc đều đủ cả.

Vừa quét dọn xong thì Thập Nương đã tới. Nàng lên sảnh nhận lỗi, lời lẽ dịu dàng. Rồi nàng quay sang Côn Sinh mỉm cười. Cả nhà đang oán giận bỗng hoá vui mừng.

Từ đó tính Thập Nương càng hiền hoà. Ở với nhau hai năm, không một lời to tiếng.

Thập Nương ghét nhất là rắn. Côn Sinh đùa, bỏ một con rắn nhỏ vào hộp, lừa nàng mở ra. Thập Nương biến sắc, mắng Côn Sinh. Côn Sinh cũng từ cười chuyển sang cáu, hai bên nói lời khó nghe với nhau. Thập Nương nói:

— Lần này không đợi anh phải đuổi, xin dứt tình từ đây!

Rồi nàng ra cửa đi mất. Ông Tiết sợ hãi vô cùng, đánh Côn Sinh một trận, rồi tới đền xin tội. May mà thần không giáng hoạ, nhưng cũng biệt vô âm tín.

Hơn một năm trôi qua, Côn Sinh nhớ Thập Nương, hối hận lắm, lén tới đền thần khẩn khoản xin Thập Nương về, nhưng chẳng có tiếng đáp nào.

Chẳng bao lâu nghe tin thần đã hứa gả Thập Nương cho nhà họ Viên. Chàng thất vọng, bèn cũng đi hỏi vợ nhà khác. Nhưng xem mấy nhà liền, chẳng ai bằng Thập Nương, nên chàng lại càng nhớ nàng hơn. Chàng tới dò nhà họ Viên, thì thấy họ đã quét vôi tường, rửa sân sạch sẽ, chờ đón kiệu cô dâu. Chàng vừa hổ thẹn vừa căm tức, không sao nguôi được, bỏ ăn mà sinh bệnh. Cha mẹ lo cuống, không biết làm thế nào.

Bỗng trong lúc mê man, có người vuốt ve chàng, nói:

— Đấng trượng phu cứ đòi dứt tình, giờ lại ra cái bộ dạng này!

Mở mắt ra thì chính là Thập Nương. Chàng mừng quá, nhảy bật dậy:

— Nàng ở đâu tới vậy?

Thập Nương nói:

— Theo cái lẽ đối với kẻ bạc bẽo, thiếp chỉ nên nghe lời cha, đi lấy người khác cho xong. Nhà họ Viên đã đưa lễ vật từ lâu, nhưng thiếp nghĩ trăm đường nghìn nẻo vẫn không nỡ. Ngày lành đã chọn đúng tối nay. Cha thiếp không còn mặt mũi nào trả lại lễ, nên thiếp tự tay mang tới trả rồi. Lúc thiếp vừa ra cửa, cha chạy theo tiễn, nói rằng: con bé dại dột, không nghe lời cha, sau này bị nhà họ Tiết hành hạ thì có chết cũng đừng về đây nữa!

Côn Sinh cảm cái nghĩa của nàng, rơi nước mắt. Người nhà ai cũng mừng, chạy đi báo với ông bà. Bà mẹ nghe tin, không đợi nàng tới chào, chạy ngay vào phòng con, nắm tay nàng mà khóc.

Từ đó Côn Sinh cũng chín chắn hơn, không còn đùa ác nữa. Tình vợ chồng càng thêm đằm thắm. Thập Nương nói:

— Trước kia thiếp thấy chàng nông nổi, chưa chắc đã cùng nhau đầu bạc được, nên không dám để lại mầm con ở cõi đời. Nay chàng đã một lòng, thiếp sẽ sinh con.

Chẳng bao lâu, ông thần bà thần mặc áo bào đỏ giáng xuống nhà. Hôm sau Thập Nương trở dạ, sinh một lúc hai con trai. Từ đó hai nhà qua lại không lúc nào ngớt.

Dân quanh vùng ai lỡ làm thần giận, thường tới cầu Côn Sinh trước. Rồi bảo đám đàn bà con gái trang điểm thật đẹp, vào phòng lạy chào Thập Nương. Thập Nương cười là tai hoạ được giải.

Con cháu họ Tiết về sau rất đông. Người ta gọi là nhà Tiết con ếch. Người gần thì không dám gọi, chỉ người ở xa mới gọi như thế.

— Hết —