Liêu Trai: Trúc Thanh

Ngư Dung người Hồ Nam, không nhớ quận huyện nào. Nhà chàng nghèo, thi trượt trở về, tiền lộ phí cạn sạch. Chàng xấu hổ không dám đi xin ăn, đói lắm, tạm nghỉ trong miếu Ngô vương, quỳ lạy khấn trước toà thần. Rồi chàng ra nằm dưới hành lang.

Bỗng có một người dẫn chàng đi, tới gặp vua, quỳ tâu:

— Đội áo đen còn thiếu một tên lính, có thể cho người này bù vào.

Vua nói:

— Được.

Rồi trao cho chàng một chiếc áo đen. Vừa khoác lên người, chàng đã hoá thành con quạ, vỗ cánh bay ra. Thấy bạn quạ tụ tập đông đúc, chàng cùng bay theo, chia nhau đậu trên cột buồm các thuyền. Khách trên thuyền tranh nhau ném thịt lên, bầy quạ đón đớp giữa không trung. Chàng cũng bắt chước, chẳng mấy chốc đã no bụng. Chàng bay lên đậu trên ngọn cây, lòng cũng đắc ý lắm.

Qua hai ba ngày, Ngô vương thương chàng không có bạn đời, gả cho một con quạ cái, gọi là Trúc Thanh. Hai vợ chồng thương yêu nhau lắm. Mỗi lần kiếm ăn, Ngư cứ dạn dĩ không đề phòng. Trúc Thanh thường khuyên can, chàng rốt cuộc không nghe.

Một hôm, có toán lính Mãn Châu đi qua, bắn đạn trúng ngực chàng. May có Trúc Thanh ngậm chàng bay đi, nên không bị bắt. Bầy quạ giận dữ, vỗ cánh quạt sóng, sóng dâng lên, lật hết thuyền. Trúc Thanh vẫn tha mồi về bón cho Ngư. Nhưng Ngư bị thương nặng quá, hết ngày thì chết.

Chàng bỗng như tỉnh mộng, thì thấy mình đang nằm trong miếu. Nguyên trước đó, người quanh vùng thấy Ngư chết, không biết là ai, sờ thấy người chưa lạnh, nên thỉnh thoảng cho người tới trông chừng. Đến lúc ấy hỏi ra mới biết đầu đuôi, họ góp tiền đưa chàng về quê.

Ba năm sau, chàng lại đi qua chỗ cũ, vào lễ Ngô vương. Chàng bày đồ ăn, gọi quạ xuống ăn, khấn rằng:

— Nếu Trúc Thanh có ở đây, thì xin ở lại.

Bầy quạ ăn xong đều bay đi cả.

Về sau chàng thi đỗ cử nhân trở về, lại tới lễ miếu Ngô vương, dâng lễ dê lợn. Lễ xong, chàng bày tiệc lớn đãi các bạn quạ, lại khấn như trước. Đêm ấy chàng trọ ở một làng ven hồ. Đang thắp đèn ngồi, bỗng trước bàn có vật gì như chim bay rơi xuống. Nhìn kỹ, thì là một người đẹp chừng hai mươi tuổi, cười tươi nói:

— Từ khi xa nhau chàng vẫn khoẻ chứ?

Ngư giật mình hỏi là ai. Nàng nói:

— Chàng không nhận ra Trúc Thanh sao?

Ngư mừng lắm, hỏi nàng từ đâu tới. Nàng nói:

— Thiếp nay làm thần nữ sông Hán, ít khi về quê cũ. Vừa rồi quạ sứ hai lần báo tình ý của chàng, nên thiếp tới để gặp nhau một lần.

Ngư càng vui mừng cảm động, như vợ chồng xa nhau lâu ngày, quyến luyến khôn xiết. Chàng muốn đưa nàng cùng về nam, nàng lại muốn mời chàng cùng sang tây, bàn mãi không quyết.

Ngủ một giấc vừa tỉnh, thì nàng đã dậy. Mở mắt ra, thấy một gian nhà cao rộng, nến lớn sáng trưng, không còn là trên thuyền nữa. Chàng giật mình ngồi dậy hỏi:

— Đây là đâu?

Nàng cười:

— Đây là Hán Dương. Nhà thiếp cũng là nhà chàng, cần gì phải về nam!

Trời dần sáng, con hầu vú già kéo tới đông đúc, rượu thịt đã dọn lên. Trên chiếc giường rộng kê một cái bàn thấp, hai vợ chồng ngồi đối ẩm. Ngư hỏi:

— Đầy tớ của ta đâu?

— Ở trên thuyền.

Chàng lo người lái thuyền không chờ lâu được. Nàng nói:

— Không sao, thiếp sẽ giúp chàng đền đáp họ.

Thế là ngày đêm trò chuyện yến tiệc, vui quên cả về.

Người lái thuyền tỉnh giấc, bỗng thấy mình ở Hán Dương, sợ hết hồn. Đứa đầy tớ đi tìm chủ, không có chút tin tức nào. Người lái thuyền muốn đi nơi khác, mà dây neo thắt chặt không cởi ra được, đành cùng ở lại chờ.

Hơn hai tháng, Ngư chợt nhớ nhà, nói với nàng:

— Ta ở đây, họ hàng cách biệt. Vả lại nàng với ta danh là vợ chồng, mà chưa một lần về nhận nhà chồng, thế thì sao được?

Nàng nói:

— Chưa nói thiếp không đi được. Dù có đi, nhà chàng đã có vợ, chàng định đặt thiếp vào đâu? Chi bằng để thiếp ở đây, làm nhà riêng của chàng là được.

Ngư tiếc đường xa, không thể thường xuyên tới. Nàng lấy ra chiếc áo đen, nói:

— Chiếc áo cũ chàng mặc ngày trước vẫn còn đây. Khi nào nhớ thiếp, mặc áo này là tới được. Tới nơi thiếp sẽ cởi ra cho.

Rồi nàng bày tiệc lớn, tiễn chàng lên đường. Chàng say rồi ngủ. Tỉnh dậy thì thấy mình đã ở trên thuyền, nhìn ra thì là bến đỗ cũ ở hồ Động Đình. Người lái thuyền và đầy tớ đều ở đó, nhìn nhau kinh hãi, hỏi chàng đi đâu về. Chàng cũng bàng hoàng tự lạ. Bên gối có một gói, mở ra xem, thì là quần áo giày tất mới nàng tặng, chiếc áo đen cũng gấp để trong đó. Lại có một túi thêu buộc ở thắt lưng, thò tay vào thì đầy vàng bạc. Thế là chàng đi về phía nam, tới bờ thì trả công hậu cho người lái thuyền rồi đi.

Về nhà mấy tháng, chàng nhớ sông Hán da diết, bèn lén lấy áo đen ra mặc. Hai bên sườn mọc cánh, vụt bay lên không. Chừng hai canh giờ đã tới sông Hán. Chàng lượn vòng nhìn xuống, thấy giữa một hòn đảo lẻ loi có một cụm nhà lầu, bèn bay sà xuống. Có con hầu đã trông thấy, gọi:

— Ông chủ tới rồi!

Một lát, Trúc Thanh đi ra, bảo mọi người cởi dây áo cho chàng. Chàng thấy lông vũ rụng sạch. Nàng nắm tay chàng vào nhà, nói:

— Chàng tới vừa đúng lúc, sớm muộn gì thiếp cũng sắp sinh.

Chàng đùa hỏi:

— Đẻ con hay đẻ trứng?

Nàng nói:

— Thiếp nay đã là thần, da xương đã cứng, chắc khác với ngày trước.

Mấy ngày sau, nàng sinh thật. Bọc thai dày bọc kín như một quả trứng to. Bóc ra thì là con trai. Chàng mừng, đặt tên là Hán Sản. Ba ngày sau, các thần nữ sông Hán đều tới, đem áo quần đồ ăn quý mừng. Ai cũng xinh đẹp, không ai quá ba mươi tuổi. Họ vào phòng, tới bên giường, lấy ngón tay cái ấn vào mũi đứa bé, gọi là ban thêm tuổi thọ. Họ đi rồi, chàng hỏi:

— Những người vừa tới là ai thế?

— Đều là chị em của thiếp. Người đi sau cùng mặc áo màu ngó sen, chính là người trong chuyện tiên nữ cởi ngọc bội tặng người ở bến Hán Cao đấy.

Ở mấy tháng, nàng cho thuyền đưa chàng về. Thuyền không dùng buồm chèo mà tự lướt đi. Lên tới bờ, đã có người dắt ngựa chờ bên đường, chàng bèn về nhà. Từ đó chàng đi lại không dứt.

Mấy năm sau, Hán Sản càng lớn càng khôi ngô, chàng rất yêu quý. Vợ chàng là Hoà thị khổ vì không sinh nở, thường mong được gặp Hán Sản một lần. Chàng kể với Trúc Thanh. Nàng bèn sửa soạn hành lý, cho con theo cha về, hẹn ba tháng. Về nhà rồi, Hoà thị thương Hán Sản hơn cả con mình đẻ, qua hơn mười tháng vẫn không nỡ cho về.

Một hôm, Hán Sản bỗng ốm nặng mà chết. Hoà thị đau xót muốn chết theo. Chàng bèn sang sông Hán báo với Trúc Thanh. Vào tới cửa, thì thấy Hán Sản đang đi chân trần nằm trên giường. Chàng mừng, hỏi nàng. Nàng nói:

— Chàng sai hẹn lâu quá. Thiếp nhớ con, nên gọi nó về.

Chàng bèn kể chuyện Hoà thị thương con. Nàng nói:

— Đợi thiếp sinh đứa nữa, sẽ cho Hán Sản về.

Hơn một năm sau, nàng sinh đôi một trai một gái: con trai tên là Hán Sinh, con gái tên là Ngọc Bội. Chàng bèn đưa Hán Sản về. Nhưng một năm phải đi lại ba bốn lần, chàng thấy bất tiện, nên dọn nhà sang Hán Dương.

Hán Sản mười hai tuổi vào trường quận. Trúc Thanh cho rằng ở cõi người không có ai xứng đáng, gọi con về, cưới vợ cho rồi mới cho trở lại. Con dâu tên là Chi Nương, cũng là con của thần nữ.

Về sau Hoà thị mất, Hán Sinh và em gái đều tới khóc tang. Chôn cất xong, Hán Sinh ở lại. Còn chàng thì dắt Ngọc Bội đi, từ đó không trở về nữa.

— Hết —