Liêu Trai: Võ cử họ Thạch

Có một ông võ cử họ Thạch, mang tiền của lên kinh, định chạy chọt để được bổ làm quan. Tới Đức Châu, chàng bỗng đổ bệnh nặng, ho ra máu, nằm liệt trong khoang thuyền không dậy nổi.

Tên đầy tớ cuỗm hết vàng bạc trốn mất. Thạch tức giận vô cùng, bệnh càng thêm nặng. Tiền bạc lương ăn đều đứt sạch. Bọn người chèo thuyền bàn nhau bỏ chàng lại.

Vừa lúc ấy có một người đàn bà đi thuyền, ban đêm tới đậu bên cạnh. Nghe chuyện, bà tự nguyện đưa Thạch sang thuyền mình. Bọn chèo thuyền mừng lắm, dìu Thạch sang thuyền bà.

Thạch nhìn bà, thấy chừng hơn bốn mươi tuổi, áo xống lộng lẫy, thần sắc vẫn còn tươi tắn. Chàng rên rỉ cảm tạ. Người đàn bà tới gần, nhìn kỹ rồi nói:

— Ông vốn có gốc bệnh lao từ lâu, nay hồn phách đã lang thang ngoài bãi tha ma rồi.

Thạch nghe vậy, oà lên khóc. Người đàn bà nói:

— Tôi có viên thuốc, cải tử hoàn sinh được. Nếu khỏi bệnh, xin ông đừng quên tôi.

Thạch rơi nước mắt thề thốt. Bà bèn cho chàng uống thuốc. Được nửa ngày, chàng thấy đỡ nhiều. Bà ngồi bên giường dâng cơm canh ngon ngọt, chăm sóc ân cần hơn cả vợ chồng. Thạch càng thêm mang ơn.

Hơn một tháng, chàng khỏi hẳn. Thạch quỳ lết tới trước mặt bà, kính trọng như mẹ. Người đàn bà nói:

— Tôi một thân một mình, chẳng có ai nương tựa. Nếu ông không chê tôi nhan sắc đã tàn, tôi xin được hầu hạ ông.

Bấy giờ Thạch ngoài ba mươi, goá vợ đã một năm. Nghe vậy, chàng mừng quá sức mong đợi. Thế là hai người thành vợ chồng.

Bà bèn lấy vàng bạc cất giấu ra, cho chàng lên kinh lo liệu, hẹn khi về thì cùng nhau về quê.

Thạch lên kinh luồn lọt, được bổ làm một chức võ quan coi giữ cửa ải ngay trong tỉnh nhà. Số vàng còn thừa, chàng mua yên ngựa, sắm mũ áo, xe kiệu rực rỡ.

Rồi chàng nghĩ bụng: bà kia tuổi đã cao, rốt cuộc chẳng phải người vợ xứng đôi. Thế là chàng bỏ ra trăm lạng vàng, hỏi con gái nhà họ Vương làm vợ kế.

Trong bụng chàng lo sợ, e bà biết chuyện, nên tránh đường Đức Châu, đi vòng đường khác tới nhận chức. Hơn một năm trời, chẳng hề gửi một tin tức.

Có một người anh em họ của Thạch, tình cờ tới Đức Châu, ở ngay sát vách nhà bà. Bà biết tin, sang hỏi thăm tình hình Thạch. Người kia kể thật. Bà mắng chửi một trận, rồi kể lại mọi chuyện. Người kia cũng bất bình thay, an ủi:

— Có lẽ việc quan bận bịu, chưa kịp thu xếp. Xin chị viết một lá thư, em gửi giúp cho.

Bà làm theo lời. Người kia kính cẩn đưa thư tới tận tay Thạch. Thạch chẳng hề để tâm.

Hơn một năm nữa, bà tự tìm tới chỗ Thạch, trọ ở quán khách, nhờ người lo việc tiếp khách trong dinh báo tên họ vào. Thạch sai đuổi đi.

Một hôm, Thạch đang ngồi tiệc rượu, bỗng nghe tiếng mắng chửi ầm ĩ. Chàng bỏ chén xuống, lắng tai nghe, thì bà đã vén rèm bước vào rồi.

Thạch kinh hãi, mặt cắt không còn hột máu. Bà chỉ tay mà mắng:

— Đồ bạc tình! Sung sướng lắm hả? Thử nghĩ xem giàu sang của mày từ đâu mà có? Tao với mày tình nghĩa đâu có mỏng. Mày có muốn lấy thêm nàng hầu vợ lẽ, thì bàn với tao một tiếng, có hại gì đâu?

Thạch khép nép đứng nín thở, không dám hó hé. Hồi lâu, chàng mới quỳ xuống, tự đập đầu xuống đất, bịa lời xin tha. Bà nguôi giận được đôi chút.

Thạch bàn với Vương thị, bảo nàng ra chào bà theo lễ em gái chào chị. Vương thị vốn không muốn. Thạch nằn nì mãi, nàng mới chịu ra.

Vương thị lạy, bà cũng lạy đáp lễ, rồi nói:

— Em đừng sợ, chị không phải người đàn bà ghen tuông dữ dằn đâu. Chuyện ngày trước, quả thật là điều mà ai gặp phải cũng không chịu nổi. Đến em, chắc em cũng chẳng muốn có người chồng như thế.

Rồi bà kể tỉ mỉ cho Vương thị nghe đầu đuôi câu chuyện. Vương thị nghe xong cũng căm giận, bèn cùng bà chì chiết Thạch. Thạch chẳng còn chỗ nào mà chui, chỉ xin được chuộc lỗi. Thế rồi mọi người cũng ăn ở yên ổn với nhau.

Lúc trước, khi bà chưa vào được, Thạch đã dặn người gác cổng không được cho vào. Đến giờ, chàng giận người gác cổng, lén gọi ra trách mắng. Người gác cổng một mực cãi rằng khoá cửa chưa hề mở ra, chẳng có ai vào cả, không chịu nhận lỗi. Thạch sinh nghi, nhưng không dám hỏi bà.

Thạch với bà tuy vẫn chuyện trò cười nói, nhưng rốt cuộc chàng chẳng ưa gì bà. May mà bà hiền hậu, nhu mì, không tranh giành chồng. Ăn bữa tối xong, bà đóng cửa đi ngủ sớm, cũng chẳng hỏi chồng đêm nay ngủ ở đâu. Vương thị lúc đầu còn lo cho mình. Thấy bà như vậy, nàng càng kính trọng. Sáng sáng nàng sang chào hỏi, như hầu hạ mẹ chồng.

Bà đối với kẻ dưới khoan hoà, có phép tắc, lại sáng suốt như thần.

Một hôm, Thạch đánh mất cái ấn quan. Cả dinh nháo nhào, người chạy ra kẻ chạy vào, chẳng có cách gì tìm ra. Bà cười nói:

— Đừng lo. Tát cạn giếng là thấy.

Thạch làm theo, quả nhiên tìm được. Hỏi vì sao biết, bà chỉ cười không nói. Lờ mờ như bà biết cả tên kẻ trộm, nhưng rốt cuộc không chịu nói ra.

Ở với nhau suốt một năm, Thạch thấy hành tung bà có nhiều chỗ lạ. Chàng ngờ bà không phải là người, thường sau khi bà đi ngủ, sai người rình nghe. Chỉ nghe trên giường suốt đêm có tiếng giũ áo phành phạch, chẳng biết là bà làm gì.

Bà với Vương thị thương yêu nhau lắm.

Một tối, Thạch tới dinh quan Án sát chưa về. Bà ngồi uống rượu với Vương thị, chẳng ngờ say quá, nằm luôn ra giữa chiếu, hoá thành một con hồ ly. Vương thị thương, lấy tấm chăn gấm đắp cho.

Chẳng bao lâu, Thạch về. Vương thị kể chuyện lạ. Thạch muốn giết. Vương thị nói:

— Dẫu là hồ ly, thì có phụ gì chàng đâu?

Thạch không nghe, vội đi tìm thanh đao đeo bên mình. Nhưng bà đã tỉnh dậy, mắng:

— Đồ có nết rắn độc, lòng lang sói! Không thể ở với mày lâu được nữa! Viên thuốc mày nuốt ngày trước, xin trả lại tao!

Rồi bà nhổ ngay vào mặt Thạch. Thạch thấy lạnh toát như bị dội nước đá, trong cổ họng ngưa ngứa. Chàng ọe ra, thì viên thuốc vẫn y nguyên như cũ.

Bà nhặt viên thuốc lên, giận dữ bỏ đi thẳng. Đuổi theo thì đã mất hút.

Nửa đêm hôm ấy, bệnh cũ của Thạch tái phát, ho ra máu không ngừng. Nửa năm sau thì chết.

— Hết —