Lời thú tội

Khi đại uý Éc-to Ma-ri đờ Phông-ten cưới cô Lô-rin đờ Ét-ten, họ hàng bạn bè đều cho rằng cặp này rồi sẽ chẳng ra gì.

Cô Lô-rin xinh xắn, mảnh mai, yếu ớt, tóc vàng và bạo dạn, mới mười hai tuổi đã có cái vẻ tự tin của một người đàn bà ba mươi. Cô là một trong những cô gái Pa-ri bé nhỏ sớm khôn, những người như sinh ra đã có sẵn toàn bộ hiểu biết về cuộc đời, mọi mưu mẹo của đàn bà, mọi sự táo bạo trong suy nghĩ, cái láu lỉnh sâu xa và sự linh hoạt của đầu óc khiến một số người dường như sinh ra là để, dù làm gì đi nữa, đùa giỡn và lừa phỉnh kẻ khác. Mọi hành động của họ có vẻ được tính trước, mọi bước đi được toan tính, mọi lời nói được cân nhắc kỹ, cuộc đời họ chỉ là một vai diễn mà họ đóng trước mặt đồng loại.

Cô lại còn rất duyên dáng. Cô rất hay cười, cười đến không biết nhịn, không biết dừng, mỗi khi thấy chuyện gì vui hay buồn cười. Cô cười vào mặt người ta theo cách trơ tráo nhất, nhưng duyên đến nỗi chẳng ai giận được.

Cô giàu, giàu lắm. Một ông linh mục đứng ra làm mối cho cô lấy đại uý đờ Phông-ten. Được nuôi dạy trong một gia đình mộ đạo, theo lối khắc khổ nhất, viên sĩ quan ấy đã mang vào trung đoàn những thói quen của nhà tu, những nguyên tắc rất cứng nhắc và một thái độ không khoan nhượng tuyệt đối. Anh là một trong những người hoặc sẽ thành thánh, hoặc sẽ thành kẻ hư vô chủ nghĩa, những người mà ý tưởng đã vào là làm chủ tuyệt đối, niềm tin không lay chuyển và quyết định không gì lung lay nổi.

Đó là một chàng trai cao lớn, tóc nâu, nghiêm trang, khắc khổ, ngây thơ, đầu óc giản đơn, hạn hẹp và cố chấp, một trong những người đi qua cuộc đời mà chẳng bao giờ hiểu được những góc khuất, những sắc thái và những điều tinh tế của nó, chẳng đoán ra điều gì, chẳng ngờ vực điều gì, và không chấp nhận rằng người ta có thể nghĩ, đánh giá, tin và hành động khác mình.

Cô Lô-rin gặp anh, nhìn thấu anh ngay lập tức, và nhận anh làm chồng.

Họ thành một cặp vợ chồng tuyệt vời. Cô mềm mỏng, khéo léo và đứng đắn, biết tỏ ra đúng như mình phải là, luôn sẵn sàng cho việc thiện và cho tiệc tùng, siêng đi nhà thờ và đi nhà hát, vừa giao thiệp rộng vừa nghiêm trang, với một vẻ hơi giễu cợt, với một tia sáng trong mắt khi nghiêm túc trò chuyện với ông chồng nghiêm túc. Cô kể cho anh nghe những công việc từ thiện của cô với tất cả các ông cha xứ trong giáo xứ và vùng lân cận, và cô lợi dụng những công việc mộ đạo ấy để ở ngoài từ sáng đến tối.

Nhưng đôi khi, đang kể giữa chừng một việc làm phúc nào đó, cô bỗng bị một cơn cười điên dại chộp lấy, một tràng cười thần kinh không sao kìm lại được. Viên đại uý ngạc nhiên, lo lắng, hơi phật ý trước người vợ đang cười đến nghẹt thở. Khi cô đã dịu đi một chút, anh hỏi:

- Em làm sao thế, Lô-rin?

Cô đáp:

- Không có gì! Em nhớ lại một chuyện buồn cười đã xảy ra với em.

Rồi cô kể một câu chuyện vớ vẩn nào đó.

Thế rồi mùa hè năm một nghìn tám trăm tám mươi ba, đại uý Éc-to đờ Phông-ten tham gia cuộc đại diễn tập của quân đoàn ba mươi hai.

Một buổi tối, khi đóng trại ở ven một thành phố, sau mười ngày lều bạt giữa đồng không mông quạnh, mười ngày mệt nhọc và thiếu thốn, các bạn đồng ngũ của viên đại uý quyết định làm một bữa tối thịnh soạn.

Lúc đầu ông đờ Phông-ten từ chối không đi cùng họ. Rồi thấy họ ngạc nhiên vì anh từ chối, anh bằng lòng.

Người ngồi cạnh anh, thiếu tá đờ Pha-vrê, vừa bàn chuyện tác chiến, thứ duy nhất làm viên đại uý say mê, vừa liên tục rót rượu cho anh. Ban ngày trời rất nóng, một cái nóng nặng nề, khô khốc, khát cháy cổ. Viên đại uý cứ uống mà chẳng nghĩ ngợi gì, không nhận ra rằng dần dần một nỗi vui mới mẻ đang len vào người, một niềm vui sôi nổi, nóng bỏng, một cảm giác sung sướng được sống, đầy những ham muốn vừa thức dậy, những thèm khát chưa từng biết, những mong chờ mơ hồ.

Đến món tráng miệng thì anh đã ngà ngà. Anh nói, anh cười, anh cựa quậy, bị cuốn vào một cơn say ồn ào, cái cơn say điên cuồng của một người bình thường vẫn đứng đắn và trầm lặng.

Có người đề nghị đi xem hát cho trọn buổi tối. Anh đi cùng các bạn. Một người trong bọn nhận ra một nữ diễn viên mà anh ta từng yêu. Và người ta tổ chức một bữa ăn đêm, có một số các cô trong đoàn hát cùng dự.

Sáng hôm sau, viên đại uý tỉnh dậy trong một căn phòng lạ, trong vòng tay một cô gái nhỏ nhắn tóc vàng. Thấy anh mở mắt, cô bảo:

- Chào anh, con mèo béo của em!

Thoạt đầu anh không hiểu gì. Rồi dần dần kỷ niệm trở về, tuy vẫn còn lộn xộn.

Thế là anh đứng dậy không nói một lời, mặc quần áo và dốc hết tiền trong ví lên mặt lò sưởi.

Một nỗi xấu hổ chộp lấy anh khi anh thấy mình đứng đó, quân phục chỉnh tề, gươm đeo bên hông, trong căn phòng cho thuê sẵn đồ đạc, rèm cửa nhàu nhĩ, cái ghế xô pha loang lổ vết bẩn trông thật đáng ngờ. Anh không dám đi ra, không dám xuống cầu thang nơi anh sẽ gặp người, không dám đi qua mặt người gác cổng, và nhất là không dám bước ra phố dưới con mắt của người qua đường và hàng xóm.

Người đàn bà cứ nhắc mãi:

- Anh làm sao thế? Mất lưỡi rồi à? Tối qua anh dẻo mỏ lắm cơ mà! Đồ thô lỗ!

Anh cúi chào cô một cách trịnh trọng, rồi quyết định bỏ chạy, sải bước dài về chỗ ở của mình, đinh ninh rằng nhìn dáng điệu, nhìn quần áo, nhìn mặt anh là người ta đoán ra ngay anh vừa ở nhà một cô gái làng chơi ra.

Và nỗi ăn năn giày vò anh, cái nỗi ăn năn nặng trĩu của một con người cứng nhắc và cẩn trọng.

Anh đi xưng tội, đi rước lễ. Nhưng anh vẫn thấy bứt rứt, bị ám ảnh bởi kỷ niệm về sự sa ngã của mình và bởi cảm giác mắc một món nợ, một món nợ thiêng liêng với vợ.

Mãi một tháng sau anh mới gặp lại vợ, vì cô đã về nhà bố mẹ suốt thời gian đại diễn tập.

Cô đến bên anh, dang rộng vòng tay, môi nở nụ cười. Anh đón cô với cái dáng lúng túng của kẻ có tội. Và cho tới tối, anh gần như không nói chuyện với cô.

Vừa chỉ còn hai người, cô hỏi anh:

- Anh làm sao thế, anh yêu, em thấy anh thay đổi nhiều lắm.

Anh đáp, giọng ngượng ngập:

- Anh có làm sao đâu, em, hoàn toàn chẳng làm sao cả.

- Xin lỗi anh, em biết anh rõ lắm, và em chắc chắn là anh có chuyện gì, một nỗi lo, một nỗi buồn, một điều phiền muộn, em biết đâu?

- Thôi được, phải, anh có một nỗi lo.

- À! Lo chuyện gì?

- Anh không thể nói với em được.

- Với em mà không nói được? Sao thế? Anh làm em lo đấy.

- Anh không có lý do gì để đưa ra cho em cả. Anh không thể nói với em được.

Cô đã ngồi xuống một chiếc ghế đôi nhỏ, còn anh thì đi đi lại lại, hai tay chắp sau lưng, tránh ánh mắt của vợ. Cô nói tiếp:

- Thế thì em phải nghe anh xưng tội thôi, đó là bổn phận của em, và em đòi anh phải nói sự thật, đó là quyền của em. Anh không thể có bí mật với em, cũng như em không thể có bí mật với anh.

Anh đứng quay lưng lại với cô, đóng khung trong ô cửa sổ cao, và nói:

- Em ạ, có những điều tốt hơn là đừng nói ra. Điều đang dằn vặt anh là một trong những điều ấy.

Cô đứng dậy, đi ngang qua phòng, nắm lấy tay anh, buộc anh quay lại, rồi đặt hai tay lên vai anh, mỉm cười, nũng nịu, ngước mắt lên:

- Nào, anh Ma-ri.

Cô vẫn gọi anh là Ma-ri những lúc âu yếm.

- Anh không thể giấu em điều gì đâu. Em sẽ tưởng anh làm điều gì xấu xa đấy.

Anh thì thầm:

- Anh đã làm một điều rất xấu xa.

Cô vui vẻ nói:

- Ôi, xấu xa đến thế cơ à? Thế thì lạ quá, anh mà lại thế!

Anh vội đáp:

- Anh sẽ không nói gì thêm nữa đâu. Em có nài cũng vô ích.

Nhưng cô kéo anh đến tận chiếc ghế bành, bắt anh ngồi xuống, rồi chính cô ngồi lên đùi phải của anh, và hôn một cái hôn nhẹ, một cái hôn vội, như có cánh, lên chỏm ria xoăn của anh:

- Nếu anh không nói gì với em, chúng ta sẽ giận nhau mãi mãi.

Anh thì thầm, tan nát vì ăn năn và bị nỗi lo âu hành hạ:

- Nếu anh nói với em điều anh đã làm, em sẽ không bao giờ tha thứ cho anh.

- Ngược lại chứ, anh yêu, em sẽ tha thứ cho anh ngay lập tức.

- Không, không thể được.

- Em hứa với anh mà.

- Anh bảo em là không thể được.

- Em thề sẽ tha thứ cho anh.

- Không, Lô-rin yêu quý, em không thể làm được đâu.

- Anh ngây thơ quá, anh yêu ạ, để khỏi phải nói là ngốc! Không chịu nói với em điều anh đã làm, anh sẽ để em tin vào những chuyện kinh khủng. Rồi em sẽ nghĩ đến nó mãi, và em sẽ giận anh vì sự im lặng của anh chẳng kém gì vì cái tội lỗi không ai biết của anh. Còn nếu anh nói thật thẳng thắn, thì đến mai em đã quên rồi.

- Là vì...

- Vì sao?

Anh đỏ mặt tía tai, và bằng một giọng nghiêm trang:

- Anh xưng tội với em như anh xưng tội với một linh mục, Lô-rin ạ.

Trên môi cô thoáng hiện nụ cười nhanh mà đôi khi cô vẫn có lúc nghe anh nói, và bằng một giọng hơi giễu cợt:

- Em xin lắng tai nghe đây.

Anh nói tiếp:

- Em biết đấy, em ạ, anh điều độ thế nào. Anh chỉ uống nước pha chút rượu vang, và không bao giờ uống rượu mạnh, em biết đấy.

- Vâng, em biết.

- Thế mà em thử nghĩ xem, gần cuối đợt đại diễn tập, có một tối anh đã để mình uống hơi nhiều, vì anh khát quá, mệt quá, mỏi quá, và...

- Anh say à? Ôi, xấu chưa kìa!

- Phải, anh đã say.

Cô làm ra vẻ nghiêm khắc:

- Nhưng mà say hẳn, anh thú nhận đi, say đến không đi nổi nữa, phải không?

- Ồ, không, không đến mức ấy. Anh mất lý trí, nhưng không mất thăng bằng. Anh nói, anh cười, anh như điên.

Thấy anh im lặng, cô hỏi:

- Hết rồi à?

- Chưa.

- À! Thế, rồi sao nữa?

- Rồi... anh đã... anh đã làm một điều đê tiện.

Cô nhìn anh, lo lắng, hơi bối rối, và cũng xúc động.

- Điều gì thế, anh yêu?

- Bọn anh đã ăn đêm với... với mấy cô đào hát... và anh không biết sao lại thế, anh đã phản bội em, Lô-rin ạ!

Anh nói câu ấy bằng một giọng nghiêm trang, long trọng.

Cô khẽ giật mình, và mắt cô bừng sáng một niềm vui đột ngột, một niềm vui sâu thẳm, không cưỡng nổi.

Cô nói:

- Anh... anh... anh đã...

Và một tràng cười nhỏ, khô khốc, thần kinh, đứt quãng, ba lần liền lọt qua kẽ răng cô, cắt ngang lời cô.

Cô cố lấy lại vẻ nghiêm túc. Nhưng mỗi lần sắp nói một lời, tiếng cười lại rung lên tận đáy cổ họng, bật ra, vừa kìm lại, rồi lại bật ra, mãi mãi, bật ra như hơi trong chai sâm banh vừa mở nút mà không ai giữ nổi bọt. Cô đưa tay lên môi để trấn tĩnh, để ấn cái cơn vui khốn khổ ấy trở lại vào miệng. Nhưng tiếng cười cứ chảy qua kẽ ngón tay, làm ngực cô rung lên, vọt ra ngoài ý muốn của cô. Cô lắp bắp:

- Anh... anh... đã phản bội em... Ha! Ha! Ha! Ha! Ha!

Và cô nhìn anh bằng một vẻ lạ lùng, giễu cợt đến thế dù chẳng muốn, đến nỗi anh ngồi chết lặng, sững sờ.

Rồi bỗng nhiên, không chịu nổi nữa, cô bật cười thành tiếng. Thế là cô cười, một trận cười như một cơn kích động thần kinh. Những tiếng kêu nhỏ đứt đoạn thoát ra khỏi miệng cô, như từ tận đáy ngực. Hai tay ấn vào chỗ trũng của dạ dày, cô cười từng cơn dài đến ngạt thở, như những cơn ho của người bị ho gà.

Và mỗi lần cô cố trấn tĩnh lại kéo theo một cơn mới, mỗi lời cô định nói lại làm cô gập người cười dữ hơn.

- Anh... anh... anh đáng thương của em... Ha! Ha! Ha! Ha!

Anh đứng dậy, để cô ngồi một mình trên ghế bành, và bỗng tái nhợt đi, anh nói:

- Lô-rin, em thật quá là khiếm nhã.

Cô lắp bắp trong cơn mê sảng vì vui:

- Thì... thì anh muốn thế nào... em... em... em không nhịn được... anh... anh buồn cười quá... Ha! Ha! Ha!

Anh tái mét đi, và giờ đây anh nhìn cô bằng con mắt đăm đăm, trong đó một ý nghĩ lạ lùng đang thức dậy.

Bỗng anh há miệng như sắp hét lên điều gì, nhưng không nói gì, quay gót, và đi ra, đóng sập cửa lại.

Lô-rin, gập người làm đôi, kiệt sức, rã rời, vẫn còn cười, một tiếng cười hấp hối, thỉnh thoảng lại bùng lên như ngọn lửa của một đám cháy sắp tàn.

— Hết —