Nàng Lưu Vô Song

Đời Đường có Vương Tiên Khách, cháu gọi bằng cậu của Lưu Chấn, một vị triều thần trong khoảng năm Kiến Trung. Thuở nhỏ, cha Tiên Khách mất, chàng theo mẹ về ở nhà bên ngoại. Lưu Chấn có cô con gái tên là Vô Song, kém Tiên Khách vài tuổi. Hai anh em đều còn bé, chơi đùa quấn quýt với nhau. Vợ Lưu Chấn thường đùa gọi Tiên Khách là chú rể họ Vương. Cứ như thế mấy năm, Lưu Chấn phụng dưỡng người chị goá và chăm nom Tiên Khách rất chu đáo.

Một hôm, bà chị họ Vương lâm bệnh, bệnh mỗi ngày một nặng. Bà gọi Lưu Chấn đến dặn:

— Chị chỉ có một đứa con trai, chị thương nó thế nào em cũng biết. Chị chỉ giận không được thấy nó lấy vợ. Con Vô Song đoan trang xinh đẹp, thông minh, chị thương nó lắm. Mai này đừng gả nó cho họ khác. Chị gửi gắm thằng Tiên Khách cho em. Em thật lòng hứa với chị, thì chị nhắm mắt cũng không còn ân hận.

Lưu Chấn nói:

— Chị cứ yên tâm tĩnh dưỡng, đừng để chuyện khác làm phiền lòng.

Rốt cuộc bà chị không qua khỏi. Tiên Khách đưa tang mẹ về chôn ở Tương Đặng. Mãn tang, chàng nghĩ đến thân thế mình lẻ loi như thế, nên tính chuyện cưới vợ để nối dõi tông đường. Chàng tự nhủ: Vô Song đã lớn rồi, lẽ nào cậu ta vì chức cao quyền trọng mà bỏ lời hẹn cũ. Chàng bèn sửa soạn hành trang lên kinh.

Bấy giờ Lưu Chấn làm thượng thư kiêm tô dung sứ, cửa nhà hiển hách, xe ngựa quan khách chật đường. Tiên Khách đến chào, cậu cho ở nhà học, cùng hàng với đám học trò. Tình cậu cháu vẫn như xưa, nhưng tuyệt nhiên không nghe nhắc tới chuyện kén rể.

Có lần Tiên Khách nhìn qua khe cửa sổ, thấy Vô Song dung nhan rạng rỡ như người trong cõi tiên. Chàng say mê như điên, chỉ sợ chuyện hôn nhân không thành. Chàng bèn bán hết hành lý, được mấy trăm vạn tiền, đem biếu người hầu hạ quanh cậu mợ, cho tới cả kẻ nuôi ngựa đun bếp, ai cũng được quà hậu. Chàng lại nhiều lần bày rượu thết đãi, nhờ thế được ra vào tận cửa trong. Các anh em họ ở chung, chàng đều kính cẩn hầu hạ. Gặp ngày sinh nhật mợ, chàng mua những thứ mới lạ dâng lên, đồ trang sức chạm sừng tê, khắc ngọc. Bà mợ mừng lắm.

Mười ngày sau, Tiên Khách nhờ một bà già đem chuyện cầu hôn thưa với mợ. Bà mợ nói:

— Đó cũng là điều ta mong. Ta sẽ bàn chuyện ấy ngay.

Mấy đêm sau, có đứa hầu gái đến bảo Tiên Khách:

— Bà vừa đem chuyện thân tình ấy nói với ông. Ông bảo: trước nay ta có hứa đâu. Xem chừng có lẽ không thành rồi.

Tiên Khách nghe vậy, tinh thần sụp đổ, suốt đêm không ngủ, sợ bị cậu ruồng bỏ. Nhưng chàng vẫn hầu hạ không dám trễ nải.

Một hôm, Lưu Chấn vào chầu, mặt trời vừa mọc, bỗng ông phi ngựa về nhà, mồ hôi nhễ nhại, thở hổn hển, chỉ nói:

— Khoá cổng lại! Khoá cổng lại!

Cả nhà hoảng sợ, không biết chuyện gì. Hồi lâu ông mới nói:

— Quân lính Kinh Nguyên làm phản. Diêu Lệnh Ngôn dẫn quân vào điện Hàm Nguyên, thiên tử chạy ra cửa bắc vườn ngự, trăm quan chạy theo tới hành tại. Ta lo cho vợ con, nên về sắp đặt qua loa.

Ông vội gọi Tiên Khách:

— Cháu lo liệu việc nhà giúp cậu, cậu gả Vô Song cho cháu.

Tiên Khách nghe lệnh, vừa sợ vừa mừng, lạy tạ. Lưu Chấn bèn sai chất vàng bạc, gấm vóc lên hai mươi con ngựa thồ, rồi bảo Tiên Khách:

— Cháu thay áo khác, áp tải số hàng này ra cửa Khai Viễn, tìm một quán trọ thật khuất nẻo mà ở. Cậu cùng mợ và Vô Song sẽ ra cửa Khải Hạ, vòng quanh thành mà tới sau.

Tiên Khách làm theo lời dặn. Đến lúc mặt trời lặn, chàng chờ mãi ở quán trọ ngoài thành mà không thấy ai tới. Cổng thành từ quá trưa đã khoá chặt, chàng ngóng về phía nam mỏi mắt. Chàng bèn cưỡi ngựa, cầm đuốc đi vòng quanh thành tới cửa Khải Hạ, thì cửa cũng đã khoá. Lính canh cửa đông người, cầm gậy trắng, kẻ đứng người ngồi. Tiên Khách xuống ngựa, từ tốn hỏi:

— Trong thành có chuyện gì mà đến thế này? Hôm nay có ai đi ra cửa này không?

Người canh cửa đáp:

— Chu thái uý đã lên làm thiên tử rồi. Quá trưa có một người đội mũ hai lớp, dẫn bốn năm người đàn bà, muốn ra cửa này. Người ngoài phố đều nhận ra, bảo đó là Lưu thượng thư, quan tô dung sứ. Quan coi cửa không dám cho ra. Gần tối quân kỵ đuổi tới, lùa cả bọn đi về phía bắc rồi.

Tiên Khách bật khóc thảm thiết, quay về quán trọ. Gần hết canh ba, cổng thành bỗng mở, đuốc sáng như ban ngày, quân lính đều cầm binh khí, tuốt gươm, hô truyền quan chém giết ra thành, lùng bắt các quan triều ở ngoài thành. Tiên Khách bỏ cả hàng hoá, ngựa thồ, hoảng hốt chạy trốn về Tương Dương, sống ở thôn quê ba năm.

Về sau, chàng nghe tin kinh đô đã thu phục, triều đình sắp đặt lại, trong nước yên ổn, mới lên kinh dò tin cậu. Đến phố nam phường Tân Xương, chàng đang dừng ngựa ngơ ngác thì bỗng có một người đến lạy trước đầu ngựa. Nhìn kỹ, thì ra là Tái Hồng, gã đầy tớ cũ. Tái Hồng vốn là gia nô sinh ra trong nhà họ Vương, cậu chàng thấy được việc nên giữ lại. Hai người nắm tay nhau rơi nước mắt. Tiên Khách hỏi:

— Cậu mợ ta có được bình yên không?

Tái Hồng đáp:

— Ông bà đều ở nhà phường Hưng Hoá.

Tiên Khách mừng quá:

— Ta qua phố sang đó ngay.

Tái Hồng nói:

— Con đã được chuộc thân làm dân thường, có căn nhà nhỏ ở trọ, buôn lụa làm nghề. Hôm nay trời đã tối, cậu hãy nghỉ tạm chỗ con một đêm, sáng mai cùng đi cũng chưa muộn.

Rồi gã dẫn chàng về chỗ ở, cơm rượu bày biện đầy đủ. Đến khi trời tối hẳn, có người đến báo:

— Quan thượng thư vì nhận chức của nguỵ triều, cùng phu nhân đều đã bị xử cực hình. Cô Vô Song đã bị đưa vào dịch đình trong cung rồi.

Tiên Khách kêu khóc oan khổ đến ngất đi, hàng xóm ai nghe cũng động lòng. Chàng bảo Tái Hồng:

— Bốn biển rộng thế này, ngẩng mặt lên chẳng còn ai thân thích, chẳng biết nương thân vào đâu.

Rồi chàng hỏi:

— Người nhà cũ còn ai không?

Tái Hồng đáp:

— Chỉ có con hầu Thái Tần của cô Vô Song, nay ở nhà tướng quân Kim Ngô Vương Toại Trung.

Tiên Khách nói:

— Vô Song thì chẳng còn ngày gặp lại. Được thấy Thái Tần, chết cũng đành lòng.

Thế là chàng đưa danh thiếp vào yết kiến, giữ lễ cháu họ ra mắt Vương Toại Trung, kể hết đầu đuôi, xin trả giá hậu để chuộc Thái Tần. Vương Toại Trung rất hiểu chàng, cảm động trước câu chuyện, bằng lòng. Tiên Khách thuê nhà, ở cùng Tái Hồng và Thái Tần.

Tái Hồng thường nói: cậu tuổi mỗi ngày một lớn, nên tìm lấy chức quan, cứ buồn bã mãi thì lấy gì cho qua ngày. Tiên Khách cảm lời ấy, bèn hết lòng nhờ cậy Vương Toại Trung. Toại Trung tiến cử chàng với Kinh Triệu doãn Lý Tề Vận. Lý Tề Vận lấy chức quan cũ của Tiên Khách mà cho làm huyện uý Phú Bình, coi trạm dịch Trường Lạc.

Mấy tháng sau, bỗng có tin báo một viên hoạn quan áp tải ba mươi cung nữ đi lăng tẩm để quét dọn, sẽ nghỉ đêm ở trạm Trường Lạc. Mười cỗ xe che nỉ đã dừng lại. Tiên Khách bảo Tái Hồng:

— Ta nghe nói cung nữ chọn vào dịch đình phần nhiều là con gái nhà quan. Ta ngờ Vô Song có ở trong đó. Ngươi đi dò giúp ta, được không?

Tái Hồng nói:

— Cung nữ có tới mấy nghìn, đâu đã tới lượt cô Vô Song.

Tiên Khách bảo:

— Ngươi cứ đi. Việc đời đâu biết trước được.

Chàng bèn bảo Tái Hồng giả làm người hầu trạm dịch, ngồi nấu trà ngoài rèm, lại cho gã ba nghìn tiền, dặn:

— Ngươi cứ giữ chặt bộ đồ trà, đừng rời đi lúc nào. Hễ thấy điều gì, chạy về báo ngay.

Tái Hồng vâng dạ mà đi. Cung nữ đều ở sau rèm, không nhìn thấy được, chỉ nghe tiếng nói chuyện ồn ào trong đêm. Đến khuya, mọi tiếng động đều lặng, Tái Hồng rửa ấm, nhóm lửa, không dám ngủ. Bỗng nghe sau rèm có tiếng nói:

— Tái Hồng, Tái Hồng, sao ngươi biết ta ở đây? Chàng có khoẻ không?

Nói xong thì nghẹn ngào. Tái Hồng thưa:

— Cậu đang coi trạm dịch này. Hôm nay ngờ cô ở đây, nên sai con tới hỏi thăm.

Tiếng sau rèm lại nói:

— Ta không nói lâu được. Mai ta đi rồi, ngươi vào gian gác nhỏ phía đông bắc, dưới tấm đệm tía có thư, lấy đưa cho chàng.

Nói xong thì đi. Bỗng nghe sau rèm ồn ào lắm, có tiếng bảo:

— Có cô cung nữ trúng gió, viên hoạn quan đang đòi thuốc gấp lắm!

Đó chính là Vô Song. Tái Hồng vội chạy về báo. Tiên Khách sửng sốt:

— Làm sao ta gặp nàng được một lần?

Tái Hồng bày kế:

— Cầu Vị đang sửa. Cậu giả làm quan coi sửa cầu, lúc xe qua cầu thì đứng sát xe. Cô Vô Song nếu nhận ra, ắt sẽ vén rèm, thế là cậu được trông thấy trong chốc lát.

Tiên Khách làm theo. Đến cỗ xe thứ ba, quả nhiên rèm vén lên. Chàng nhìn vào, đúng là Vô Song. Tiên Khách đau xót, oán hận, nhớ thương, không cầm lòng được.

Tái Hồng tìm được bức thư dưới tấm đệm trong gian gác, mang về đưa Tiên Khách. Năm tờ giấy hoa, đều là nét chữ của Vô Song, lời lẽ thảm thiết, kể lể đầy đủ. Tiên Khách đọc, nuốt hận rơi lệ, nghĩ rằng từ đây là vĩnh biệt. Cuối thư viết:

— Em thường nghe viên hoạn quan nói ở huyện Phú Bình có ông Cổ áp nha, là người có lòng trên đời. Nay chàng có thể tìm ông ấy được chăng?

Tiên Khách bèn trình lên phủ, xin thôi việc trạm dịch, trở về chức cũ. Chàng tìm hỏi ông Cổ áp nha, thì ông đang ở một trang trại ngoài thôn. Tiên Khách đến thăm, gặp ông Cổ. Hễ ông Cổ muốn gì, chàng đều cố sức kiếm cho bằng được. Lụa là, ngọc quý chàng tặng không sao kể xiết. Một năm trời chàng không hề mở miệng nhờ việc gì.

Hết nhiệm kỳ, chàng ở nhàn trong huyện. Ông Cổ bỗng đến, bảo chàng:

— Tôi là một kẻ võ phu, tuổi đã cao, còn dùng được vào việc gì. Ngài đối với tôi hết lòng hết sức. Tôi xét ý ngài, hẳn có điều muốn cầu ở kẻ hèn này. Kẻ hèn này là người có lòng, cảm ơn sâu của ngài, nguyện tan xương nát thịt để báo đáp.

Tiên Khách khóc mà lạy, kể thật mọi chuyện. Ông Cổ ngửa mặt nhìn trời, lấy tay vỗ lên đầu mấy cái, rồi nói:

— Việc này không dễ chút nào. Nhưng tôi sẽ thử tìm cách cho ngài, đừng mong sớm chiều mà xong.

Tiên Khách lạy:

— Chỉ cần lúc còn sống được gặp nàng, đâu dám định sớm muộn.

Nửa năm không có tin tức gì. Một hôm có tiếng gõ cửa, là ông Cổ gửi thư tới, trong thư viết:

— Người đi núi Mao Sơn đã về, ngài hãy tới đây.

Tiên Khách phi ngựa đến gặp. Ông Cổ chẳng nói một lời. Chàng hỏi về người đi Mao Sơn, ông chỉ đáp:

— Giết rồi. Hãy uống trà đã.

Đêm khuya, ông Cổ hỏi Tiên Khách:

— Trong nhà ngài có người đàn bà nào biết mặt Vô Song không?

Tiên Khách nói có Thái Tần, rồi lập tức đưa Thái Tần tới. Ông Cổ ngắm nghía kỹ, vừa cười vừa mừng mà nói:

— Cho tôi mượn ở lại ba năm hôm. Ngài cứ về đi.

Mấy hôm sau, bỗng có tin đồn: có viên hoạn quan phẩm cấp cao đi qua, xử tử cung nữ ở lăng tẩm. Tiên Khách lấy làm lạ, sai Tái Hồng dò xem người bị giết là ai, thì chính là Vô Song. Tiên Khách gào khóc, than:

— Ta những trông vào ông Cổ, nay nàng chết rồi, biết làm sao đây!

Chàng nức nở rơi lệ, không sao ngăn được.

Đêm ấy, canh khuya, nghe có tiếng gõ cửa rất gấp. Mở cửa ra, thì ra là ông Cổ, dẫn theo một chiếc cáng tre vào nhà, bảo Tiên Khách:

— Đây là Vô Song. Nay đã chết rồi, nhưng dưới ngực còn hơi ấm, ngày kia sẽ sống lại. Hãy rót cho chút nước thuốc, nhất thiết phải yên lặng kín đáo.

Ông Cổ nói xong, Tiên Khách bế nàng vào trong gác, một mình ngồi canh. Đến sáng, khắp người nàng ấm dần. Thấy Tiên Khách, nàng khóc lên một tiếng rồi lại ngất đi. Chạy chữa đến tối, nàng mới tỉnh hẳn.

Ông Cổ lại nói:

— Cho tôi mượn Tái Hồng một lát, đào một cái hố ở sau nhà.

Hố đào khá sâu, ông Cổ rút dao chém đứt đầu Tái Hồng rơi xuống hố. Tiên Khách kinh hãi. Ông Cổ nói:

— Ngài đừng sợ. Hôm nay tôi báo ơn ngài thế là đủ rồi. Trước đây tôi nghe nói đạo sĩ núi Mao Sơn có một thứ thuốc lạ, ai uống vào lập tức chết, ba ngày sau sống lại. Tôi sai người đi riêng, xin được một viên. Hôm qua tôi bảo Thái Tần giả làm hoạn quan, nói Vô Song là đồng đảng nghịch thần, ban viên thuốc này bắt tự tử. Tới dưới lăng, tôi giả làm người thân, bỏ ra trăm tấm lụa chuộc lấy xác. Dọc đường, các trạm dịch tôi đều đút lót hậu, ắt không lộ chuyện. Người đi Mao Sơn và những kẻ khiêng cáng, tôi đều đã xử lý ngoài đồng rồi. Kẻ hèn này vì ngài, cũng xin tự đâm cổ. Ngài không được ở đây nữa. Ngoài cửa có mười người khiêng kiệu, năm con ngựa, hai trăm tấm lụa. Canh năm, ngài đưa Vô Song đi ngay, đổi họ đổi tên, lưu lạc nơi xa mà tránh hoạ.

Nói xong, ông giơ dao lên. Tiên Khách lao tới cứu thì đầu ông đã rơi xuống. Chàng bèn chôn cả hai xác, lấp đất lại.

Trời chưa sáng, chàng lên đường, qua đất Thục, xuôi Tam Hiệp, đến ở trọ tại Chử Cung. Lặng lẽ không nghe tin tức gì từ kinh đô, chàng mới đưa cả nhà về trang trại ở Tương Đặng, cùng Vô Song sống đến già, con trai con gái đầy đàn.

Than ôi! Đời người chia lìa rồi sum họp vốn nhiều, nhưng hiếm có chuyện nào được như chuyện này, thường cho là xưa nay chưa từng có. Vô Song gặp thời loạn, bị bắt vào cung, mà chí của Tiên Khách đến chết cũng không đổi. Rốt cuộc gặp được phép lạ của ông Cổ mà cứu được nàng, để mười mấy người phải chết oan. Sau bao gian nan trốn chạy, được trở về quê cũ, làm vợ chồng năm mươi năm. Thật lạ lùng thay!

— Hết —