Phần một. Bên đống lửa thảo nguyên

Chương 1: Phần một. Bên đống lửa thảo nguyên

Từ biển thổi vào một luồng gió ẩm và lạnh, mang khắp thảo nguyên điệu nhạc trầm ngâm của tiếng sóng vỗ bờ và tiếng xào xạc của những bụi cây ven biển. Thỉnh thoảng những cơn gió giật đem theo những chiếc lá vàng nhăn nheo, ném vào đống lửa, thổi ngọn lửa bùng lên. Bóng tối của đêm thu bao quanh chúng tôi rùng mình, rồi sợ sệt lùi ra, để lộ ra trong khoảnh khắc: bên trái là thảo nguyên không bờ bến, bên phải là biển vô tận, còn ngay trước mặt tôi là dáng người của Ma-ca Chu-đra, ông già Di-gan. Ông đang canh đàn ngựa của đoàn người mình, cắm trại cách chúng tôi chừng năm chục bước.

Mặc cho những luồng gió lạnh thổi tung tà áo chẽn, để lộ bộ ngực đầy lông, và quất vào đó không chút thương xót, ông vẫn nửa nằm nửa ngồi trong một tư thế đẹp và mạnh mẽ, quay mặt về phía tôi, đều đặn rít cái tẩu to tướng, nhả ra từ miệng từ mũi những cuộn khói dày, và đôi mắt nhìn chằm chằm, bất động, đâu đó qua đầu tôi, vào bóng tối im lặng như chết của thảo nguyên. Ông nói chuyện với tôi không ngớt, chẳng hề cử động để che chắn những cú quất gắt của gió.

— Thế là cậu đi lang thang à? Hay đấy! Cậu chọn cho mình một số phận tốt đấy, chim ưng ạ. Phải thế: cứ đi và cứ nhìn, nhìn đủ rồi thì nằm xuống mà chết, thế thôi!

— Đời sống ư? Người khác ư? Ông nói tiếp, sau khi nghe lời cãi của tôi với vẻ hoài nghi. Ê! Cậu bận tâm làm gì? Chẳng phải chính cậu cũng là đời sống đấy sao? Những người khác sống không cần cậu, và sẽ sống hết đời không cần cậu. Cậu tưởng có ai cần cậu à? Cậu đâu phải bánh mì, đâu phải cây gậy, chẳng ai cần cậu cả.

— Cậu bảo học và dạy à? Thế cậu có học được cách làm cho người ta hạnh phúc không? Không, cậu không học được đâu. Cậu cứ bạc đầu đi đã, rồi hẵng nói chuyện phải dạy. Dạy cái gì? Ai cũng biết mình cần gì. Kẻ khôn thì lấy những gì có, kẻ dại hơn thì chẳng được gì, và ai cũng tự học lấy…

— Buồn cười lắm, những con người của cậu ấy. Họ dồn vào một đống mà đè bẹp nhau, trong khi đất thì rộng ngần ấy, ông vung tay một vòng rộng chỉ thảo nguyên. Mà ai cũng làm lụng. Để làm gì? Cho ai? Chẳng ai biết. Cậu nhìn một người đang cày ruộng mà nghĩ xem: anh ta đổ mồ hôi từng giọt, vắt kiệt sức mình xuống đất, rồi sau đó nằm xuống chính mảnh đất ấy mà mục rữa. Chẳng còn lại gì sau anh ta, từ mảnh ruộng của mình anh ta chẳng nhìn thấy gì, và chết đi y như lúc sinh ra, một thằng ngốc.

— Thế nào, anh ta sinh ra để cào xới đất, rồi chết, không kịp cả đào cho mình cái huyệt hay sao? Anh ta có biết tự do là gì không? Có hiểu được cái mênh mông của thảo nguyên không? Tiếng sóng biển có làm lòng anh ta vui không? Anh ta là nô lệ, từ lúc lọt lòng, suốt đời là nô lệ, thế thôi! Anh ta làm gì được với chính mình? Chỉ có thắt cổ, nếu khôn ra được một chút.

— Còn tôi, cậu xem này, năm mươi tám tuổi đã thấy nhiều tới mức nếu viết hết lên giấy, thì một nghìn cái bị như cái của cậu cũng không chứa nổi. Nào, cậu nói xem, có miền nào tôi chưa từng đến? Cậu không nói được đâu. Cậu còn chẳng biết những miền tôi đã qua. Phải sống như thế: đi, cứ đi, thế thôi. Đừng đứng lâu một chỗ, chỗ ấy có gì đâu? Như ngày và đêm chạy đuổi nhau quanh trái đất, cậu cũng hãy chạy khỏi những ý nghĩ về cuộc đời, để khỏi thôi yêu nó. Mà đã ngồi nghĩ ngợi là sẽ thôi yêu đời, bao giờ cũng thế. Tôi cũng từng bị thế. Ê! Từng bị rồi, chim ưng ạ.

— Tôi từng ngồi tù ở Ga-li-xi-a. “Mình sống trên đời để làm gì?” tôi nghĩ ra thế vì buồn chán. Trong tù buồn lắm, chim ưng ạ, ôi buồn lắm! Và nỗi sầu túm lấy tim tôi khi tôi nhìn qua cửa sổ ra cánh đồng, túm lấy mà siết như cái kìm. Ai nói được mình sống để làm gì? Chẳng ai nói được, chim ưng ạ! Mà cũng chẳng nên tự hỏi mình điều ấy. Cứ sống, thế thôi! Cứ đi đây đi đó mà ngó nghiêng quanh mình, thì nỗi sầu chẳng bao giờ tóm được cậu. Hồi ấy tôi suýt lấy thắt lưng thắt cổ, đến thế đấy!

— Hê! Tôi từng nói chuyện với một người. Người nghiêm khắc lắm, người như các cậu, người Nga. Ông ta bảo phải sống không phải theo ý mình, mà theo lời Chúa phán. Hãy phục tùng Chúa, Chúa sẽ cho anh mọi thứ anh xin. Thế mà chính ông ta thì rách bươm, lỗ chỗ toàn lỗ thủng. Tôi bảo ông ta xin Chúa một bộ quần áo mới đi. Ông ta nổi giận, chửi bới đuổi tôi đi. Thế mà trước đó còn bảo phải tha thứ cho người ta, phải yêu thương người ta. Vậy thì cứ tha cho tôi đi, nếu lời tôi làm ngài phật lòng. Cũng đòi làm thầy! Họ dạy người ta ăn ít đi, còn chính họ một ngày ăn tới mười bữa.

Ông nhổ vào đống lửa rồi im lặng, lại nhồi thuốc vào tẩu. Gió hú khe khẽ thảm thiết, trong bóng tối ngựa hí, từ đoàn người Di-gan vẳng lại một bài hát trầm ngâm dịu dàng mà nồng nàn. Đó là nàng Nôn-ca xinh đẹp, con gái của Ma-ca, đang hát. Tôi biết giọng nàng, trầm, đầy, phát ra từ lồng ngực, bao giờ cũng nghe như là lạ, như phật ý và đòi hỏi, dù nàng đang hát hay chỉ nói một câu “chào”. Trên khuôn mặt màu bánh mật mịn màng của nàng đọng lại vẻ kiêu kỳ của một bà hoàng, còn trong đôi mắt nâu sẫm như phủ một bóng mờ, ánh lên sự biết chắc rằng sắc đẹp của mình không ai cưỡng nổi, và sự khinh bỉ mọi thứ không phải là chính nàng.

Ma-ca đưa tẩu cho tôi.

— Hút đi! Con bé hát hay đấy chứ? Thế đấy! Cậu có muốn một cô như thế yêu cậu không? Không à? Tốt! Phải thế: đừng tin con gái, hãy tránh xa chúng ra. Con gái hôn thì sướng hơn, thích hơn tôi hút tẩu đấy, nhưng hôn nó rồi là tự do trong tim cậu chết. Nó sẽ buộc cậu vào nó bằng một thứ gì đó không nhìn thấy, mà dứt ra thì không được, và cậu sẽ trao cho nó cả linh hồn. Đúng thế! Coi chừng con gái! Chúng nói dối luôn! Nó bảo yêu cậu hơn mọi thứ trên đời, nhưng thử chọc nó một cái kim xem, nó sẽ xé nát tim cậu. Tôi biết mà! Ê, tôi biết nhiều lắm! Này chim ưng, cậu có muốn nghe một chuyện có thật không? Cậu hãy nhớ lấy, mà nhớ được rồi thì cả đời cậu sẽ là con chim tự do.

“Ngày xưa có một chàng Di-gan trẻ tên là Dô-ba, Lôi-cô Dô-ba. Khắp xứ Hung, xứ Séc, xứ Xla-vô-ni-a và mọi miền quanh biển đều biết tiếng anh, một chàng trai ngang tàng! Ở những vùng ấy chẳng có làng nào mà không có dăm bảy người đã thề với Chúa sẽ giết Lôi-cô, vậy mà anh vẫn cứ sống. Anh mà ưng con ngựa nào thì dẫu cắt cả một trung đoàn lính canh con ngựa ấy, Dô-ba cũng sẽ cưỡi nó phóng đi! Ê! Anh nào có sợ ai? Có quỷ Xa-tăng kéo cả đoàn tuỳ tùng tới, thì nếu không đâm dao vào nó, chắc anh cũng chửi cho một trận ra trò, còn đá vào mõm lũ quỷ mỗi đứa một cái thì đúng là thế!

Mọi đoàn Di-gan đều biết anh, hoặc từng nghe nói về anh. Anh chỉ yêu ngựa, ngoài ra chẳng yêu gì, mà cũng chẳng yêu lâu: cưỡi một thời rồi bán, còn tiền thì ai muốn cứ lấy. Anh chẳng có gì quý giữ riêng. Cậu cần trái tim anh, anh sẽ tự moi nó ra khỏi ngực mà trao cho cậu, miễn là điều đó làm cậu thấy tốt. Anh là người như thế đấy, chim ưng ạ!

Đoàn chúng tôi khi ấy đang lang thang khắp xứ Bu-cô-vi-na, cách đây chừng mười năm. Có một lần, vào một đêm xuân, chúng tôi ngồi đó: tôi, Đa-ni-lô người lính từng đánh trận cùng Cô-sút, ông già Nua, và tất cả những người khác, cả Rát-đa, con gái Đa-ni-lô.

Cậu biết con Nôn-ca nhà tôi chứ? Đúng là một bà hoàng! Nhưng đem Rát-đa mà so với nó thì không được, như thế là quá vinh dự cho Nôn-ca! Về cô Rát-đa ấy thì chẳng lời nào nói nổi. Có lẽ sắc đẹp của nàng chỉ có thể chơi lên được bằng cây vĩ cầm, mà cũng chỉ người hiểu cây vĩ cầm như linh hồn mình mới chơi được.

Nàng đã làm héo hon biết bao trái tim trai trẻ, ồ, nhiều lắm! Ở vùng Mô-ra-va có một lão quý tộc già, tóc chỏm, trông thấy nàng mà đứng sững. Lão ngồi trên ngựa nhìn, run lên như lên cơn sốt. Lão đẹp như con quỷ ngày lễ, áo chẽn thêu vàng, thanh gươm bên sườn loé lên như chớp mỗi khi con ngựa giậm chân, cả thanh gươm nạm đá quý, nhung xanh trên mũ như một mảnh trời. Một lão chúa đất già quan trọng lắm! Lão nhìn mãi, nhìn mãi, rồi bảo Rát-đa: “Này! Hôn ta một cái, ta cho một túi tiền.” Nàng quay mặt đi, thế thôi! “Tha cho ta nếu ta xúc phạm, ít ra hãy nhìn ta dịu dàng hơn một chút”, lão quý tộc già lập tức bớt kiêu, ném túi tiền xuống chân nàng, một túi to lắm, anh bạn ạ! Còn nàng như vô tình hất chân đá nó xuống bùn, thế thôi.

— Chà, cô gái! Lão kêu lên, quất roi vào ngựa, chỉ thấy bụi tung lên mù mịt.

Hôm sau lão lại tới. “Bố nó là ai?” Lão gầm lên như sấm khắp đoàn. Đa-ni-lô bước ra. “Bán con gái cho ta, muốn lấy gì cứ lấy!” Còn Đa-ni-lô bảo lão: “Chỉ có bọn chúa đất mới bán mọi thứ, từ con lợn tới lương tâm của mình, còn tôi đã đánh trận cùng Cô-sút, tôi chẳng buôn bán gì!” Lão gầm lên, toan rút gươm, nhưng có ai trong bọn tôi dí miếng bùi nhùi đang cháy vào tai con ngựa, thế là nó lồng lên chở chàng trai già đi mất. Còn chúng tôi nhổ trại mà đi. Đi một ngày, hai ngày, nhìn lại: lão đuổi kịp rồi! “Này các người”, lão nói, “trước Chúa và trước các người, lương tâm ta trong sạch, hãy gả cô gái làm vợ ta: ta sẽ chia mọi thứ cho các người, ta giàu lắm!” Lão bừng bừng như lửa đốt, lắc lư trên yên như ngọn cỏ lông trong gió. Chúng tôi ngẫm nghĩ.

— Nào, con gái, nói đi! Đa-ni-lô lầm bầm trong râu.

— Nếu đại bàng cái tự nguyện vào tổ quạ, thì nó sẽ thành cái gì? Rát-đa hỏi chúng tôi.

Đa-ni-lô bật cười, cả bọn chúng tôi cũng cười theo.

— Hay lắm con gái! Nghe chưa, ông chúa đất? Không xong rồi! Hãy đi tìm bồ câu ấy, chúng dễ bảo hơn.

Rồi chúng tôi đi tiếp.

Còn lão chúa đất thì giật mũ ném xuống đất, rồi phi ngựa đi, đất cũng phải rung. Rát-đa là thế đấy, chim ưng ạ!

Phải! Rồi một đêm chúng tôi ngồi thì nghe có tiếng nhạc trôi trên thảo nguyên. Nhạc hay lắm! Máu trong huyết quản bốc lửa vì nó, nó gọi người ta đi đâu đó. Tất cả chúng tôi, chúng tôi cảm thấy, nghe tiếng nhạc ấy đều muốn một điều gì đó, mà có được rồi thì chẳng cần sống nữa, hoặc nếu sống thì phải làm vua cả mặt đất, chim ưng ạ!

Rồi từ bóng tối hiện ra một con ngựa, trên lưng có một người ngồi chơi đàn, tiến tới chỗ chúng tôi. Anh dừng lại bên đống lửa, thôi chơi, mỉm cười nhìn chúng tôi.

— Ê, Dô-ba, hoá ra là cậu! Đa-ni-lô mừng rỡ gọi. Thế đấy, đó chính là Lôi-cô Dô-ba!

Bộ ria vắt lên vai, lẫn vào những lọn tóc quăn, đôi mắt sáng rực như những vì sao trong vắt, còn nụ cười thì như cả một mặt trời, thề có Chúa! Như thể người ta đã rèn anh với con ngựa từ một khối sắt duy nhất. Anh đứng đó, đỏ rực như máu dưới ánh lửa, nhe hàm răng sáng loá mà cười! Tôi xin chịu trời đày nếu tôi không yêu anh như yêu chính mình, từ trước cả khi anh nói với tôi một lời, hay chỉ để ý thấy rằng tôi cũng đang sống trên cõi đời này!

Đấy, chim ưng ạ, có những con người như thế! Anh ta nhìn vào mắt cậu là bắt giữ linh hồn cậu, mà cậu chẳng thấy xấu hổ chút nào, còn thấy hãnh diện nữa. Ở bên người như thế, chính cậu cũng tốt lên. Người như thế ít lắm, anh bạn ạ! Mà ít thì cũng tốt. Nếu điều tốt mà nhiều quá trên đời, thì người ta cũng chẳng coi nó là tốt nữa. Thế đấy! Mà nghe tiếp đây.

Rát-đa bảo: “Anh chơi hay đấy, Lôi-cô! Ai làm cho anh cây vĩ cầm vang và nhạy thế?” Anh cười: “Tôi tự làm đấy! Mà tôi làm nó không phải bằng gỗ, mà bằng lồng ngực một cô gái trẻ tôi từng yêu tha thiết, còn dây đàn thì tôi bện từ trái tim cô ấy. Cây vĩ cầm còn hơi sai tiếng một chút, nhưng tôi biết cầm cây vĩ trong tay!”

Ai cũng biết, bọn đàn ông chúng tôi bao giờ cũng tìm cách làm mờ mắt con gái ngay từ đầu, để mắt nó đừng đốt cháy tim mình, mà chính mắt nó lại phủ một nỗi buồn vì mình. Lôi-cô cũng thế. Nhưng anh gặp nhầm người. Rát-đa quay mặt đi, ngáp một cái rồi nói: “Thế mà người ta bảo Dô-ba khôn ngoan và khéo léo, người ta nói dối cả!” Rồi nàng bỏ đi.

— Ê, người đẹp, răng em sắc đấy! Lôi-cô loé mắt, xuống ngựa. Chào các anh em! Tôi tới với các anh đây!

— Mời khách! Đa-ni-lô đáp lại.

Họ hôn nhau, chuyện trò rồi đi ngủ… Ngủ say lắm. Còn sáng ra, chúng tôi thấy đầu Dô-ba quấn một mảnh giẻ. Chuyện gì thế? Thì ra con ngựa đá vào anh lúc anh đang ngủ.

Ê, ê, ê! Chúng tôi hiểu con ngựa ấy là ai, và cười thầm trong râu, Đa-ni-lô cũng cười. Thì sao, chẳng lẽ Lôi-cô không xứng với Rát-đa? Có mà xứng quá! Cô gái đẹp đến mấy thì linh hồn cũng hẹp và nông, cậu có treo cả chục cân vàng lên cổ nó thì nó cũng chẳng khá hơn được con người nó vốn là. Thôi được!

Chúng tôi cứ sống ở chỗ ấy, hồi đó việc làm ăn của chúng tôi đang khấm khá, có cả Dô-ba ở cùng. Đúng là một người bạn! Vừa khôn ngoan như người già, vừa thạo mọi điều, biết cả chữ Nga lẫn chữ Ma-gia. Có khi anh nói chuyện là cậu muốn thức cả đời mà nghe! Còn khi anh chơi đàn thì sét đánh chết tôi đi, nếu trên đời có ai chơi được như thế! Anh lướt cây vĩ qua dây đàn một cái là tim cậu run lên, lướt thêm một cái là tim cậu lặng đi mà nghe, còn anh thì vừa chơi vừa cười. Nghe anh chơi mà vừa muốn khóc vừa muốn cười cùng một lúc. Lúc này cậu nghe như có ai rên rỉ cay đắng, kêu cứu, cứa vào ngực cậu như dao. Lúc kia nghe như thảo nguyên đang kể cho bầu trời nghe những câu chuyện cổ, những câu chuyện buồn. Có cô gái khóc tiễn chàng trai đi xa! Có chàng trai gọi cô gái ra thảo nguyên. Rồi bỗng, hầy! Như sấm rền, một bài hát tự do, sống động vang lên, mà chính mặt trời, chẳng mấy chốc, cũng sắp nhảy múa trên trời theo bài hát ấy! Thế đấy, chim ưng ạ!

Từng mạch máu trong người cậu đều hiểu bài hát ấy, và cả người cậu thành nô lệ của nó. Nếu lúc ấy Lôi-cô hét lên: “Rút dao ra, anh em!” thì tất cả chúng tôi đều sẽ rút dao xông vào bất cứ ai anh chỉ. Anh có thể làm mọi điều với con người, và ai cũng yêu anh, yêu tha thiết. Chỉ có mỗi Rát-đa là không thèm nhìn chàng trai. Mà giá chỉ có thế thì còn được, đằng này nàng còn chế giễu anh. Nàng chạm vào tim Dô-ba mạnh lắm, mạnh thật! Lôi-cô nghiến răng ken két, giật râu, đôi mắt tối hơn vực thẳm, có khi trong đó ánh lên một thứ gì khiến người ta sợ cho linh hồn. Đêm đêm Lôi-cô đi thật xa vào thảo nguyên, và cây vĩ cầm của anh khóc tới sáng, khóc như chôn cất tự do của Dô-ba. Còn chúng tôi nằm nghe mà nghĩ: phải làm sao đây? Mà chúng tôi biết: khi hai tảng đá lăn vào nhau, không được đứng giữa, sẽ tan xương. Chuyện cứ thế mà đi.

Rồi một hôm chúng tôi ngồi đông đủ, bàn chuyện làm ăn. Buồn chán. Đa-ni-lô bèn nhờ Lôi-cô: “Dô-ba, hát một bài đi, cho vui lòng!” Anh liếc mắt về phía Rát-đa đang nằm ngửa mặt nhìn trời cách đó không xa, rồi gảy lên dây đàn. Cây vĩ cầm cất tiếng như thể nó đúng là trái tim con gái thật! Và Lôi-cô hát:

Hầy hầy! Trong ngực lửa đang bừng,
Mà thảo nguyên rộng quá!
Ngựa ta phi nhanh như gió lộng,
Tay ta vững như đá!

Rát-đa quay đầu lại, nhổm dậy, cười vào mắt người hát. Anh bừng lên như ráng sớm.

Hầy hấp, hầy! Nào các bạn ơi,
Ta có phi lên trước?
Thảo nguyên khoác sương mù lạnh lẽo,
Mà kia rạng đông chờ!

Hầy hầy! Ta bay đi đón ngày,
Vút lên tận trời cao!
Có điều bờm ngựa chớ quệt vào
Vầng trăng xinh đẹp ấy!

Hát hay thế đấy! Bây giờ chẳng còn ai hát được như thế nữa! Còn Rát-đa thì nói, giọng như lọc từng giọt nước:

— Anh đừng bay cao quá, Lôi-cô, nhỡ đâu ngã lại cắm mũi vào vũng bùn, bẩn mất bộ râu đấy.

Lôi-cô nhìn nàng như con thú, nhưng chẳng nói gì. Chàng trai nhịn, và cứ hát tiếp:

Hầy hấp! Bỗng ngày tới nơi đây,
Mà ta với người còn ngủ.
Ê hầy! Thì ta với người khi ấy
Sẽ cháy trong lửa thẹn thùng!

— Đây mới là bài hát! Đa-ni-lô nói. Chưa bao giờ ta nghe bài hát như thế. Cứ để quỷ Xa-tăng lấy ta làm cái tẩu nếu ta nói dối!

Ông già Nua vừa vuốt râu vừa nhún vai, và tất cả chúng tôi đều thích bài hát ngang tàng của Dô-ba! Chỉ có Rát-đa là không thích.

— Có lần con muỗi cũng vo ve như thế, nhại tiếng đại bàng kêu, nàng nói, như hắt một nắm tuyết vào chúng tôi.

— Có khi mày muốn ăn roi đấy, Rát-đa? Đa-ni-lô với tay về phía nàng. Còn Dô-ba ném mũ xuống đất, mặt đen như đất, nói:

— Khoan đã, Đa-ni-lô! Ngựa nóng thì phải có hàm thiếc thép! Gả con gái ông cho tôi!

— Lời hay đấy! Đa-ni-lô cười khẩy. Lấy được thì cứ lấy!

— Được! Lôi-cô nói, rồi bảo Rát-đa: Nào, cô gái, hãy nghe tôi một chút, và đừng có vênh váo! Tôi đã gặp nhiều chị em của cô, ê, nhiều lắm! Nhưng chẳng ai chạm vào tim tôi như cô. Chà, Rát-đa, cô đã bắt giữ linh hồn tôi rồi! Thì sao? Cái gì phải đến thì sẽ đến, và… chẳng có con ngựa nào giúp người ta phi trốn được khỏi chính mình!… Tôi lấy cô làm vợ trước Chúa, trước danh dự của tôi, trước cha cô và tất cả mọi người ở đây. Nhưng coi chừng, đừng có cãi ý tôi, tôi là người tự do và sẽ sống theo ý mình!

Rồi anh tiến tới nàng, nghiến răng, mắt long lanh. Chúng tôi nhìn: anh chìa tay ra với nàng. Chúng tôi nghĩ: thế là Rát-đa đã tròng được hàm thiếc vào con ngựa thảo nguyên rồi! Bỗng chúng tôi thấy anh vung hai tay lên, rồi ngã gáy xuống đất, rầm một cái!…

Lạ chưa? Như có viên đạn bắn trúng tim chàng trai. Hoá ra Rát-đa đã quăng cán roi da quấn vào chân anh rồi giật mạnh về phía mình, vì thế mà Lôi-cô ngã.

Rồi cô gái lại nằm im, lặng lẽ cười khẩy. Chúng tôi nhìn xem chuyện gì sẽ xảy ra, còn Lôi-cô ngồi trên đất, hai tay ôm chặt đầu như sợ nó vỡ tung. Rồi anh lặng lẽ đứng dậy, đi vào thảo nguyên, chẳng nhìn ai. Ông Nua thì thầm với tôi: “Trông chừng nó!” Thế là tôi bò theo Dô-ba khắp thảo nguyên giữa đêm tối. Thế đấy, chim ưng ạ!”

— Hết chương 1 —