Một việc nhỏ

Tôi từ thôn quê chạy lên kinh thành, thoắt cái đã sáu năm rồi. Trong khoảng ấy, những cái gọi là quốc gia đại sự tai nghe mắt thấy, tính ra cũng chẳng ít. Nhưng trong lòng tôi, chúng chẳng để lại dấu vết gì. Nếu bắt tôi tìm ra ảnh hưởng của những chuyện ấy, thì chỉ là làm tôi thêm xấu tính. Nói thật, là khiến tôi ngày càng coi khinh người khác.

Nhưng có một việc nhỏ lại có ý nghĩa với tôi, kéo tôi ra khỏi cái tính xấu ấy, khiến tôi tới giờ vẫn không quên được.

Đó là mùa đông năm Dân Quốc thứ sáu. Gió bấc thổi đang dữ, vì chuyện sinh kế, tôi buộc phải ra đường từ sáng sớm. Dọc đường gần như chẳng gặp ai, mãi mới thuê được một chiếc xe kéo, bảo kéo tới cửa S. Chẳng bao lâu, gió bấc dịu đi, bụi trên đường đã bị thổi sạch từ lâu, chỉ còn lại một con đường lớn sạch trơn, anh phu xe cũng chạy nhanh hơn. Vừa gần tới cửa S, bỗng càng xe vướng phải một người, người ấy từ từ ngã xuống.

Người ngã là một bà già, tóc hoa râm, quần áo rách nát cả. Bà từ vệ đường đột ngột cắt ngang trước đầu xe. Anh phu xe đã tránh ra rồi, nhưng chiếc áo bông cộc rách của bà không cài khuy, gió nhẹ thổi tung ra ngoài, nên rốt cuộc vẫn quét vào càng xe. May mà anh phu xe đã kịp chậm bước, không thì bà hẳn đã ngã lộn nhào một cái thật đau, vỡ đầu chảy máu rồi.

Bà nằm sấp trên đất. Anh phu xe cũng dừng chân lại. Tôi đoán chắc bà già này chẳng bị thương gì, lại không có ai khác trông thấy, bèn trách anh lắm chuyện, tự chuốc lấy rắc rối, lại làm lỡ đường của tôi.

Tôi bèn bảo anh:

— Có sao đâu. Đi đi!

Anh phu xe chẳng thèm để ý, hoặc có lẽ không nghe thấy, mà đặt xe xuống, đỡ bà già từ từ đứng dậy, dìu cánh tay bà đứng vững, rồi hỏi bà:

— Bà làm sao thế?

— Tôi ngã đau rồi.

Tôi nghĩ, tôi tận mắt thấy bà ngã từ từ, đau sao được, chỉ là làm bộ làm tịch thôi, thật đáng ghét. Anh phu xe lắm chuyện, cũng đúng là tự chuốc khổ vào thân, giờ anh tự lo lấy.

Anh phu xe nghe bà già nói vậy, chẳng chút ngần ngừ, vẫn dìu cánh tay bà, cứ thế từng bước từng bước đi về phía trước. Tôi hơi ngạc nhiên, vội nhìn lên phía trước, thì ra là một đồn cảnh sát. Sau trận gió lớn, bên ngoài cũng không thấy ai. Anh phu xe dìu bà già, chính là đang đi về phía cổng đồn ấy.

Lúc ấy tôi bỗng có một cảm giác lạ lùng. Tôi thấy cái bóng lưng bụi bặm khắp người của anh, trong khoảnh khắc bỗng cao lớn hẳn lên, mà càng đi càng lớn, phải ngước nhìn mới thấy. Và dần dần, nó lại gần như biến thành một sức đè nặng lên tôi, thậm chí muốn ép ra cái nhỏ nhen giấu dưới tấm áo da của tôi.

Sức sống của tôi lúc ấy có lẽ đã đông cứng lại phần nào. Tôi ngồi đó, không động đậy, cũng không nghĩ ngợi gì, cho tới khi thấy một người cảnh sát từ trong đồn bước ra, mới xuống xe.

Người cảnh sát tới gần tôi, bảo:

— Ông tự thuê xe khác đi, anh ta không kéo ông được nữa.

Không kịp nghĩ ngợi, tôi móc trong túi áo khoác ra một nắm đầy tiền đồng, đưa cho người cảnh sát, nói:

— Nhờ anh đưa cho anh ấy…

Gió đã lặng hẳn, đường vẫn còn rất vắng. Tôi vừa đi vừa nghĩ, gần như sợ không dám nghĩ tới chính mình. Chuyện trước kia tạm gác lại, còn nắm tiền đồng này là có ý gì? Thưởng cho anh ư? Tôi còn đủ tư cách phán xét anh phu xe ư? Tôi không trả lời được chính mình.

Chuyện ấy tới giờ tôi vẫn thường nhớ lại. Vì thế tôi cũng thường phải chịu đau đớn, cố gắng nghĩ tới chính mình. Những văn trị võ công mấy năm nay, với tôi đã như những câu Tử viết, Thi vân đọc hồi nhỏ, không thuộc nổi nửa câu. Chỉ riêng việc nhỏ này lúc nào cũng hiện ra trước mắt tôi, có khi còn rõ ràng hơn, khiến tôi hổ thẹn, thúc giục tôi đổi mới mình, và tăng thêm cho tôi lòng dũng cảm và niềm hy vọng.

— Hết —