Nấm mộ

Một hôm, có một bác nông dân giàu có đứng trong sân nhà, ngắm nhìn ruộng vườn của mình. Lúa mọc mạnh mẽ, cây ăn quả trĩu cành. Thóc lúa năm ngoái vẫn còn chất thành những đống to tướng trên gác, nặng đến nỗi xà nhà gần như đỡ không nổi. Rồi bác đi vào chuồng, ở đó có những con bò đực vỗ béo, những con bò cái mập mạp, những con ngựa lông mượt như gương. Cuối cùng bác trở về phòng, đưa mắt nhìn những chiếc hòm sắt đựng tiền của mình.

Đang đứng ngắm của cải như thế, bỗng có tiếng gõ cửa dồn dập. Nhưng không phải tiếng gõ vào cửa phòng bác, mà là tiếng gõ vào cửa lòng bác. Cánh cửa lòng mở ra, và bác nghe một giọng nói hỏi mình:

— Với ngần ấy của cải, ngươi đã làm điều tốt cho người nhà ngươi chưa? Ngươi đã đoái nhìn tới nỗi khổ của người nghèo chưa? Ngươi đã chia bánh của mình cho người đói chưa? Những gì ngươi có đã đủ với ngươi chưa, hay ngươi vẫn luôn đòi thêm nữa?

Lòng bác không ngần ngừ, trả lời ngay:

— Tôi đã cứng rắn, nhẫn tâm, chưa từng làm điều gì tốt cho người nhà mình. Có người nghèo tới, tôi quay mặt đi. Tôi chẳng màng gì tới Chúa, chỉ nghĩ cách làm cho của cải thêm nhiều. Dẫu mọi thứ dưới gầm trời này đều là của tôi, tôi vẫn thấy chưa đủ.

Nghe câu trả lời ấy, bác sợ hãi vô cùng. Hai đầu gối bác run lên, bác phải ngồi xuống.

Bấy giờ lại có tiếng gõ cửa, lần này là gõ vào cửa phòng bác. Đó là người hàng xóm, một người nghèo có một đàn con nhỏ mà ông không còn đủ cái ăn cho chúng nữa. Người nghèo nghĩ bụng: "Mình biết ông hàng xóm giàu, nhưng ông ấy cũng cứng rắn lắm. Mình không tin ông ấy sẽ giúp, nhưng con mình đang khóc đòi bánh, thôi thì cứ liều xem sao."

Ông nói với người giàu:

— Ông vốn chẳng dễ gì cho ai thứ gì của ông, nhưng tôi đang như người bị nước ngập tới đầu rồi. Con tôi đói lắm. Ông cho tôi vay bốn bao thóc.

Người giàu nhìn ông hồi lâu. Lúc ấy, tia nắng đầu tiên của lòng nhân hậu bắt đầu làm tan một giọt trong lớp băng của lòng tham. Bác đáp:

— Tôi không cho ông vay bốn bao đâu. Tôi sẽ cho hẳn ông tám bao, nhưng ông phải làm một điều kiện.

— Tôi phải làm gì? người nghèo hỏi.

— Khi tôi chết, ông phải thức canh bên mộ tôi ba đêm.

Nghe lời đề nghị ấy, người nghèo thấy rờn rợn trong lòng. Nhưng đang khốn khó như thế, việc gì ông cũng nhận. Thế là ông nhận lời, rồi vác thóc về nhà.

Cứ như người giàu đã biết trước chuyện sẽ xảy ra, ba ngày sau bác đột ngột ngã xuống đất qua đời. Không ai biết rõ chuyện xảy ra thế nào, nhưng cũng chẳng ai thương tiếc bác. Khi bác đã được chôn cất, người nghèo nhớ tới lời hứa của mình. Ông những muốn được miễn việc ấy, nhưng ông nghĩ: "Dù sao ông ấy cũng đã rộng lòng với mình. Nhờ thóc của ông ấy mà các con mình được no bụng. Mà dù không có chuyện ấy, mình đã hứa thì phải giữ lời."

Khi đêm xuống, ông đi ra nghĩa địa, ngồi lên nấm mộ. Mọi thứ đều im phăng phắc, chỉ có ánh trăng soi trên các nấm mộ, thỉnh thoảng một con cú bay qua, cất tiếng kêu ai oán. Khi mặt trời mọc, người nghèo trở về nhà bình yên vô sự. Đêm thứ hai cũng trôi qua yên ả như thế.

Chiều ngày thứ ba, ông thấy trong lòng sợ hãi lạ thường, như thể còn có chuyện gì sắp xảy ra. Khi ông ra tới nơi, ông thấy bên tường nghĩa địa có một người đàn ông mà ông chưa từng gặp bao giờ. Người ấy không còn trẻ nữa, mặt có sẹo, đôi mắt sắc và rực lửa, đảo nhìn xung quanh. Ông ta khoác kín người một tấm áo choàng cũ, chỉ để lộ ra đôi ủng kỵ binh to tướng.

— Ông tìm gì ở đây? người nông dân hỏi. Ở nghĩa địa vắng vẻ thế này mà ông không thấy rợn à?

— Tôi chẳng tìm gì cả, người kia đáp, nhưng tôi cũng chẳng sợ gì cả. Tôi giống như cái cậu ra đi để học rùng mình mà học mãi không được ấy. Có điều cậu ta lấy được công chúa, lại được bao nhiêu của cải, còn tôi thì vẫn nghèo mãi. Tôi chỉ là một người lính đã giải ngũ, định ngủ lại đây đêm nay, vì chẳng còn chỗ nào trú chân.

— Nếu ông không sợ, người nông dân nói, thì ông ở lại với tôi, giúp tôi canh nấm mộ đằng kia.

— Canh gác là việc của nhà lính, người kia đáp. Ở đây có gặp chuyện gì, tốt hay xấu, ta cùng gánh với nhau.

Người nông dân bắt tay ông ta, rồi hai người cùng ngồi lên nấm mộ.

Mọi thứ vẫn im ắng cho tới nửa đêm. Bỗng một tiếng huýt chói tai vang lên trong không trung, và hai người canh mộ trông thấy con quỷ hiện ra sừng sững trước mặt.

— Cút đi, lũ khốn kiếp kia! nó quát. Kẻ nằm dưới mộ là của ta. Ta tới bắt nó, chúng mày không đi thì ta vặn cổ chúng mày.

— Này ông cài lông chim đỏ, người lính nói, ông đâu phải đại uý của tôi, tôi chẳng phải nghe lời ông. Mà sợ là gì thì tôi vẫn chưa học được. Ông cứ đi đường ông, chúng tôi ngồi lại đây.

Con quỷ nghĩ bụng: "Muốn bắt hai thằng rách rưới này thì dùng vàng là hay nhất." Nó dịu giọng xuống, thân mật hỏi xem hai người có muốn nhận một túi vàng rồi về nhà không.

— Thế thì nghe được đấy, người lính đáp. Nhưng một túi vàng thì chẳng bõ bèn gì với chúng tôi. Nếu ông chịu cho chúng tôi số vàng đổ đầy được một chiếc ủng của tôi, thì chúng tôi sẽ nhường chỗ cho ông mà rút đi.

— Ta không mang theo nhiều đến thế, con quỷ nói, nhưng ta sẽ đi lấy. Ở thành phố bên cạnh có một ông đổi tiền là bạn thân của ta, ông ấy sẵn lòng cho ta vay chừng ấy.

Con quỷ vừa biến mất, người lính liền tháo chiếc ủng bên trái ra, nói:

— Ta sẽ cho gã đốt than kia một vố. Ông đưa tôi con dao của ông nào, ông bạn.

Ông ta cắt phăng đế ủng đi, rồi dựng chiếc ủng bên cạnh nấm mộ, trong đám cỏ cao, ngay trên miệng một cái hố đã bị cỏ mọc lấp quá nửa.

— Thế là ổn cả, ông ta nói. Giờ thì gã thợ cạo ống khói cứ việc tới.

Hai người ngồi xuống chờ. Chẳng bao lâu con quỷ quay lại, tay cầm một túi vàng nhỏ.

— Cứ đổ vào đi, người lính nói, nhấc chiếc ủng lên một tí. Nhưng chừng ấy thì không đủ đâu.

Con quỷ đen dốc cạn túi. Vàng rơi tuột xuống dưới, chiếc ủng vẫn rỗng không.

— Đồ quỷ ngốc! người lính kêu lên. Không đủ rồi. Tôi chẳng bảo ngay từ đầu rồi sao? Quay lại lấy thêm đi.

Con quỷ lắc đầu, đi mất, một giờ sau quay lại, dưới nách kẹp một cái bao to hơn nhiều.

— Cứ đổ vào, người lính kêu, nhưng tôi ngờ là chiếc ủng chẳng đầy nổi đâu.

Vàng kêu leng keng khi rơi xuống, mà chiếc ủng vẫn rỗng. Con quỷ đưa đôi mắt rực lửa nhìn vào trong, tận mắt thấy đúng là như vậy.

— Bắp chân của ông to quá thể! nó kêu lên, méo cả miệng.

— Ông tưởng tôi có cái chân ngựa như ông chắc? người lính đáp. Ông keo kiệt từ bao giờ thế? Mau mang thêm vàng tới đây, không thì vụ làm ăn của chúng ta coi như hỏng.

Con quỷ lại lủi thủi đi. Lần này nó đi lâu hơn. Khi rốt cuộc nó xuất hiện, nó đang thở hồng hộc dưới sức nặng của một cái bao vác trên vai. Nó đổ cả bao vào chiếc ủng, nhưng chiếc ủng vẫn chẳng đầy lên chút nào. Nó điên tiết, định giật chiếc ủng trong tay người lính. Nhưng ngay lúc ấy, tia nắng đầu tiên của mặt trời mọc ló lên trên bầu trời, và con quỷ dữ rú lên một tiếng, chạy trốn mất. Linh hồn tội nghiệp kia đã được cứu.

Người nông dân muốn chia đôi số vàng, nhưng người lính nói:

— Phần của tôi thì ông đem cho người nghèo. Tôi sẽ về ở với ông trong túp lều của ông, rồi với chỗ vàng còn lại, chúng ta sẽ sống với nhau yên ổn, thanh bình, cho tới khi nào Chúa còn cho phép.

— Hết —