Nghĩ mà xem, thế gian của Chúa rộng lớn biết bao! Trong ấy có người giàu, có người nghèo, ai cũng có chỗ của mình, và Chúa trông nom, phân xử cho tất cả. Kẻ sống trong nhung lụa thì yến tiệc vui chơi, kẻ sống trong khốn khó thì làm lụng. Mỗi người một số phận!
Trong cung điện nhà vua, giữa những lâu đài của các ông hoàng, trên toà tháp cao có nàng công chúa Nê-xmê-i-a-na, nghĩa là Nàng Không Cười, xinh đẹp rực rỡ. Đời nàng sung sướng biết bao, thong thả biết bao, xa hoa biết bao! Cái gì cũng có thừa, lòng muốn gì có nấy. Vậy mà nàng chưa bao giờ mỉm cười, chưa bao giờ cất tiếng cười, như thể trái tim nàng chẳng vui với điều gì cả.
Nhà vua nhìn con gái buồn rầu mà xót xa trong lòng. Vua mở toang cửa cung điện, mời tất cả những ai muốn đến làm khách.
"Cứ để họ thử làm cho công chúa Nê-xmê-i-a-na vui lên," vua nói. "Ai làm được, người ấy sẽ được cưới nàng làm vợ."
Lời vua vừa dứt, dân chúng đã ùn ùn kéo đến trước cổng cung điện! Người ta đến từ khắp mọi phía, kẻ cưỡi ngựa, người đi bộ, nào hoàng tử, nào công tử, nào quan lớn, nào quý tộc, nào sĩ quan, nào dân thường. Tiệc tùng bắt đầu, rượu mật ong tuôn chảy, vậy mà công chúa vẫn không cười.
Ở tận đầu kia thành phố, trong một góc nhỏ, có một anh làm thuê thật thà. Sáng sáng anh quét dọn sân, tối tối anh chăn gia súc, chẳng lúc nào ngơi tay. Chủ của anh là người giàu có mà ngay thẳng, chẳng bao giờ bớt xén tiền công. Vừa hết một năm, ông chủ đặt lên bàn một túi tiền:
"Cầm lấy," ông nói, "muốn lấy bao nhiêu thì lấy!" Rồi ông bước ra khỏi cửa.
Anh làm thuê đến bên bàn mà nghĩ: làm sao để khỏi mắc tội với Chúa, khỏi lấy thừa so với công sức của mình? Anh chỉ chọn lấy một đồng tiền, nắm chặt trong tay. Rồi anh muốn uống chút nước, cúi xuống giếng. Đồng tiền tuột khỏi tay, chìm xuống đáy giếng.
Thế là anh chàng nghèo khó trắng tay. Người khác ở vào cảnh ấy hẳn đã khóc lóc, buồn rầu, chán nản mà buông xuôi. Nhưng anh thì không.
"Mọi thứ đều do Chúa ban," anh nói. "Chúa biết nên cho ai cái gì, người thì Chúa cho tiền, người thì Chúa lấy đi những đồng cuối cùng. Hẳn là ta chưa chăm chỉ, làm lụng còn ít. Từ giờ ta sẽ siêng năng hơn!"
Anh lại bắt tay vào việc, việc gì vào tay anh cũng chạy như lửa cháy! Hết hạn, thêm một năm nữa trôi qua. Ông chủ lại đặt lên bàn một túi tiền:
"Cầm lấy," ông nói, "lòng muốn bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu!" Rồi ông bước ra khỏi cửa.
Anh làm thuê lại nghĩ làm sao cho khỏi phật lòng Chúa, khỏi lấy thừa so với công sức của mình. Anh lấy một đồng tiền, đi uống nước, rồi vô ý để tuột khỏi tay. Đồng tiền lại rơi xuống giếng, chìm mất.
Anh lại càng siêng năng làm lụng hơn nữa: đêm thì ngủ không đủ, ngày thì ăn không no. Nhìn quanh mà xem: lúa nhà người ta thì khô héo, vàng úa, còn lúa nhà chủ anh thì mơn mởn tốt tươi. Gia súc nhà người ta thì chân đi xiêu vẹo, còn gia súc nhà chủ anh thì nhảy nhót tung tăng ngoài ngõ. Ngựa nhà người ta lên dốc phải kéo, còn ngựa nhà chủ anh thì dắt dây cương giữ cũng không nổi. Ông chủ hiểu rõ phải cảm ơn ai, phải đền đáp ai.
Hết hạn, năm thứ ba trôi qua, ông chủ đặt lên bàn cả một đống tiền: "Cầm lấy, anh làm thuê của ta, lòng muốn bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu. Công sức của anh thì tiền cũng là của anh!" Rồi ông bước ra ngoài.
Anh làm thuê lại chỉ lấy một đồng tiền, đi ra giếng uống nước. Nhìn xuống thì thấy đồng tiền cuối cùng vẫn còn nguyên trong tay, mà hai đồng tiền trước cũng đã nổi lên mặt nước. Anh nhặt hai đồng tiền ấy lên, hiểu rằng Chúa đã thưởng cho công sức của mình. Anh mừng lắm, nghĩ bụng: "Đã đến lúc ta đi ngắm thế gian, đi xem thiên hạ cho biết!"
Nghĩ thế rồi anh lên đường, cứ đi theo hướng mắt nhìn. Đang đi qua cánh đồng thì có một con chuột chạy đến:
"Anh làm thuê ơi, anh bạn thân thiết ơi! Cho em xin một đồng, rồi em sẽ giúp được anh!"
Anh cho chuột một đồng. Đi qua khu rừng thì có một con bọ cánh cứng bò đến:
"Anh làm thuê ơi, anh bạn thân thiết ơi! Cho tôi xin một đồng, rồi tôi sẽ giúp được anh!"
Anh cũng cho bọ một đồng. Anh đi đò qua sông thì gặp một con cá trê:
"Anh làm thuê ơi, anh bạn thân thiết ơi! Cho tôi xin một đồng, rồi tôi sẽ giúp được anh!"
Anh cũng chẳng từ chối cá trê, đưa nốt đồng tiền cuối cùng.
Rồi anh vào đến thành phố. Ôi, người đâu mà lắm thế, cửa nhà đâu mà lắm thế! Anh làm thuê nhìn mãi, quay ngang quay dọc khắp mọi phía, chẳng biết nên đi lối nào. Trước mặt anh là cung điện nhà vua, dát vàng dát bạc. Bên cửa sổ, công chúa Nê-xmê-i-a-na đang ngồi, nhìn thẳng về phía anh. Biết trốn vào đâu bây giờ? Mắt anh bỗng mờ đi, cơn buồn ngủ ập đến, và anh ngã sõng soài xuống vũng bùn.
Bỗng đâu con cá trê râu dài xuất hiện, theo sau là ông bọ cánh cứng già và cô chuột nhắt lanh lẹ. Cả ba cùng chạy đến. Chúng chăm sóc anh, chiều chuộng anh: cô chuột cởi áo cho anh, ông bọ lau giày cho anh, còn cá trê thì xua ruồi cho anh. Công chúa Nê-xmê-i-a-na nhìn mãi, nhìn mãi cảnh chúng hầu hạ anh, rồi bật cười thành tiếng.
"Ai, ai đã làm con gái ta cười thế?" nhà vua hỏi.
Người này nói: "Tôi đấy ạ!" Người kia nói: "Tôi đấy ạ!"
"Không phải!" công chúa Nê-xmê-i-a-na nói. "Chính người kia kìa!"
Và nàng chỉ tay về phía anh làm thuê.
Người ta lập tức đưa anh vào cung. Anh làm thuê đứng trước mặt nhà vua, trông thật là một chàng trai khôi ngô tuấn tú! Nhà vua giữ đúng lời vàng ngọc của mình, đã hứa gì thì ban nấy.
Tôi thì hỏi: hay đấy chỉ là giấc mơ của anh làm thuê? Người ta quả quyết rằng không, đấy là chuyện có thật, hoàn toàn có thật, vậy thì ta phải tin thôi.
— Hết —
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích
🏰 Cổ tích