Nàng tiên biển và con trai người đánh cá

Ngày xưa có một ông lão đánh cá nghèo. Có một năm ông đánh chẳng được mấy cá. Vào một ngày trong những ngày ấy, đang lúc ông thả lưới, thì một nàng tiên biển nhô lên bên mạn thuyền, hỏi ông:

"Ông có bắt được nhiều cá không?"

Ông lão đáp: "Đâu có."

"Ông sẽ thưởng gì cho tôi nếu tôi lùa thật nhiều cá tới cho ông?"

"Chà!" ông lão nói. "Tôi có gì thừa đâu mà cho."

"Ông có bằng lòng cho tôi đứa con trai đầu lòng của ông không?" nàng hỏi.

"Nếu tôi có con trai thì tôi cho cô," ông đáp.

"Vậy thì về nhà đi. Khi con trai ông tròn hai mươi tuổi, hãy nhớ tới tôi. Từ nay trở đi ông sẽ được rất nhiều cá."

Mọi chuyện xảy ra đúng như lời nàng tiên biển nói. Ông được rất nhiều cá. Nhưng khi hai mươi năm sắp hết, ông lão ngày càng buồn rầu, nặng trĩu trong lòng, ông đếm từng ngày trôi qua.

Ông chẳng được yên ngày cũng như đêm. Một hôm người con trai hỏi cha:

"Có ai đang làm cha phiền lòng phải không?"

Ông lão nói: "Có đấy, nhưng chẳng dính dáng gì tới con hay ai khác."

Chàng trai nói: "Con phải biết đó là chuyện gì."

Cuối cùng người cha kể cho con nghe chuyện giữa ông và nàng tiên biển.

"Cha đừng để chuyện ấy làm cha phiền muộn," người con nói. "Con sẽ đi, con không để cha phải thất hứa đâu."

"Không được. Con không được đi, con trai ạ, dù cha có không bao giờ bắt được cá nữa."

"Nếu cha không cho con đi gặp nàng ấy, thì cha tới lò rèn, nhờ bác thợ rèn làm cho con một thanh gươm thật lớn, thật chắc, con sẽ đi tìm vận may."

Người cha tới lò rèn, và bác thợ rèn làm cho chàng một thanh gươm cứng cáp. Người cha mang gươm về nhà. Chàng trai cầm lấy, vung thử một hai lần, thế là thanh gươm vỡ tung thành trăm mảnh. Chàng nhờ cha tới lò rèn làm cho mình thanh gươm khác nặng gấp đôi. Người cha làm theo, nhưng thanh gươm thứ hai cũng y như vậy, gãy làm đôi.

Ông lão lại quay về lò rèn. Lần này bác thợ rèn làm một thanh gươm lớn, lớn chưa từng thấy.

"Gươm của con trai ông đây," bác thợ rèn nói. "Nắm tay vung được lưỡi gươm này phải là một nắm tay giỏi lắm đấy."

Ông lão đưa thanh gươm cho con. Chàng vung thử một hai lần.

"Thanh này được," chàng nói. "Giờ là lúc con lên đường rồi."

Sáng hôm sau, chàng đặt yên lên con ngựa đen của cha, rồi lên đường đi khắp thế gian. Đi được một quãng, chàng gặp xác một con cừu bên đường. Có một con chó đen to lớn, một con chim ưng và một con rái cá đang tranh nhau miếng mồi. Chúng nhờ chàng chia hộ. Chàng xuống ngựa, chia xác con cừu cho ba con. Con chó được ba phần, con rái cá được hai phần, con chim ưng được một phần.

"Để đền ơn anh," con chó nói, "nếu đôi chân nhanh hay hàm răng sắc giúp được anh, hãy nhớ tới tôi, tôi sẽ có mặt bên anh."

Con rái cá nói: "Nếu tài bơi lặn dưới đáy vũng sâu cứu được anh, hãy nhớ tới tôi, tôi sẽ có mặt bên anh."

Con chim ưng nói: "Nếu anh gặp gian nan, mà đôi cánh nhanh hay móng vuốt quắp giúp được anh, hãy nhớ tới tôi, tôi sẽ có mặt bên anh."

Chàng lại đi tiếp, cho tới một lâu đài của nhà vua. Chàng xin làm người chăn bò, tiền công tính theo lượng sữa của đàn bò. Chàng lùa đàn bò đi, nhưng bãi cỏ trơ trụi. Chiều tối chàng lùa chúng về, chúng chẳng có mấy sữa, vì chỗ ấy trơ trụi quá, nên tối hôm ấy chàng ăn uống chẳng được bao nhiêu.

Hôm sau chàng lùa chúng đi xa hơn, và cuối cùng chàng tới một nơi cỏ mọc tốt um, trong một thung lũng xanh mướt, chưa bao giờ chàng thấy chỗ nào như thế.

Nhưng khi đến giờ phải lùa bò về, chàng thấy ai đi tới nào? Một gã khổng lồ to lớn, tay cầm gươm.

"Hây! Hô! Hô-ga-rác!" gã khổng lồ gầm lên. "Đàn bò này là của ta, chúng đang ở trên đất của ta, ngươi chết chắc rồi."

"Chưa chắc đâu," người chăn bò đáp. "Nói thì dễ hơn làm đấy."

Chàng rút thanh gươm lớn sáng loáng, tiến lại gần gã khổng lồ. Chàng vung gươm, và chỉ trong nháy mắt, đầu gã khổng lồ đã lìa khỏi cổ. Chàng nhảy lên con ngựa đen, đi tìm nhà của gã khổng lồ. Tới nơi, chàng bước vào, và ở đó có cơ man nào là tiền, trong tủ có đủ thứ quần áo thêu vàng thêu bạc, thứ nào cũng đẹp hơn thứ nào. Lúc chập tối, chàng trở về lâu đài nhà vua, nhưng không lấy một thứ gì trong nhà gã khổng lồ.

Tối hôm ấy, khi người ta vắt sữa bò, thì mới gọi là có sữa! Chàng được ăn uống no nê, thịt và rượu chẳng hạn chế gì, và nhà vua mừng rỡ vô cùng vì đã có được một người chăn bò như thế. Chàng cứ chăn bò như thế một thời gian, nhưng rồi thung lũng cũng hết cỏ, bãi chăn không còn tốt nữa.

Chàng bèn nghĩ sẽ đi sâu thêm một chút vào đất của gã khổng lồ. Chàng thấy một bãi cỏ rộng mênh mông. Chàng quay về lùa đàn bò, đưa chúng vào bãi cỏ.

Chúng mới gặm cỏ được một lúc thì một gã khổng lồ hoang dã to lớn khác xông tới, giận dữ điên cuồng.

"Hây! Hô! Hô-ga-rai!" gã gầm lên. "Tối nay phải uống một ngụm máu của ngươi mới hết khát."

"Chẳng biết được đâu," người chăn bò nói, "nói thì dễ hơn làm đấy."

Thế là hai người lao vào nhau. Gươm vung loang loáng! Đánh mãi, đánh mãi, rồi có vẻ như gã khổng lồ sắp thắng người chăn bò. Chàng bèn gọi con chó. Chỉ một cú nhảy, con chó đen đã ngoạm lấy cổ gã khổng lồ, và người chăn bò chém phăng đầu gã.

Tối hôm ấy chàng về nhà mệt lử, nhưng đàn bò của nhà vua thì sữa nhiều vô kể. Cả nhà vua mừng rỡ vì có được người chăn bò như thế.

Hôm sau chàng tới toà lâu đài của bọn khổng lồ. Vừa tới cửa, đã có một mụ già xu nịnh đứng đón ở ngưỡng cửa.

"Kính chào và chúc may mắn, con trai người đánh cá. Già đây mừng được gặp cậu lắm. Thật là vinh dự lớn cho vương quốc này khi có người như cậu tới. Cậu bước vào là vẻ vang cho túp lều nhỏ này lắm. Cậu vào trước đi, quý nhân phải đi trước chứ. Vào đi, vào nghỉ chân một lát."

"Bà vào trước đi, mụ già. Tôi không ưa nghe nịnh ngoài cửa. Vào đi rồi hẵng nói."

Mụ già bước vào. Khi mụ vừa quay lưng lại, chàng rút gươm chém phăng đầu mụ. Nhưng thanh gươm bay tuột khỏi tay chàng. Mụ già nhanh tay chộp lấy cái đầu bằng cả hai tay, đặt nó lại lên cổ như cũ. Con chó nhảy xổ vào mụ, nhưng mụ vung cây gậy phép đánh con chó trung thành một cái, và nó nằm lăn ra đó. Người chăn bò xông vào giằng lấy cây gậy phép, rồi giáng một gậy xuống đỉnh đầu mụ, thế là trong nháy mắt mụ ngã gục xuống đất. Chàng đi sâu vào trong, và ở đó có biết bao của cải! Vàng bạc, và đủ thứ báu vật, thứ nào quý hơn thứ nào, trong lâu đài của mụ già. Chàng quay về lâu đài nhà vua, và mọi người lại vui mừng.

Chàng cứ chăn bò như thế một thời gian. Nhưng một tối, khi chàng về tới nhà, thay vì được cô hầu vắt sữa chào hỏi chúc may mắn, thì ai nấy đều đang khóc lóc, sầu thảm.

Chàng hỏi tối nay có chuyện gì mà ai cũng buồn khổ thế. Cô hầu vắt sữa nói:

"Dưới hồ có một con quái vật lớn ba đầu, năm nào nó cũng phải bắt một người. Năm nay đến lượt công chúa, con gái nhà vua. Trưa mai nàng phải ra đầu hồ trên kia mà gặp con Quái Vật Xấu Xí. Nhưng có một người cầu hôn tài giỏi sẽ đi cứu nàng."

"Người cầu hôn nào thế?" người chăn bò hỏi.

"Ồ, là một vị tướng lớn của quân đội," cô hầu vắt sữa nói. "Khi ông ấy giết được con quái vật, ông ấy sẽ cưới công chúa, vì nhà vua đã phán rằng ai cứu được con gái ngài thì sẽ được lấy nàng."

Hôm sau, khi giờ hẹn tới gần, công chúa và vị anh hùng kia ra gặp con quái vật. Họ tới tảng đá đen ở đầu hồ phía trên. Mới ở đó một lát thì con quái vật đã cựa mình giữa hồ. Nhưng khi vị tướng thấy con quái vật ba đầu khủng khiếp ấy, ông ta sợ hãi, lén lút chuồn đi nấp. Công chúa run lẩy bẩy vì sợ, chẳng có ai cứu nàng cả.

Bỗng nàng thấy một chàng trai đẹp đẽ, dũng mãnh cưỡi con ngựa đen đi tới chỗ nàng. Chàng ăn mặc lộng lẫy lạ thường, vũ khí đầy mình, theo sau là con chó đen.

"Mặt cô buồn quá, cô gái," chàng trai nói. "Cô làm gì ở đây thế?"

"Ôi! Chẳng có gì đâu," công chúa nói. "Đằng nào em cũng chẳng ở đây lâu nữa."

"Chưa chắc đâu," chàng nói.

"Một dũng sĩ trông cũng ra dáng như chàng vừa bỏ chạy cách đây chưa lâu," nàng nói.

"Dũng sĩ là người trụ được trong trận chiến," chàng trai đáp.

Rồi chàng cầm gươm, dắt chó, tiến ra gặp con quái vật. Giữa chàng và con quái vật thì nước bắn tung toé, sóng vỗ ầm ầm! Con chó gắng hết sức mình, còn công chúa thì tê liệt vì sợ tiếng gầm của con quái. Lúc thì người này ở dưới, lúc thì người kia ở trên. Nhưng cuối cùng chàng chém đứt một cái đầu của nó. Con quái rống lên một tiếng, tiếng vang của núi đá đáp lại tiếng thét của nó, nó quẫy cho nước hồ tung bọt từ đầu này sang đầu kia, rồi trong nháy mắt nó biến mất.

"Cầu cho may mắn và chiến thắng luôn theo chàng!" công chúa nói. "Đêm nay em được an toàn rồi, nhưng con quái sẽ còn quay lại, quay lại mãi, cho tới khi hai cái đầu kia bị chém đứt."

Chàng cầm cái đầu con quái, xỏ một sợi dây thắt nút qua nó, rồi dặn nàng mai mang nó theo tới đây. Nàng đưa cho chàng một chiếc nhẫn vàng, rồi vác cái đầu lên vai đi về. Còn người chăn bò thì quay về với đàn bò.

Nhưng nàng chưa đi được bao xa thì vị tướng lớn kia trông thấy nàng. Ông ta bảo nàng:

"Ta sẽ giết cô nếu cô không nói rằng chính ta đã chém đầu con quái vật."

"Ồ!" nàng nói. "Em sẽ nói thế mà. Ngoài ngài ra thì còn ai chém được đầu con quái vật nữa!"

Họ về tới lâu đài nhà vua, cái đầu nằm trên vai vị tướng. Mọi người mừng rỡ biết bao khi thấy công chúa trở về sống sót, nguyên vẹn, còn vị đại tướng thì tay xách cái đầu quái vật đầm đìa máu. Sáng hôm sau họ lại đi, và chẳng ai còn nghi ngờ gì chuyện vị anh hùng này sẽ cứu được công chúa.

Họ tới đúng chỗ cũ, và mới ở đó một lát thì con Quái Vật Xấu Xí khủng khiếp đã cựa mình giữa hồ. Vị anh hùng lại lén lút chuồn đi như hôm qua. Nhưng chẳng bao lâu sau, chàng trai cưỡi ngựa đen lại tới, lần này mặc một bộ áo khác. Chẳng sao cả, nàng vẫn biết đó chính là chàng trai hôm trước.

"Em mừng được gặp chàng lắm," nàng nói. "Em mong hôm nay chàng lại vung thanh gươm lớn như hôm qua. Lên đây nghỉ chân một lát đã."

Nhưng họ mới ở đó một lát thì đã thấy con quái vật bốc hơi nghi ngút giữa hồ.

Chàng lập tức tiến ra gặp nó. Thế là lại ầm ầm, lại oàm oạp, nước bắn tung toé, con quái gào thét điên cuồng! Họ đánh nhau như thế rất lâu. Tới lúc chập tối, chàng chém đứt thêm một cái đầu của con quái. Chàng xỏ nó vào sợi dây thắt nút rồi đưa cho nàng. Nàng tặng chàng một chiếc hoa tai của mình. Chàng nhảy lên con ngựa đen, quay về với đàn bò.

Công chúa mang hai cái đầu về. Vị tướng gặp nàng, giật lấy hai cái đầu, rồi bảo nàng lần này cũng phải nói chính ông ta đã chém đầu con quái.

"Ngoài ngài ra thì còn ai chém được đầu con quái nữa?" nàng nói.

Họ về tới lâu đài nhà vua với hai cái đầu. Mọi người lại vui mừng hớn hở.

Hôm sau, cũng vào giờ ấy, hai người lại ra đi. Viên tướng lại đi nấp như mọi lần. Công chúa ra bờ hồ. Chàng anh hùng cưỡi ngựa đen lại tới. Nếu những hôm trước con quái gầm thét điên cuồng, thì hôm nay nó còn khủng khiếp hơn. Nhưng chẳng sao, chàng chém đứt cái đầu thứ ba, xỏ nó vào sợi dây thắt nút, đưa cho nàng. Nàng tặng chàng chiếc hoa tai còn lại, rồi mang mấy cái đầu về nhà.

Khi họ về tới lâu đài, ai nấy đều tươi cười, và ngày hôm sau vị tướng sẽ cưới công chúa. Lễ cưới đã bắt đầu, mọi người trong lâu đài đều nóng lòng chờ cha xứ tới. Nhưng khi cha xứ tới, công chúa nói nàng chỉ lấy người nào gỡ được mấy cái đầu ra khỏi nút dây mà không cắt dây.

"Ai gỡ được mấy cái đầu ra khỏi nút, nếu không phải chính người đã xỏ chúng vào?" nhà vua nói.

Vị tướng thử gỡ, nhưng không gỡ nổi. Rồi cuối cùng, không còn ai trong lâu đài là chưa thử gỡ mấy cái đầu ra khỏi nút dây, nhưng chẳng ai gỡ được. Nhà vua hỏi trong lâu đài còn ai khác muốn thử nữa không. Người ta nói anh chăn bò còn chưa thử. Người ta cho đi gọi anh chăn bò, và chàng chẳng mất bao lâu đã gỡ tung mấy cái đầu ra, quăng cái này một nơi, cái kia một nẻo.

"Nhưng khoan đã, chàng trai," công chúa nói. "Người chém đầu con quái vật đang giữ chiếc nhẫn và đôi hoa tai của em."

Người chăn bò thò tay vào túi, rồi ném chúng lên mặt bàn.

"Chàng chính là chồng em," công chúa nói.

Nhà vua chẳng vui lắm khi thấy kẻ sắp cưới con gái mình lại là một anh chăn bò, nhưng ngài vẫn ra lệnh cho chàng thay một bộ áo tử tế hơn. Nhưng công chúa lên tiếng, bảo rằng chàng có bộ áo đẹp chẳng kém bất cứ bộ nào từng có trong lâu đài của vua cha. Và đúng là như thế. Người chăn bò mặc bộ áo dát vàng của gã khổng lồ, và hai người cưới nhau ngay hôm ấy.

Giờ họ đã thành vợ chồng, mọi việc đều êm đẹp. Nhưng một hôm, đúng vào ngày trùng với ngày mà năm xưa cha chàng đã hứa gán chàng cho nàng tiên biển, hai vợ chồng đang thong thả dạo chơi bên bờ hồ, thì kìa! Nàng tiên biển hiện lên, bắt chàng đi xuống hồ, chẳng xin phép, chẳng hỏi han gì.

Công chúa giờ đây buồn rầu, nước mắt đầm đìa, đau khổ đến mờ cả mắt vì người chồng của mình. Lúc nào nàng cũng đăm đăm nhìn mặt hồ. Một ông thầy bói già gặp nàng, và nàng kể cho ông nghe chuyện đã xảy ra với chồng mình. Ông bèn chỉ cho nàng cách cứu chồng, và nàng làm đúng như thế.

Nàng mang cây đàn hạc ra bờ hồ, ngồi xuống mà gảy đàn. Nàng tiên biển nhô lên để nghe, vì các nàng tiên biển mê âm nhạc hơn mọi loài sinh vật khác. Nhưng khi người vợ thấy nàng tiên biển, nàng liền ngừng tay.

Nàng tiên biển nói: "Chơi tiếp đi!"

Nhưng công chúa nói: "Không, chừng nào ta chưa thấy lại chồng ta."

Thế là nàng tiên biển đưa đầu chàng nhô lên khỏi mặt hồ. Công chúa lại chơi đàn, rồi lại ngừng, cho tới khi nàng tiên biển đưa chàng nhô lên tới thắt lưng. Công chúa lại chơi rồi lại ngừng, và lần này nàng tiên biển đưa cả người chàng lên khỏi mặt hồ. Chàng liền gọi con chim ưng, hoá thành chim ưng mà bay vào bờ. Nhưng nàng tiên biển bắt mất công chúa, vợ chàng.

Đêm ấy, ai trong thành cũng buồn rầu. Chồng nàng thì đau khổ, nước mắt đầm đìa, lang thang ngược xuôi dọc bờ hồ, cả ngày lẫn đêm. Ông thầy bói già gặp chàng. Ông bảo chàng chỉ có một cách duy nhất để giết nàng tiên biển, và cách ấy như thế này:

"Trên hòn đảo giữa hồ có một con hươu cái chân trắng, chân thon nhất, bước nhanh nhất. Dù có bắt được nó, thì từ trong nó sẽ vọt ra một con quạ xám. Dù có bắt được con quạ xám, thì từ trong nó sẽ vọt ra một con cá hồi. Nhưng trong miệng con cá hồi có một quả trứng, linh hồn của nàng tiên biển ở trong quả trứng ấy. Nếu quả trứng vỡ, nàng sẽ chết."

Thế nhưng chẳng có cách nào tới được hòn đảo ấy, vì nàng tiên biển nhấn chìm mọi chiếc thuyền, chiếc bè nào dám ra hồ. Chàng nghĩ mình sẽ thử cưỡi con ngựa đen nhảy qua eo nước, và chàng làm đúng như thế. Con ngựa đen nhảy qua được eo nước.

Chàng thấy con hươu cái, bèn thúc ngựa đuổi theo. Nhưng khi chàng ở bên này đảo thì con hươu lại ở bên kia.

"Ôi! Giá mà con chó đen ở bên xác con cừu có ở đây!"

Chàng vừa dứt lời thì con chó biết ơn đã có mặt bên cạnh chàng. Nó lao theo con hươu, và chẳng mấy chốc đã vật được nó xuống đất. Nhưng chàng vừa tóm được con hươu thì một con quạ xám vọt ra từ trong nó.

"Giá mà con chim ưng xám, mắt tinh nhất, cánh nhanh nhất, có ở đây!"

Chàng vừa nói thế thì con chim ưng đã đuổi theo con quạ xám, và chẳng mấy chốc đã quật được nó xuống đất. Khi con quạ xám rơi xuống bờ hồ, từ trong nó vọt ra con cá hồi.

"Ôi! Giá mà giờ đây mày ở bên ta, hỡi rái cá!"

Vừa nói xong thì con rái cá đã ở bên cạnh chàng. Nó nhảy ùm xuống hồ, bắt con cá hồi từ giữa hồ mang lên. Nhưng con rái cá vừa ngậm con cá hồi lên tới bờ thì quả trứng rơi ra từ miệng cá. Chàng nhảy tới, đặt chân lên quả trứng.

Lúc ấy nàng tiên biển hiện ra, nói: "Đừng đập vỡ quả trứng, ngươi muốn gì ta cũng cho."

"Trả vợ ta lại cho ta!"

Trong nháy mắt, công chúa đã ở bên cạnh chàng. Khi chàng đã nắm chặt tay nàng trong cả hai tay mình, chàng mới dậm chân xuống quả trứng, và nàng tiên biển chết.

— Hết —