Nàng tiên nước dưới đầm

Ngày xưa có một bác thợ xay sống vui vẻ với vợ. Hai vợ chồng tiền của dư dật, cơ ngơi năm sau lại khá hơn năm trước. Nhưng tai hoạ ập tới chỉ qua một đêm. Của cải đã tăng lên thế nào, thì năm này qua năm khác lại hao hụt dần như thế, cuối cùng bác thợ xay gần như chẳng còn dám gọi cái cối xay mình đang ở là của mình nữa. Bác rầu rĩ lắm. Làm lụng cả ngày, tối nằm xuống cũng chẳng yên, cứ trằn trọc lo âu trên giường.

Một buổi sáng, bác dậy từ trước lúc rạng đông, ra ngoài trời, nghĩ cho lòng nhẹ bớt. Đang đi trên con đê chắn nước của cối xay, đúng lúc tia nắng đầu tiên vừa ló, bác nghe dưới đầm có tiếng xao động. Bác quay lại, thấy một người đàn bà xinh đẹp từ từ nhô lên khỏi mặt nước. Mái tóc dài nàng dùng đôi bàn tay mềm mại vén qua vai, buông xuống hai bên, che phủ tấm thân trắng ngần. Bác biết ngay đó là nàng tiên nước dưới đầm. Bác sợ quá, không biết nên bỏ đi hay đứng lại.

Nhưng nàng tiên nước cất giọng dịu dàng, gọi đúng tên bác, hỏi sao bác buồn thế. Ban đầu bác thợ xay câm lặng. Nhưng nghe nàng nói năng hiền hậu, bác lấy hết can đảm, kể rằng trước kia bác sống sung sướng giàu có, mà giờ nghèo tới mức chẳng biết xoay xở ra sao.

— Bác cứ yên tâm, nàng tiên nước đáp. Ta sẽ làm cho bác giàu có, sung sướng hơn bao giờ hết. Chỉ có điều bác phải hứa cho ta cái gì vừa mới ra đời trong nhà bác.

“Còn gì khác được nữa,” bác thợ xay nghĩ, “ngoài một con chó con hay một con mèo con?”

Bác bèn hứa cho nàng thứ nàng đòi. Nàng tiên nước lặn xuống nước, còn bác thì vội vã quay về cối xay, lòng nhẹ nhõm phấn chấn. Bác chưa về tới nơi thì cô hầu gái đã bước ra cửa, gọi bác vui lên, vì vợ bác vừa sinh cho bác một đứa con trai.

Bác thợ xay đứng sững như bị sét đánh. Bác hiểu ngay nàng tiên nước xảo trá đã biết trước chuyện ấy, đã lừa bác. Bác cúi gằm mặt bước tới bên giường vợ. Vợ bác hỏi:

— Sao ông không mừng vì đứa con trai kháu khỉnh này?

Bác kể cho vợ nghe chuyện đã xảy ra, và lời hứa bác đã trót nói với nàng tiên nước.

— Giàu sang sung sướng thì có ích gì, bác nói thêm, nếu tôi phải mất con? Nhưng tôi biết làm gì bây giờ?

Họ hàng tới mừng cũng chẳng ai nghĩ ra cách gì.

Trong khi ấy, may mắn quay trở lại nhà bác thợ xay. Bác làm việc gì cũng thành, như thể hòm rương tự đầy lên, tiền trong tủ qua một đêm lại sinh thêm. Chẳng bao lâu bác đã giàu hơn bao giờ hết. Nhưng bác chẳng vui trọn được, lời hứa với nàng tiên nước cứ dằn vặt lòng bác. Mỗi lần đi ngang qua đầm, bác lại sợ nàng nổi lên, nhắc bác món nợ. Đứa con trai thì bác không bao giờ cho lại gần mặt nước.

— Coi chừng đấy, bác dặn con. Con mà chạm vào nước thì sẽ có một bàn tay thò lên, chộp lấy con, kéo xuống.

Nhưng năm này qua năm khác, nàng tiên nước không hiện lên nữa, bác thợ xay bắt đầu yên lòng.

Cậu bé lớn lên thành một chàng trai, theo học nghề một bác thợ săn. Học xong, chàng thành một thợ săn giỏi, được ông chủ làng nhận vào làm. Trong làng có một cô gái xinh đẹp, thuỷ chung. Chàng thợ săn đem lòng thương cô. Ông chủ biết chuyện, cho chàng một căn nhà nhỏ. Hai người làm đám cưới, sống yên vui hạnh phúc, yêu nhau hết lòng.

Một lần, chàng thợ săn đuổi theo một con hoẵng. Khi con vật từ trong rừng chạy ra cánh đồng trống, chàng đuổi theo, cuối cùng bắn hạ được nó. Chàng không để ý mình đang ở gần cái đầm nguy hiểm. Mổ con vật xong, chàng ra bờ nước rửa đôi tay dính máu. Chàng vừa nhúng tay xuống, nàng tiên nước đã trồi lên, cười vang, lấy đôi cánh tay ướt át ôm chặt lấy chàng, kéo xuống nhanh tới mức sóng khép lại trên đầu chàng.

Chiều tối không thấy chồng về, người vợ hoảng hốt đi tìm. Chàng vẫn thường kể với vợ rằng chàng phải coi chừng nàng tiên nước rình rập, không được dám lại gần đầm, nên nàng đã linh cảm chuyện gì xảy ra. Nàng vội chạy ra bờ nước. Thấy cái túi đi săn của chồng nằm trên bờ, nàng không còn nghi ngờ gì về tai hoạ nữa. Nàng khóc than, vặn vẹo đôi tay, gọi tên người yêu, nhưng vô ích. Nàng chạy sang bờ bên kia đầm, lại gọi. Nàng mắng nhiếc nàng tiên nước bằng những lời cay nghiệt, nhưng chẳng có tiếng đáp lại. Mặt nước vẫn phẳng lặng, chỉ có nửa khuôn mặt vầng trăng lặng lẽ nhìn lên nàng.

Người vợ tội nghiệp không rời bờ đầm. Nàng rảo bước, không nghỉ không ngơi, đi vòng quanh đầm hết vòng này tới vòng khác, lúc lặng im, lúc thét lên một tiếng thảm thiết, lúc khẽ rên rỉ. Cuối cùng nàng kiệt sức, ngã xuống đất, chìm vào giấc ngủ say. Chẳng bao lâu nàng nằm mơ.

Nàng sợ hãi leo lên giữa những tảng đá lớn. Gai góc với dây leo móc vào chân, mưa quất vào mặt, gió giật tung mái tóc dài. Lên tới đỉnh, trước mắt nàng hiện ra một cảnh khác hẳn. Trời xanh, gió dịu, mặt đất thoai thoải đổ xuống, trên một bãi cỏ xanh rực rỡ hoa có một căn lều sạch sẽ. Nàng đi tới, mở cửa ra, thấy một bà cụ tóc bạc ngồi đó, hiền hậu vẫy nàng. Đúng lúc ấy người vợ tội nghiệp tỉnh giấc.

Trời đã sáng, nàng quyết định đi theo giấc mơ ngay. Nàng gắng sức leo lên núi, mọi thứ đều y như nàng đã thấy trong đêm. Bà cụ đón nàng niềm nở, chỉ cho nàng một cái ghế ngồi.

— Chắc con gặp chuyện không may, bà nói, nên mới tìm tới căn lều hiu quạnh của ta.

Người vợ vừa khóc vừa kể lại chuyện đã xảy ra.

— Con đừng buồn, bà cụ nói, ta sẽ giúp con. Đây là một chiếc lược vàng. Con chờ tới khi trăng rằm mọc, rồi ra bờ đầm, ngồi xuống, lấy chiếc lược này chải mái tóc đen dài của con. Chải xong, con đặt lược xuống bờ, rồi con sẽ thấy điều gì xảy ra.

Người vợ trở về, nhưng thời gian chờ tới trăng rằm trôi qua thật chậm. Cuối cùng vầng trăng sáng tròn hiện lên trên trời. Nàng ra bờ đầm, ngồi xuống, lấy lược vàng chải mái tóc đen dài. Chải xong, nàng đặt lược sát mép nước. Chẳng bao lâu dưới đáy sâu có tiếng ào ào, một con sóng dâng lên, lăn vào bờ, cuốn chiếc lược đi. Chỉ vừa đủ thời gian cho chiếc lược chìm xuống đáy, mặt nước đã rẽ ra, đầu người thợ săn nhô lên. Chàng không nói gì, chỉ nhìn vợ bằng đôi mắt buồn bã. Ngay lúc ấy một con sóng thứ hai ào tới, phủ lên đầu chàng. Mọi thứ biến mất, mặt đầm lại phẳng lặng như trước, chỉ có khuôn mặt trăng rằm sáng lấp lánh trên đó.

Người vợ trở về, lòng nặng trĩu. Nhưng giấc mơ lại chỉ cho nàng căn lều của bà cụ. Sáng hôm sau nàng lại lên đường, kể với người đàn bà thông thái nỗi khổ của mình. Bà cụ đưa cho nàng một cây sáo vàng, bảo:

— Con chờ tới khi trăng rằm lại lên, rồi cầm cây sáo này, ngồi xuống bên bờ, thổi một bài thật hay. Thổi xong, con đặt sáo xuống cát, rồi con sẽ thấy điều gì xảy ra.

Người vợ làm đúng như bà cụ dặn. Cây sáo vừa đặt xuống cát, dưới đáy sâu đã có tiếng ào ào, một con sóng dâng lên, tràn tới, cuốn cây sáo đi. Ngay sau đó mặt nước rẽ ra, không chỉ cái đầu, mà cả nửa người chàng nhô lên. Chàng khao khát dang tay về phía nàng, nhưng một con sóng thứ hai ào tới, phủ lên chàng, kéo chàng xuống.

— Ôi, người vợ bất hạnh nói, được thấy người yêu chỉ để rồi lại mất thì có ích gì.

Nỗi buồn lại tràn ngập lòng nàng. Nhưng giấc mơ lần thứ ba đưa nàng tới nhà bà cụ. Nàng lên đường, người đàn bà thông thái đưa cho nàng một chiếc guồng quay sợi bằng vàng, an ủi nàng:

— Mọi việc chưa xong đâu. Con chờ tới trăng rằm, rồi mang guồng quay ra ngồi bên bờ, quay cho đầy ống sợi. Quay xong, con đặt guồng quay sát mép nước, rồi con sẽ thấy điều gì xảy ra.

Người vợ làm theo đúng từng lời. Trăng rằm vừa ló, nàng đã mang chiếc guồng quay vàng ra bờ, chăm chỉ quay sợi tới khi hết sạch sợi lanh, ống sợi đầy ắp. Guồng quay vừa đặt trên bờ, dưới đáy đầm đã ào ào dữ dội hơn mọi lần, một con sóng lớn lao tới, cuốn chiếc guồng đi. Lập tức, theo một cột nước phụt lên, đầu và cả thân người chàng vọt lên khỏi mặt nước. Chàng nhảy nhanh lên bờ, nắm lấy tay vợ, cùng chạy trốn.

Nhưng hai người mới chạy được một quãng ngắn thì cả cái đầm gầm lên khủng khiếp, dâng lên, ào ạt tràn ra cánh đồng rộng với sức mạnh cuốn phăng mọi thứ. Hai người đang chạy đã thấy cái chết trước mắt. Người vợ hoảng sợ kêu bà cụ cứu giúp. Ngay lúc ấy cả hai biến thành con vật, nàng thành một con cóc, chàng thành một con ếch. Dòng nước lũ đuổi kịp họ, không giết được họ, nhưng cuốn hai người rời xa nhau, mang đi thật xa.

Khi nước rút, hai người lại chạm chân xuống đất khô, hình người trở lại. Nhưng chẳng ai biết người kia ở đâu. Họ ở giữa những người xa lạ, chẳng ai biết quê quán của họ. Núi cao và thung lũng sâu ngăn cách hai người. Để sống qua ngày, cả hai đều phải đi chăn cừu. Bao nhiêu năm ròng họ lùa đàn cừu qua đồng qua rừng, lòng đầy buồn thương nhớ nhung.

Khi mùa xuân lại từ lòng đất trỗi dậy, có một ngày cả hai cùng lùa đàn cừu ra đi, và tình cờ đi về phía nhau. Chàng thấy trên một sườn đồi xa xa có một đàn cừu, bèn lùa đàn của mình về phía ấy. Hai người gặp nhau trong một thung lũng, nhưng không nhận ra nhau. Dẫu vậy họ vẫn mừng vì không còn cô quạnh nữa. Từ đó, ngày nào họ cũng lùa đàn cừu đi cạnh nhau. Họ chẳng nói với nhau nhiều, nhưng thấy lòng được an ủi.

Một buổi tối, khi trăng rằm sáng trên trời, đàn cừu đã nằm nghỉ, chàng chăn cừu lấy cây sáo trong túi ra, thổi một bài hay nhưng buồn. Thổi xong, chàng thấy cô chăn cừu đang khóc nức nở.

— Sao em khóc? chàng hỏi.

— Ôi, nàng đáp, cũng dưới trăng rằm như thế này, lần cuối cùng em thổi bài này trên cây sáo, và đầu người yêu của em đã nhô lên khỏi mặt nước.

Chàng nhìn nàng, như có tấm màn rơi khỏi mắt, chàng nhận ra người vợ yêu quý của mình. Còn khi nàng nhìn chàng, ánh trăng soi lên mặt chàng, nàng cũng nhận ra chàng. Hai người ôm nhau, hôn nhau. Họ có hạnh phúc không, thì chẳng ai cần phải hỏi.

— Hết —