Lên đường

Chương 1: Lên đường

Giô-han-nét tội nghiệp buồn lắm, vì cha anh ốm nặng, không qua khỏi được nữa. Trong căn phòng nhỏ chẳng còn ai, chỉ có hai cha con. Ngọn đèn trên bàn sắp tàn, và trời đã khuya lắm rồi.

Người cha ốm nói:

— Con là một đứa con ngoan, Giô-han-nét ạ! Chúa sẽ giúp con nên người trên đời này!

Ông nhìn con bằng đôi mắt nghiêm trang và hiền từ, thở một hơi thật sâu, rồi mất. Trông ông như đang ngủ. Còn Giô-han-nét thì khóc. Giờ đây trên cả thế gian anh chẳng còn ai, không cha, không mẹ, không anh chị em nào. Giô-han-nét tội nghiệp! Anh quỳ bên giường, hôn bàn tay người cha đã khuất, khóc biết bao nhiêu nước mắt mặn chát. Mãi sau, mắt anh díp lại, và anh ngủ thiếp đi, đầu gục trên thành giường cứng.

Anh mơ một giấc mơ lạ. Anh thấy mặt trời và mặt trăng cúi chào mình. Anh thấy cha anh khoẻ mạnh trở lại, và nghe cha cười, cái tiếng cười mà ông vẫn cười mỗi khi thật vui. Một cô gái xinh đẹp, đội vương miện vàng trên mái tóc dài óng ả, đưa tay cho Giô-han-nét. Và cha anh nói:

— Con thấy chưa, con có một cô dâu thế nào? Nàng đẹp nhất trên đời đấy.

Rồi anh tỉnh dậy, và mọi điều đẹp đẽ ấy biến mất. Cha anh nằm trên giường, chết và lạnh ngắt. Chẳng có ai ở bên hai cha con. Giô-han-nét tội nghiệp!

Tuần sau người ta chôn người chết. Giô-han-nét đi sát sau quan tài. Anh sẽ không bao giờ còn được thấy người cha hiền hậu, người đã thương anh biết bao. Anh nghe tiếng đất rơi xuống nắp quan tài, nhìn thấy góc cuối cùng của nó. Rồi thêm một xẻng đất nữa đổ xuống, và góc ấy cũng khuất mất. Lúc ấy anh tưởng tim mình sắp vỡ ra, anh đau buồn đến thế. Xung quanh, mọi người hát một bài thánh ca. Tiếng hát ngân lên thật hay, nước mắt trào lên mắt Giô-han-nét. Anh khóc, và khóc được thì nỗi đau cũng nhẹ đi đôi chút. Mặt trời chiếu rực rỡ trên những hàng cây xanh, như muốn nói:

— Đừng buồn quá thế, Giô-han-nét! Cậu có thấy bầu trời xanh đẹp chưa kìa? Cha cậu đang ở trên ấy, và đang cầu xin Chúa nhân từ cho cậu lúc nào cũng được yên lành!

Giô-han-nét nói:

— Con sẽ luôn sống cho tử tế. Rồi con cũng sẽ lên trời với cha, và gặp lại nhau thì vui biết mấy! Con sẽ có bao nhiêu chuyện để kể cho cha nghe, còn cha sẽ chỉ cho con thật nhiều thứ, dạy con biết bao điều tốt đẹp trên trời, y như cha đã dạy con ở dưới đất này. Ôi, rồi sẽ vui biết mấy!

Giô-han-nét hình dung ra điều đó rõ đến nỗi anh mỉm cười, trong khi nước mắt vẫn còn lăn trên má. Lũ chim nhỏ đậu trên những cây dẻ, líu lo "chíp chíp, chíp chíp!". Chúng vui vẻ lắm, dù chúng cũng đang dự đám tang. Nhưng chúng biết rằng người chết giờ đã lên trời, đã có đôi cánh đẹp và lớn hơn cánh của chúng nhiều, đã được hạnh phúc, vì khi còn ở dưới đất ông đã sống tốt. Bởi thế chúng vui. Giô-han-nét nhìn lũ chim bay khỏi những tán cây xanh, bay xa mãi ra ngoài thế gian, và anh bỗng cũng muốn được bay theo chúng.

Nhưng trước hết, anh đẽo một cây thánh giá gỗ thật to để cắm trên mộ cha. Đến chiều anh mang ra, thì ngôi mộ đã được rải cát và cắm hoa. Những người xa lạ đã làm việc ấy, vì ai ai cũng quý người cha hiền hậu giờ đã khuất.

Sáng sớm hôm sau, Giô-han-nét gói ghém tay nải nhỏ, giắt vào thắt lưng toàn bộ phần gia tài của mình, gồm năm mươi đồng tiền và vài đồng xu bạc. Với chừng ấy, anh định đi ra ngoài thế gian. Nhưng trước tiên anh ra nghĩa địa, đến bên mộ cha, đọc kinh Lạy Cha, rồi nói:

— Vĩnh biệt cha yêu dấu! Con sẽ luôn làm một người tốt, nên cha cứ yên lòng mà cầu xin Chúa cho con được bình an!

Ngoài cánh đồng nơi Giô-han-nét đi qua, muôn hoa đứng tươi tắn, rực rỡ trong nắng ấm. Chúng gật gù trong gió như muốn nói:

— Chào mừng anh đến với đồng xanh! Ở đây đẹp lắm phải không?

Nhưng Giô-han-nét còn ngoái lại một lần nữa, nhìn ngôi nhà thờ cổ, nơi anh được rửa tội khi còn bé, nơi chủ nhật nào anh cũng cùng người cha già đi lễ và hát thánh ca. Lúc ấy, tít trên cao, ở một ô cửa trên tháp chuông, anh thấy chú lùn giữ nhà thờ đang đứng, đội chiếc mũ nhọn nho nhỏ màu đỏ. Chú đưa cánh tay cong lên che mặt, vì nắng chói vào mắt. Giô-han-nét gật đầu chào từ biệt. Chú lùn bé tí vẫy vẫy chiếc mũ đỏ, đặt tay lên ngực, rồi hôn lên đầu ngón tay mình bao nhiêu lần, để tỏ ý chú chúc anh mọi điều tốt lành, chúc anh có một chuyến đi thật may mắn.

Giô-han-nét nghĩ tới bao nhiêu điều đẹp đẽ anh sắp được thấy trong thế gian rộng lớn, huy hoàng. Anh đi mãi, đi mãi, xa hơn mọi nơi anh từng đến. Anh chẳng biết những thị trấn mình đi qua, chẳng quen những người mình gặp. Giờ anh đã ở xa lắm, giữa những người lạ.

Đêm đầu tiên anh phải ngủ trong một đống cỏ khô ngoài đồng, chẳng còn giường nào khác. Nhưng anh lại thấy thế thật là tuyệt, vua cũng chẳng có chỗ ngủ đẹp hơn. Cả cánh đồng ven suối, đống cỏ khô, và bầu trời xanh ở trên đầu, đúng là một phòng ngủ đẹp. Cỏ xanh lấm tấm hoa đỏ hoa trắng là tấm thảm trải sàn. Bụi cơm cháy với những hàng tầm xuân dại là những lẵng hoa. Còn chậu rửa mặt thì anh có nguyên cả con suối, nước trong vắt, mát lạnh, nơi những bông lau cúi đầu chào anh cả buổi tối lẫn buổi sáng. Mặt trăng là một ngọn đèn ngủ thật lớn, treo cao tít dưới trần nhà xanh, mà lại chẳng bao giờ làm cháy rèm. Giô-han-nét có thể ngủ thật yên, và anh đã ngủ thật yên. Mãi đến khi mặt trời mọc anh mới thức dậy, và tất cả lũ chim nhỏ xung quanh đang hót:

— Chào buổi sáng! Chào buổi sáng! Anh còn chưa dậy à?

Chuông nhà thờ gióng giả. Hôm ấy là chủ nhật, mọi người đi nghe cha xứ giảng, và Giô-han-nét cũng đi theo. Anh hát một bài thánh ca, nghe lời Chúa, và anh có cảm giác như mình đang ở chính nhà thờ của mình, nơi anh được rửa tội, nơi anh đã từng hát thánh ca bên cha.

Ngoài nghĩa địa có rất nhiều ngôi mộ, trên vài ngôi cỏ mọc cao ngất. Giô-han-nét nghĩ tới mộ cha. Giờ anh không còn nhổ cỏ, sửa sang cho nó được nữa, rồi nó cũng sẽ trông như những ngôi mộ này. Thế là anh ngồi xuống nhổ cỏ, dựng lại những cây thánh giá gỗ đã đổ, đặt lại chỗ cũ những vòng hoa bị gió thổi bay khỏi mộ. Anh vừa làm vừa nghĩ: "Biết đâu cũng có người làm như thế cho mộ cha mình, khi mình không làm được."

Bên ngoài cổng nghĩa địa có một ông lão ăn xin đứng chống nạng. Giô-han-nét cho ông mấy đồng xu bạc mình có, rồi lại vui vẻ, hớn hở đi tiếp, ra ngoài thế gian bao la.

Chiều xuống, trời bỗng nổi cơn giông dữ dội. Giô-han-nét vội vã tìm chỗ trú, nhưng chẳng mấy chốc đã tối mịt. Cuối cùng anh tới được một nhà thờ nhỏ nằm trơ trọi trên đỉnh đồi. May sao cửa chỉ khép hờ, anh lách vào. Anh định ở đây cho tới khi giông tạnh.

Anh nói:

— Mình sẽ ngồi vào một góc đây. Mình mệt quá rồi, phải nghỉ một chút thôi.

Thế là anh ngồi xuống, chắp tay đọc kinh tối. Và chưa kịp biết gì, anh đã ngủ say và nằm mơ, trong khi bên ngoài sấm chớp ầm ầm.

Khi anh tỉnh dậy thì đã nửa đêm. Cơn giông đã kéo qua, và ánh trăng rọi qua cửa sổ vào chỗ anh. Ngay giữa lòng nhà thờ có một cỗ quan tài để ngỏ, trong có một người chết, vì ông ta chưa được chôn. Giô-han-nét không sợ chút nào, vì lương tâm anh trong sạch, và anh biết rằng người chết chẳng làm hại ai bao giờ. Chỉ có người sống độc ác mới gây ra điều xấu. Mà hai kẻ sống độc ác như thế đang đứng sát bên người chết, người được đặt tạm trong nhà thờ trước khi hạ huyệt. Chúng định làm nhục ông, không để ông nằm yên trong quan tài, mà định quăng ông ra ngoài cửa nhà thờ. Người chết tội nghiệp!

Giô-han-nét hỏi:

— Sao các ông lại làm thế? Thật độc ác, thật xấu xa. Hãy để ông ấy yên giấc, nhân danh Chúa!

Hai kẻ gớm guốc đáp:

— Ôi, nói nhảm! Hắn lừa bọn ta! Hắn nợ tiền bọn ta mà không trả nổi, giờ lại còn chết mất nữa, thế là bọn ta chẳng được lấy một đồng. Cho nên bọn ta phải trả thù cho bõ. Hắn sẽ phải nằm như một con chó ngoài cửa nhà thờ!

Giô-han-nét nói:

— Tôi chỉ có năm mươi đồng thôi, đó là toàn bộ gia tài của tôi. Nhưng tôi sẵn lòng đưa hết cho các ông, nếu các ông thật lòng hứa để yên cho người chết tội nghiệp này. Không có tiền tôi cũng sống được. Chân tay tôi lành lặn, khoẻ mạnh, và Chúa bao giờ cũng giúp tôi!

Hai kẻ xấu xa đáp:

— Được! Nếu mày chịu trả nợ cho hắn như thế, thì bọn ta thề sẽ chẳng đụng gì đến hắn nữa, cứ tin chắc như vậy!

Thế rồi chúng cầm lấy tiền Giô-han-nét đưa, cười ha hả chế nhạo lòng tốt của anh, rồi bỏ đi. Còn Giô-han-nét đặt lại thi hài cho ngay ngắn trong quan tài, chắp tay người chết lên ngực, nói lời vĩnh biệt, rồi lòng thanh thản đi tiếp qua cánh rừng lớn.

Khắp xung quanh, ở những chỗ ánh trăng lọt qua kẽ lá, anh thấy những nàng tiên nhỏ xinh đang nô đùa vui vẻ. Chúng không bị anh làm cho hoảng sợ, vì chúng biết anh là người tốt, ngây thơ, mà chỉ kẻ xấu mới không được nhìn thấy tiên. Có những nàng không lớn hơn một ngón tay, tóc vàng búi lên bằng lược vàng. Từng đôi một, chúng đánh đu trên những giọt sương to đọng trên lá cây và ngọn cỏ cao. Thỉnh thoảng giọt sương lăn đi, thế là chúng rơi tõm xuống giữa những cọng cỏ dài, và lũ tí hon còn lại cười đùa ầm ĩ. Vui ơi là vui! Chúng hát, và Giô-han-nét nhận ra rõ ràng tất cả những bài hát hay anh từng học khi còn bé. Những con nhện lớn sặc sỡ, đội vương miện bạc trên đầu, phải chăng tơ từ bụi cây này sang bụi cây kia, dệt nên những chiếc cầu treo dài và những toà lâu đài. Khi sương mịn rơi xuống, chúng sáng long lanh như thuỷ tinh dưới ánh trăng trong vắt. Cứ thế mãi cho tới khi mặt trời mọc. Lúc ấy các nàng tiên nhỏ chui vào nụ hoa, còn gió thì thổi tung những chiếc cầu và lâu đài, cuốn chúng bay lên không trung như những mạng nhện lớn.

Giô-han-nét vừa ra khỏi rừng thì một giọng đàn ông sang sảng gọi giật phía sau:

— Này anh bạn! Đi đâu đấy?

Giô-han-nét đáp:

— Đi ra ngoài thế gian rộng lớn! Tôi chẳng còn cha, chẳng còn mẹ, chỉ là một gã nghèo, nhưng Chúa sẽ giúp tôi!

Người lạ nói:

— Tôi cũng định đi ra ngoài thế gian rộng lớn đây! Hai ta đi cùng nhau nhé?

Giô-han-nét đáp:

— Hay quá!

Thế là hai người cùng đi. Chẳng bao lâu họ đã quý nhau lắm, vì cả hai đều là người tốt. Nhưng Giô-han-nét nhận ra người lạ khôn ngoan hơn mình nhiều. Ông ta đã đi gần khắp thế gian, và kể được đủ mọi chuyện có trên đời.

— Hết chương 1 —