Phần một. Đêm trăng không về

Chương 1: Phần một. Đêm trăng không về

– Dì ơi!

– Ngủ đi con, Giô-tin, khuya rồi đấy.

– Khuya thì đã sao, dì. Con đâu còn được mấy ngày nữa. Con đang nghĩ, hay là cho Ma-ni về bên nhà cha cô ấy. Con quên mất giờ ông ấy ở đâu rồi.

– Ở Xi-ta-ram-pua.

– À phải, Xi-ta-ram-pua. Dì cho cô ấy về đó đi. Không nên để cô ấy ở mãi gần người ốm. Sức cô ấy cũng chẳng khoẻ gì.

– Nghe con nói kìa! Con nằm thế này, bảo nó bỏ đi sao nó nỡ?

– Cô ấy có biết các bác sĩ nói gì không, dì?

– Nó có mắt, nó tự thấy chứ! Hôm nọ mới chỉ nghe nhắc phải về nhà cha thôi, nó đã khóc sưng cả mắt.

Phải nói ngay rằng lời bà dì nói đây có hơi lệch sự thật một chút, nói nhẹ nhất là như thế. Câu chuyện thật với Ma-ni diễn ra như sau.

– Con ạ, hình như bên nhà cha con có tin gì phải không? Dì thấy thằng A-nát, anh họ con, sang đây.

– Vâng ạ. Thứ sáu tới là lễ đút cơm cho em gái út của con. Lần đầu tiên em được ăn cơm, cũng là ngày đặt tên cho em. Nên con đang nghĩ…

– Được rồi, con. Gửi cho em một sợi dây chuyền vàng. Mẹ con sẽ vui lắm.

– Con định tự về cơ. Con chưa thấy mặt em bao giờ, con mong được gặp em lắm.

– Con nói cái gì thế? Con định để Giô-tin ở nhà một mình à? Con không nghe bác sĩ nói gì về nó sao?

– Nhưng bác sĩ vừa bảo là lúc này chưa có gì đáng…

– Bác sĩ có nói thế đi nữa, con cũng thấy nó ra sao rồi đấy.

– Ba đứa con trai mới được một đứa con gái, cả nhà cưng em lắm dì ạ. Con nghe nói lễ sẽ to lắm. Con mà không về thì mẹ con sẽ…

– Thôi, thôi! Mẹ con thì dì chịu, chẳng hiểu nổi. Nhưng dì biết chắc một điều: cha con mà biết con bỏ Giô-tin lúc này thì ông ấy giận lắm đấy.

– Thế thì dì viết cho cha con mấy chữ, bảo là chưa có gì phải lo, và con có về thì cũng chẳng có gì…

– Phải đấy, con có đi thì cũng chẳng mất mát gì to tát. Nhưng con nhớ cho, dì mà viết thư cho cha con, dì sẽ nói thẳng những gì dì nghĩ.

– Thế thì dì khỏi cần viết. Con sẽ xin chồng con, chắc chắn anh ấy sẽ…

– Này con, dì đã nhịn con nhiều rồi. Nhưng con mà làm thế thì dì không chịu nổi một phút nào nữa đâu. Cha con biết con quá rõ, con không lừa được ông ấy đâu.

Bà dì đi ra rồi, Ma-ni nằm vật xuống giường, bực bội.

Cô bạn hàng xóm sang chơi, hỏi có chuyện gì.

– Chị xem đấy! Có tức không cơ chứ! Em gái duy nhất của em làm lễ đút cơm, thế mà nhà này không cho em về!

– Ơ kìa! Chồng ốm thế kia, chẳng lẽ chị lại định đi thật sao?

– Em có làm được gì cho anh ấy đâu, mà có cố cũng chẳng làm được. Nhà này buồn chết đi được, em nói thật là em không chịu nổi nữa.

– Chị lạ thật đấy!

– Nhưng em không biết giả vờ như các chị, cứ phải làm mặt rầu rĩ kẻo người ta nói này nói nọ.

– Thế chị tính sao?

– Em phải đi. Chẳng ai cản được em.

– Chà! Cô nàng ghê gớm thật!

Nghe nói chỉ mới nghĩ tới chuyện phải về nhà cha thôi mà Ma-ni đã khóc, Giô-tin xúc động đến mức ngồi bật dậy trên giường. Anh kéo cái gối lại, ngả lưng vào, rồi nói:

– Dì ơi, dì mở hé cửa sổ ra một chút, rồi mang cái đèn kia đi chỗ khác.

Đêm lặng lẽ đứng ngoài khung cửa như một người hành hương của muôn đời. Những vì sao nhìn vào. Chúng đã chứng kiến không biết bao nhiêu cảnh hấp hối qua bao nhiêu kiếp người.

Trên nền đêm tối, Giô-tin thấy khuôn mặt Ma-ni của anh hiện ra. Anh thấy đôi mắt to đen ấy rưng rưng nước mắt, như thể sẽ rưng rưng mãi mãi.

Thấy anh nằm yên, bà dì thở phào, nghĩ anh đã ngủ.

Bỗng anh nhổm dậy, nói:

– Dì ơi, cả nhà mình đã nghĩ Ma-ni là đứa ham chơi, chẳng bao giờ sống vui được trong nhà này. Thế mà dì thấy đấy…

– Ừ, giờ thì dì thấy rồi, con ạ. Dì đã nhầm. Có thử thách mới biết lòng người.

– Dì ơi!

– Con cố ngủ đi mà!

– Dì cho con nghĩ một chút, nói một chút. Dì đừng giận con.

– Thôi được.

– Hồi trước, khi con nghĩ mình chẳng bao giờ chiếm được lòng Ma-ni, con cứ im lặng mà chịu. Nhưng dì thì…

– Không, con, dì không cho con nói thế. Dì cũng cắn răng mà chịu đấy chứ.

– Lòng người, dì ạ, đâu phải hòn đất cứ nhặt lên là của mình. Con cảm thấy Ma-ni chưa hiểu được lòng mình. Và rồi một ngày nào đó, gặp một cơn chấn động lớn…

– Ừ, Giô-tin, con nói đúng.

– Cho nên con chẳng bao giờ để tâm lắm đến những lúc cô ấy trái tính trái nết.

Bà dì im lặng, nén một tiếng thở dài. Không phải một lần mà nhiều lần, bà đã thấy Giô-tin ngồi suốt đêm ngoài hiên, mưa hắt ướt người, mà chẳng muốn vào phòng ngủ. Nhiều hôm anh nằm đau như búa bổ, bà biết anh chỉ mong Ma-ni đến xoa trán cho mình, trong khi Ma-ni đang sửa soạn đi xem hát. Ấy thế mà khi bà đến quạt cho anh, anh lại cáu kỉnh đuổi bà đi. Chỉ mình bà biết nỗi đau giấu sau cơn bực bội ấy.

Đã bao lần bà muốn nói với Giô-tin: "Con đừng chiều cái con bé dại dột ấy quá. Cứ để nó biết thèm, biết khóc vì thiếu thốn." Nhưng những điều như thế không nói ra được, nói ra dễ bị hiểu lầm. Trong lòng Giô-tin có một ngôi đền thờ nữ thần Đàn bà, và Ma-ni ngự trên ngai. Anh khó lòng hình dung nổi rằng số phận lại không cho anh được nếm phần rượu tình yêu do vị nữ thần ấy rót ra. Vì thế việc thờ phụng cứ tiếp diễn, lễ vật cứ dâng lên, và niềm hy vọng được ban phúc chẳng bao giờ tắt.

Bà dì lại tưởng Giô-tin đã ngủ, thì anh bỗng kêu lên:

– Con biết dì nghĩ con không hạnh phúc với Ma-ni, nên dì giận cô ấy. Nhưng dì ơi, hạnh phúc cũng như những ngôi sao kia. Chúng không phủ kín hết bóng tối, giữa chúng còn những khoảng trống. Trong đời ta lầm lỡ, ta hiểu sai, ấy thế mà vẫn còn những khe hở cho sự thật rọi qua. Con không biết niềm vui tràn ngập lòng con đêm nay từ đâu mà đến.

Bà dì nhẹ nhàng xoa trán cho Giô-tin. Trong bóng tối, anh không thấy nước mắt bà.

– Con đang nghĩ, dì ạ, cô ấy còn trẻ quá! Rồi cô ấy sẽ ra sao khi con…

– Trẻ ư, Giô-tin? Nó đủ lớn rồi. Dì đây cũng còn trẻ lắm khi mất người mà dì tôn thờ nhất đời, để rồi tìm thấy người ấy mãi mãi trong tim. Con nghĩ thế là mất mát ư? Vả lại, nhất thiết phải có hạnh phúc sao con?

– Dì ơi, sao con thấy như đúng lúc lòng Ma-ni bắt đầu thức dậy thì con lại phải…

– Con đừng lo chuyện ấy, Giô-tin. Lòng nó thức dậy được là đủ rồi, phải không con?

Bỗng Giô-tin nhớ lại lời một bài hát của người hát rong trong làng, anh nghe đã lâu lắm rồi:

Hỡi lòng ta, người thương đến gõ cửa, lòng chẳng thức. Nghe tiếng chân người bước đi xa, lòng mới thức dậy. Ôi, lòng thức dậy giữa bóng tối mịt mùng!

– Dì ơi, mấy giờ rồi?

– Chừng chín giờ.

– Mới chín giờ thôi sao! Con cứ tưởng phải hai ba giờ sáng rồi. Dì biết không, nửa đêm của con bắt đầu từ lúc mặt trời lặn. Thế sao dì lại giục con ngủ sớm thế?

– Thì con biết đấy, đêm qua con thức khuya nói chuyện bao nhiêu. Hôm nay con phải ngủ sớm.

– Ma-ni ngủ chưa dì?

– Đâu có. Nó đang nấu canh cho con đấy.

– Dì nói thật hả dì? Cô ấy lại…

– Thật chứ! Mọi thứ con ăn đều do tay nó nấu cả, con bé tất bật lắm.

– Con cứ tưởng Ma-ni không biết…

– Đàn bà học mấy việc ấy nhanh lắm con ạ. Cần đến là tự khắc biết.

– Bát canh cá sáng nay ngon nhẹ lắm, con cứ đinh ninh là dì nấu.

– Trời ơi, đâu phải! Con tưởng Ma-ni để cho dì động tay vào việc gì của con à? Quần áo của con nó cũng tự tay giặt. Nó biết con không chịu được cái gì bẩn. Con mà thấy phòng khách của con bây giờ, nó lau dọn sạch bong sáng loáng. Dì mà để nó lui tới phòng bệnh suốt thì nó kiệt sức mất. Mà nó thì chỉ muốn thế thôi.

– Thế sức khoẻ của Ma-ni…

– Bác sĩ bảo không nên để nó vào phòng bệnh nhiều. Nó mềm lòng quá.

– Nhưng dì ơi, làm sao dì giữ được cô ấy đừng vào?

– Vì nó nghe lời dì răm rắp. Nhưng dì cũng phải luôn miệng kể cho nó nghe tin tức của con.

Sao trên trời long lanh như những giọt nước mắt. Giô-tin cúi đầu biết ơn cuộc đời sắp rời bỏ anh. Và khi Thần Chết đưa tay phải về phía anh qua bóng tối, anh nắm lấy, hoàn toàn tin cậy.

Giô-tin thở dài, khẽ cựa mình sốt ruột:

– Dì ơi, nếu Ma-ni còn thức, thì con có thể… dù chỉ một…

– Được rồi! Dì đi gọi nó.

– Con không giữ cô ấy lâu đâu, năm phút thôi. Con có một chuyện muốn nói riêng với cô ấy.

Bà dì thở dài, đi ra gọi Ma-ni. Trong lúc ấy, mạch Giô-tin bắt đầu đập nhanh. Anh biết quá rõ rằng chưa bao giờ anh nói được với Ma-ni một câu chuyện thật thân mật. Hai cây đàn lên dây khác nhau, khó mà hoà chung một khúc.

Đã bao lần nghe Ma-ni ríu rít cười nói vui vẻ với đám bạn gái, Giô-tin thấy nhói ghen trong lòng. Anh chỉ trách mình. Sao anh không biết nói những chuyện vu vơ như họ? Không phải anh không biết. Với bạn trai, anh vẫn tán đủ thứ chuyện vặt. Nhưng chuyện vặt của đàn ông đâu hợp với đàn bà. Bàn chuyện triết lý thì một mình nói cũng được, mặc người nghe lơ đãng. Còn chuyện vặt phải có ít nhất hai người cùng góp. Cây kèn thì thổi một mình được, nhưng chũm choẹ phải có đôi.

Bao nhiêu buổi tối ngồi ngoài hiên với Ma-ni, Giô-tin gượng gạo gợi chuyện, để rồi thấy sợi chỉ đứt phựt. Đến cả sự im lặng của buổi tối cũng thấy ngượng. Giô-tin chắc chắn Ma-ni chỉ mong được đi chỗ khác. Có lúc anh còn tha thiết mong có người thứ ba đến. Vì hai người khó nói thì ba người lại dễ nói.

Anh bắt đầu nghĩ xem Ma-ni đến thì mình sẽ nói gì. Nhưng những câu chuyện sắp đặt sẵn như thế không làm anh vừa lòng. Anh sợ năm phút đêm nay rồi sẽ trôi qua phí hoài. Mà với anh, chẳng còn mấy phút nữa để nói chuyện riêng.

– Gì thế này, con? Con không định đi đâu đấy chứ?

– Đi chứ ạ. Con về Xi-ta-ram-pua.

– Con nói gì thế? Ai đưa con đi?

– Anh A-nát.

– Hôm nay thì không được đâu con. Để hôm khác.

– Nhưng con đã giữ chỗ trên tàu rồi.

– Thì đã sao? Mất tiền vé có đáng là bao. Mai đi, sáng sớm mai hẵng đi.

– Dì ơi, con không tin mấy cái ngày xấu ngày tốt của dì đâu. Hôm nay con đi thì có làm sao?

– Giô-tin muốn nói chuyện với con.

– Thế thì được! Vẫn còn ít thời gian. Con vào thăm anh ấy một tí.

– Nhưng con không được nói là con sắp đi.

– Vâng, con không nói. Nhưng con không ngồi lâu được đâu. Mai là lễ đút cơm của em con, hôm nay con phải đi.

– Ôi con ơi! Dì van con, nghe dì một lần này thôi. Con hãy để lòng mình lắng xuống một lúc mà ngồi bên nó. Đừng để nó thấy con vội vàng.

– Con biết làm sao được? Tàu đâu có chờ con. Mười phút nữa anh A-nát về. Con ngồi với anh ấy tới lúc đó thôi.

– Không, thế không được. Lòng dạ con như thế thì dì không đời nào cho con vào gặp nó… Ôi, cái đồ tàn nhẫn! Người mày đang hành hạ sắp sửa lìa đời rồi. Nhưng tao nói cho mày biết, mày sẽ nhớ ngày hôm nay cho tới hết đời mày! Có trời đấy! Có trời đấy! Rồi có ngày mày sẽ hiểu!

– Dì ơi, dì đừng rủa con như thế.

– Ôi, con tôi ơi! Con yêu của dì ơi! Sao con còn sống làm chi cho khổ? Tội lỗi này chẳng bao giờ hết, mà dì không làm sao ngăn được!

Bà dì nấn ná một lúc rồi mới trở vào phòng bệnh, mong lúc ấy Giô-tin đã ngủ. Nhưng bà vừa bước vào, Giô-tin đã cựa mình trên giường. Bà dì kêu lên:

– Con xem nó làm gì kìa!

– Có chuyện gì thế dì? Ma-ni không đến à? Sao dì đi lâu thế?

– Dì thấy nó đang khóc nức nở, vì để sữa nấu canh cho con bị khê! Dì dỗ nó: "Ơ hay, thì lấy sữa khác!" Nhưng nó cứ nghĩ mình lơ đễnh với bát canh của chồng, thế là nó cuống cả lên. Vất vả lắm dì mới dỗ được nó yên, bắt nó đi ngủ. Nên hôm nay dì không đưa nó sang. Cứ để nó ngủ cho qua cơn.

Ma-ni không đến, Giô-tin buồn, nhưng anh cũng thấy nhẹ người đôi chút. Anh vẫn nửa sợ rằng hình hài thật của Ma-ni sẽ làm tổn thương hình ảnh cô trong lòng anh. Những chuyện như thế đã từng xảy ra trong đời anh. Còn niềm vui khi nghĩ rằng Ma-ni khổ sở vì làm khê sữa của anh, thì tràn ngập lòng anh, tràn cả ra ngoài.

– Dì ơi!

– Gì thế con?

– Con thấy chắc chắn những ngày của con sắp hết. Nhưng con không tiếc gì cả. Dì đừng buồn vì con.

– Không, con, dì không buồn đâu. Dì không tin rằng chỉ có sống là tốt, còn chết là không tốt.

– Dì ơi, con nói thật, cái chết với con giờ thấy ngọt ngào.

Giô-tin nhìn lên bầu trời đêm, và anh cảm thấy chính Ma-ni đang đến với anh trong hình dáng Thần Chết. Cô mang tuổi xuân bất tử, những vì sao là những đoá hoa ban phúc mà bàn tay Mẹ Vũ Trụ rắc lên mái tóc đen của cô. Như thể một lần nữa anh được thấy mặt cô dâu lần đầu tiên dưới tấm khăn che trong lễ cưới, giữa bóng tối. Đêm bao la bỗng đầy ắp ánh nhìn yêu thương của đôi mắt đen ấy.

Ma-ni, nàng dâu của ngôi nhà này, cô bé con ấy, đã hoá thành hình ảnh của cả vũ trụ, ngự trên bàn thờ của muôn sao, nơi đôi bờ sống chết gặp nhau. Giô-tin chắp tay, tự nhủ: "Rốt cuộc tấm màn đã vén lên, tấm khăn che đã rách giữa bóng tối thăm thẳm này. Ôi, người đẹp của ta! Đã bao lần em làm tim ta tan nát, nhưng từ nay em sẽ không bỏ ta nữa."

— Hết chương 1 —