Người khoác da gấu

Ngày xưa có một chàng trai đi lính. Anh chiến đấu dũng cảm, hễ đạn bay như mưa là anh xông lên đi đầu. Chiến tranh còn kéo dài thì mọi việc đều êm. Nhưng khi hoà bình đến, anh bị cho giải ngũ. Viên đại uý bảo anh muốn đi đâu thì đi.

Cha mẹ anh đã mất, anh chẳng còn quê nhà nào để về. Anh tìm đến mấy người anh, xin họ cho ăn ở nhờ tới khi chiến tranh lại nổ ra. Nhưng mấy người anh ruột gan sắt đá, bảo:

— Bọn tao giữ mày lại làm gì. Bọn tao chẳng cần tới mày. Tự liệu mà sống.

Người lính chẳng còn gì ngoài khẩu súng. Anh vác súng lên vai, định bụng đi khắp thế gian. Anh tới một bãi hoang rộng mênh mông, chẳng có gì ngoài một vòng cây mọc quây tròn. Anh ngồi xuống dưới gốc cây, buồn rầu nghĩ tới số phận mình.

“Mình không có tiền,” anh nghĩ, “ngoài nghề đánh trận ra mình chẳng học được gì. Giờ hoà bình rồi, người ta không cần mình nữa. Rồi mình sẽ chết đói mất thôi.”

Bỗng anh nghe một tiếng ào ào như gió lốc. Anh ngoảnh lại, thấy một người lạ đứng trước mặt. Người ấy mặc áo khoác màu xanh lá, dáng dấp oai vệ, nhưng một bàn chân lại là chân ngựa trông rất gớm ghiếc.

— Ta biết anh đang thiếu gì rồi, người lạ nói. Anh sẽ có tiền bạc của cải, tiêu hoang cách mấy cũng không hết. Nhưng trước hết ta phải biết anh có biết sợ không đã, để ta khỏi bỏ tiền ra uổng công.

— Lính mà biết sợ, nghe có lọt tai không, anh đáp. Ông cứ việc thử.

— Được, người lạ nói. Nhìn ra sau lưng đi.

Người lính quay lại, thấy một con gấu to tướng đang gầm gừ lao tới.

— Ô hô, người lính kêu lên, để tao gãi mũi cho mày một cái, cho mày hết muốn gầm.

Anh nâng súng, bắn trúng mõm con gấu. Con gấu đổ vật xuống, không nhúc nhích nữa.

— Ta thấy rõ anh không thiếu gan, người lạ nói. Nhưng còn một điều kiện nữa, anh phải giữ cho bằng được.

Người lính đã đoán ra mình đang nói chuyện với ai. Anh đáp:

— Nếu điều ấy không làm hại tới phần hồn của tôi thì được. Còn không thì tôi không dính vào.

— Cái đó anh tự xem lấy, gã áo xanh nói. Trong bảy năm tới, anh không được tắm rửa, không được chải râu chải tóc, không được cắt móng tay, và không được đọc kinh Lạy Cha. Ta sẽ cho anh một cái áo khoác và một cái áo choàng, suốt thời gian ấy anh phải mặc chúng. Nếu anh chết trong bảy năm này, anh thuộc về ta. Nếu anh còn sống, anh được tự do, lại giàu có suốt đời.

Người lính nghĩ tới cảnh túng quẫn của mình. Anh đã bao lần xông vào chỗ chết, lần này cũng liều một phen. Anh bằng lòng.

Con quỷ cởi chiếc áo xanh, đưa cho người lính và bảo:

— Hễ anh mặc áo này trên người mà thò tay vào túi, tay anh lúc nào cũng nắm đầy tiền.

Rồi nó lột da con gấu, nói:

— Đây là áo choàng của anh, cũng là giường của anh. Anh phải ngủ trên nó, không được nằm giường nào khác. Vì bộ dạng ấy, từ nay anh sẽ mang tên Người Khoác Da Gấu.

Nói xong, con quỷ biến mất.

Người lính mặc áo vào, thò ngay tay vào túi, thấy quả đúng như lời. Anh khoác tấm da gấu lên người, đi khắp thiên hạ, sống vui vẻ, chẳng bỏ qua điều gì làm mình sướng và làm túi tiền vơi. Năm đầu còn tạm được. Sang năm thứ hai anh đã trông như một con quái vật. Tóc phủ gần kín mặt, râu như một tấm nỉ thô, ngón tay mọc móng như vuốt, mặt đầy cáu ghét, giả thử có ai gieo hạt rau cải lên đấy chắc rau cũng mọc được.

Ai trông thấy anh cũng bỏ chạy. Nhưng đi tới đâu anh cũng cho người nghèo tiền, nhờ họ cầu nguyện cho anh đừng chết trong bảy năm ấy. Lại thêm anh trả tiền gì cũng sòng phẳng, nên vẫn luôn có chỗ trọ.

Sang năm thứ tư, anh ghé một quán trọ. Ông chủ quán không chịu cho vào, đến một góc chuồng ngựa cũng không cho, vì sợ ngựa của khách thấy anh mà hoảng. Nhưng khi Người Khoác Da Gấu thò tay vào túi, lấy ra một nắm đồng vàng, ông chủ quán mềm lòng ngay, cho anh một gian phòng ở dãy nhà sau. Có điều anh phải hứa không được ló mặt ra ngoài, kẻo quán mang tiếng xấu.

Tối ấy, Người Khoác Da Gấu ngồi một mình, đang thầm mong bảy năm mau qua, thì nghe phòng bên có tiếng khóc than ầm ĩ. Anh vốn có lòng thương người. Anh mở cửa, thấy một ông lão đang khóc nức nở, hai tay ôm lấy đầu. Người Khoác Da Gấu bước lại gần, ông lão nhảy dựng lên toan bỏ chạy. Mãi tới khi nghe thấy giọng người, ông mới đứng lại. Anh dỗ dành mãi, ông lão mới chịu kể nỗi khổ của mình. Gia sản của ông cứ hao dần, ông và mấy cô con gái phải sống thiếu thốn. Giờ ông nghèo tới mức không trả nổi tiền trọ, sắp bị tống vào ngục.

— Nếu ông chỉ lo có mỗi chuyện đó, Người Khoác Da Gấu nói, thì tiền tôi có thừa.

Anh gọi chủ quán tới, trả hết tiền cho ông lão, lại nhét thêm vào túi ông một túi vàng đầy.

Thấy mình thoát khỏi cảnh khốn đốn, ông lão không biết lấy gì đền ơn. Ông bảo:

— Đi theo tôi. Mấy đứa con gái tôi đứa nào cũng đẹp tuyệt trần. Anh chọn lấy một đứa làm vợ. Nghe chuyện anh đã làm cho tôi, nó sẽ không chối đâu. Trông anh cũng hơi lạ một chút, nhưng rồi nó sẽ sửa sang lại cho anh tươm tất.

Người Khoác Da Gấu nghe thế thì ưng lắm, liền đi theo. Cô chị cả vừa trông thấy mặt anh đã kinh hãi hét lên một tiếng rồi bỏ chạy. Cô thứ hai đứng lại, ngắm anh từ đầu đến chân, rồi nói:

— Sao tôi lấy được một người chẳng còn hình người? Con gấu cạo lông có lần tới đây, tự xưng là người, tôi còn ưa hơn. Ít ra nó còn mặc áo lông kiểu kỵ binh, đeo găng tay trắng. Giá mà chỉ xấu thôi thì tôi còn quen dần được.

Nhưng cô út nói:

— Cha ơi, người đã cứu cha khỏi cảnh khốn cùng hẳn phải là người tốt. Cha đã hứa gả con gái cho người ta thì phải giữ lời.

Tiếc là mặt Người Khoác Da Gấu bị ghét bẩn và tóc râu che kín, không thì ai cũng thấy được lòng anh đang cười rộn lên khi nghe những lời ấy. Anh tháo chiếc nhẫn trên tay, bẻ làm đôi, đưa cô một nửa, giữ lại nửa kia. Trên nửa của cô, anh khắc tên mình. Trên nửa của anh, anh khắc tên cô. Anh dặn cô giữ kỹ mảnh nhẫn. Rồi anh từ biệt:

— Tôi còn phải đi lang thang ba năm nữa. Nếu tôi không về, em được tự do, vì khi ấy tôi đã chết rồi. Em hãy cầu Chúa giữ cho tôi được sống.

Cô dâu tội nghiệp mặc toàn đồ đen. Mỗi lần nghĩ tới chồng chưa cưới, nước mắt cô lại trào ra. Hai cô chị chỉ có chế nhạo cô.

— Coi chừng đấy, cô cả nói. Em mà đưa tay cho hắn, hắn lấy chân gấu tát cho một cái.

— Cẩn thận, cô thứ hai nói. Gấu thích của ngọt. Em mà vừa mắt hắn, hắn ăn thịt em luôn.

— Em phải chiều theo ý hắn mọi điều, cô cả lại nói, không thì hắn gầm gừ cho mà xem.

Cô thứ hai nói tiếp:

— Mà đám cưới chắc vui lắm. Gấu nhảy múa giỏi lắm cơ mà.

Cô dâu im lặng, không để những lời ấy làm mình lung lay.

Còn Người Khoác Da Gấu thì cứ đi khắp nơi, từ chốn này sang chốn khác, gặp đâu làm điều tốt đấy, cho người nghèo thật nhiều để họ cầu nguyện cho mình. Cuối cùng, ngày cuối cùng của bảy năm cũng tới. Anh lại ra bãi hoang, ngồi dưới vòng cây.

Chẳng bao lâu gió rít lên, con quỷ hiện ra, nhìn anh hằn học. Nó ném trả anh bộ áo cũ, đòi lại chiếc áo xanh.

— Chưa tới lúc đó đâu, Người Khoác Da Gấu đáp. Trước hết mày phải tắm rửa cho tao đã.

Con quỷ muốn hay không cũng phải đi xách nước, kỳ cọ cho Người Khoác Da Gấu, chải tóc, cắt móng tay cho anh. Xong xuôi, anh trông lại ra dáng một người lính oai hùng, còn đẹp hơn cả ngày trước.

Con quỷ đi rồi, lòng anh nhẹ bẫng. Anh vào thành, mặc một chiếc áo nhung lộng lẫy, ngồi lên cỗ xe bốn ngựa trắng, đánh xe tới nhà cô dâu. Chẳng ai nhận ra anh. Ông lão tưởng anh là một vị đại tá quyền quý, mời anh vào gian phòng mấy cô con gái đang ngồi. Anh được xếp ngồi giữa hai cô chị. Hai cô rót rượu mời anh, gắp cho anh những miếng ngon nhất, và nghĩ bụng trên đời chưa từng thấy người đàn ông nào đẹp hơn. Còn cô dâu thì mặc áo đen ngồi đối diện, mắt không ngước lên, miệng không nói một lời.

Cuối cùng anh hỏi ông lão có bằng lòng gả cho anh một cô con gái không. Hai cô chị nhảy bật dậy, chạy về buồng thay những bộ áo đẹp nhất, cô nào cũng đinh ninh mình là người được chọn.

Chỉ còn lại anh với cô dâu, anh lấy nửa chiếc nhẫn ra, thả vào một chén rượu, rồi đưa chén qua bàn cho cô. Cô đỡ lấy. Uống cạn rồi, thấy nửa chiếc nhẫn nằm dưới đáy chén, tim cô đập thình thịch. Cô lấy nửa kia vẫn đeo trên sợi dây ở cổ, ướm vào. Hai mảnh khớp nhau khít khao.

Bấy giờ anh mới nói:

— Anh là người chồng chưa cưới của em, người mà em đã thấy trong lốt da gấu. Nhờ ơn Chúa, anh đã lấy lại hình người, đã sạch sẽ trở lại.

Anh bước tới, ôm lấy cô và hôn cô.

Đúng lúc ấy hai cô chị bước vào, áo quần lộng lẫy. Thấy người đàn ông đẹp đẽ đã về tay cô em út, lại nghe ra đó chính là Người Khoác Da Gấu, hai cô tức giận điên cuồng chạy ra ngoài. Một cô nhảy xuống giếng, một cô thắt cổ trên cây.

Tối hôm ấy có người gõ cửa. Chàng rể ra mở, thì ra là con quỷ mặc áo xanh. Nó nói:

— Thấy chưa, giờ ta được những hai linh hồn, thay cho một linh hồn của anh.

— Hết —