Người khổng lồ trên đồi Noóc-me-ni

Có người đàn ông, đàn bà hay trẻ con Ai-len nào lại chưa nghe nói tới người hùng lừng lẫy của chúng ta, Phin Mác-Cun vĩ đại và vẻ vang? Chẳng có ai cả, từ mũi Clia tới Con đường Người Khổng Lồ, rồi từ đó ngược về mũi Clia. Mà nhân nói tới Con đường Người Khổng Lồ, lại đưa ngay tới đầu câu chuyện.

Chuyện là thế này. Phin cùng người của chàng đang xây Con đường Người Khổng Lồ, để bắc một cây cầu sang tận Xcốt-len. Phin rất thương vợ là U-na, bỗng nảy ý muốn về nhà xem người vợ tội nghiệp sống ra sao trong lúc chàng đi vắng. Thế là chàng nhổ một cây thông lên, chặt bỏ rễ và cành, làm thành một cây gậy chống, rồi lên đường về với U-na.

Hồi ấy, U-na, hay nói đúng hơn là Phin, sống trên chóp đỉnh đồi Noóc-me-ni. Đồi này nhìn sang một người anh em họ của nó tên là Cu-la-mo, nửa đồi nửa núi, nhô lên ở phía bên kia.

Thời ấy còn có một người khổng lồ khác tên là Cu-cu-lin. Có người bảo gã là người Ai-len, có người bảo gã là người Xcốt-len, nhưng dù Xcốt-len hay Ai-len thì chắc chắn gã là một tay cực kỳ dữ dằn. Không người khổng lồ nào thời ấy đứng nổi trước mặt gã. Sức gã khoẻ đến mức khi gã nổi giận, gã dậm chân một cái là cả vùng xung quanh rung chuyển. Tiếng tăm của gã vang xa khắp chốn. Người ta bảo chẳng có ai mang hình người mà đánh nhau với gã có được chút cơ hội nào.

Chỉ một cú đấm, gã đã nện bẹp một tiếng sét, rồi giữ nó trong túi, trông như một cái bánh kếp, để đưa ra cho kẻ thù xem mỗi khi họ sắp đánh nhau với gã. Chẳng nghi ngờ gì, gã đã cho mọi người khổng lồ ở Ai-len một trận nên thân, chỉ trừ chính Phin Mác-Cun. Và gã thề sẽ không nghỉ ngơi, dù đêm hay ngày, dù đông hay hè, chừng nào chưa cho Phin nếm đúng món ấy, nếu gã bắt được chàng.

Nói ngắn nói dài, xin phép mà nói thẳng, là Phin nghe tin Cu-cu-lin đang tới Con đường Người Khổng Lồ để đọ sức với mình. Thế là chàng bỗng dưng thấy thương vợ da diết, thương người đàn bà tội nghiệp phải sống cô quạnh, khổ sở trong lúc chàng đi vắng. Vì thế, như đã kể, chàng nhổ cây thông, tỉa thành cây gậy chống, rồi lên đường về thăm U-na yêu quý trên đỉnh Noóc-me-ni.

Thật ra, người ta vẫn thắc mắc lắm, sao Phin lại chọn một nơi lộng gió như thế để làm nhà, thậm chí còn nói thẳng với chàng.

"Ông Mác-Cun này," họ bảo, "ông nghĩ gì mà lại dựng nhà trên đỉnh Noóc-me-ni, nơi chẳng lúc nào ngớt gió, dù đêm hay ngày, dù đông hay hè, nơi mà lắm lúc ông chẳng cần lên giường cũng phải đội mũ ngủ cho đỡ rét? Ấy là chưa kể ở đó còn thiếu nước đến khổ nữa?"

"Ấy," Phin nói, "từ hồi tôi mới cao bằng ngọn tháp tròn, ai cũng biết tôi thích có một chỗ ngắm cảnh cho riêng mình. Mà này các bác hàng xóm, tìm đâu ra chỗ ngắm cảnh đẹp hơn đỉnh Noóc-me-ni? Còn nước thì tôi đang đào giếng đây. Trời phù hộ, hễ xây xong Con đường Người Khổng Lồ là tôi đào nốt."

Đấy chỉ là cái triết lý của Phin thôi. Sự thật là chàng chọn đỉnh Noóc-me-ni để có thể trông thấy Cu-cu-lin khi gã đi về phía nhà mình. Chỉ có thể nói thế này: nếu chàng muốn một chỗ để canh chừng thật kỹ, mà nói nhỏ với nhau, chàng cần lắm, thì ngoài núi Xli-vơ Crúp, núi Xli-vơ Đô-nát, hay người anh em họ Cu-la-mo của nó ra, chàng chẳng tìm đâu ra chỗ nào gọn gàng, thuận tiện hơn trong cả tỉnh Ơn-xtơ hiền hoà khôn ngoan.

"Chúa phù hộ cả nhà!" Phin vui vẻ nói, ló khuôn mặt chân chất vào cửa nhà mình.

"Ôi Phin, anh yêu, mừng anh về nhà với U-na của anh, anh chàng ngổ ngáo yêu dấu của em."

Tiếp theo là một cái hôn kêu đánh chụt, nghe đâu làm nước hồ dưới chân đồi gợn sóng lăn tăn, như thể cũng thấy thương thấy cảm.

Phin sống hai ba ngày vui vẻ với U-na, thấy trong người dễ chịu lắm, nếu không kể nỗi sợ Cu-cu-lin. Nhưng nỗi sợ ấy cứ lớn dần, đến mức vợ chàng không thể không nhận ra chồng đang có điều gì canh cánh trong lòng mà giấu biệt. Mà cứ để đàn bà tự lo việc moi móc, dỗ ngọt cho chồng nói ra điều bí mật, khi họ muốn. Phin chính là bằng chứng.

"Chính cái thằng Cu-cu-lin này," chàng nói, "làm anh lo đây. Khi hắn nổi giận mà dậm chân, hắn làm rung cả một vùng. Ai cũng biết hắn chặn được cả tiếng sét, vì lúc nào hắn cũng mang trong người một tiếng sét bẹp như cái bánh kếp, để đưa cho kẻ nào không tin mà xem."

Vừa nói, chàng vừa đút ngón tay cái vào miệng. Chàng vẫn làm thế mỗi khi muốn đoán trước tương lai, hay muốn biết chuyện gì xảy ra lúc mình vắng mặt. Vợ chàng hỏi chàng làm thế để làm gì.

"Hắn đang tới," Phin nói. "Anh thấy hắn ở dưới Đun-ga-nơn rồi."

"Lạy Chúa, anh yêu! Mà là ai thế anh? Lạy Chúa lòng lành!"

"Cái con thú Cu-cu-lin ấy," Phin đáp. "Mà anh chẳng biết xoay xở thế nào. Nếu anh bỏ chạy, anh mang tiếng nhục. Mà anh biết sớm muộn gì anh cũng phải gặp hắn, vì ngón tay cái bảo anh thế."

"Bao giờ hắn tới?" nàng hỏi.

"Mai, chừng hai giờ chiều," Phin đáp, rên lên một tiếng.

"Thôi nào, anh chàng ngổ ngáo của em, đừng có rầu rĩ," U-na nói. "Cứ trông cậy vào em. Có khi em còn đưa anh ra khỏi vụ rắc rối này giỏi hơn anh tự làm bằng cái ngón tay cái của anh đấy."

Rồi nàng đốt một đám khói cao ngút trên đỉnh đồi, sau đó đút ngón tay vào miệng huýt ba tiếng sáo. Thế là Cu-cu-lin biết mình được mời tới Cu-la-mo. Vì ngày xưa người Ai-len vẫn ra hiệu như thế cho khách lạ và người qua đường, cho họ biết họ được chào đón tới chia phần những gì đang có.

Trong lúc ấy, Phin rầu rĩ lắm, chẳng biết phải làm gì, xử trí thế nào. Cu-cu-lin là một tay khó chơi, mà cứ nghĩ tới cái bánh kếp kia là tim chàng như bị nện bẹp theo. Chàng dù khoẻ dù gan đến đâu thì có cơ may gì trước một kẻ hễ nổi giận là đi tới đâu đất rung tới đó, đấm sét bẹp thành bánh kếp? Phin chẳng biết xoay về phía nào. Sang phải hay sang trái, lùi hay tiến, đi đâu chàng cũng chẳng đoán ra nổi.

"U-na ơi," chàng nói, "em không làm gì giúp anh được sao? Bao nhiêu mưu mẹo của em đâu cả rồi? Chẳng lẽ anh phải bị xiên như xiên thỏ ngay trước mắt em, để tên tuổi anh muôn đời ô nhục trước cả bộ tộc, mà anh lại là người giỏi nhất trong bọn họ? Làm sao anh đánh nhau được với cái núi người này, cái thứ lai giữa động đất với sét đánh này, trong túi lại có cái bánh kếp vốn trước kia là..."

"Bình tĩnh nào, Phin," U-na đáp. "Thật tình em xấu hổ thay cho anh đấy. Giữ cho đôi chân yên một chỗ được không? Nói tới bánh kếp, có khi chúng ta sẽ đãi hắn thứ bánh ngon chẳng kém gì thứ hắn mang theo, dù là sét hay gì đi nữa. Nếu em không đãi hắn một bữa ra trò mà lâu lắm rồi hắn chưa được ăn, thì anh đừng bao giờ tin U-na nữa. Cứ để hắn cho em, anh chỉ việc làm đúng như em bảo."

Nghe thế Phin nhẹ cả người, vì dù sao chàng cũng rất tin vợ. Chàng biết nàng đã gỡ cho chàng khỏi bao nhiêu cảnh khó trước kia.

U-na lấy ra chín sợi len chín màu. Nàng vẫn làm thế để tìm ra cách tốt nhất cho mọi việc hệ trọng. Nàng bện chúng thành ba sợi bện, mỗi sợi ba màu. Nàng buộc một sợi vào cánh tay phải, một sợi quanh ngực ngang chỗ trái tim, sợi thứ ba quanh cổ chân phải. Làm thế rồi, nàng biết việc gì nàng làm cũng không thể thất bại.

Chuẩn bị xong xuôi, nàng sai người đi khắp các nhà hàng xóm mượn về hai mươi mốt cái vỉ nướng bánh bằng sắt. Nàng nhồi mỗi cái vỉ vào giữa ruột một chiếc bánh mì, làm thành hai mươi mốt chiếc bánh. Rồi nàng nướng chúng trên lửa như thường lệ, chiếc nào chín thì cất vào tủ. Sau đó nàng đặt một nồi lớn sữa tươi, làm thành sữa đông và nước sữa.

Làm xong mọi việc, nàng ngồi xuống, rất mãn nguyện, chờ Cu-cu-lin tới vào khoảng hai giờ chiều hôm sau, vì đó là giờ hắn sẽ tới. Phin biết được giờ ấy nhờ mút ngón tay cái.

Mà đây là một đặc tính kỳ lạ của ngón tay cái của Phin. Về chuyện này, kẻ thù lớn của chàng là Cu-cu-lin cũng rất giống chàng. Ai cũng biết toàn bộ sức mạnh phi thường của gã nằm cả ở ngón giữa bàn tay phải. Nếu chẳng may gã mất ngón tay ấy, thì dù to xác đến đâu gã cũng chẳng hơn gì một người thường.

Cuối cùng, hôm sau, người ta thấy Cu-cu-lin đi ngang qua thung lũng. U-na biết đã đến lúc bắt tay vào việc. Nàng lập tức mang cái nôi ra, bắt Phin nằm vào đó, kéo chăn đắp kín người.

"Anh phải giả làm con của chính anh," nàng nói. "Cứ nằm yên trong đó, đừng nói gì, mọi việc để em lo."

Chừng hai giờ, đúng như dự đoán, Cu-cu-lin bước vào.

"Chúa phù hộ cả nhà!" gã nói. "Đây có phải là nơi Phin Mác-Cun vĩ đại ở không?"

"Đúng đấy, ông khách tử tế," U-na đáp. "Chúa phù hộ cho ông. Mời ông ngồi chơi."

"Cảm ơn bà," gã vừa nói vừa ngồi xuống. "Tôi đoán bà là bà Mác-Cun?"

"Phải," nàng nói. "Và tôi mong chẳng có lý do gì để phải xấu hổ vì chồng mình."

"Không đâu," gã kia nói. "Ông ấy nổi tiếng là người khoẻ nhất, gan dạ nhất xứ Ai-len. Nhưng dù vậy, có một người ở không xa đây rất muốn được đọ tay với ông ấy. Ông ấy có nhà không?"

"Thế thì không," nàng đáp. "Mà chưa thấy người đàn ông nào ra khỏi nhà mà giận dữ như ông ấy. Hình như có ai kể với ông ấy rằng có một thằng khổng lồ to xác ngu ngốc tên là Cu-cu-lin tới Con đường Người Khổng Lồ tìm ông ấy, thế là ông ấy lên đường tới đó xem có tóm được hắn không. Thật tình, tôi mong vì thằng khổng lồ tội nghiệp ấy mà ông ấy đừng gặp hắn, vì nếu gặp, Phin sẽ nghiền hắn ra bột ngay lập tức."

"Thế này," gã kia nói, "tôi chính là Cu-cu-lin đây. Tôi tìm ông ấy suốt mười hai tháng nay, nhưng ông ấy cứ lảng tránh tôi mãi. Tôi sẽ không nghỉ ngơi đêm ngày chừng nào chưa túm được ông ấy."

Nghe thế, U-na phá lên cười to, một tiếng cười hết sức khinh bỉ, rồi nhìn gã như thể gã chỉ là một nắm người bé tí.

"Ông đã bao giờ thấy Phin chưa?" nàng hỏi, giọng bỗng đổi hẳn.

"Thấy sao được?" gã nói. "Ông ấy lúc nào cũng cẩn thận giữ khoảng cách."

"Tôi biết ngay mà," nàng đáp. "Tôi đoán thế mà. Mà nếu ông nghe lời tôi, cái anh trông tội nghiệp kia, thì ông hãy cầu nguyện đêm ngày đừng bao giờ gặp ông ấy, vì tôi nói cho ông biết, ngày ông gặp ông ấy sẽ là ngày đen tối của ông đấy. Nhưng trong lúc này, ông thấy đấy, gió đang thổi thốc vào cửa, mà Phin lại đi vắng, có khi ông tử tế giúp xoay ngôi nhà lại cho, vì Phin ở nhà thì ông ấy vẫn làm thế."

Đến Cu-cu-lin cũng phải giật mình. Nhưng gã vẫn đứng dậy, kéo ngón giữa bàn tay phải cho tới khi nó kêu rắc ba lần, rồi đi ra ngoài, vòng tay ôm lấy ngôi nhà, xoay nó lại đúng như nàng muốn. Thấy thế, Phin toát mồ hôi sợ hãi qua từng lỗ chân lông. Nhưng U-na, cậy vào trí khôn đàn bà của mình, chẳng hề nao núng.

"Ấy thế," nàng nói, "ông đã tử tế như thế, thì có khi ông giúp chúng tôi thêm một việc nữa, vì Phin không có nhà để tự làm. Ông thấy đấy, sau đợt khô hạn dài vừa rồi, chúng tôi thiếu nước khổ sở lắm. Phin bảo đâu đó dưới mấy tảng đá sau quả đồi dưới kia có một mạch nước tốt, ông ấy định tách chúng ra. Nhưng nghe tin về ông, ông ấy bỏ đi giận dữ quá, chẳng nhớ gì tới chuyện ấy nữa. Giờ nếu ông thử tìm giúp, thật tình tôi sẽ coi đó là một ơn lớn."

Rồi nàng dẫn Cu-cu-lin xuống xem chỗ ấy, lúc ấy chỉ là một khối đá liền. Gã ngắm nghía một lúc, bẻ ngón giữa bàn tay phải kêu rắc chín lần, rồi cúi xuống xé toạc ra một khe núi sâu chừng bốn trăm bộ, dài chừng một phần tư dặm. Về sau người ta đặt tên cho nó là thung lũng Lâm-pho.

"Giờ mời ông vào nhà," nàng nói, "dùng chút cơm rau đạm bạc chúng tôi mời được. Phin dù có là kẻ thù của ông, cũng chẳng bao giờ thèm đối xử tệ với ông ở chính nhà mình. Mà thật tình, nếu tôi không tiếp đãi ông tử tế ngay cả lúc ông ấy vắng nhà, ông ấy sẽ không bằng lòng với tôi đâu."

Thế là nàng mời gã vào, đặt trước mặt gã sáu chiếc bánh đã nói ở trên, cùng một hai bình bơ, một tảng thịt lợn muối luộc và một chồng bắp cải, rồi mời gã cứ tự nhiên. Vì xin thưa, chuyện này xảy ra từ lâu lắm, trước cả khi người ta trồng khoai tây.

Cu-cu-lin bỏ một chiếc bánh vào miệng, cắn một miếng thật to, thì bỗng gầm lên một tiếng như sấm, nửa gầm gừ nửa thét.

"Máu và lửa!" gã hét lên. "Cái gì thế này? Gãy mất hai cái răng của tôi rồi! Bà cho tôi ăn bánh gì thế này?"

"Có chuyện gì thế?" U-na thản nhiên hỏi.

"Chuyện gì à!" gã lại hét lên. "Mất hai cái răng tốt nhất trong mồm tôi rồi đây này."

"Ấy chết," nàng nói, "đấy là bánh của Phin, thứ bánh duy nhất ông ấy ăn khi ở nhà. Nhưng thật tình tôi quên không nói với ông, chẳng ai ăn nổi nó ngoài ông ấy và đứa bé trong nôi kia. Nhưng tôi nghĩ người ta đồn ông là một anh chàng khá khoẻ so với vóc dáng của ông, nên chắc ông ăn được. Mà tôi cũng chẳng muốn xúc phạm một người tự cho mình đủ sức đánh nhau với Phin. Đây, chiếc bánh khác đây, có khi nó không cứng bằng chiếc kia."

Cu-cu-lin lúc ấy không chỉ đói mà đói cồn cào, nên gã lại xông vào chiếc bánh thứ hai. Lập tức lại vang lên một tiếng thét to gấp đôi lần trước.

"Sấm sét và giá treo cổ!" gã gầm lên. "Mang cái bánh của bà ra khỏi đây, không thì tôi chẳng còn cái răng nào trong mồm! Lại gãy thêm hai cái nữa rồi!"

"Thôi nào, ông khách tử tế," U-na đáp. "Nếu ông không ăn nổi bánh thì cứ nói khẽ thôi, đừng làm thằng bé trong nôi kia thức giấc. Đấy, nó tỉnh dậy rồi kìa."

Lúc ấy Phin rít lên một tiếng làm gã khổng lồ giật mình, vì tiếng ấy phát ra từ một đứa bé con như thế.

"Mẹ ơi," Phin nói, "con đói. Cho con cái gì ăn đi."

U-na đi tới, dúi vào tay chàng một chiếc bánh không có vỉ sắt bên trong. Phin, lúc ấy đã thèm ăn lắm vì nhìn người ta ăn uống, nuốt chửng chiếc bánh trong nháy mắt.

Cu-cu-lin chết lặng như bị sét đánh, thầm cảm ơn trời phật đã may mắn cho gã không gặp phải Phin. Vì như gã tự nhủ: "Mình chẳng có chút cơ may nào với một người ăn được thứ bánh ấy, thứ bánh mà đến đứa con còn nằm nôi của hắn cũng nhai ngon lành ngay trước mắt mình."

"Tôi muốn ngắm thằng bé trong nôi một chút," gã nói với U-na. "Vì tôi nói thật, đứa bé xơi được thứ đồ ăn ấy thì nhìn nó chẳng phải chuyện đùa, mà nuôi nó qua một mùa hè đói kém cũng chẳng phải chuyện đùa."

"Tôi sẵn lòng từ tận đáy tim," U-na đáp. "Dậy đi con yêu, cho cái ông bé nhỏ tử tế này xem một việc gì đó xứng đáng với cha con, Phin Mác-Cun."

Phin, đã được hoá trang cho giống một đứa trẻ hết mức có thể, đứng dậy, dẫn Cu-cu-lin ra ngoài.

"Ông có khoẻ không?" chàng hỏi.

"Sấm sét đùng đoàng!" gã kia kêu lên. "Thằng bé tí thế này mà giọng to thế!"

"Ông có khoẻ không?" Phin lại hỏi. "Ông có bóp được nước ra từ hòn đá trắng này không?"

Chàng đặt một hòn đá vào tay Cu-cu-lin. Gã bóp, bóp mãi hòn đá, nhưng chẳng ăn thua.

"Chà, ông đúng là đồ hèn yếu!" Phin nói. "Ông mà là người khổng lồ! Đưa hòn đá đây cho tôi. Xem con trai bé của Phin làm được gì, rồi ông tự đoán xem chính cha tôi thế nào."

Phin cầm lấy hòn đá, nhưng tráo nó với nắm sữa đông, rồi bóp cho tới khi nước sữa trong như nước lã rỉ ra thành một cơn mưa nhỏ từ bàn tay chàng.

"Giờ tôi vào nôi đây," chàng nói, "vì tôi chẳng thèm phí thời gian với kẻ không ăn nổi bánh của cha tôi, không bóp được nước ra từ đá. Thề có Chúa, ông nên đi khỏi đây trước khi cha tôi về, vì nếu cha tôi bắt được ông, chỉ hai phút là ông thành món cháo bột."

Cu-cu-lin đã chứng kiến những gì gã chứng kiến, nên cũng nghĩ y như thế. Hai đầu gối gã va vào nhau lập cập, sợ Phin trở về. Gã vội chào tạm biệt U-na, cam đoan với nàng rằng từ nay về sau gã chẳng muốn nghe nói tới chồng nàng nữa, huống hồ là gặp mặt.

"Tôi xin thật thà thừa nhận rằng tôi không phải là đối thủ của ông ấy," gã nói, "dù tôi khoẻ đến đâu. Bà nói với ông ấy rằng tôi sẽ tránh ông ấy như tránh dịch hạch, và chừng nào còn sống, tôi sẽ không bao giờ ló mặt tới vùng này nữa."

Trong lúc ấy, Phin đã vào nằm trong nôi, nằm im thin thít, tim đập rộn ràng vì sung sướng thấy Cu-cu-lin sắp bỏ đi mà không phát hiện ra những mánh khoé người ta đã chơi gã.

"Ông may đấy," U-na nói, "là ông ấy không có nhà, không thì ông ấy chỉ biến ông thành mồi cho chim ưng thôi."

"Tôi biết chứ," Cu-cu-lin nói. "Ông ấy chẳng biến tôi thành thứ gì khác đâu. Nhưng trước khi đi, bà cho tôi sờ thử xem thằng con của Phin có hàm răng thế nào mà ăn được thứ bánh nướng vỉ ấy?"

"Sẵn lòng hết mực," nàng nói. "Có điều răng nó mọc tận trong cùng, ông phải đút ngón tay vào sâu một chút."

Cu-cu-lin ngạc nhiên thấy một đứa bé tí tuổi mà có hàm răng hàm khoẻ đến thế. Nhưng gã còn ngạc nhiên hơn nhiều khi rút tay ra khỏi miệng Phin, thì thấy mình đã để lại trong đó chính cái ngón tay mà toàn bộ sức mạnh của gã trông cậy vào. Gã rên lên một tiếng thật to, rồi ngã quỵ ngay xuống vì sợ hãi và kiệt sức.

Đó chính là điều Phin mong đợi. Giờ chàng biết kẻ thù mạnh nhất, cay độc nhất của mình đã nằm trong tay mình. Chàng nhảy ra khỏi nôi, và chỉ vài phút sau, Cu-cu-lin vĩ đại, kẻ bấy lâu nay là nỗi khiếp sợ của chàng và mọi người theo chàng, đã nằm chết trước mặt chàng.

Thế đấy, nhờ trí khôn và mưu mẹo của U-na, vợ chàng, Phin đã thắng được kẻ thù bằng sự khôn khéo, điều mà chàng không bao giờ làm được bằng sức mạnh.

— Hết —