Nỗi sợ

Tặng ông Uy-xman-xơ.

Ăn tối xong, mọi người lại lên boong. Trước mặt chúng tôi, Địa Trung Hải không một gợn trên khắp mặt nước, một vầng trăng lớn yên ả đang dát lên đó những vệt sáng gợn sóng. Con tàu lớn lướt đi, nhả lên bầu trời như gieo đầy sao một con rắn khói đen to tướng. Sau lưng chúng tôi, nước trắng xoá, bị khuấy động vì con tàu nặng nề đi qua nhanh, bị chân vịt quật, sủi bọt, như quằn quại, khuấy lên bao nhiêu ánh sáng đến nỗi tưởng như ánh trăng đang sôi sùng sục.

Chúng tôi ở đó, sáu tám người, lặng im, ngắm nhìn, mắt hướng về châu Phi xa xôi nơi chúng tôi đang tới. Ông thuyền trưởng đang hút xì gà giữa chúng tôi bỗng nói tiếp câu chuyện trong bữa tối.

"Phải, hôm ấy tôi đã sợ. Con tàu của tôi nằm suốt sáu tiếng với tảng đá ấy đâm trong bụng, bị sóng biển đánh. May mà gần tối, chúng tôi được một chiếc tàu chở than của Anh trông thấy và cứu."

Lúc ấy, một người đàn ông cao lớn, da mặt sạm nắng, dáng vẻ nghiêm trang lên tiếng lần đầu. Đó là một trong những người mà ta cảm thấy đã đi qua những miền xa lạ mênh mông, giữa những hiểm nguy không ngớt, con mắt điềm tĩnh như còn giữ trong chiều sâu của nó chút gì những phong cảnh kỳ lạ đã từng thấy. Một trong những người mà ta đoán ra đã được tôi luyện trong lòng can đảm.

"Ông thuyền trưởng bảo ông đã sợ. Tôi chẳng tin đâu. Ông nhầm chữ và nhầm cả cảm giác ông đã trải qua. Một người cứng cỏi chẳng bao giờ sợ trước nguy hiểm cận kề. Người ấy xúc động, bồn chồn, lo âu. Nhưng nỗi sợ là một thứ khác."

Ông thuyền trưởng cười mà đáp:

"Quái thật! Tôi xin cam đoan với ông là tôi sợ thật đấy."

Lúc ấy người đàn ông da đồng hun chậm rãi nói:

"Xin cho phép tôi giải thích! Nỗi sợ, mà ngay cả những người gan dạ nhất cũng có thể biết sợ, là một cái gì kinh khủng, một cảm giác ghê rợn, như tâm hồn bị phân rã, một cơn co thắt khủng khiếp của trí óc và trái tim, mà chỉ nhớ lại thôi cũng đủ rùng mình lo âu. Nhưng với người can đảm, nó không đến trước một trận tấn công, không đến trước cái chết không tránh được, cũng không đến trước mọi dạng hiểm nguy quen biết. Nó đến trong những hoàn cảnh bất thường, dưới những ảnh hưởng bí ẩn, trước những mối nguy mơ hồ. Nỗi sợ thật sự là một cái gì giống như ký ức về những nỗi kinh hoàng kỳ ảo thuở xa xưa. Một người tin có ma, và tưởng mình nhìn thấy một bóng ma trong đêm, hẳn phải cảm thấy nỗi sợ trong toàn bộ sự khủng khiếp ghê rợn của nó.

Tôi ấy à, tôi đã thoáng đoán ra nỗi sợ giữa ban ngày, chừng mười năm trước. Và tôi đã thực sự cảm thấy nó mùa đông năm ngoái, vào một đêm tháng mười hai.

Thế mà tôi đã trải qua biết bao rủi ro, biết bao chuyện phiêu lưu tưởng như chết chắc. Tôi đánh nhau nhiều lần. Tôi từng bị bọn cướp bỏ lại vì tưởng đã chết. Tôi từng bị kết án treo cổ vì làm loạn ở châu Mỹ, và bị quăng xuống biển từ boong một con tàu ngoài bờ biển Trung Hoa. Lần nào tôi cũng tưởng mình đã hết đường, và lập tức chấp nhận, không mềm lòng, thậm chí không hối tiếc.

Nhưng nỗi sợ thì không phải thế.

Tôi đã linh cảm thấy nó ở châu Phi. Vậy mà nó là con đẻ của phương Bắc. Mặt trời làm nó tan đi như tan sương mù. Các ông hãy để ý điều này. Với người phương Đông, mạng sống chẳng là gì cả. Người ta cam chịu ngay. Đêm thì trong vắt và chẳng có truyền thuyết nào, tâm hồn cũng chẳng có những nỗi lo âu u tối vẫn ám ảnh đầu óc người ta ở những xứ lạnh. Ở phương Đông, người ta có thể biết hoảng loạn, nhưng không biết nỗi sợ.

Thế đấy! Đây là chuyện đã xảy đến với tôi trên đất châu Phi ấy.

Tôi đang băng qua những cồn cát lớn phía nam U-ác-la. Đó là một trong những vùng đất lạ lùng nhất thế giới. Các ông biết thứ cát phẳng lì, thẳng tắp của những bãi biển dài vô tận ngoài đại dương chứ gì. Thế thì các ông hãy hình dung chính đại dương đã hoá thành cát giữa một trận cuồng phong. Hãy tưởng tượng một cơn bão câm lặng của những con sóng bất động bằng bụi vàng. Chúng cao như núi, những con sóng không đều nhau, khác nhau ấy, dựng lên y như những con sóng dữ, nhưng còn lớn hơn nữa, và gợn vằn như lụa. Trên cái biển giận dữ, câm lặng và bất động ấy, mặt trời phương nam thiêu đốt trút xuống ngọn lửa thẳng tắp không khoan nhượng. Phải leo lên những con sóng tro vàng ấy, lại xuống, lại leo, leo mãi, không nghỉ và không có bóng râm. Ngựa thở hồng hộc, lún tới tận đầu gối, và trượt chân khi lao xuống sườn bên kia của những ngọn đồi kỳ lạ.

Chúng tôi có hai người bạn, theo sau là tám lính kỵ binh bản xứ và bốn con lạc đà cùng những người dắt. Chúng tôi chẳng còn nói năng gì, mệt lả vì nóng, vì mỏi, khô khốc vì khát như chính sa mạc nóng bỏng này. Bỗng một người trong đoàn kêu lên một tiếng. Tất cả dừng lại. Và chúng tôi đứng im, sững sờ trước một hiện tượng khó giải thích mà những ai đi qua những miền hoang vắng ấy đều biết.

Ở đâu đó, gần chúng tôi, không rõ hướng nào, một hồi trống đang vang lên, tiếng trống bí ẩn của những cồn cát. Nó đánh rõ mồn một, lúc thì vang dội hơn, lúc thì yếu đi, dừng lại, rồi lại tiếp tục hồi trống kỳ ảo của nó.

Những người A Rập hoảng sợ nhìn nhau. Một người nói bằng tiếng của họ: "Cái chết đang ở trên đầu ta." Và bỗng nhiên người bạn đồng hành của tôi, bạn tôi, gần như anh em ruột của tôi, ngã từ trên ngựa xuống, đầu chúi về phía trước, bị cơn say nắng quật ngã.

Rồi suốt hai tiếng đồng hồ, trong khi tôi cố cứu anh mà vô ích, cái tiếng trống không nắm bắt được ấy vẫn tràn ngập tai tôi bằng âm thanh đơn điệu, đứt quãng, không sao hiểu nổi của nó. Và tôi cảm thấy luồn vào trong xương mình nỗi sợ, nỗi sợ thật sự, nỗi sợ ghê tởm, trước cái xác người thân yêu ấy, trong cái hố bị mặt trời thiêu cháy giữa bốn ngọn núi cát, trong khi tiếng vọng lạ lùng ấy ném về phía chúng tôi, cách làng Pháp gần nhất hai trăm dặm, những hồi trống dồn dập.

Hôm ấy tôi hiểu thế nào là sợ. Và một lần khác tôi còn hiểu rõ hơn nữa..."

Ông thuyền trưởng ngắt lời người kể:

"Xin lỗi, thưa ông, nhưng tiếng trống ấy? Nó là cái gì vậy?"

Người lữ khách đáp:

"Tôi chẳng biết. Chẳng ai biết. Các sĩ quan thường bị tiếng động lạ lùng ấy làm cho bất ngờ, phần đông cho rằng đó là tiếng vọng được phóng đại, nhân lên, phồng lên quá mức bởi những nếp nhấp nhô của cồn cát, tiếng của một trận mưa hạt cát bị gió cuốn đi va vào một bụi cỏ khô. Vì người ta luôn để ý thấy hiện tượng ấy xảy ra gần những cây cỏ nhỏ bị nắng thiêu, khô cứng như giấy da.

Vậy tiếng trống ấy chỉ là một thứ ảo ảnh của âm thanh. Thế thôi. Nhưng mãi về sau tôi mới biết điều ấy.

Giờ tôi kể tới lần xúc động thứ hai của tôi.

Đó là mùa đông năm ngoái, trong một cánh rừng ở miền đông bắc nước Pháp. Trời tối sớm hơn hai tiếng, vì bầu trời u ám quá. Tôi có một bác nông dân dẫn đường, đi bên cạnh tôi, trên một lối mòn nhỏ xíu, dưới một vòm thông bị gió dữ giật cho rú lên. Giữa những ngọn cây, tôi thấy những đám mây tan tác chạy, những đám mây hoảng loạn như đang chạy trốn một nỗi kinh hoàng. Đôi khi, dưới một cơn gió dữ dội, cả cánh rừng cùng nghiêng về một phía, rên lên như đau đớn. Và cái lạnh xâm chiếm tôi, dù tôi bước nhanh và mặc áo dày.

Chúng tôi sẽ ăn tối và ngủ lại nhà một người gác rừng, nhà ông ta không còn xa nữa. Tôi tới đó để đi săn.

Người dẫn đường thỉnh thoảng ngước mắt lên, lẩm bẩm: "Thời tiết buồn thật!" Rồi bác kể cho tôi nghe về gia đình chúng tôi sắp tới. Ông bố đã giết một kẻ săn trộm hai năm trước, và từ đó ông có vẻ u uất, như bị một kỷ niệm ám ảnh. Hai con trai ông đã có vợ, sống cùng ông.

Bóng tối dày đặc. Tôi chẳng thấy gì trước mặt, cũng chẳng thấy gì xung quanh, và cả rừng cành cây va vào nhau làm đêm tối đầy một tiếng ồn không dứt. Cuối cùng tôi thấy một ánh đèn, và chẳng mấy chốc người bạn đồng hành của tôi đã gõ cửa. Những tiếng kêu thất thanh của đàn bà đáp lại. Rồi một giọng đàn ông, một giọng nghẹn lại, hỏi: "Ai đấy?" Người dẫn đường xưng tên. Chúng tôi bước vào. Đó là một cảnh tượng không thể nào quên.

Một ông già tóc bạc, mắt dại đi, tay cầm khẩu súng đã nạp đạn, đứng chờ chúng tôi giữa gian bếp, trong khi hai gã trai cao lớn cầm rìu canh cửa. Trong những góc tối, tôi nhận ra hai người đàn bà đang quỳ, mặt úp vào tường.

Người ta giải thích. Ông già dựng súng vào tường và bảo dọn buồng cho tôi. Rồi vì mấy người đàn bà vẫn không nhúc nhích, ông nói thẳng với tôi:

"Ông thấy đấy, thưa ông, tôi đã giết một người, đúng hai năm trước vào đêm nay. Năm ngoái, hắn đã quay lại gọi tôi. Đêm nay tôi lại chờ hắn."

Rồi ông nói thêm, bằng một giọng khiến tôi mỉm cười:

"Thế nên chúng tôi không được yên tâm."

Tôi trấn an ông được bao nhiêu hay bấy nhiêu, mừng vì mình tới đúng vào đêm ấy, và được chứng kiến cảnh mê tín sợ hãi này. Tôi kể chuyện, và rồi cũng làm cho mọi người gần như bình tĩnh lại.

Bên bếp lửa, một con chó già gần mù, ria dài, một trong những con chó trông giống những người ta quen biết, đang ngủ, mũi gối lên hai chân trước.

Bên ngoài, cơn bão dữ dội đập vào ngôi nhà nhỏ. Qua một ô kính hẹp, một thứ lỗ nhìn đặt gần cửa, tôi chợt thấy cả một mớ cây cối bị gió quật nghiêng ngả dưới ánh những tia chớp lớn.

Dù tôi cố gắng, tôi vẫn cảm thấy rõ một nỗi khiếp sợ sâu xa đang nắm chặt những con người này. Mỗi lần tôi ngừng nói, mọi lỗ tai lại lắng nghe về phía xa. Mệt mỏi vì phải chứng kiến những nỗi sợ ngu ngốc ấy, tôi định xin đi ngủ, thì ông già gác rừng bỗng bật khỏi ghế, lại vồ lấy khẩu súng, lắp bắp bằng một giọng hoảng loạn: "Nó đấy! Nó đấy! Tôi nghe thấy nó!" Hai người đàn bà lại quỳ sụp xuống trong góc, che mặt. Và hai người con trai lại cầm rìu lên. Tôi định cố làm họ bình tĩnh lại một lần nữa, thì con chó đang ngủ bỗng thức dậy. Ngẩng đầu, vươn cổ, nhìn về phía bếp lửa bằng con mắt gần như đã tắt, nó cất lên một trong những tiếng tru thê lương vẫn làm khách đi đường giật mình khi chiều xuống nơi thôn dã. Mọi con mắt đổ dồn về nó. Giờ nó đứng im, dựng trên bốn chân như bị một ảo ảnh ám, rồi nó lại tru về phía một cái gì vô hình, xa lạ, chắc hẳn là ghê rợn, vì toàn thân lông nó dựng đứng lên. Người gác rừng, mặt tái nhợt, kêu lên: "Nó ngửi thấy! Nó ngửi thấy! Nó có ở đó lúc tôi giết hắn." Và hai người đàn bà hoảng loạn, cả hai, bắt đầu gào lên cùng con chó.

Bất giác, một cơn rùng mình lớn chạy giữa hai vai tôi. Cảnh con vật ở nơi ấy, vào giờ ấy, giữa những con người hoảng loạn ấy, thật là khiếp đảm.

Rồi suốt một giờ, con chó tru mà không nhúc nhích. Nó tru như trong nỗi lo âu của một giấc mơ. Và nỗi sợ, nỗi sợ khủng khiếp, đi vào trong tôi. Sợ cái gì ư? Tôi có biết đâu? Đó là nỗi sợ, thế thôi.

Chúng tôi ngồi im, mặt tái nhợt, chờ một biến cố ghê rợn, tai căng ra, tim đập thình thịch, hoảng hốt trước tiếng động nhỏ nhất. Rồi con chó bắt đầu đi vòng quanh căn phòng, ngửi tường và vẫn rên rỉ. Con vật ấy làm chúng tôi phát điên! Lúc ấy bác nông dân đưa tôi tới, trong một cơn kinh hoàng giận dữ tột độ, lao vào nó, mở một cánh cửa thông ra một cái sân nhỏ, rồi quăng con vật ra ngoài.

Nó im bặt ngay. Và chúng tôi chìm trong một sự im lặng còn kinh khủng hơn. Rồi bỗng nhiên, tất cả cùng một lúc, chúng tôi giật nảy người. Có một sinh vật đang trườn dọc theo bức tường bên ngoài về phía rừng. Rồi nó đi qua cánh cửa, như đang sờ soạng bằng một bàn tay ngập ngừng. Rồi chẳng nghe thấy gì nữa trong hai phút, hai phút làm chúng tôi như hoá điên. Rồi nó quay lại, vẫn cọ vào tường. Và nó cào nhè nhẹ, như một đứa trẻ cào bằng móng tay. Rồi bỗng một cái đầu hiện ra áp vào ô kính lỗ nhìn, một cái đầu trắng, với hai con mắt sáng như mắt thú dữ. Và một âm thanh thoát ra từ miệng nó, một âm thanh không rõ, một tiếng rên rỉ thảm thiết.

Lúc ấy một tiếng nổ dữ dội vang lên trong bếp. Ông già gác rừng đã bắn. Và lập tức hai người con trai lao tới, bịt ô kính lại bằng cách dựng đứng chiếc bàn lớn lên, chèn chặt bằng cái tủ chạn.

Tôi thề với các ông là khi tiếng súng nổ mà tôi không hề chờ đợi ấy vang lên, tim tôi, hồn tôi, thân xác tôi thắt lại đến mức tôi tưởng mình sắp ngất, sắp chết vì sợ.

Chúng tôi ở đó cho tới rạng đông, không cử động nổi, không nói nổi một lời, co quắp trong một nỗi hoảng loạn không sao tả được.

Mãi tới khi thấy qua khe một tấm cửa chớp một tia sáng ban ngày mỏng manh, người ta mới dám dỡ vật chắn cửa ra.

Dưới chân tường, sát cửa, con chó già nằm đó, mõm bị một viên đạn bắn nát.

Nó đã ra khỏi sân bằng cách đào một cái lỗ dưới hàng rào."

Người đàn ông mặt sạm nắng im lặng. Rồi ông nói thêm:

"Đêm ấy, vậy mà tôi chẳng hề gặp nguy hiểm gì. Nhưng tôi thà sống lại tất cả những giờ phút tôi đã đối mặt với những hiểm nguy khủng khiếp nhất, còn hơn sống lại chỉ một phút có phát súng bắn vào cái đầu râu ria ở ô kính ấy."

— Hết —