Con ngựa trắng trong đêm tuyết

Chương 1: Con ngựa trắng trong đêm tuyết

Trời cao muôn dặm mây hồng nổi lên, ánh lành lan khắp gác trai. Chưa cho bông liễu múa nghìn cầu, đã khiến hoa mai nở mấy cánh. Lọt vào rèm có tiếng vi vu, rơi xuống nước lặng lẽ chẳng thành tiếng. Đêm qua đọng trên ngọn thông già, sáng ra gió bấc thổi mà không rơi.

Tám câu thơ này vịnh tuyết. Tuyết rơi giống ba thứ: giống muối, giống bông liễu, giống hoa lê.

Tuyết sao lại giống muối? Tạ Linh Vận từng có câu thơ vịnh tuyết: rắc muối giữa trời cũng gần giống. Tiên sinh Tô Đông Pha có một bài từ điệu Giang Thần Tử, tả chiều còn mưa lất phất, sáng mở rèm thì ngọc đã phủ bằng mái hiên, sông rộng trời thấp, chẳng thấy lá cờ quán rượu đâu. Ngồi một mình ngâm nga, ai làm bạn, hà hơi vào tay lạnh, vuốt chòm râu thưa. Muối pha lê ngọt cho ai? Tay cầm cành mai, trông về đông nhớ Đào Tiềm. Tuyết giống người xưa, người giống tuyết, tuy đáng yêu mà cũng có người chê.

Tuyết sao lại giống bông liễu? Tạ Đạo Uẩn từng có câu vịnh tuyết: chẳng bằng bông liễu theo gió bay lên. Hoàng Lỗ Trực có bài từ điệu Đạp Sa Hành, tả hoa quỳnh chất đống, bông liễu trải dày, sáng ra đã lấp mất đường người đi. Trời cao còn chưa tan mây hồng, tuyết vẫn chao theo gió xoáy mà múa.

Tuyết sao lại giống hoa lê? Phu nhân Lý Dị An từng nói: người đi tay áo múa phất hoa lê. Triều Thúc Dụng có bài từ điệu Lâm Giang Tiên, tả muôn dặm mây hồng dày đặc, trời cao sắc ngọc xen nhau, bay như bông liễu rơi xuống cát bùn, trên đường về làng trước, tay áo múa phất hoa lê. Lúc ấy cảnh nào đáng vẽ? Là chiếc thuyền nhỏ nhà chài trên sông hồ, rót rượu thơm qua năm, khoác áo tơi hứng chí đi xa, đội nón lá qua bãi cát bên suối.

Tuyết giống ba thứ, lại có ba vị thần cai quản. Ba vị thần nào? Cô Xạ chân nhân, Chu Quỳnh Cơ, Đổng Song Thành. Chu Quỳnh Cơ cai quản thành Phù Dung. Đổng Song Thành giữ chiếc bình lưu ly trong vắt đựng tuyết, trong bình chứa mấy mảnh tuyết. Mỗi khi mây hồng dày đặc, Cô Xạ chân nhân dùng đôi đũa vàng gõ ra một mảnh tuyết, thì rơi xuống một thước tuyết lành.

Hôm ấy Tử Phủ chân nhân bày tiệc, mời Cô Xạ chân nhân, Đổng Song Thành, uống đều say. Cầm đũa vàng gõ vào bình lưu ly định hát một khúc, lỡ gõ vỡ bình, tuyết đổ ra hết, năm ấy tuyết rơi rất lớn. Từng có một khúc hát tên là Ức Dao Cơ, tả chuyện Cô Xạ chân nhân dự tiệc ở Tử Phủ, Song Thành gõ vỡ bầu ngọc, ngọc vụn châu vỡ bị tiên nữ cung Nhuỵ tung lên không, đêm khuya càn khôn sáng trắng, trăng biển cùng hoà ánh sáng. Sáng ra bạc đè trúc ngọc, mấy cành nghiêng rủ như đầu roi ngọc. Bên núi Kinh, chỗ khúc nước biếc, chim chiều đội rét về mà không có tổ. Trước hiên vì yêu thành trâm đũa, chẳng cho trẻ con lấy gậy gõ.

Cô Xạ chân nhân là thần giữ tuyết. Lại có tinh của tuyết là một con la trắng, trên mình rũ xuống một sợi lông thì rơi một trượng tuyết. Có một vị thần tiên là Hồng Nhai tiên sinh cai quản, dùng quả bầu đựng con la trắng. Dự tiệc ở Tử Phủ chân nhân xong, uống say, nút bầu không chặt, con la trắng chạy mất, sang đất người Phiên mà rụng lông. Hồng Nhai tiên sinh vì để sổng con la trắng mà rơi một trận tuyết lớn.

Hãy nói có một vị quan nhân, vì trong tuyết để sổng một con ngựa trắng, mà sinh ra một chuyện thần tiên kỳ lạ, cả nhà giữa ban ngày bay lên trời, đến nay di tích vẫn còn.

Đời vua Vũ Đế nhà Tiêu Lương, tháng mười hai mùa đông, có một vị quan Gián nghị đại phu họ Vi tên Thứ, vì can vua Lương Vũ Đế sùng Phật mà mắc tội, bị giáng làm Phán viện ở giám Tư Sinh Tứ Mã. Vị quan này lòng ngay thẳng, khí cứng cỏi, có lời can làm trời xoay mặt trời chuyển, có ý đuổi kẻ nịnh trừ kẻ tà.

Ông Vi nhận chức Phán viện giám Tư Sinh Tứ Mã. Giám này ở địa giới huyện Lục Hợp, đất Chân Châu. Vua Lương Vũ Đế có một con ngựa trắng tên là Chiếu Điện Ngọc Sư Tử, nghĩa là sư tử ngọc soi sáng điện. Móng như ngọc gọt, mình như ngọc quỳnh. Ngực một mảnh như phấn rải, đuôi vẫy muôn sợi bạc tung. Chạy được, chở được, đi nghìn dặm đường. Không thở dốc không hí, nhảy qua ba lớp khe rộng. Giống hệt con toan nghê sinh ra trên đời, như thần thú Bạch Trạch xuống nhân gian.

Con ngựa trắng này vì vua Lương Vũ Đế đuổi theo thiền sư Đạt Ma mà bị lạc ở vùng Trường Lô ngày nay, bị phạt đưa xuống giám Tư Sinh Tứ Mã để chăn nuôi.

Hôm ấy tuyết rơi lớn. Sáng dậy, người coi chuồng đến bẩm Vi Gián nghị:

— Có tai hoạ rồi! Đêm qua ở chuồng không thấy con Chiếu Điện Ngọc Sư Tử đâu.

Vi Gián nghị sợ hãi, vội gọi cả giám người nuôi ngựa đến, hỏi làm sao bây giờ. Trong đó có một người coi chuồng bước ra nói:

— Con ngựa này dễ tìm thôi, chỉ cần xem vết chân nó trên tuyết là biết nó ở đâu.

Vi Gián nghị nói:

— Phải lắm.

Lập tức sai người theo người coi chuồng tìm vết chân ngựa. Đi lần được mấy dặm, trong tuyết thấy một khu vườn. Đài tạ như phấn, đình hiên như khoá ngọc. Hai bên lan can ngọc nghiêng nghiêng, một lối đi phẳng như dải lụa bạc. Đá Thái Hồ lún xuống, ngỡ như hổ muối vùi sâu. Cành tùng bách cuộn tròn, giống như rồng ngọc vươn cao. Cỏ khô trên lối khó nhận màu, mai nở trước đình chỉ nghe hương.

Ấy là một khu vườn rào. Người coi chuồng nhìn mọi người nói:

— Con ngựa ở trong trang này.

Lập tức gõ cổng trang, thấy một ông già ra. Người coi chuồng vái chào:

— Xin hỏi một chút. Đêm qua trong tuyết, giám Tư Sinh Tứ Mã để sổng một con ngựa trắng. Con ngựa trắng này là ngựa ngự của vua Lương, tên là Chiếu Điện Ngọc Sư Tử. Xem vết chân thì đúng là nhảy vào vườn này. Nếu cụ thu giữ được, quan Gián nghị sẽ tự sắm tiền rượu tạ ơn.

Ông già nghe nói:

— Không sao, ngựa ở trong nhà. Mọi người hãy ngồi, lão mời các anh ăn một món rồi hẵng đi.

Mọi người ngồi xuống. Chỉ thấy ông già đi đến gốc rào trong vườn, bới trong tuyết, lấy tay lôi ra một quả dưa ngọt. Xem quả dưa ấy, thật là lá xanh cùng rễ non, hoa vàng nở trên đỉnh. Hương từ cay mà có, ngọt từ đắng mà ra. Dây leo cành lá đều còn nguyên trên đó. Mọi người nghĩ bụng: "Chẳng lẽ ông già cất giữ từ trước?" Nhưng xem quả dưa thì màu sắc lại tươi mới.

Ông già lấy một con dao nhỏ gọt vỏ dưa, bổ đỉnh dưa ra, một luồng hương lạ xông vào người. Ông mời mọi người ăn một quả, lại vào tuyết lấy ra ba quả nữa, nói:

— Các anh thay lão nhắn với quan Gián nghị, rằng ông Trương sai mang mấy quả dưa này đến biếu.

Mọi người nhận dưa. Ông già dắt con ngựa trắng từ sau vườn ra trả cho người coi chuồng. Người coi chuồng giữ ngựa, cảm ơn ông cụ, rồi mọi người về giám Tư Sinh Tứ Mã. Gặp Vi Gián nghị, họ nói:

— Lạ thật! Giữa tuyết lớn sao lại trồng được dưa ngọt?

Ông lập tức gọi phu nhân cùng cô con gái mười tám tuổi ra, bổ dưa, cả nhà lớn bé đều ăn. Phu nhân nói:

— Thật phiền ông già này, giữ ngựa cho mình, lại biếu dưa. Phải lấy cách gì tạ ơn ông ấy?

— Hết chương 1 —