Ông nhà làm gì cũng phải

Bây giờ tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện tôi được nghe từ hồi còn bé. Mỗi lần nhớ lại, tôi lại thấy nó hay hơn một chút. Vì chuyện kể cũng như nhiều người, càng có tuổi càng đẹp ra, mà thế thì thật là vui!

Chắc bạn từng về quê rồi! Bạn đã thấy một ngôi nhà nông dân thật cũ, mái lợp rạ. Rêu và cỏ dại tự mọc trên mái. Trên nóc có một cái tổ cò, mà nhà quê thì không thể thiếu con cò được. Tường nhà xiêu vẹo, cửa sổ thấp lè tè, chỉ có mỗi một ô là mở ra được. Cái lò nướng bánh phình ra như một cái bụng nhỏ béo tròn. Bụi cơm cháy ngả qua hàng rào, dưới gốc liễu sần sùi có một vũng nước nhỏ với một con vịt hay mấy con vịt con. Phải, lại còn có một con chó xích, ai đi qua cũng sủa.

Ở vùng quê ấy có đúng một ngôi nhà như thế, trong nhà có hai vợ chồng nông dân. Dù của cải chẳng có là bao, nhưng vẫn có một thứ họ có thể bỏ đi được, đó là con ngựa vẫn gặm cỏ bên bờ mương ven đường. Ông chồng cưỡi nó lên tỉnh, hàng xóm mượn nó, ông được họ giúp lại việc này việc khác. Nhưng có lẽ bán con ngựa đi, hoặc đổi nó lấy một thứ gì có ích hơn, thì lợi hơn nhiều. Nhưng đổi lấy thứ gì đây?

— Cái ấy thì ông nhà ta biết rõ hơn ai hết! Bà vợ nói. Trên tỉnh đang có phiên chợ đấy, ông cưỡi ngựa lên đó, bán lấy tiền hoặc đổi lấy thứ gì cho được việc! Ông làm gì cũng là phải cả. Ông lên chợ đi!

Rồi bà thắt khăn cổ cho ông, vì việc này bà thạo hơn ông. Bà thắt nút đôi, trông bảnh bao lắm. Bà lấy lòng bàn tay phủi phủi cái mũ cho ông, hôn lên cái miệng ấm áp của ông, và ông cưỡi con ngựa định đem bán hay đem đổi ra đi. Phải rồi, ông nhà biết cách mà.

Nắng như đổ lửa, trên trời chẳng có lấy một gợn mây. Đường bụi mù, bao nhiêu người đi chợ, kẻ đi xe, người cưỡi ngựa, người đi bộ. Nắng gắt mà dọc đường chẳng có lấy một bóng râm.

Có một người đang dắt một con bò cái, con bò đẹp hết mức một con bò có thể đẹp.

"Con này chắc cho sữa ngon lắm đây!" Ông nông dân nghĩ. "Đổi được nó thì cũng hời đấy."

— Này, ông dắt bò ơi! Ông nói. Ta nói chuyện với nhau một chút được không? Ông xem, ngựa thì tôi nghĩ là đắt hơn bò, nhưng chẳng sao! Tôi cần bò hơn. Ta đổi nhé?

— Được thôi! Người dắt bò nói.

Thế là họ đổi cho nhau.

Xong việc rồi, đáng ra ông nông dân có thể quay về được, vì ông đã làm được điều ông muốn. Nhưng ông đã định đi chợ thì ông phải đi cho tới chợ, chỉ để ngắm chợ thôi cũng được. Thế là ông dắt con bò đi tiếp. Ông đi nhanh, con bò cũng đi nhanh, chẳng mấy chốc họ đã đi ngang hàng với một người đang dắt một con cừu. Một con cừu tốt, béo khoẻ, lông dày.

"Mình thèm có con này quá!" Ông nông dân nghĩ. "Bờ mương nhà mình nó chẳng thiếu cỏ mà gặm, mùa đông thì cho nó vào trong nhà ở cùng. Nghĩ cho cùng, nhà mình nuôi cừu hợp hơn nuôi bò. Ta đổi nhé?"

Ừ, người có con cừu đồng ý ngay. Thế là lại đổi xong, và ông nông dân dắt con cừu đi tiếp trên đường cái. Tới chỗ bậc trèo qua hàng rào, ông thấy một người cắp một con ngỗng to dưới nách.

— Con ngỗng của ông nặng ký đấy! Ông nông dân nói. Lông cũng nhiều mà mỡ cũng nhiều! Buộc nó bên vũng nước nhà tôi thì đẹp phải biết! Bà nhà tôi lại có cái để nhặt vỏ rau vỏ củ cho ăn! Bà ấy thường bảo: "Giá nhà mình có một con ngỗng!" Bây giờ bà ấy có rồi, phải cho bà ấy có mới được! Ông có đổi không? Tôi đưa ông con cừu lấy con ngỗng, lại còn cảm ơn ông nữa!

Ừ, người kia đồng ý ngay, thế là họ đổi. Ông nông dân được con ngỗng. Ông đã tới gần thành phố, đường càng lúc càng chen chúc, người và gia súc nhung nhúc. Họ đi cả trên đường lẫn dưới mương, giẫm cả vào ruộng khoai tây của ông gác trạm thu thuế. Ở đó ông gác trạm buộc một con gà mái, để nó khỏi hoảng sợ mà chạy lạc mất. Đó là một con gà mái cụt đuôi, nháy nháy một bên mắt, trông khá lắm.

— Cục, cục! Con gà nói.

Nó nghĩ gì khi nói thế thì tôi không biết. Nhưng ông nông dân vừa thấy nó đã nghĩ: "Đây là con gà mái đẹp nhất mình từng thấy, đẹp hơn cả con gà mái ấp của ông mục sư. Mình thèm có nó quá! Gà mái thì bao giờ cũng tìm ra hạt thóc, gần như tự lo được thân. Đổi con ngỗng lấy nó thì mình nghĩ là hời đấy."

— Ta đổi nhé? Ông hỏi.

— Đổi à! Người kia nói. Ừ, cũng không đến nỗi tệ!

Thế là họ đổi. Ông gác trạm được con ngỗng, ông nông dân được con gà mái.

Chuyến đi lên tỉnh lần này ông đã làm được khối việc. Trời thì nóng, mà ông thì mệt. Ông cần một ngụm rượu và một miếng bánh mì. Ông đã tới quán trọ, định vào thì gặp ngay anh hầu quán đang đi ra ở cửa, tay đung đưa một cái bao đầy những gì đó.

— Anh mang gì thế? Ông nông dân hỏi.

— Táo thối! Anh hầu quán đáp. Cả một bao đầy, cho lợn ăn.

— Nhiều khiếp nhỉ! Giá bà nhà tôi được thấy cảnh này. Năm ngoái cây táo già cạnh nhà chứa than bùn nhà tôi chỉ có đúng một quả! Quả táo ấy phải để dành, đặt trên nóc tủ cho tới khi nó nứt ra. Bà nhà tôi bảo: "Thế cũng là có của ăn của để!" Bây giờ thì bà ấy sẽ được thấy của ăn của để thật! Phải, tôi muốn cho bà ấy được thấy.

— Thế ông trả bao nhiêu? Anh hầu quán hỏi.

— Trả à? Tôi đổi con gà mái của tôi!

Thế là ông đổi con gà mái lấy bao táo, rồi bước vào trong quán, đi thẳng tới quầy rượu. Ông dựng bao táo vào cạnh lò sưởi, mà lò sưởi thì đang đỏ lửa, ông không để ý. Trong quán có nhiều khách lạ, nào lái ngựa, nào lái bò, lại có hai người Anh. Người Anh thì giàu lắm, túi họ căng phồng những tiền vàng, sắp nứt cả ra. Mà họ lại hay đánh cược. Bạn nghe tiếp nhé!

Xèo xèo! Xèo xèo! Tiếng gì cạnh lò sưởi thế nhỉ? Thì ra những quả táo bắt đầu bị nướng chín.

— Cái gì thế? Ừ, họ được biết ngay! Biết cả câu chuyện từ con ngựa đổi lấy con bò, cho tới bao táo thối.

— Chà! Về nhà thế nào bà xã cũng cho ông một trận! Hai người Anh nói. Nhà ông sẽ được một phen náo loạn!

— Tôi sẽ được hôn chứ chẳng bị mắng đâu! Ông nông dân nói. Bà nhà tôi sẽ bảo: "Ông nhà làm gì cũng phải!"

— Ta đánh cược nhé? Hai người Anh nói. Cược tiền vàng, đong bằng thùng! Cả một tạ vàng!

— Một đấu là đủ rồi! Ông nông dân nói. Tôi chỉ đặt cược được một đấu táo, cả tôi lẫn bà nhà tôi nữa. Nhưng thế là hơn cả đong gạt, phải gọi là đong có ngọn đấy!

— Được! Được! Hai người kia nói.

Thế là cuộc cược đã thành.

Chủ quán cho đánh xe ra. Hai người Anh lên xe, ông nông dân lên xe, bao táo thối cũng lên xe, rồi họ tới nhà ông nông dân.

— Chào bà nhà!

— Chào ông nhà!

— Tôi đổi được rồi đây!

— Phải, ông thạo việc mà! Bà vợ nói, rồi ôm lấy ông, quên cả cái bao lẫn khách lạ.

— Tôi đổi con ngựa lấy một con bò!

— Tạ ơn trời, thế là có sữa! Bà vợ nói. Giờ nhà ta có món sữa, có bơ, có pho mát đặt lên bàn. Đổi thế là tuyệt quá!

— Ừ, nhưng con bò tôi lại đổi lấy con cừu!

— Thế chắc chắn còn hay hơn! Bà vợ nói. Ông lúc nào cũng chu đáo. Nuôi cừu thì nhà ta có thừa cỏ. Giờ ta có sữa cừu, có pho mát cừu, có bít tất len, lại có cả áo len mặc ngủ nữa! Con bò đâu cho ta những thứ ấy! Bò thì chỉ rụng lông! Ông thật là chu đáo hết chỗ nói!

— Nhưng con cừu tôi lại đổi lấy con ngỗng!

— Năm nay nhà ta có ngỗng quay ngày lễ thật hả ông! Ông lúc nào cũng nghĩ cách làm tôi vui! Ông nghĩ hay quá! Con ngỗng cứ buộc đấy, tới ngày lễ còn béo hơn nữa!

— Nhưng con ngỗng tôi lại đổi lấy con gà mái! Ông chồng nói.

— Gà mái! Đổi thế là được lắm! Bà vợ nói. Gà mái đẻ trứng, nó ấp ra gà con, rồi nhà ta có cả một sân gà! Cái đó đúng là tôi mong mỏi lâu lắm rồi!

— Ừ, nhưng con gà mái tôi lại đổi lấy một bao táo thối!

— Thế thì tôi phải hôn ông mới được! Bà vợ nói. Cảm ơn ông, ông chồng của tôi! Bây giờ tôi kể ông nghe chuyện này. Lúc ông đi rồi, tôi nghĩ phải làm cho ông một bữa thật ngon, món trứng tráng hành lá. Trứng thì tôi có rồi, chỉ thiếu hành. Thế là tôi sang nhà thầy giáo, nhà ấy có trồng hành, tôi biết, nhưng bà vợ thầy keo kiệt lắm, cái mụ ngọt xớt ấy! Tôi hỏi mượn. Mượn à? Mụ ấy bảo. Vườn nhà tôi chẳng mọc nổi cái gì, đến một quả táo thối cũng không có! Đến quả táo thối tôi cũng chẳng cho bà mượn được! Ấy thế mà bây giờ tôi cho mụ mượn được mười quả, cả một bao đầy cũng được! Buồn cười chưa, ông!

Rồi bà hôn ông một cái thật kêu, ngay giữa miệng.

— Thế này thì tôi thích! Hai người Anh nói. Cứ xuống dốc mãi mà vẫn vui vẻ mãi! Đáng đồng tiền lắm!

Rồi họ trả cho ông nông dân, người được hôn chứ chẳng bị mắng, cả một tạ tiền vàng.

Phải, bao giờ cũng được đền đáp, khi bà vợ hiểu ra và nói ra rằng ông nhà là người khôn nhất, và ông làm gì cũng là phải cả.

Đấy, đó là một câu chuyện! Tôi được nghe nó từ hồi còn bé, giờ thì bạn cũng được nghe rồi, và bạn biết rằng ông nhà làm gì cũng là phải cả.

— Hết —