Ông vua và gã đểu cáng

Hẳn chẳng có thú tiêu khiển nào vui bằng cải trang lẫn vào giữa những người giàu sang quyền quý. Còn ở đâu ngoài giới ấy người ta có thể thấy cuộc đời ở trạng thái thô sơ, nguyên thuỷ của nó, không bị những phép tắc trói buộc những người sống ở tầng lớp thấp hơn cản trở?

Ngày xưa có một vị vua Hồi giáo ở thành Bát-đa vẫn quen cải trang xuống sống giữa những người nghèo hèn để tìm niềm khuây khoả trong những câu chuyện, những cuộc đời họ kể. Chẳng lạ sao những người nghèo hèn lại không tận hưởng niềm vui họ có thể có được bằng cách đeo kim cương, mặc lụa là, rồi đóng vai ông vua ấy ở những chốn lui tới của thế giới bên trên?

Có một người đã nhìn thấy khả năng lật ngược thế cờ như thế với vị vua thành Bát-đa. Tên anh là Cóc-ni Bran-ni-gân, một anh đánh xe chở hàng cho một hãng nhập khẩu ở phố Kê-nan. Nếu đọc tiếp, các anh sẽ biết anh đã biến khu phố Brốt-uê trên kia thành thành Bát-đa thế nào, và đã biết thêm điều gì về chính mình mà trước đó anh chưa biết.

Nhiều người hẳn sẽ gọi Cóc-ni là kẻ học đòi, mà muốn gọi thế thì tốt nhất nên gọi qua điện thoại, cho an toàn. Mối quan tâm chính trong đời anh, thú vui anh chọn, và trò tiêu khiển duy nhất của anh sau giờ làm việc, là được đứng cạnh, vì anh chẳng dám mơ được hoà lẫn, những người sang trọng, giàu có.

Tối nào cũng vậy, sau khi tháo ngựa vào chuồng và ăn tối ở một quầy ăn nhanh chuyên phục vụ tức thì, Cóc-ni lại khoác lên người bộ lễ phục buổi tối chuẩn mực chẳng kém bất cứ bộ nào các anh thấy ở những phòng tiệc trồng cọ. Rồi anh tìm tới con phố rực rỡ, mê hồn dành cho thần sân khấu, thần nhan sắc và thần rượu.

Một lúc, anh thong thả dạo quanh sảnh những khách sạn sang nhất, tâm hồn ngập trong niềm mãn nguyện hân hoan. Những người đàn bà xinh đẹp, gù gù như bồ câu nhưng lông cánh rực rỡ như chim thiên đường, đi ngang qua, váy áo phẩy nhẹ vào người anh. Những quý ông lịch thiệp, ân cần, hào hoa đi theo hầu họ. Và trái tim Cóc-ni trong ngực phồng lên như trái tim hiệp sĩ Lăng-xơ-lốt, vì tấm gương anh đi qua nói với anh: "Cóc-ni, chàng trai ạ, trong đám ấy chẳng có gã nào trông bảnh hơn mày một chút nào. Thế mà mày thì đánh xe chở hàng, còn chúng nó thì thề thốt khai gian thuế và chơi trò mua tranh với những người danh giá nhất nước!"

Và tấm gương nói đúng. Ông Cóc-ni Bran-ni-gân đã có được vẻ lịch lãm bên ngoài, nếu không hơn được thế. Quan sát giới thượng lưu lâu ngày, tinh tường, anh đã học được phong thái của họ, vẻ quý phái của họ, và cái khó học nhất, là sự ung dung, thoải mái của họ.

Thỉnh thoảng trong các khách sạn, Cóc-ni cũng xoay xở được để chuyện trò và làm quen tạm thời với những vị khách giàu có, tuy không phải danh tiếng lẫy lừng. Với nhiều người, anh đã trao đổi danh thiếp, và anh cẩn thận cất giữ những tấm nhận được để sau này dùng cho mình. Rời sảnh khách sạn, Cóc-ni thong thả đi dạo, nấn ná ở lối vào nhà hát, ghé vào những tiệm ăn sang trọng như thể đang tìm một người bạn. Anh hiếm khi ăn uống ở những chỗ ấy. Anh chẳng phải con ong tới hút mật, mà là con bướm vỗ cánh lấp lánh giữa những bông hoa mà đài hoa chẳng có giọt mật nào cho anh. Tiền công của anh chẳng đủ để sắm gì hơn bộ cánh bên ngoài của một quý ông. Để được là một trong những người mà anh bắt chước khéo léo đến thế, Cóc-ni Bran-ni-gân sẵn sàng đổi cả bàn tay phải.

Một đêm, Cóc-ni gặp một chuyện. Sau khi tận hưởng một giờ thú vị la cà trong những khách sạn chính dọc phố Brốt-uê, anh đi ngược lên thành trì của thần sân khấu. Mấy anh đánh xe ngựa gọi mời anh như một khách sộp, làm anh hãnh diện mãn nguyện. Những ánh mắt đắm đuối hướng về anh như về một nguồn hứa hẹn tôm hùm với những bọt rượu sâm-banh sủi tăm thơm ngon. Cóc-ni nuốt những lời mời mọc và những lời khen vô tình ấy như nuốt lộc trời, trong khi lòng thầm mong sáng mai con Bin, con ngựa đóng bên phải, sẽ bớt khập khiễng chân trước bên trái.

Dưới một chùm đèn điện tròn trắng đục, Cóc-ni dừng lại ngắm ánh bóng loáng của đôi giày da bóng thấp cổ. Toà nhà ở góc phố là một quán cà phê sang trọng. Từ trong ấy bước ra một cặp, một người đàn bà mặc váy dạ hội trắng mỏng như tơ nhện, khoác ngoài tấm khăn ren như một vòng sương mù, và một người đàn ông cao, hoàn hảo, tự tin, tự tin quá mức. Họ đi tới mép vỉa hè rồi dừng lại. Con mắt Cóc-ni, lúc nào cũng rình học những "bí quyết" cư xử "sang trọng", liếc ngang thu lấy cả hai.

— Xe chưa tới, — người đàn bà nói. — Anh có dặn xe chờ không?

— Anh hẹn xe chín giờ rưỡi, — người đàn ông nói. — Lẽ ra giờ phải tới rồi.

Có một âm điệu quen thuộc trong giọng người đàn bà khiến Cóc-ni đặc biệt chú ý. Nó được cất lên ở một cung bậc anh biết rất rõ. Ánh đèn điện dịu dàng chiếu lên mặt bà. Những người chị em của nỗi buồn chẳng có chỗ ở cố định nào. Trong mục lục cuốn sách về những trái tim tan vỡ, các anh sẽ thấy phố Brốt-uê sang trọng đứng ngay sau những khu phố nghèo hèn nhất. Gương mặt người đàn bà buồn, và giọng nói của bà cũng hoà cùng nỗi buồn ấy. Họ đứng chờ, có vẻ như chờ xe. Cóc-ni cũng đứng chờ, vì đây là ngoài trời, mà anh thì chẳng bao giờ chán việc thu nhặt và học hỏi cách cư xử của các quý ông.

— Anh Giắc, — người đàn bà nói, — anh đừng giận. Tối nay em đã làm mọi thứ có thể để anh vui lòng. Sao anh lại cư xử như thế?

— Ồ, em là thiên thần, — người đàn ông nói. — Cứ tin là đàn bà thế nào cũng đổ lỗi cho đàn ông.

— Em có trách anh đâu. Em chỉ cố làm anh vui thôi.

— Em làm thế theo một cách rất kỳ cục.

— Cả tối nay anh gắt gỏng với em mà chẳng có lý do gì.

— Ồ, chẳng có lý do gì cả, ngoài chuyện... em làm anh phát mệt.

Cóc-ni rút hộp danh thiếp ra, xem lại bộ sưu tập của mình. Anh chọn một tấm ghi: "Ông Lai-ơ-nơn Oai-Men-vin, quảng trường Blum-xbơ-ri, Luân Đôn." Tấm danh thiếp này anh đã khéo léo moi được của một du khách ở khách sạn Vua Ét-uốt. Cóc-ni bước tới chỗ người đàn ông, trao tấm danh thiếp với phong thái trịnh trọng đúng phép.

— Tôi có thể hỏi vì sao tôi được chọn để nhận vinh dự này không? — Người đàn ông đi cùng quý bà hỏi.

Ông Cóc-ni Bran-ni-gân có một thói quen rất khôn ngoan là nói ít trong những lần đóng vai vua thành Bát-đa. Lời khuyên của một vị quý tộc Anh: "Hãy mặc áo đen và giữ mồm giữ miệng", anh tin theo dù chưa từng nghe tới. Nhưng giờ thì người ta đòi hỏi, bắt buộc anh phải nói.

— Chẳng quý ông nào, — Cóc-ni nói, — lại nói với một quý bà như cách anh vừa nói. Xấu hổ chưa, anh bạn! Dù bà ấy có là vợ anh đi nữa, thì anh cũng phải tôn trọng bộ quần áo anh đang mặc mà đừng ăn nói như thế với bà ấy. Có lẽ đây chẳng phải chuyện của tôi mà xen vào, nhưng tôi vẫn cứ xen. Tôi thấy anh sai bét cả.

Người đàn ông đi cùng quý bà đáp trả bằng những lời lẽ thanh lịch hơn nhưng không kém phần chua cay. Cóc-ni tránh dùng vốn từ của anh đánh xe chở hàng, đáp lại bằng những câu lịch sự nhất anh nghĩ ra được. Rồi quan hệ ngoại giao cắt đứt. Một trận đấu ngắn nhưng sôi nổi diễn ra, với những vũ khí không phải bằng mồm, và Cóc-ni dễ dàng thắng cuộc.

Một cỗ xe ngựa phóng tới, người đánh xe tới muộn, vẻ ân cần lo lắng.

— Anh làm ơn mở cửa xe giúp tôi được không? — Người đàn bà hỏi.

Cóc-ni đỡ bà lên xe, rồi bỏ mũ ra chào. Người đàn ông đi cùng bà đang bắt đầu lồm cồm bò dậy trên vỉa hè.

— Xin bà tha lỗi, — Cóc-ni nói, — nếu ông ấy là chồng bà.

— Anh ta chẳng là gì của tôi cả, — người đàn bà nói. — Có lẽ anh ta đã... nhưng giờ thì chẳng còn chút cơ hội nào nữa. Đánh xe về nhà, Mai-cơ. Còn anh, nếu anh thích nhận cái này, kèm lời cảm ơn của tôi.

Ba bông hồng đỏ từ cửa sổ xe được dúi vào tay Cóc-ni. Anh nhận lấy, và nắm lấy bàn tay ấy trong một khoảnh khắc. Rồi cỗ xe phóng đi.

Cóc-ni nhặt mũ cho đối thủ, rồi bắt đầu phủi bụi trên quần áo hắn.

— Đi nào, — Cóc-ni nói, khoác tay người kia.

Đối thủ vừa rồi của anh vẫn còn hơi choáng vì mấy cú đấm nặng nề vừa nhận. Cóc-ni cẩn thận dìu hắn vào một quán rượu cách đó ba nhà.

— Rượu cho chúng tôi, — Cóc-ni nói, — cho tôi với bạn tôi.

— Anh là thằng cha lạ đời, — người vừa đi cùng quý bà nói. — Đánh người ta xong lại muốn đãi rượu.

— Anh là người bạn tốt nhất của tôi, — Cóc-ni hớn hở nói. — Anh không hiểu à? Thế thì nghe đây. Anh vừa làm cho tôi sáng mắt ra một điều. Bao lâu nay tôi đóng vai quý ông, cứ tưởng tôi chỉ có mỗi bộ cánh này thôi, chẳng có gì khác. Này, anh là dân sang trọng phải không? Ừ, chắc anh thuộc cái hạng ấy. Tôi thì không. Nhưng tôi vừa phát hiện ra một điều. Tôi là một quý ông, có trời chứng giám, và giờ thì tôi biết thế. Anh uống gì?

— Hết —