Lời hẹn ngày trùng cửu

Chương 1: Lời hẹn ngày trùng cửu

Trồng cây chớ trồng cành dương liễu rủ, kết bạn chớ kết kẻ khinh bạc. Cành liễu không chịu nổi gió thu thổi, kẻ khinh bạc dễ kết mà cũng dễ lìa. Anh chẳng thấy sao, hôm qua thư đến còn hai bên nhớ nhau, hôm nay gặp mặt đã chẳng nhận ra nhau. Thế thì còn thua cành liễu, mỗi lần gió xuân về còn ngoảnh lại một lần.

Mấy lời ấy là bài Kết giao hành, nói rằng kết bạn là việc khó nhất.

Hôm nay xin kể chuyện một chàng tú tài người đời vua Minh Đế nhà Hán, họ Trương tên Thiệu, tên chữ là Nguyên Bá, người Nam Thành, đất Nhữ Châu. Nhà chàng vốn làm ruộng, chàng chịu khó đèn sách, ba mươi lăm tuổi vẫn chưa lấy vợ. Mẹ già gần sáu mươi, cùng người em là Trương Cần ra sức cày cấy để lo hai bữa cơm.

Bấy giờ vua Hán tìm người hiền. Trương Thiệu từ biệt mẹ già, chia tay em, tự đeo túi sách lên Đông Đô Lạc Dương dự thi. Đi đường không phải chỉ một ngày.

Đến chỗ không còn xa Lạc Dương, hôm ấy trời tối, chàng vào quán nghỉ trọ. Đêm ấy chàng cứ nghe phòng bên cạnh có tiếng người rên rỉ, bèn hỏi anh hầu quán:

— Người rên ở phòng bên là ai thế?

Anh hầu quán đáp:

— Là một anh tú tài mắc bệnh thời khí, sắp chết ở đây rồi.

Trương Thiệu nói:

— Đã là người học trò như nhau, thì nên sang thăm.

Anh hầu quán nói:

— Bệnh dịch lây người, chúng tôi còn chẳng dám sang. Tú tài ơi, anh đừng sang!

Trương Thiệu nói:

— Sống chết có số, lẽ đâu bệnh lại lây sang người được? Tôi phải sang thăm.

Anh hầu quán khuyên không được. Trương Thiệu đẩy cửa bước vào, thấy một người nằm ngửa trên chiếc giường đất, mặt vàng người gầy, miệng chỉ kêu:

— Cứu tôi với!

Trương Thiệu thấy trong phòng có túi sách, áo mũ, đều là đồ của người đi thi, bèn ghé sát bên đầu giường nói:

— Xin quân tử đừng lo. Trương Thiệu tôi cũng là người đi thi. Nay thấy anh bệnh nặng, tôi sẽ hết sức cứu anh. Thuốc thang cơm cháo, tôi tự lo cho. Anh cứ yên lòng.

Người kia nói:

— Nếu quân tử cứu được bệnh tôi, sau này xin hậu báo.

Trương Thiệu lập tức nhờ người mời thầy thuốc, dùng thuốc điều trị. Sớm tối nước nôi cơm cháo, Trương Thiệu tự tay lo liệu.

Mấy ngày sau, người kia ra mồ hôi, bệnh giảm, dần dần hồi lại, đứng dậy đi lại được. Trương Thiệu hỏi chuyện, mới biết người ấy quê ở Sơn Dương, đất Sở Châu, họ Phạm tên Thức, tên chữ là Cự Khanh, bốn mươi tuổi, nhà đời đời buôn bán. Cha mẹ mất sớm, đã có vợ con. Gần đây bỏ nghề buôn, lên Lạc Dương dự thi.

Đến khi Phạm Cự Khanh khoẻ hẳn thì đã lỡ kỳ thi. Phạm Thức nói:

— Nay vì Thức ốm mà lỡ mất công danh của anh, tôi thật không yên lòng.

Trương Thiệu nói:

— Đại trượng phu lấy nghĩa khí làm trọng, công danh phú quý chỉ là chuyện nhỏ. Mọi việc đã có phận định sẵn, có gì là lỡ?

Từ đó Phạm Thức với Trương Thiệu tình như ruột thịt, kết làm anh em. Phạm Thức hơn năm tuổi, Trương Thiệu lạy Phạm Thức làm anh.

Kết nghĩa rồi, hai người sớm tối có nhau, chẳng mấy chốc đã nửa năm. Phạm Thức muốn về quê. Trương Thiệu tính tiền phòng, trả cho chủ quán. Hai người cùng đi. Được mấy ngày, đến chỗ rẽ đường, Trương Thiệu muốn tiễn Phạm Thức. Phạm Thức nói:

— Nếu thế thì anh lại phải tiễn em quay về. Chi bằng chia tay ở đây, hẹn ngày gặp lại.

Hai người vào quán rượu cùng uống. Ngoài kia hoa vàng lá đỏ điểm tô sắc thu, như làm thêm nỗi biệt ly. Giữa tiệc, trong chén rượu nổi cánh thù du, hỏi chủ quán mới biết hôm ấy là tiết trùng dương, mồng chín tháng chín. Phạm Thức nói:

— Anh mồ côi cha mẹ từ nhỏ, phải chịu thân làm nghề buôn. Kinh sách tuy có để tâm, khốn nỗi vướng bận vợ con. May hiền đệ còn mẹ già ở nhà, mẹ em cũng là mẹ anh. Đúng ngày này năm sau, anh nhất định đến nhà em, lên nhà lạy mẹ, để tỏ tình thân như người một nhà.

Trương Thiệu nói:

— Chỉ hiềm nơi thôn xóm chẳng có gì khoản đãi. Nếu anh không chê, em sẽ làm con gà, thổi nồi cơm kê chờ anh. Mong anh chớ sai hẹn.

Phạm Thức nói:

— Lẽ nào anh lại sai hẹn với hiền đệ?

Hai người uống mấy chén, không nỡ rời nhau. Trương Thiệu lạy biệt Phạm Thức. Phạm Thức đi rồi, Trương Thiệu đứng trông theo mà rơi nước mắt. Phạm Thức cũng ngoảnh lại, nước mắt rơi. Hai người đều buồn bã ra đi. Có thơ làm chứng: tay hái hoa vàng thả vào chén rượu, ân cần hẹn trước ngày của năm sau. Đến chỗ rẽ đường không nỡ rời xa, cầm tay quyến luyến, ai nấy rơi lệ.

— Hết chương 1 —