Phri-đơ và Ca-tơ-li-sen

Ngày xưa có một anh chồng tên là Phri-đơ và một chị vợ tên là Ca-tơ-li-sen. Hai người mới cưới nhau, sống với nhau như mọi đôi vợ chồng trẻ.

Một hôm Phri-đơ bảo:

— Ca-tơ-li-sen ơi, anh ra đồng đây. Lúc anh về, trên bàn phải có món gì rán rán cho đỡ đói, với một vò gì mát mát cho đỡ khát nhé.

Ca-tơ-li-sen đáp:

— Anh cứ đi đi, Phri-đơ cưng, em sẽ lo chu đáo.

Tới giờ cơm, chị lấy một khúc xúc xích treo trên ống khói xuống, bỏ vào chảo, cho thêm bơ, đặt lên bếp. Xúc xích bắt đầu rán xèo xèo, Ca-tơ-li-sen đứng bên cầm cán chảo, đầu óc nghĩ ngợi vẩn vơ. Bỗng chị nảy ra ý: "Trong lúc chờ xúc xích chín, mình xuống hầm lấy bia cũng được."

Thế là chị gác cán chảo cho chắc, cầm một cái bình, xuống hầm rót bia. Bia chảy vào bình, Ca-tơ-li-sen đứng nhìn, thì chợt nghĩ ra: "Ối chà, con chó trên nhà không buộc, nó mà tha xúc xích khỏi chảo thì nguy to!"

Chị chạy vụt lên cầu thang. Nhưng con chó xù đã ngậm khúc xúc xích, kéo lê dưới đất mà chạy. Ca-tơ-li-sen chẳng chịu thua, đuổi theo nó một quãng xa ra tận đồng. Nhưng con chó chạy nhanh hơn Ca-tơ-li-sen, nó nhất định không nhả xúc xích, cứ thế phi qua các thửa ruộng.

— Mất là mất rồi! — Ca-tơ-li-sen nói.

Chị quay về, đã chạy mệt rồi nên chị đi thong thả cho mát người. Trong lúc ấy, bia cứ chảy mãi khỏi thùng, vì Ca-tơ-li-sen quên khoá vòi. Bình đầy rồi, chẳng còn chỗ nào chứa, bia tràn ra khắp hầm, chảy mãi tới khi cạn sạch cả thùng.

Vừa tới đầu cầu thang, Ca-tơ-li-sen đã thấy tai hoạ. Chị kêu lên:

— Chết thật! Giờ làm sao cho anh Phri-đơ đừng biết đây!

Chị nghĩ một lúc, cuối cùng nhớ ra trên gác còn một bao bột mì trắng ngon từ hồi hội làng năm ngoái. Chị định lấy xuống rắc lên chỗ bia. Chị nói:

— Phải, lúc dư dả biết để dành thì lúc túng thiếu mới có mà dùng.

Chị trèo lên gác, vác bao bột xuống, rồi quăng đánh bịch đúng vào cái bình bia đầy, làm nó đổ nghiêng, thế là cả phần bia của anh Phri-đơ cũng lênh láng dưới hầm. Ca-tơ-li-sen nói:

— Thế là phải. Cái này có thì cái kia cũng phải có.

Rồi chị rắc bột khắp hầm. Xong việc, chị khoái chí lắm về công trình của mình, bảo:

— Trông sạch sẽ gọn gàng chưa kìa!

Trưa, Phri-đơ về nhà.

— Thế nào, vợ, em làm gì cho anh ăn đấy?

Chị đáp:

— Ôi, Phri-đơ cưng ơi, em đã định rán cho anh khúc xúc xích, nhưng trong lúc em đi rót bia thì con chó tha mất khỏi chảo. Trong lúc em đuổi con chó thì bia chảy hết. Rồi lúc em lấy bột mì rắc cho khô chỗ bia thì em lại làm đổ luôn bình bia. Nhưng anh cứ yên tâm, hầm khô ráo cả rồi.

Phri-đơ nói:

— Ca-tơ-li-sen ơi là Ca-tơ-li-sen, lẽ ra em không được làm thế! Để chó tha mất xúc xích, để bia chảy hết khỏi thùng, lại còn đổ phí cả bột mì ngon của nhà mình!

— Ừ, Phri-đơ cưng, em có biết đâu. Lẽ ra anh phải dặn em chứ.

Anh chồng nghĩ bụng: "Vợ mình như thế thì mình phải liệu mà cẩn thận hơn."

Anh đã dành dụm được một món kha khá tiền bạc. Anh đem đổi hết ra vàng, rồi bảo Ca-tơ-li-sen:

— Em thấy không, đây là mấy chú gà con vàng. Anh sẽ bỏ vào một cái hũ, đem chôn trong chuồng bò, dưới máng cỏ. Em nhớ đấy, đừng có đụng vào, không thì liệu hồn.

— Không đâu, Phri-đơ cưng, nhất định em không đụng vào.

Phri-đơ vừa đi khỏi thì có mấy người bán rong đồ gốm, bát đĩa nồi niêu, vào làng. Họ ghé hỏi chị vợ trẻ có muốn mua bán gì không. Ca-tơ-li-sen nói:

— Ôi, các bác ơi, em không có tiền, chẳng mua được gì. Nhưng các bác có cần mấy chú gà con vàng không, thì em đổi.

— Gà con vàng à, sao lại không? Cho xem nào.

— Các bác vào chuồng bò, đào dưới máng cỏ, sẽ thấy mấy chú gà con vàng. Em không được tới đó đâu.

Mấy gã bịp vào đào, thấy toàn vàng ròng. Chúng ôm hết, chạy biến, để lại nồi niêu bát đĩa trong nhà.

Ca-tơ-li-sen nghĩ mình cũng phải dùng tới đồ mới chứ. Nhưng trong bếp vốn đã chẳng thiếu nồi niêu, chị bèn đập thủng đáy từng cái nồi, rồi đem cắm hết lên mấy cây cọc hàng rào quanh nhà làm đồ trang trí.

Phri-đơ về, thấy mấy món trang trí mới, hỏi:

— Ca-tơ-li-sen, em làm gì thế này?

— Em mua đấy, Phri-đơ cưng, đổi bằng mấy chú gà con vàng dưới máng cỏ đấy. Em không tự tới đó đâu, mấy bác bán hàng phải tự đào lấy.

Phri-đơ kêu lên:

— Ôi, vợ ơi, em làm gì thế! Đó đâu phải gà con, đó là vàng ròng, là tất cả gia tài của nhà mình. Lẽ ra em không được làm thế.

— Ừ, Phri-đơ cưng, em có biết đâu. Lẽ ra anh phải dặn em trước chứ.

Ca-tơ-li-sen đứng nghĩ một lúc, rồi nói:

— Này anh Phri-đơ, vàng ấy mình sẽ lấy lại được thôi, mình đuổi theo bọn trộm đi.

— Thế thì đi, — Phri-đơ nói, — mình thử xem. Nhưng em mang theo ít bơ với pho mát để dọc đường có cái ăn.

— Vâng, Phri-đơ cưng, em mang theo.

Hai vợ chồng lên đường. Phri-đơ đi nhanh hơn nên Ca-tơ-li-sen theo sau. Chị nghĩ: "Thế lại lợi cho mình, lúc quay về thì mình được đi trước một quãng."

Rồi chị tới một ngọn đồi, hai bên đường có những vệt bánh xe hằn sâu. Ca-tơ-li-sen nói:

— Trời ơi, xem kìa, người ta làm mặt đất tội nghiệp rách nát, trầy trụa, bị đè bẹp thế này! Suốt đời nó chẳng lành lại được mất.

Vì thương xót, chị lấy bơ ra phết lên các vệt bánh xe, bên phải rồi bên trái, cho bánh xe đừng đè đau chúng nữa. Đang cúi xuống làm việc thiện thì một bánh pho mát lăn khỏi túi chị, lăn xuống chân đồi. Ca-tơ-li-sen nói:

— Mình đã leo lên đây một lần rồi, mình không xuống nữa đâu. Để đứa khác chạy xuống mà gọi nó về.

Thế là chị lấy một bánh pho mát khác lăn xuống đồi. Nhưng hai bánh pho mát chẳng thấy quay lên. Chị lăn thêm bánh thứ ba, nghĩ bụng: "Có khi chúng chờ bạn, không thích đi một mình."

Cả ba bánh vẫn không lên, chị bảo:

— Chẳng hiểu thế là thế nào! Nhưng cũng có thể đứa thứ ba lạc đường rồi. Để mình gửi đứa thứ tư xuống gọi chúng về.

Nhưng đứa thứ tư cũng chẳng hơn gì đứa thứ ba. Ca-tơ-li-sen bực mình, ném nốt bánh thứ năm, bánh thứ sáu xuống, đó là hai bánh cuối cùng. Chị đứng đó rình một lúc chờ chúng lên, nhưng mãi chẳng thấy, chị nói:

— Ôi, sai các người đi đâu thì cứ như sai đi tìm thần chết, đi mãi chẳng thấy về. Các người tưởng ta chờ các người mãi đấy à? Ta đi đây, các người đuổi theo sau, chân các người còn trẻ hơn chân ta.

Ca-tơ-li-sen đi tiếp, gặp Phri-đơ đang đứng chờ, vì anh muốn ăn chút gì.

— Nào, đưa đây xem em mang theo những gì.

Chị đưa anh mẩu bánh mì khô.

— Bơ với pho mát đâu? — anh chồng hỏi.

Ca-tơ-li-sen đáp:

— Ôi, Phri-đơ cưng ơi, bơ thì em phết lên mấy vệt bánh xe rồi, còn pho mát thì sắp về tới. Một bánh chạy mất, em sai mấy bánh kia đi gọi nó về.

Phri-đơ nói:

— Lẽ ra em không được làm thế, Ca-tơ-li-sen, đem bơ phết ra đường, đem pho mát lăn xuống đồi.

— Ừ, Phri-đơ cưng, lẽ ra anh phải dặn em chứ.

Hai vợ chồng cùng ăn bánh mì khô. Phri-đơ hỏi:

— Ca-tơ-li-sen này, lúc đi em có khoá cửa nhà cẩn thận không?

— Không, Phri-đơ cưng, lẽ ra anh phải dặn em trước chứ.

— Thế thì em về nhà khoá cửa cẩn thận đã rồi hẵng đi tiếp. Mang thêm cái gì khác để ăn nữa nhé. Anh chờ em ở đây.

Ca-tơ-li-sen quay về, vừa đi vừa nghĩ: "Anh Phri-đơ muốn ăn thứ khác, chắc anh ấy không thích bơ với pho mát. Vậy mình mang theo một khăn lê khô, với một vò giấm để uống."

Rồi chị cài then cánh cửa trên, còn cánh cửa dưới thì chị tháo hẳn ra, vác lên vai. Chị tin rằng đã mang được cánh cửa đi chỗ an toàn thì nhà cửa hẳn là được giữ gìn cẩn thận. Ca-tơ-li-sen đi đủng đỉnh, nghĩ bụng: "Đi lâu thì anh Phri-đơ được nghỉ lâu."

Gặp lại chồng, chị nói:

— Đây, Phri-đơ cưng, cánh cửa nhà đây, anh tự giữ lấy nhà nhé.

Anh chồng kêu lên:

— Trời ơi, mình có cô vợ khôn ngoan chưa kìa! Tháo cánh cửa dưới ra cho ai muốn vào thì vào, rồi cài then cánh cửa trên. Giờ thì muộn rồi, không về nhà được nữa. Nhưng em đã vác cửa tới đây thì em cứ việc vác tiếp.

— Cánh cửa thì em vác, Phri-đơ cưng ạ, nhưng khăn lê khô với vò giấm thì nặng quá. Em treo chúng lên cánh cửa, để cánh cửa vác.

Hai vợ chồng đi vào rừng tìm bọn bịp, nhưng chẳng thấy đâu. Tới khi trời tối, họ trèo lên một cái cây, định ngủ qua đêm trên đó. Vừa ngồi yên chỗ thì bọn kia tới, cái bọn chuyên mang đi những thứ không tự đi theo, chuyên nhặt được đồ trước khi người ta đánh rơi. Chúng ngồi xuống ngay dưới gốc cây mà Phri-đơ và Ca-tơ-li-sen đang ngồi, nhóm lửa lên, định chia nhau của cướp.

Phri-đơ trèo xuống phía bên kia, nhặt đá, rồi lại trèo lên, định ném chết bọn trộm. Nhưng đá ném chẳng trúng ai, bọn trộm bảo nhau:

— Sắp sáng rồi, gió đang rung quả thông rụng xuống đấy.

Ca-tơ-li-sen vẫn vác cánh cửa trên vai. Cửa đè nặng quá, chị nghĩ là tại mấy quả lê khô, bèn nói:

— Phri-đơ cưng ơi, em phải ném lê khô xuống thôi.

— Không được, Ca-tơ-li-sen, lúc này thì không, — anh đáp, — chúng làm lộ mình mất.

— Ôi, Phri-đơ cưng, em phải ném, chúng đè em nặng quá.

— Thôi thì ném đi, mặc kệ!

Thế là lê khô lăn lộc cộc qua các cành cây rơi xuống. Bọn ở dưới bảo nhau:

— Chim nó làm bậy đấy.

Một lúc sau, vì cánh cửa vẫn đè nặng, Ca-tơ-li-sen nói:

— Ôi, Phri-đơ cưng, em phải đổ giấm đi thôi.

— Không được, Ca-tơ-li-sen, không được làm thế, có khi làm lộ mình đấy.

— Ôi, Phri-đơ cưng, em phải đổ, nó đè em nặng quá.

— Thôi thì đổ đi, mặc kệ!

Chị đổ giấm xuống, bắn tung toé vào bọn ở dưới. Chúng bảo nhau:

— Sương đã rơi lộp độp rồi.

Cuối cùng Ca-tơ-li-sen nghĩ: "Hay là chính cái cửa đè mình nặng thế nhỉ?" Chị nói:

— Phri-đơ cưng ơi, em phải ném cánh cửa xuống thôi.

— Không được, Ca-tơ-li-sen, lúc này thì không, nó làm lộ mình mất.

— Ôi, Phri-đơ cưng, em phải ném, nó đè em nặng quá.

— Không được, Ca-tơ-li-sen, giữ chặt lấy.

— Ôi, Phri-đơ cưng, em buông tay đây.

Phri-đơ bực mình đáp:

— Thế thì buông ra cho quỷ nó bắt đi!

Cánh cửa rơi xuống đánh rầm một tiếng. Bọn ở dưới kêu lên:

— Quỷ từ trên cây xuống đấy!

Chúng ba chân bốn cẳng bỏ chạy, để lại hết mọi thứ. Sáng sớm, hai vợ chồng trèo xuống, tìm lại được hết số vàng của mình, mang về nhà.

Về tới nhà, Phri-đơ bảo:

— Ca-tơ-li-sen, giờ thì em phải chăm chỉ làm lụng đấy.

— Vâng, Phri-đơ cưng, em sẽ làm. Em sẽ ra đồng gặt lúa.

Ra tới đồng, Ca-tơ-li-sen tự nhủ:

— Ăn trước rồi gặt, hay ngủ trước rồi gặt? A, ăn trước đã!

Ca-tơ-li-sen ăn, ăn xong thì buồn ngủ díp mắt, bắt đầu gặt mà nửa tỉnh nửa mơ, cắt toạc hết cả quần áo của mình, nào tạp dề, nào váy, nào áo. Ngủ một giấc dài, Ca-tơ-li-sen tỉnh dậy, đứng đó với bộ quần áo rách tả tơi, bèn tự hỏi:

— Là mình, hay không phải là mình? Ôi, không phải là mình rồi!

Trời tối dần, Ca-tơ-li-sen chạy vào làng, gõ cửa sổ nhà chồng, gọi:

— Phri-đơ cưng ơi?

— Gì thế?

— Em muốn biết Ca-tơ-li-sen có ở trong nhà không.

— Có, có, — Phri-đơ đáp, — chắc đang nằm ngủ trong nhà đấy.

Chị nói:

— Thế thì được, vậy chắc là mình đã về nhà rồi.

Rồi chị chạy đi.

Ra ngoài làng, Ca-tơ-li-sen gặp mấy gã đang định đi ăn trộm. Chị tới bảo:

— Để tôi giúp các anh ăn trộm.

Bọn trộm tưởng chị thông thuộc đường đi lối lại trong làng, nên đồng ý. Ca-tơ-li-sen đi tới trước từng nhà, gọi to:

— Bà con ơi, có gì không? Chúng tôi đi ăn trộm đây!

Bọn trộm nghĩ bụng: "Thế này thì hay rồi đây." Chúng chỉ mong sao gỡ được Ca-tơ-li-sen ra cho xong. Chúng bảo:

— Ở đầu làng, ông cha xứ có ruộng củ cải. Chị ra đấy nhổ củ cải cho chúng tôi.

Ca-tơ-li-sen ra ruộng bắt đầu nhổ, nhưng lười quá, chẳng buồn đứng thẳng lên. Có một người đi ngang qua, trông thấy, đứng sững lại, tưởng là quỷ đang bới giữa ruộng củ cải. Ông ta chạy vào làng tìm cha xứ, nói:

— Thưa cha, trong ruộng củ cải của cha có con quỷ đang nhổ củ cải.

Cha xứ đáp:

— Trời ơi, ta lại què một chân, không ra đó mà trừ nó được.

Người kia bảo:

— Thế để con cõng cha.

Rồi ông ta cõng cha xứ ra đồng. Vừa tới bên ruộng thì Ca-tơ-li-sen đứng dậy, vươn người lên cao.

— Ôi, quỷ đấy! — cha xứ kêu lên.

Cả hai cắm đầu bỏ chạy. Mà cha xứ vì sợ quá, chạy bằng cái chân què còn thẳng hơn người đã cõng mình chạy bằng đôi chân lành lặn.

— Hết —