Quà tặng của lão phù thuỷ

Ngày xửa ngày xưa có một ông lão sống trong một túp lều nhỏ giữa rừng. Vợ ông đã mất, ông chỉ có một cậu con trai và thương con hết mực. Gần túp lều có một lùm bạch dương, trên cây có mấy con gà rừng làm tổ. Cậu con trai đã nhiều lần xin cha cho bắn chim, nhưng ông lão bao giờ cũng nghiêm cấm.

Thế nhưng một hôm, cha vừa đi ra xa một chút để nhặt củi, cậu bé đã lấy cung ra, nhắm bắn một con chim đang bay về tổ. Nhưng cậu nhắm không chuẩn, con chim chỉ bị thương, giãy giụa dưới đất. Cậu chạy tới bắt, nhưng dù cậu chạy rất nhanh, còn con chim dường như vỗ cánh rất chậm, cậu vẫn chẳng bao giờ bắt kịp nó. Lúc nào nó cũng ở phía trước một chút. Cậu mải đuổi tới mức một lúc lâu sau mới để ý thấy mình đã vào sâu trong rừng, tới một chỗ chưa từng đặt chân tới. Bấy giờ cậu thấy đi tiếp thì thật dại dột, bèn quay lại tìm đường về nhà.

Cậu nghĩ lần theo con đường mình vừa đi qua thì dễ thôi. Nhưng chẳng hiểu sao nó cứ rẽ ra những ngả chẳng ngờ. Cậu nhìn quanh tìm một ngôi nhà để ghé hỏi đường, nhưng chẳng thấy dấu hiệu nhà cửa nào. Cậu lại sợ đứng yên một chỗ, vì trời lạnh, mà người ta kể nhiều chuyện có sói hay lui tới khu rừng này.

Đêm xuống. Cậu bắt đầu giật mình trước mọi tiếng động, thì bỗng một lão phù thuỷ chạy về phía cậu, sau gót là cả một bầy sói đang đớp đớp. Bấy giờ lòng can đảm của cậu bé quay trở lại. Cậu cầm cung, nhắm một mũi tên vào con sói to nhất, bắn xuyên tim nó, thêm mấy mũi tên nữa là cả bầy chạy tán loạn. Lão phù thuỷ biết ơn người cứu mình lắm, hứa sẽ đền đáp nếu cậu chịu về nhà lão.

Cậu bé đáp:

— Thật ra chẳng gì quý với cháu bằng một chỗ ngủ qua đêm. Cháu đã lang thang trong rừng cả ngày, chẳng biết làm sao về nhà được.

— Đi với ta. Hẳn cháu vừa mệt vừa đói rồi.

Lão phù thuỷ dẫn đường về nhà. Khách vừa tới đã nằm vật ra giường, ngủ say như chết. Còn chủ nhà thì quay vào rừng kiếm thức ăn, vì trong chạn chẳng còn gì.

Trong lúc lão đi vắng, cô quản gia tới phòng cậu bé, tìm cách đánh thức cậu. Cô giậm chân thình thịch trên sàn, lay cậu, gọi cậu, bảo cậu đang gặp nguy lớn, phải trốn ngay đi. Nhưng chẳng gì đánh thức được cậu, mà cậu có mở mắt ra lần nào thì cũng nhắm lại ngay.

Ít lâu sau, lão phù thuỷ từ rừng về, bảo cô quản gia dọn cho họ cái gì ăn. Bữa ăn dọn xong ngay, lão gọi cậu bé xuống ăn, nhưng không sao đánh thức cậu được, đành phải ngồi ăn mà không có cậu. Một lúc sau, lão phù thuỷ lại vào rừng săn thêm. Về tới nhà, lão lại thử đánh thức cậu bé lần nữa. Thấy chẳng thể nào đánh thức được, lão lại vào rừng lần thứ ba.

Trong lúc lão đi vắng, cậu bé thức dậy, mặc quần áo, đi xuống nhà, bắt đầu trò chuyện với cô quản gia. Cô gái đã nghe chuyện cậu cứu mạng chủ mình, nên không nhắc tới chuyện trốn đi nữa. Thay vào đó, cô dặn cậu nếu lão phù thuỷ cho chọn quà, thì hãy xin con ngựa đứng ở ô chuồng thứ ba.

Một lúc sau ông lão về, cả ba cùng ngồi ăn tối. Ăn xong, lão phù thuỷ bảo:

— Nào con trai, giờ cho ta biết con muốn nhận gì làm phần thưởng cho lòng can đảm của con?

Chàng trai đáp:

— Ông cho cháu con ngựa đứng ở ô chuồng thứ ba. Cháu còn một chặng đường dài mới về tới nhà, đôi chân cháu không đi xa thế được.

— Chà, con trai, con đòi đúng con ngựa tốt nhất trong chuồng của ta! Con không thích thứ gì khác à?

Nhưng chàng trai một mực nói chỉ muốn con ngựa ấy, chỉ con ngựa ấy thôi, và cuối cùng ông lão đành chiều. Ngoài con ngựa, lão phù thuỷ còn tặng chàng một cây đàn tranh, một cây vĩ cầm và một cây sáo, dặn:

— Khi gặp nguy, con hãy gảy đàn tranh. Nếu không ai tới giúp, thì kéo vĩ cầm. Còn nếu thế vẫn chưa ai tới cứu, thì thổi sáo.

Chàng trai cảm ơn lão phù thuỷ, buộc những món quà quý quanh người, nhảy lên ngựa ra đi. Chàng đã đi được mấy dặm thì, lạ lùng thay, con ngựa cất tiếng nói:

— Bây giờ cậu về nhà cũng chẳng ích gì, cha cậu chỉ đánh cậu thôi. Ta cứ đi thăm vài thành phố trước đã, thế nào cũng gặp vận may.

Lời khuyên ấy làm chàng trai thích lắm, vì giờ chàng đã thấy mình gần như một người đàn ông, nghĩ đã tới lúc phải đi đây đi đó. Khi họ vào kinh đô của xứ ấy, ai cũng dừng lại trầm trồ con ngựa đẹp. Đến cả nhà vua cũng nghe tin, tới tận nơi xem con vật tuyệt vời ấy. Ngài muốn mua nó ngay, bảo chàng trai muốn bao nhiêu ngài cũng trả. Chàng trai ngập ngừng một lát, nhưng chưa kịp nói gì thì con ngựa đã tìm cách thì thầm với chàng:

— Đừng bán tôi. Cậu hãy xin nhà vua đưa tôi vào chuồng của ngài, cho tôi ăn ở đó. Rồi những con ngựa khác của ngài sẽ đẹp y như tôi.

Nghe kể con ngựa nói thế, nhà vua mừng lắm, đưa nó vào chuồng ngay, đặt vào ô chuồng riêng của mình. Quả nhiên, con ngựa vừa ăn được một miếng lúa trong máng thì những con ngựa khác như đã biến đổi hẳn. Trong số ấy có những con ngựa quý nhà vua từng cưỡi qua bao trận chiến, mang đầy dấu vết của tuổi tác và chinh chiến. Vậy mà giờ chúng vươn cổ cong đầu, gõ những cặp chân thon xuống đất như những ngày xa xưa.

Nhà vua mừng rộn cả tim. Nhưng lão giữ ngựa già, người xưa nay vẫn chăm sóc đàn ngựa, đứng bên cạnh mặt hằm hằm, nhìn chủ con ngựa kỳ diệu bằng ánh mắt căm ghét, đố kỵ. Chẳng ngày nào lão không đến kể với chủ một chuyện xấu về chàng trai, nhưng nhà vua hiểu rõ đầu đuôi nên chẳng để tâm. Cuối cùng lão giữ ngựa nói rằng chàng trai đã khoe khoang là tìm được con chiến mã của nhà vua, con ngựa đã lạc vào rừng mấy năm trước, từ đó bặt tăm. Nhà vua chưa bao giờ thôi thương tiếc con ngựa ấy, nên lần này ngài nghe câu chuyện lão giữ ngựa bịa ra, sai gọi chàng trai tới.

— Trong ba ngày phải tìm cho ta con ngựa của ta, nếu không thì khốn tới thân.

Chàng trai sững sờ như bị sét đánh trước mệnh lệnh ấy, nhưng chỉ cúi chào, rồi đi thẳng tới chuồng ngựa.

Con ngựa của chàng bảo:

— Cậu đừng lo. Cậu xin nhà vua cho một trăm con bò, cho giết thịt, chặt thành miếng nhỏ. Rồi ta lên đường, đi cho tới một con sông nọ. Ở đó sẽ có một con ngựa đến gần cậu, nhưng cậu đừng để ý tới nó. Chẳng mấy chốc sẽ có một con nữa xuất hiện, con này cậu cũng để yên. Nhưng khi con thứ ba hiện ra, cậu hãy quăng dây cương của tôi tròng lên nó.

Mọi chuyện xảy ra đúng như lời con ngựa nói, và con ngựa thứ ba đã được tròng cương an toàn. Con ngựa của chàng lại nói:

— Lúc ta phi đi, con quạ của lão phù thuỷ sẽ tìm cách ăn thịt chúng ta. Cậu cứ ném cho nó ít thịt bò, rồi tôi sẽ phi nhanh như gió, đưa cậu thoát khỏi nanh vuốt của nó.

Chàng trai làm theo lời dặn, đưa con ngựa về trả nhà vua.

Nghe tin ấy, lão giữ ngựa già ghen tức lắm, nghĩ mãi xem làm sao bôi xấu chàng trai trong mắt nhà vua. Cuối cùng lão nghĩ ra một kế, tâu với nhà vua rằng chàng trai đã khoe khoang là đưa được hoàng hậu về. Hoàng hậu đã biến mất từ nhiều tháng trước, chẳng để lại một dấu vết. Nhà vua bèn gọi chàng trai tới, truyền cho chàng đi đưa hoàng hậu về như chàng đã khoe. Nếu không làm được, chàng sẽ phải trả bằng cái đầu.

Chàng trai tội nghiệp nghe mà tim như ngừng đập. Tìm hoàng hậu ư? Làm sao chàng tìm nổi, khi chẳng ai trong cung tìm được! Chàng chậm chạp đi tới chuồng ngựa, gục đầu vào vai con ngựa của mình mà nói:

— Nhà vua ra lệnh cho tôi đưa vợ ngài về. Làm sao tôi làm được, khi bà đã biến mất từ lâu lắm, mà chẳng ai nói được gì với tôi về bà?

Con ngựa đáp:

— Vui lên nào! Chúng ta sẽ tìm được bà ấy. Cậu chỉ việc cưỡi tôi trở lại đúng con sông ta tới hôm qua, tôi sẽ lao xuống đó và trở lại hình dạng thật của mình. Vì tôi chính là vợ của nhà vua, bị lão phù thuỷ mà cậu đã cứu hoá thành ngựa.

Chàng trai mừng rỡ nhảy lên yên, phi tới bờ sông. Chàng nhảy xuống, đứng chờ con ngựa lao xuống nước. Nó vừa nhúng đầu xuống nước thì bộ da đen biến mất, và người đàn bà đẹp nhất trần đời nổi lên trên mặt nước. Bà mỉm cười bơi về phía chàng trai, chìa tay ra. Chàng nắm lấy tay bà, đưa bà về cung. Thấy người vợ đã mất đứng trước mặt mình, nhà vua vừa ngạc nhiên vừa hạnh phúc khôn tả. Để tạ ơn người đã cứu bà, ngài ban cho chàng không biết bao nhiêu là quà.

Các cháu tưởng sau chuyện này chàng trai tội nghiệp sẽ được yên thân. Nhưng không, kẻ thù của chàng là lão giữ ngựa vẫn căm ghét chàng như trước, lại bày ra một mưu mới để hại chàng. Lần này lão tới trước mặt nhà vua, tâu rằng chàng trai đã kiêu ngạo vì những việc mình làm tới mức tuyên bố sẽ cướp ngôi của nhà vua.

Nghe tin ấy, nhà vua giận dữ tới mức ra lệnh dựng ngay giá treo cổ, đem chàng trai ra treo mà chẳng cần xét xử. Chàng không được phép nói một lời để tự bào chữa. Nhưng ngay trên bậc giá treo cổ, chàng nhờ người tâu với nhà vua, xin một ân huệ cuối cùng là được chơi một khúc đàn tranh. Nhà vua cho phép. Chàng lấy cây đàn trong áo choàng ra, gảy vào dây đàn.

Những nốt nhạc đầu tiên vừa vang lên, tên đao phủ và người phụ việc đã bắt đầu nhảy múa. Tiếng đàn càng to, họ càng nhảy cao, tới khi họ kêu lên xin tha. Nhưng chàng trai chẳng để tâm, những khúc nhạc vang lên còn rộn rã hơn trước. Tới lúc mặt trời lặn, cả hai ngã vật xuống đất, kiệt sức, tuyên bố rằng việc treo cổ phải hoãn tới mai.

Chuyện cây đàn tranh chẳng mấy chốc lan khắp thành phố. Sáng hôm sau, nhà vua cùng cả triều đình và một đám đông dân chúng tụ tập dưới chân giá treo cổ để xem treo chàng trai. Chàng lại xin một ân huệ nữa: được chơi vĩ cầm. Nhà vua cũng vui lòng ban cho. Nhưng những nốt nhạc đầu tiên vừa cất lên, mọi người trong đám đông đều co chân lên cao, nhảy múa theo tiếng nhạc suốt cả ngày, cho tới khi trời tối mịt, chẳng còn ánh sáng nào mà treo cổ người nhạc công nữa.

Tới ngày thứ ba, chàng trai xin được thổi sáo. Nhà vua bảo:

— Không, không được. Hôm qua ngươi bắt ta nhảy suốt cả ngày, mà ta còn nhảy thêm lần nữa thì chắc chắn ta chết mất. Ngươi không được chơi thêm khúc nào nữa. Nhanh lên! Tròng dây vào cổ nó.

Nghe những lời ấy, chàng trai trông buồn bã tới mức các cận thần tâu với nhà vua:

— Cậu ta còn trẻ quá mà phải chết. Nếu thổi một khúc làm cậu ta vui thì bệ hạ cứ cho cậu ta thổi.

Thế là nhà vua rất miễn cưỡng mới cho phép. Nhưng trước đó, ngài cho trói chặt mình vào một cây thông to, sợ lại bị bắt nhảy múa.

Khi nhà vua đã bị trói chặt, chàng trai bắt đầu thổi sáo khe khẽ. Dù bị trói, người nhà vua vẫn chuyển động theo tiếng sáo, lên xuống dọc thân cây thông, tới khi áo quần rách tả tơi, da lưng gần như tróc hết. Nhưng chàng trai chẳng chút thương xót, cứ thổi mãi. Bỗng lão phù thuỷ già hiện ra, hỏi:

— Con gặp nguy hiểm gì mà gọi ta tới thế, con trai?

Chàng trai đáp:

— Họ muốn treo cổ con. Giá treo cổ đã dựng sẵn, tên đao phủ chỉ chờ con ngừng thổi thôi.

— Ồ, để ta lo chuyện ấy.

Lão phù thuỷ nói, rồi nắm lấy giá treo cổ, giật bật lên ném vào không trung, và chẳng ai biết nó rơi xuống đâu. Lão hỏi:

— Ai ra lệnh treo cổ con?

Chàng trai chỉ vào nhà vua, người vẫn đang bị trói vào cây thông. Chẳng phí lời, lão phù thuỷ túm luôn cái cây, gồng mình hất một cái, cả cây thông lẫn người quay tít trong không trung, rồi biến mất vào mây xanh theo cái giá treo cổ.

Thế là chàng trai được tuyên bố vô tội, và dân chúng bầu chàng làm vua. Còn lão giữ ngựa thì vì ghen tức quá mà tự trầm mình xuống sông. Bởi nói cho cùng, nếu không có lão thì chàng trai đã cứ nghèo khó suốt đời.

— Hết —