Ra tranh cử thống đốc

Cách đây mấy tháng, tôi được đề cử ra tranh chức thống đốc bang Niu Oóc vĩ đại, với tư cách ứng cử viên độc lập, đối đầu với ông Giôn Xmít và ông Vô Danh Thị. Không hiểu sao tôi cảm thấy mình có một lợi thế nổi bật hơn hai quý ông kia, đó là danh tiếng tốt. Đọc báo là thấy ngay rằng, nếu như hai ông ấy đã từng biết có một cái tên tốt là thế nào, thì cái thời ấy đã qua lâu rồi. Rõ ràng là trong mấy năm gần đây, hai ông đã quá quen với đủ mọi loại tội lỗi đáng xấu hổ.

Nhưng đúng vào lúc tôi đang tự đề cao lợi thế của mình, thầm sung sướng vì nó, thì có một dòng chảy ngầm lờ đờ, khó chịu khuấy đục tận đáy niềm hạnh phúc của tôi. Đó là việc phải nghe tên mình bị người ta nhắc đi nhắc lại, gắn liền thân mật với tên tuổi của những kẻ như thế. Tôi càng ngày càng bứt rứt. Cuối cùng tôi viết thư kể chuyện ấy với bà tôi. Thư trả lời tới nhanh và gay gắt. Bà viết:

“Cả đời cháu chưa từng làm một việc gì đáng xấu hổ, không một việc nào. Cháu cứ xem báo đi, xem đi rồi sẽ hiểu hai ông Xmít và Vô Danh Thị là hạng người gì. Rồi cháu tự hỏi xem cháu có chịu hạ mình xuống ngang hàng với họ để vận động tranh cử cùng họ không.”

Đúng là điều tôi đang nghĩ! Đêm ấy tôi không chợp mắt được một phút nào. Nhưng dù sao, tôi cũng không thể rút lui. Tôi đã cam kết hẳn hoi rồi, phải chiến đấu tới cùng.

Sáng hôm sau, đang ăn sáng, tôi uể oải giở báo ra xem thì bắt gặp đoạn tin sau đây. Tôi có thể nói thật là trước giờ tôi chưa bao giờ bàng hoàng đến thế.

“Khai man trước toà. Có lẽ giờ đây, khi ông Mác Tuên đã ra trước quốc dân với tư cách ứng cử viên thống đốc, ông sẽ hạ cố giải thích vì sao năm một nghìn tám trăm sáu mươi ba, ở Oa-ca-oác, xứ Nam Kỳ, ông bị ba mươi tư nhân chứng kết tội khai man trước toà, mà mục đích của việc khai man ấy là để cướp của một bà goá bản xứ nghèo khổ cùng gia đình bơ vơ của bà một mảnh vườn chuối còm cõi, chỗ nương tựa duy nhất của họ giữa cảnh tang tóc, khốn cùng. Ông Tuên có bổn phận với chính mình, cũng như với nhân dân vĩ đại mà ông đang xin lá phiếu, phải làm sáng tỏ chuyện này. Liệu ông có làm không?”

Tôi tưởng như mình sắp nổ tung vì kinh ngạc! Một lời buộc tội tàn nhẫn, vô lương tâm đến thế! Tôi chưa bao giờ đặt chân tới xứ Nam Kỳ! Tôi chưa bao giờ nghe nói tới Oa-ca-oác! Tôi không phân biệt nổi một mảnh vườn chuối với một con chuột túi! Tôi không biết phải làm gì. Tôi rối trí, bất lực. Tôi để mặc cả ngày trôi qua mà chẳng làm được gì. Sáng hôm sau, vẫn tờ báo ấy đăng thế này, không thêm gì nữa:

“Đáng chú ý. Mọi người sẽ thấy ông Tuên im lặng một cách đầy ẩn ý về vụ khai man ở Nam Kỳ.”

Từ đó cho tới hết chiến dịch tranh cử, tờ báo ấy không bao giờ nhắc tới tôi bằng cách nào khác ngoài cái tên “Tuên, kẻ khai man khét tiếng”.

Tiếp đó tới lượt tờ Công Báo, đăng thế này:

“Cần được biết. Liệu ngài tân ứng cử viên thống đốc có thèm giải thích cho một số đồng bào, những người đang khổ sở vì phải bỏ phiếu cho ông, về cái chuyện nhỏ hồi ở Môn-ta-na, những người ở chung lều với ông thỉnh thoảng lại mất vài món đồ quý giá lặt vặt không? Cho tới khi cuối cùng, vì lần nào những món đồ ấy cũng được tìm thấy trên người ông Tuên hoặc trong cái gọi là hòm đồ của ông, tức là tờ báo cũ ông dùng gói đồ đạc, họ thấy buộc phải nhắc nhở ông một cách thân tình vì lợi ích của chính ông. Thế là họ bôi hắc ín, rắc lông gà lên người ông, cho ông cưỡi một thanh gỗ rồi khiêng đi, rồi khuyên ông để lại một khoảng trống vĩnh viễn ở chỗ ông vẫn thường ngồi trong lán trại. Liệu ông có giải thích không?”

Còn gì có thể ác ý cố tình hơn thế không? Vì cả đời tôi chưa bao giờ tới Môn-ta-na.

Sau vụ này, tờ báo ấy quen gọi tôi là “Tuên, thằng ăn trộm Môn-ta-na”.

Từ đó tôi đâm ra sợ sệt mỗi khi cầm tờ báo lên, giống như người ta nhấc một tấm chăn mình đang cần mà ngờ ngợ có một con rắn đuôi chuông nằm dưới. Một hôm, mắt tôi chạm phải đoạn này:

“Lời dối trá đã bị vạch trần. Căn cứ vào các bản khai có tuyên thệ của ông Mai-cơn Ô-phla-nơ-gân ở khu Năm Ngả, ông Xnắp Ráp-phơ-ti và ông Cát-ti Mu-li-gân ở phố Nước, đã chứng minh được rằng lời tuyên bố đê tiện của ông Mác Tuên cho rằng người ông nội quá cố đáng thương của vị thủ lĩnh cao quý của chúng ta, ông Vô Danh Thị, đã bị treo cổ vì tội cướp đường, là một LỜI DỐI TRÁ trắng trợn, vô cớ, không có lấy một bóng dáng sự thật nào. Những người đức hạnh sẽ đau lòng biết bao khi thấy người ta dùng tới những thủ đoạn đáng xấu hổ như tấn công cả người chết nằm dưới mồ, bôi nhọ thanh danh của họ bằng lời vu khống, chỉ để giành thắng lợi chính trị. Nghĩ tới nỗi đau mà lời bịa đặt khốn nạn này hẳn đã gây ra cho những người thân và bạn bè vô tội của người quá cố, chúng tôi gần như muốn kích động công chúng đang phẫn nộ và bị xúc phạm trả thù ngay tức khắc, bất chấp luật pháp, kẻ vu khống kia. Nhưng không! Hãy để hắn chịu sự dày vò của lương tâm tan nát. Tuy vậy, nếu như công chúng không kìm được cơn giận, và trong cơn thịnh nộ mù quáng đã gây thương tích cho kẻ vu khống, thì rõ ràng là chẳng có bồi thẩm đoàn nào kết tội nổi, chẳng có toà án nào trừng phạt nổi những người làm việc ấy.”

Câu kết khéo léo ấy đã khiến tôi phải vội vã ra khỏi giường ngay đêm đó, rồi ra luôn bằng cửa sau, trong khi “công chúng phẫn nộ và bị xúc phạm” ùa vào bằng cửa trước. Vào thì họ đập phá đồ đạc và cửa kính trong cơn căm phẫn chính đáng, ra thì họ mang theo những gì mang được. Thế nhưng tôi có thể đặt tay lên Kinh Thánh mà thề rằng tôi chưa bao giờ vu khống ông nội của ông Vô Danh Thị. Hơn thế nữa, cho tới tận ngày hôm đó, tôi chưa từng nghe nói tới ông ta, cũng chưa từng nhắc tới ông ta.

Nhân tiện xin nói luôn, tờ báo vừa trích dẫn ở trên từ đó trở đi lúc nào cũng gọi tôi là “Tuên, kẻ đào mả trộm xác”.

Bài báo tiếp theo làm tôi chú ý là bài sau đây:

“Một ứng cử viên ngọt ngào. Ông Mác Tuên, người được cho là sẽ đọc một bài diễn văn nảy lửa tại cuộc mít tinh lớn của phe Độc Lập tối hôm qua, đã không tới đúng giờ! Một bức điện của bác sĩ riêng của ông báo rằng ông bị một cỗ xe ngựa lồng húc ngã, gãy chân hai chỗ, nạn nhân nằm đau đớn quằn quại, vân vân và vân vân, cùng cả mớ chuyện nhảm nhí khác cùng loại. Và phe Độc Lập đã cố hết sức nuốt trôi cái cớ thảm hại ấy, giả vờ như không biết lý do thực sự khiến cái kẻ đồi bại mà họ gọi là thủ lĩnh của họ vắng mặt. Tối hôm qua, người ta thấy có một người say bí tỉ như con vật, lảo đảo bước vào khách sạn nơi ông Tuên ở. Phe Độc Lập có bổn phận bắt buộc phải chứng minh rằng con thú say mèm ấy không phải chính là Mác Tuên. Cuối cùng chúng ta đã tóm được họ! Đây là chuyện không thể lẩn tránh. Tiếng nói của nhân dân đang vang như sấm, đòi hỏi: NGƯỜI ĐÀN ÔNG ẤY LÀ AI?”

Trong một lúc, tôi không thể tin nổi, hoàn toàn không thể tin nổi, rằng chính tên tôi bị gắn vào mối ngờ vực nhục nhã ấy. Đã ba năm dài trôi qua kể từ lần cuối tôi nếm một giọt bia, rượu vang hay bất cứ thứ rượu nào.

Thời thế đã ảnh hưởng tới tôi thế nào thì các bạn cứ xem: số báo sau, tờ báo ấy gọi tôi một cách đầy tự tin là “Ông Tuên Sảng Rượu”, mà tôi chẳng thấy nhói lòng chút nào, dù tôi biết rằng với lòng trung thành đều đặn đến nhàm chán, tờ báo sẽ tiếp tục gọi tôi như thế cho tới tận cùng.

Tới lúc này, thư nặc danh đã trở thành một phần quan trọng trong hộp thư của tôi. Loại thư thường gặp là thế này:

“Thế còn cái bà già đi ăn xin mà ông đá ra khỏi cửa nhà ông thì thế lào. Kẻ Tò Mò.”

Và thế này:

“Có những chuyện ông đã làm mà chẳng ai biết ngoài tôi đâu nhá. Liệu mà gửi vài đô cho tôi đây, không thì ông sẽ nghe trên báo. Ký tên: Thằng Khéo Tay.”

Đại khái là thế. Nếu các bạn muốn, tôi có thể kể tiếp cho tới khi các bạn ngán tận cổ.

Chẳng bao lâu, tờ báo lớn nhất của đảng Cộng hoà “kết tội” tôi hối lộ trên quy mô lớn, còn tờ báo hàng đầu của đảng Dân chủ thì “đóng đinh” lên đầu tôi một vụ tống tiền nghiêm trọng.

Bằng cách đó, tôi có thêm hai cái tên mới: “Tuên, tên tham nhũng bẩn thỉu” và “Tuên, kẻ mua chuộc ghê tởm”.

Tới lúc này, tiếng ồn ào đòi tôi phải “trả lời” mọi lời buộc tội khủng khiếp chất lên đầu tôi đã lớn tới mức các biên tập viên và các lãnh tụ trong đảng của tôi bảo rằng nếu tôi cứ im lặng thêm nữa thì sự nghiệp chính trị sẽ tan tành. Như để lời kêu gọi của họ thêm cấp bách, ngay hôm sau, một tờ báo đăng thế này:

“Hãy nhìn người ấy! Ứng cử viên độc lập vẫn giữ im lặng. Bởi vì ông ta không dám nói. Mọi lời buộc tội ông ta đều đã được chứng minh đầy đủ, và đã được chính sự im lặng hùng hồn của ông xác nhận đi xác nhận lại, tới mức hôm nay ông ta đã bị kết tội vĩnh viễn. Hỡi phe Độc Lập, hãy nhìn ứng cử viên của các người! Hãy nhìn kẻ khai man khét tiếng! Thằng ăn trộm Môn-ta-na! Kẻ đào mả trộm xác! Hãy ngắm cái hiện thân của cơn sảng rượu! Tên tham nhũng bẩn thỉu của các người! Kẻ mua chuộc ghê tởm của các người! Hãy nhìn kỹ hắn, nghĩ cho kỹ, rồi hãy nói xem các người có thể bỏ lá phiếu lương thiện của mình cho một sinh vật đã giành được cả chuỗi danh hiệu thê thảm này bằng những tội ác ghê tởm, mà không dám mở miệng chối lấy một tội nào không!”

Không còn cách nào thoát được nữa. Thế là, trong nỗi nhục nhã ê chề, tôi bắt tay chuẩn bị “trả lời” cả một đống lời buộc tội vô căn cứ và những lời dối trá đê tiện, độc ác. Nhưng tôi chẳng bao giờ làm xong việc ấy. Vì ngay sáng hôm sau, một tờ báo tung ra một nỗi kinh hoàng mới, một ác ý mới, buộc tội tôi một cách nghiêm túc là đã đốt một nhà thương điên cùng toàn bộ bệnh nhân bên trong, chỉ vì nó che mất tầm nhìn từ nhà tôi. Chuyện này khiến tôi hoảng loạn. Rồi tới lời buộc tội tôi đầu độc ông chú để chiếm gia tài, kèm theo đòi hỏi cấp bách là phải quật mồ ông lên. Chuyện này đẩy tôi tới bờ vực mất trí. Trên hết là lời buộc tội rằng khi làm giám đốc trại trẻ mồ côi, tôi đã thuê mấy ông bà họ hàng già cả rụng hết răng, chẳng được tích sự gì, nấu ăn cho trẻ. Tôi bắt đầu lung lay, lung lay.

Và cuối cùng, như một cao trào xứng đáng cho cuộc đeo đuổi trơ trẽn mà lòng hận thù đảng phái giáng lên đầu tôi, người ta dạy chín đứa trẻ con mới chập chững biết đi, đủ mọi màu da, đủ mọi mức độ rách rưới, xông lên diễn đàn trong một cuộc mít tinh, ôm chặt lấy chân tôi mà gọi: BỐ ƠI!

Tôi bỏ cuộc. Tôi hạ cờ đầu hàng. Tôi không đủ sức đáp ứng những đòi hỏi của một chiến dịch tranh cử thống đốc ở bang Niu Oóc. Thế là tôi gửi đơn rút khỏi cuộc tranh cử, và trong nỗi cay đắng, tôi ký tên:

“Kính thư, kẻ từng là một người tử tế, nhưng nay là Mác Tuên, kẻ khai man khét tiếng, thằng ăn trộm Môn-ta-na, kẻ đào mả trộm xác, gã sảng rượu, tên tham nhũng bẩn thỉu, và kẻ mua chuộc ghê tởm.”

— Hết —