Cái họ hiếm hoi

Chương 1: Cái họ hiếm hoi

Có thể đó là một vở hài kịch, cũng có thể là một tấn bi kịch. Nó làm một người mất trí, làm tôi đổ máu, và làm một người khác phải chịu hình phạt của pháp luật. Thế nhưng chắc chắn trong đó có yếu tố hài hước. Thôi, các bạn hãy tự phán xét.

Tôi nhớ rất rõ ngày tháng, vì đó là cùng tháng Hôm từ chối tước hiệp sĩ vì những công lao mà có lẽ một ngày nào đó sẽ được kể lại. Tôi chỉ nhắc qua chuyện ấy, vì ở vị trí người cộng sự và người bạn tâm giao, tôi buộc phải đặc biệt cẩn thận để tránh mọi sự hớ hênh. Tuy nhiên tôi xin nhắc lại, nhờ thế mà tôi xác định được ngày tháng: cuối tháng sáu năm 1902, ngay sau khi chiến tranh Nam Phi kết thúc. Hôm đã nằm lì trên giường mấy ngày, như thỉnh thoảng anh vẫn làm, nhưng sáng hôm ấy anh ra khỏi phòng, tay cầm một văn bản dài trên giấy khổ lớn, đôi mắt xám nghiêm nghị lấp lánh vẻ thích thú.

— Có dịp cho anh kiếm tiền đây, anh bạn Oát-xơn, — anh nói. — Anh đã bao giờ nghe cái họ Ga-ri-đép chưa?

Tôi thừa nhận là chưa.

— Thế này, nếu anh tìm được một người họ Ga-ri-đép thì sẽ có tiền.

— Tại sao?

— À, chuyện dài lắm, mà cũng khá kỳ quặc. Tôi nghĩ trong mọi cuộc khám phá sự phức tạp của con người, chúng ta chưa từng gặp chuyện gì kỳ lạ hơn. Lát nữa gã kia sẽ tới đây để tôi hỏi han, nên tôi chưa mở chuyện ra trước khi gã tới. Nhưng trong lúc chờ, đó là cái họ ta cần.

Cuốn danh bạ điện thoại nằm trên bàn cạnh tôi, và tôi lật các trang với một cuộc tìm kiếm khá vô vọng. Nhưng tôi sửng sốt thấy cái họ kỳ lạ ấy nằm đúng chỗ của nó. Tôi reo lên đắc thắng.

— Đây rồi, Hôm! Nó đây!

Hôm cầm cuốn sách khỏi tay tôi.

— "Ga-ri-đép, N., số 136 phố Lít-tơn Rai-đơ, khu phía tây," — anh đọc. — Tiếc là làm anh thất vọng, Oát-xơn thân mến, nhưng đây chính là người ấy. Đó là địa chỉ trên lá thư của ông ta. Ta cần một người khác cho đủ.

Bà Hớt-xơn bước vào, trên khay có một tấm danh thiếp. Tôi cầm lên liếc qua.

— Ơ kìa, đây rồi! — tôi sửng sốt kêu lên. — Chữ cái đầu tên khác. Giôn Ga-ri-đép, luật sư, Mua-vin, Can-dát, Hoa Kỳ.

Hôm mỉm cười nhìn tấm thiếp.

— Tôi e anh còn phải cố gắng thêm lần nữa, Oát-xơn, — anh nói. — Quý ông này cũng đã dính vào âm mưu rồi, dù chắc chắn tôi không ngờ được gặp ông ta sáng nay. Tuy vậy, ông ta có thể cho chúng ta biết khá nhiều điều tôi muốn biết.

Một lát sau ông ta đã ở trong phòng. Ông Giôn Ga-ri-đép, luật sư, là một người thấp, lực lưỡng, gương mặt tròn, tươi tắn, cạo nhẵn, đặc trưng của khá nhiều doanh nhân Mỹ. Nhìn chung trông ông bụ bẫm và có phần trẻ con, khiến người ta có ấn tượng đây là một người còn khá trẻ với nụ cười rộng thường trực trên môi. Tuy vậy, đôi mắt ông thì gây chú ý. Hiếm khi tôi thấy trên đầu con người một đôi mắt cho thấy đời sống nội tâm mãnh liệt hơn, chúng sáng rực, lanh lợi, nhạy bén trước từng thay đổi của ý nghĩ. Giọng ông có âm sắc Mỹ, nhưng không kèm lối nói lập dị nào.

— Ông Hôm? — ông hỏi, nhìn từ người này sang người kia. — A, phải! Xin phép được nói, ảnh của ông trông cũng khá giống ông. Tôi tin là ông đã nhận được thư của người cùng họ với tôi, ông Na-than Ga-ri-đép, phải không?

— Mời ông ngồi, — Sơ-lốc Hôm nói. — Tôi nghĩ chúng ta sẽ có khá nhiều chuyện để bàn.

Anh cầm xấp giấy khổ lớn lên.

— Dĩ nhiên ông là ông Giôn Ga-ri-đép được nhắc tới trong văn bản này. Nhưng chắc chắn ông đã ở Anh khá lâu rồi?

— Sao ông lại nói thế, ông Hôm?

Tôi dường như đọc thấy một sự ngờ vực đột ngột trong đôi mắt giàu biểu cảm ấy.

— Cả bộ trang phục của ông đều là đồ Anh.

Ông Ga-ri-đép gượng cười.

— Tôi có đọc về những mánh của ông, ông Hôm ạ, nhưng không ngờ mình lại thành đối tượng của chúng. Ông đọc ra điều đó từ đâu?

— Đường cắt ở vai áo khoác, mũi giày của ông, ai còn nghi ngờ được?

— Chà, chà, tôi không ngờ mình lại lộ rõ là dân Anh đến thế. Nhưng công việc đã đưa tôi sang đây từ ít lâu, nên như ông nói, đồ đạc của tôi gần như toàn đồ Luân Đôn. Tuy vậy, tôi đoán thời gian của ông quý giá, và ta gặp nhau đâu phải để bàn về kiểu tất của tôi. Ta vào việc với tờ giấy ông đang cầm thì sao?

Bằng cách nào đó Hôm đã làm vị khách phật ý, vì gương mặt bụ bẫm của ông ta đã có vẻ kém niềm nở hơn nhiều.

— Kiên nhẫn! Kiên nhẫn nào, ông Ga-ri-đép! — bạn tôi nói, giọng xoa dịu. — Bác sĩ Oát-xơn sẽ nói với ông rằng những lần lạc đề nho nhỏ của tôi đôi khi rốt cuộc lại có liên quan tới vấn đề. Nhưng sao ông Na-than Ga-ri-đép không đi cùng ông?

— Sao ông ta lại lôi ông vào chuyện này chứ? — vị khách hỏi, bỗng bùng lên giận dữ. — Ông thì dính dáng quái gì tới chuyện này? Đây là chút việc nghề nghiệp giữa hai quý ông, thế mà một người lại phải đi gọi thám tử! Sáng nay tôi gặp ông ta, ông ta kể cái trò ngốc nghếch ông ta đã chơi tôi, vì thế tôi mới tới đây. Nhưng dù sao tôi cũng thấy khó chịu.

— Chẳng có ý gì xấu với ông đâu, ông Ga-ri-đép. Chỉ là ông ấy sốt sắng muốn đạt được mục đích của ông, một mục đích mà theo tôi hiểu thì quan trọng như nhau với cả hai người. Ông ấy biết tôi có cách thu thập thông tin, nên tìm tới tôi cũng là rất tự nhiên.

Gương mặt giận dữ của vị khách dần dịu lại.

— Chà, thế thì khác, — ông ta nói. — Sáng nay khi tôi tới gặp và ông ta bảo đã gửi thư cho một thám tử, tôi chỉ hỏi địa chỉ của ông rồi tới ngay. Tôi không muốn cảnh sát chõ mũi vào chuyện riêng. Nhưng nếu ông chỉ bằng lòng giúp chúng tôi tìm người, thì chẳng hại gì.

— Thì sự việc đúng là như thế, — Hôm nói. — Còn bây giờ, thưa ông, vì ông đã ở đây, ta nên nghe chính miệng ông kể rõ ràng. Bạn tôi đây chưa biết chi tiết gì.

Ông Ga-ri-đép nhìn tôi bằng ánh mắt chẳng mấy thân thiện.

— Ông ta có cần biết không? — ông hỏi.

— Chúng tôi thường làm việc cùng nhau.

— Thôi được, cũng chẳng có lý do gì phải giữ bí mật. Tôi sẽ kể các sự việc ngắn gọn hết mức. Nếu các ông từ Can-dát tới thì tôi chẳng cần giải thích A-lếch-xan-đơ Ha-min-tơn Ga-ri-đép là ai. Ông ấy làm giàu nhờ bất động sản, rồi nhờ sàn lúa mì ở Chi-ca-gô, nhưng ông ấy tiêu tiền mua đất, nhiều tới mức bằng cả một hạt của các ông, nằm dọc sông A-can-xô, phía tây đồn Đốt. Đất đồng cỏ, đất rừng, đất cày, đất có khoáng sản, đủ mọi loại đất đem lại đô la cho kẻ sở hữu.

— Ông ấy không có họ hàng thân thích, hoặc nếu có thì tôi chưa bao giờ nghe nói. Nhưng ông ấy lại có phần tự hào về cái họ kỳ quặc của mình. Chính điều đó đã đưa chúng tôi tới với nhau. Tôi hành nghề luật ở Tô-pi-ca, và một hôm ông già tới gặp tôi, mừng như bắt được vàng khi gặp một người cùng họ. Đó là thú vui yêu thích của ông, và ông khăng khăng muốn tìm xem trên đời còn người họ Ga-ri-đép nào nữa không. Ông bảo: "Tìm cho tôi một người nữa!" Tôi bảo tôi là người bận rộn, không thể dành cả đời lang thang khắp thế giới tìm người họ Ga-ri-đép. Ông bảo: "Dù vậy, nếu mọi việc diễn ra như tôi tính, thì anh sẽ làm đúng điều đó." Tôi tưởng ông đùa, nhưng như tôi sớm phát hiện, những lời ấy có ý nghĩa ghê gớm lắm.

— Vì chưa đầy một năm sau khi nói những lời ấy, ông qua đời và để lại một bản di chúc. Đó là bản di chúc kỳ quặc nhất từng được nộp ở bang Can-dát. Tài sản của ông được chia làm ba phần, tôi được một phần với điều kiện tìm ra được hai người họ Ga-ri-đép để chia phần còn lại. Mỗi người không dưới năm triệu đô la, nhưng chúng tôi không đụng được ngón tay vào chừng nào cả ba chưa đứng thành hàng.

— Đó là cơ hội lớn tới mức tôi bỏ bê công việc luật sư và lên đường tìm người họ Ga-ri-đép. Ở Hoa Kỳ không có ai. Tôi đã lùng sục khắp nơi bằng lược dày, thưa ông, mà không bắt được người họ Ga-ri-đép nào. Rồi tôi thử sang cố quốc. Quả nhiên cái họ ấy có trong danh bạ điện thoại Luân Đôn. Hai hôm trước tôi tới gặp ông ta và giải thích toàn bộ sự việc. Nhưng cũng như tôi, ông ta là người cô độc, có vài người họ hàng bên nữ nhưng không có nam. Di chúc ghi là ba người đàn ông trưởng thành. Vậy các ông thấy đấy, chúng tôi vẫn còn thiếu một chỗ, và nếu ông giúp lấp được chỗ ấy, chúng tôi rất sẵn lòng trả thù lao.

— Thế nào, Oát-xơn, — Hôm mỉm cười nói, — tôi đã bảo là khá kỳ quặc, phải không? Thưa ông, tôi tưởng cách hiển nhiên của ông là đăng tin trên mục nhắn tin của các báo.

— Tôi đã làm thế rồi, ông Hôm. Không có hồi âm.

— Trời ơi! Thôi được, đây quả là một bài toán nhỏ hết sức kỳ lạ. Lúc rảnh tôi có thể xem qua. Nhân tiện, thật lạ là ông từ Tô-pi-ca tới. Tôi từng có một người bạn thư từ, giờ đã mất, bác sĩ Li-xan-đơ Xta già, người làm thị trưởng năm 1890.

— Bác sĩ Xta già tốt bụng! — vị khách nói. — Tên ông ấy tới giờ vẫn được tôn kính. Thôi, ông Hôm, tôi đoán chúng tôi chỉ có thể báo cáo với ông và cho ông biết tiến triển thế nào. Tôi đoán trong một hai ngày ông sẽ có tin.

Với lời cam đoan ấy, người Mỹ cúi chào rồi đi ra.

Hôm đã châm tẩu, và anh ngồi một lúc với một nụ cười kỳ lạ trên mặt.

— Thế nào? — cuối cùng tôi hỏi.

— Tôi đang thắc mắc, Oát-xơn, chỉ đang thắc mắc thôi!

— Về điều gì?

Hôm bỏ tẩu khỏi môi.

— Tôi đang thắc mắc, Oát-xơn, gã này kể cho ta cả tràng dối trá dài dòng ấy rốt cuộc nhằm mục đích quái gì. Suýt nữa tôi đã hỏi thẳng hắn, vì có những lúc tấn công trực diện thô bạo là cách tốt nhất, nhưng tôi thấy nên để hắn tưởng đã lừa được ta thì hơn. Đây là một gã mặc áo khoác kiểu Anh sờn khuỷu tay, quần phồng đầu gối vì đã mặc cả năm, thế mà theo văn bản này và theo lời hắn kể, hắn là một người Mỹ tỉnh lẻ vừa đặt chân tới Luân Đôn. Chẳng hề có mẩu quảng cáo nào trên mục nhắn tin. Anh biết tôi chẳng bỏ sót gì ở đó. Đó là bụi rậm ưa thích để tôi xua chim ra, và tôi không đời nào bỏ qua một con gà lôi trống to như thế. Tôi chưa bao giờ quen bác sĩ Li-xan-đơ Xta nào ở Tô-pi-ca. Chạm vào chỗ nào hắn cũng giả. Tôi nghĩ gã này đúng là người Mỹ, nhưng giọng hắn đã bị bào mòn sau nhiều năm ở Luân Đôn. Vậy hắn chơi trò gì, và động cơ nào nằm sau cuộc tìm kiếm người họ Ga-ri-đép vô lý này? Nó đáng để ta chú ý, vì cứ cho gã này là kẻ bất lương, hắn chắc chắn là kẻ phức tạp và tài tình. Giờ ta phải xem người kia viết thư cho ta có phải cũng là kẻ lừa đảo không. Gọi điện cho ông ta đi, Oát-xơn.

Tôi gọi, và nghe ở đầu dây bên kia một giọng nói mỏng, run run.

— Vâng, vâng, tôi là ông Na-than Ga-ri-đép. Ông Hôm có đó không? Tôi rất muốn nói vài lời với ông Hôm.

Bạn tôi cầm ống nghe, và tôi nghe cuộc đối thoại đứt quãng thường lệ.

— Vâng, ông ta đã tới đây. Tôi hiểu là ông không quen ông ta... Bao lâu rồi? ... Mới hai ngày! ... Vâng, vâng, dĩ nhiên, đó là một triển vọng hết sức hấp dẫn. Tối nay ông có nhà không? Tôi đoán người cùng họ với ông sẽ không có ở đó? ... Tốt lắm, vậy chúng tôi sẽ tới, vì tôi muốn nói chuyện mà không có ông ta... Bác sĩ Oát-xơn sẽ đi cùng tôi... Đọc thư ông tôi hiểu là ông ít khi ra ngoài... Vâng, khoảng sáu giờ chúng tôi sẽ tới. Ông không cần nói với ông luật sư người Mỹ... Tốt lắm. Chào ông!

Lúc ấy là chạng vạng một buổi chiều đẹp, và ngay cả phố Lít-tơn Rai-đơ, một trong những ngõ nhỏ rẽ ra từ đường Ét-uê, chỉ cách chỗ giá treo cổ Tai-bơn đầy tiếng xấu ngày xưa một tầm ném đá, cũng trông vàng óng và tuyệt đẹp dưới những tia nắng xiên của mặt trời lặn. Ngôi nhà chúng tôi được chỉ tới là một toà nhà lớn, kiểu cổ, xây đầu thời vua Gioóc-giơ, mặt tường gạch phẳng chỉ bị phá vỡ bởi hai ô cửa sổ lồi sâu ở tầng trệt. Thân chủ của chúng tôi sống ở tầng trệt này, và quả thật những ô cửa sổ thấp ấy là mặt trước của căn phòng mênh mông nơi ông trải qua những giờ thức. Đi ngang qua, Hôm chỉ tấm biển đồng nhỏ khắc cái tên kỳ lạ.

— Treo đã mấy năm rồi, Oát-xơn, — anh nhận xét, chỉ bề mặt đã xỉn màu. — Dù sao đó cũng là tên thật của ông ta, điều này đáng ghi nhận.

Ngôi nhà có cầu thang chung, và ngoài tiền sảnh sơn khá nhiều tên, có tên là văn phòng, có tên là phòng ở riêng. Đó không phải khu căn hộ gia đình, mà đúng hơn là nơi ở của những người đàn ông độc thân sống phóng túng. Thân chủ tự ra mở cửa cho chúng tôi, xin lỗi rằng người phụ nữ trông nhà về lúc bốn giờ. Ông Na-than Ga-ri-đép hoá ra là một người rất cao, khớp xương lỏng lẻo, lưng còng, gầy gò và hói, ngoài sáu mươi tuổi. Gương mặt ông nhợt nhạt như xác chết, làn da xỉn, chết của người chẳng bao giờ vận động. Cặp kính tròn lớn và chòm râu dê nhỏ chìa ra, cộng với dáng khom khom, khiến ông có vẻ tò mò soi mói. Tuy vậy, nhìn chung ông có vẻ dễ mến, dù lập dị.

Căn phòng cũng kỳ lạ như chủ nhân. Nó trông như một viện bảo tàng nhỏ. Nó vừa rộng vừa sâu, xung quanh toàn tủ và kệ, chật ních mẫu vật địa chất và giải phẫu. Những hộp bướm ngày và bướm đêm đặt hai bên lối vào. Một chiếc bàn lớn ở giữa ngổn ngang đủ thứ, giữa đống ấy là ống đồng cao của một chiếc kính hiển vi mạnh. Nhìn quanh, tôi ngạc nhiên trước sự rộng rãi trong mối quan tâm của con người này. Đây là một hộp tiền cổ. Kia là một tủ dụng cụ bằng đá lửa. Sau chiếc bàn giữa có một tủ lớn đựng xương hoá thạch. Phía trên là một hàng sọ người bằng thạch cao, bên dưới in những cái tên như "Nê-an-đéc-tan", "Hai-đen-béc", "Crô-ma-nhông". Rõ ràng ông là người nghiên cứu nhiều đề tài. Lúc đứng trước mặt chúng tôi, tay phải ông cầm một miếng da sơn dương đang đánh bóng một đồng tiền.

— Tiền thành Xi-ra-cu-xa, thời kỳ đẹp nhất, — ông giải thích, giơ nó lên. — Về cuối chúng sa sút nhiều lắm. Ở thời đỉnh cao, tôi cho chúng là tuyệt nhất, dù có người thích trường phái A-léc-xan-đri-a hơn. Đây có ghế cho ông, ông Hôm. Để tôi dọn đống xương này đi. Còn ông, thưa ông, à phải, bác sĩ Oát-xơn, phiền ông đặt chiếc bình Nhật Bản sang bên. Các ông thấy quanh tôi những thú vui nho nhỏ của đời tôi. Bác sĩ của tôi cứ giảng giải chuyện tôi chẳng bao giờ ra ngoài, nhưng tôi ra ngoài làm gì khi ở đây có biết bao thứ giữ chân tôi? Tôi cam đoan với ông, chỉ lập danh mục cho đầy đủ một trong những chiếc tủ kia cũng mất của tôi ba tháng ròng.

Hôm tò mò nhìn quanh.

— Nhưng ông muốn nói là ông không bao giờ ra ngoài? — anh hỏi.

— Thỉnh thoảng tôi đi xe tới nhà đấu giá Xô-thơ-bi hay Crít-ti. Ngoài ra tôi hiếm khi rời phòng. Tôi không được khoẻ lắm, mà việc nghiên cứu thì cuốn hút lắm. Nhưng ông có thể hình dung, ông Hôm ạ, đó là một cú sốc ghê gớm, dễ chịu nhưng ghê gớm, khi tôi nghe tin về vận may chưa từng có này. Chỉ cần thêm một người họ Ga-ri-đép nữa là xong, và chắc chắn ta sẽ tìm được. Tôi có một người anh, nhưng anh ấy đã mất, còn họ hàng bên nữ thì không đủ điều kiện. Nhưng chắc chắn trên đời phải còn người khác. Tôi nghe nói ông giải quyết những vụ kỳ lạ, vì thế tôi viết thư cho ông. Dĩ nhiên quý ông người Mỹ ấy hoàn toàn đúng, lẽ ra tôi nên hỏi ý ông ấy trước, nhưng tôi đã làm vì điều tốt nhất.

— Tôi nghĩ ông đã hành động rất khôn ngoan, — Hôm nói. — Nhưng ông có thật sự muốn có một điền sản ở Mỹ không?

— Dĩ nhiên là không, thưa ông. Không gì có thể khiến tôi rời bộ sưu tập của mình. Nhưng quý ông ấy đã cam đoan sẽ mua lại phần của tôi ngay khi chúng tôi xác lập được quyền thừa kế. Năm triệu đô la là con số được nêu ra. Hiện trên thị trường có cả chục mẫu vật lấp được những chỗ trống trong bộ sưu tập của tôi, mà tôi không mua nổi vì thiếu vài trăm bảng. Hãy nghĩ xem tôi có thể làm gì với năm triệu đô la. Này nhé, tôi đã có hạt nhân của một bộ sưu tập quốc gia. Tôi sẽ là Han Xlôn của thời đại mình.

Mắt ông lấp lánh sau cặp kính lớn. Rõ ràng ông Na-than Ga-ri-đép sẽ không tiếc công sức nào để tìm ra một người cùng họ.

— Tôi chỉ ghé qua để làm quen với ông, và chẳng có lý do gì để làm gián đoạn việc nghiên cứu của ông, — Hôm nói. — Tôi thích tiếp xúc trực tiếp với những người tôi làm việc cùng. Tôi chẳng cần hỏi mấy câu, vì tôi đã có lời kể rất rõ ràng của ông trong túi, và tôi đã điền vào chỗ trống khi quý ông người Mỹ ấy ghé thăm. Tôi hiểu là cho tới tuần này ông chưa hề biết có ông ta trên đời.

— Đúng vậy. Ông ta tới vào thứ ba vừa rồi.

— Ông ta có kể với ông về cuộc gặp với chúng tôi hôm nay không?

— Có, ông ta về thẳng chỗ tôi. Ông ta đã rất giận.

— Sao ông ta lại giận?

— Hình như ông ta nghĩ đó là sự xúc phạm danh dự của ông ta. Nhưng khi quay lại thì ông ta đã vui vẻ trở lại.

— Ông ta có đề nghị hành động gì không?

— Không, thưa ông, không có.

— Ông ta đã lấy hay hỏi xin tiền ông bao giờ chưa?

— Chưa, thưa ông, chưa bao giờ!

— Ông không thấy ông ta có thể nhắm mục đích gì sao?

— Không, ngoài điều ông ta đã nói.

— Ông có kể với ông ta về cuộc hẹn qua điện thoại với chúng tôi không?

— Có, thưa ông, tôi có kể.

Hôm chìm vào suy nghĩ. Tôi thấy anh đang bối rối.

— Trong bộ sưu tập của ông có món nào rất giá trị không?

— Không, thưa ông. Tôi không phải người giàu. Đó là một bộ sưu tập tốt, nhưng không giá trị lắm.

— Ông không sợ trộm sao?

— Không chút nào.

— Ông ở mấy căn phòng này bao lâu rồi?

— Gần năm năm.

Cuộc chất vấn của Hôm bị cắt ngang bởi tiếng gõ cửa dồn dập. Thân chủ của chúng tôi vừa mở chốt thì ông luật sư người Mỹ đã hớn hở xông vào phòng.

— Ông đây rồi! — ông ta kêu lên, vung tờ giấy trên đầu. — Tôi đã nghĩ sẽ tới kịp lúc gặp ông. Ông Na-than Ga-ri-đép, xin chúc mừng ông! Ông là người giàu rồi, thưa ông. Việc của chúng ta đã kết thúc tốt đẹp, mọi chuyện đều ổn. Còn ông, ông Hôm, chúng tôi chỉ có thể nói xin lỗi nếu đã làm phiền ông vô ích.

Ông ta đưa tờ báo cho thân chủ của chúng tôi, người đứng nhìn chằm chằm vào một mẩu quảng cáo được đánh dấu. Hôm và tôi nghiêng người tới đọc qua vai ông. Mẩu quảng cáo viết:

"Hao-uốt Ga-ri-đép. Chế tạo máy nông nghiệp. Máy bó lúa, máy gặt, cày chạy hơi nước và cày tay, máy gieo hạt, bừa, xe chở hàng nông trại, xe ngựa ván sàn, và mọi dụng cụ khác. Nhận dự toán khoan giếng phun. Liên hệ toà nhà Grô-vơ-nơ, Át-xtơn."

— Tuyệt vời! — chủ nhà thở hổn hển. — Thế là có người thứ ba.

— Tôi đã cho dò hỏi ở Bơ-minh-ham, — người Mỹ nói, — và người của tôi ở đó đã gửi mẩu quảng cáo này cắt từ một tờ báo địa phương. Ta phải khẩn trương hoàn tất chuyện này. Tôi đã viết thư cho người ấy, báo rằng chiều mai bốn giờ ông sẽ tới gặp ông ta ở văn phòng.

— Ông muốn tôi đi gặp ông ta?

— Ông nghĩ sao, ông Hôm? Ông không thấy như thế khôn ngoan hơn sao? Tôi là một người Mỹ lang bạt với một câu chuyện ly kỳ. Sao ông ta lại tin những gì tôi nói? Còn ông ấy là người Anh có lai lịch vững vàng, ông ta buộc phải để tâm tới lời ông ấy. Nếu ông muốn thì tôi sẽ đi cùng, nhưng mai tôi có một ngày rất bận, và nếu ông gặp rắc rối gì thì lúc nào tôi cũng có thể theo sau.

— Chà, đã mấy năm nay tôi chưa đi một chuyến xa như thế.

— Có gì đâu, ông Ga-ri-đép. Tôi đã tính sẵn các chuyến tàu nối cho ông rồi. Ông đi lúc mười hai giờ, chừng hơn hai giờ là tới. Rồi ông có thể về ngay trong đêm. Ông chỉ cần gặp người ấy, giải thích sự việc và lấy một bản khai có tuyên thệ xác nhận ông ta tồn tại. Lạy Chúa! — ông ta nói thêm, giọng gay gắt. — Tôi đã từ tận giữa lòng nước Mỹ tới đây, thì ông đi một trăm dặm để hoàn tất việc này chắc chắn cũng chẳng đáng là bao.

— Đúng thế, — Hôm nói. — Tôi nghĩ điều quý ông này nói rất đúng.

Ông Na-than Ga-ri-đép nhún vai với vẻ buồn bã.

— Thôi được, nếu các ông khăng khăng thì tôi sẽ đi, — ông nói. — Chắc chắn tôi khó mà từ chối ông điều gì, khi ông đã mang lại cho đời tôi niềm hy vọng huy hoàng như thế.

— Vậy là đã thoả thuận, — Hôm nói, — và chắc chắn ông sẽ báo lại cho tôi ngay khi có thể.

— Tôi sẽ lo việc đó, — người Mỹ nói. — Thôi, — ông ta nói thêm, nhìn đồng hồ, — tôi phải đi đây. Mai tôi sẽ ghé tiễn ông đi Bơ-minh-ham, ông Na-than. Ông có đi cùng đường với tôi không, ông Hôm? Thôi vậy, chào các ông, có lẽ tối mai chúng tôi sẽ có tin vui cho ông.

Tôi để ý thấy khi người Mỹ ra khỏi phòng, gương mặt bạn tôi giãn ra, vẻ bối rối trầm ngâm đã biến mất.

— Tôi rất muốn được xem bộ sưu tập của ông, ông Ga-ri-đép, — anh nói. — Trong nghề của tôi, đủ mọi thứ kiến thức kỳ lạ đều có ích, và căn phòng của ông là cả một kho tàng như thế.

Thân chủ của chúng tôi sáng bừng lên vì vui sướng, mắt lấp lánh sau cặp kính lớn.

— Tôi vẫn nghe nói ông là người rất thông minh, thưa ông, — ông nói. — Nếu ông có thời gian, tôi có thể dẫn ông đi xem ngay bây giờ.

— Tiếc là tôi không có. Nhưng những mẫu vật này được dán nhãn và phân loại tốt tới mức chẳng cần ông đích thân giải thích. Nếu mai tôi ghé qua được, tôi đoán ông không phản đối nếu tôi xem qua chúng chứ?

— Hoàn toàn không. Rất hoan nghênh ông. Dĩ nhiên chỗ này sẽ đóng cửa, nhưng bà Xan-đơ ở dưới tầng hầm tới bốn giờ, bà ấy sẽ mở cửa cho ông bằng chìa khoá của bà.

— Chà, tình cờ chiều mai tôi rảnh. Nếu ông dặn bà Xan-đơ một tiếng thì thật ổn. Nhân tiện, ai là người môi giới nhà cho ông?

Thân chủ của chúng tôi ngạc nhiên trước câu hỏi đột ngột.

— Hãng Hô-lô-uê và Xtin, ở đường Ét-uê. Nhưng sao lại hỏi thế?

— Chính tôi cũng là một nhà khảo cổ nho nhỏ khi nói tới nhà cửa, — Hôm cười nói. — Tôi đang tự hỏi ngôi nhà này xây theo kiểu thời nữ hoàng An hay thời vua Gioóc-giơ.

— Chắc chắn là kiểu Gioóc-giơ.

— Thật vậy sao. Tôi tưởng sớm hơn một chút. Tuy vậy, chuyện ấy dễ xác minh thôi. Thôi, chào ông Ga-ri-đép, chúc ông thành công trong chuyến đi Bơ-minh-ham.

— Hết chương 1 —