Tháng Năm se duyên

Xin anh cứ đấm thẳng vào mắt nhà thơ nào định ca ngợi tháng Năm với anh. Đấy là tháng do lũ yêu tinh tinh nghịch và điên rồ cai quản. Bọn tiên con và lũ ma lém lỉnh lảng vảng khắp những cánh rừng đang trổ lộc. Chú tiên Pắc cùng đoàn tí hon của chú bận rộn khắp thành phố lẫn thôn quê.

Vào tháng Năm, tạo hoá giơ ngón tay ra trách mắng chúng ta, bắt chúng ta nhớ rằng mình chẳng phải thần thánh gì, mà chỉ là những đứa con quá tự phụ trong cái đại gia đình của bà. Bà nhắc rằng chúng ta là anh em với con nghêu sắp bị nấu cháo và với con lừa, là con cháu dòng chính của hoa păng-xê và con tinh tinh, và chỉ là anh em họ với chim bồ câu gù gù, với vịt kêu cạp cạp, và với mấy cô hầu gái cùng mấy anh cảnh sát ngồi trong công viên.

Vào tháng Năm, thần Tình yêu bịt mắt mà bắn. Triệu phú lấy cô thư ký đánh máy. Giáo sư uyên bác đi tán tỉnh cô bé đeo tạp dề trắng nhai kẹo cao su sau quầy cơm bình dân. Cô giáo bắt mấy cậu học trò to xác hư hỏng ở lại sau giờ học. Các chàng trai vác thang nhón chân băng qua bãi cỏ, nơi nàng Giu-li-ét đang chờ bên khung cửa sổ có giàn hoa, hành lý đã gói xong. Những cặp trai gái đi dạo về nhà đã thành vợ thành chồng. Mấy ông già đeo ghệt trắng đi tới đi lui gần trường sư phạm nữ. Đến cả những ông chồng đã có vợ, bỗng dưng dịu dàng uỷ mị khác thường, cũng vỗ đét vào lưng vợ mà càu nhàu: "Thế nào, bà nó, khoẻ không?"

Cái tháng Năm này, chẳng phải nữ thần gì, mà là mụ phù thuỷ Xia-xê giả trang đi dự vũ hội mừng cô tiểu thư Mùa Hạ mới ra mắt, đã làm cho tất cả chúng ta lâm vào thế bí.

Ông già Côn-xơn rên khẽ một tiếng, rồi ngồi thẳng dậy trên chiếc ghế của người bệnh. Ông bị bệnh gút hành rất nặng ở một bàn chân, có một ngôi nhà gần công viên Gra-mơ-xi, nửa triệu đô-la, và một cô con gái. Ông còn có một bà quản gia, bà Uýt-đúp. Sự việc ấy và cái tên ấy đáng được dành riêng một câu. Đã dành rồi đấy.

Khi tháng Năm thọc vào ông Côn-xơn, ông hoá thành anh trai của chim gáy. Bên khung cửa sổ ông ngồi có những chậu hoa thuỷ tiên vàng, dạ lan hương, phong lữ và păng-xê. Gió đưa hương hoa vào phòng. Lập tức diễn ra một hiệp đấu ngang tài giữa hơi thở của hoa và cái mùi hăng hắc, sung sức của thuốc xoa trị gút. Thuốc xoa thắng dễ dàng, nhưng không phải trước khi lũ hoa kịp tung một cú móc vào mũi ông già Côn-xơn. Mụ phù thuỷ tháng Năm tàn nhẫn, giả dối, đã làm xong công việc chết người của mụ.

Từ bên kia công viên, tới mũi ông Côn-xơn còn có những mùi khác của mùa xuân, những mùi rõ ràng, đặc trưng, như đã được cấp bằng sáng chế, chỉ riêng cái thành phố lớn này mới có. Mùi nhựa đường nóng, mùi hầm ngầm, mùi xăng, mùi nước hoa hoắc hương, mùi vỏ cam, mùi cống rãnh, mùi thuốc lá Ai Cập, mùi vữa và mùi mực chưa khô trên những tờ báo. Không khí thổi vào ngọt ngào và êm dịu. Ngoài trời, khắp nơi, lũ chim sẻ cãi nhau vui vẻ. Đừng bao giờ tin tháng Năm.

Ông Côn-xơn xoắn hai đầu bộ ria trắng, nguyền rủa bàn chân mình, rồi gõ mạnh vào cái chuông trên bàn bên cạnh.

Bà Uýt-đúp bước vào. Trông bà dễ nhìn, trắng trẻo, lúc nào cũng hơi luống cuống, bốn mươi tuổi và ranh mãnh như cáo.

— Anh Hích-ghin đi vắng rồi, thưa ông, — bà nói, kèm một nụ cười rung rinh như được xoa bóp. — Anh ấy đi gửi thư. Tôi có giúp được gì cho ông không ạ?

— Tới giờ uống thuốc của tôi rồi, — ông già Côn-xơn nói. — Nhỏ giùm tôi. Lọ thuốc kia kìa. Ba giọt. Vào nước. Cái thằng Hích-ghin chết... nghĩa là, khỉ gió cái thằng Hích-ghin! Trong cái nhà này chẳng ai thèm để ý nếu tôi có chết trên cái ghế này vì không ai chăm sóc.

Bà Uýt-đúp thở dài thườn thượt.

— Ông đừng nói thế, thưa ông, — bà nói. — Có người lo cho ông hơn ai hết mà chẳng ai biết đấy ạ. Ông bảo mười ba giọt phải không ạ?

— Ba, — ông già Côn-xơn nói.

Ông uống thuốc xong thì cầm lấy bàn tay bà Uýt-đúp. Bà đỏ mặt. Ồ, có chứ, làm được đấy. Chỉ cần nín thở và ép cơ hoành lại là xong.

— Bà Uýt-đúp, — ông Côn-xơn nói, — mùa xuân đã về rộn rã rồi đấy.

— Đúng thế thật, — bà Uýt-đúp nói. — Trời ấm hẳn lên. Góc phố nào cũng treo biển bia mùa xuân. Công viên thì vàng, hồng, xanh những hoa là hoa. Còn tôi thì cứ đau nhói hết hai chân lên tới người.

— Mùa xuân về, — ông Côn-xơn ngâm thơ, tay xoắn ria, — lòng chàng trai trẻ... nghĩa là, lòng người đàn ông... nhẹ nhàng hướng về tình yêu.

— Ối trời, — bà Uýt-đúp kêu lên, — đúng thế thật đấy ạ! Hình như nó lơ lửng trong không khí ấy.

— Mùa xuân về, — ông già Côn-xơn ngâm tiếp, — sắc cầu vồng óng ánh hơn trên cổ bồ câu bóng mượt.

— Bồ câu nhà mình dạo này cũng gù suốt ngày đấy ạ, — bà Uýt-đúp thở dài, mơ màng.

— Bà Uýt-đúp, — ông Côn-xơn nói, mặt nhăn lại vì bàn chân đau gút nhói lên, — không có bà thì căn nhà này sẽ hiu quạnh lắm. Tôi là một... nghĩa là, tôi là một người đã có tuổi, nhưng tôi có một số tiền khá dư dả. Nếu nửa triệu đô-la trái phiếu nhà nước, cùng tình cảm chân thật của một trái tim, tuy không còn đập với nhiệt huyết đầu đời của tuổi trẻ, nhưng vẫn còn rung lên thành thật...

Một tiếng ghế đổ rầm gần tấm rèm cửa phòng bên cắt ngang lời nạn nhân đáng kính và chẳng hề nghi ngờ gì của tháng Năm.

Cô Van Mi-cơ Con-xtan-xi-a Côn-xơn sải bước vào. Cô gầy xương, dẻo dai, cao, mũi cao kiêu kỳ, lạnh như băng, con nhà nề nếp, ba mươi lăm tuổi, đúng kiểu tiểu thư khu công viên Gra-mơ-xi. Cô giơ chiếc kính cầm tay lên. Bà Uýt-đúp vội cúi xuống sửa lại băng trên bàn chân đau của ông Côn-xơn.

— Con tưởng anh Hích-ghin ở đây với bố, — cô Van Mi-cơ Con-xtan-xi-a nói.

— Hích-ghin đi vắng, — bố cô giải thích, — nên bà Uýt-đúp nghe chuông thì lên. Đỡ rồi đấy, bà Uýt-đúp, cảm ơn bà. Không, tôi không cần gì nữa đâu.

Bà quản gia lui ra, mặt ửng hồng dưới cái nhìn lạnh lùng dò xét của cô Côn-xơn.

— Thời tiết mùa xuân đẹp quá nhỉ, con gái? — Ông già nói, biết rõ là mình đang có tật giật mình.

— Chính thế đấy ạ, — cô Van Mi-cơ Con-xtan-xi-a Côn-xơn đáp, hơi khó hiểu. — Bao giờ bà Uýt-đúp bắt đầu đi nghỉ hả bố?

— Bố nhớ bà ấy bảo là một tuần nữa, tính từ hôm nay, — ông Côn-xơn nói.

Cô Van Mi-cơ Con-xtan-xi-a đứng bên cửa sổ một lúc, nhìn ra công viên nhỏ đang ngập nắng chiều êm dịu. Cô ngắm những bông hoa, thứ vũ khí lợi hại nhất của tháng Năm xảo quyệt, bằng con mắt của một nhà thực vật học. Với nhịp mạch điềm tĩnh của một trinh nữ khô khan, cô chống đỡ cuộc tấn công của tiết trời dịu ngọt. Những mũi tên nắng ấm dội lại, tê cóng, khi chạm vào lớp giáp lạnh lẽo của một bầu ngực chưa từng rung động. Hương hoa không đánh thức được chút tình cảm dịu dàng nào trong những ngóc ngách chưa ai khám phá của trái tim đang ngủ yên của cô. Tiếng sẻ líu lo làm cô nhức đầu. Cô chế giễu tháng Năm.

Nhưng dù cô Côn-xơn miễn nhiễm với mùa này, cô vẫn đủ sắc sảo để đánh giá sức mạnh của nó. Cô biết những ông già và những bà béo lưng nhảy tưng tưng như bọn bọ chét làm xiếc trong đoàn tuỳ tùng lố bịch của tháng Năm, cái tháng vui tính hay giễu cợt nhất trong năm. Cô đã từng nghe chuyện những ông già dại dột cưới bà quản gia của mình. Rốt cuộc thì cái thứ tình cảm gọi là tình yêu kia mới nhục nhã làm sao!

Tám giờ sáng hôm sau, khi anh giao đá tới, bà đầu bếp bảo anh rằng cô Côn-xơn muốn gặp anh dưới tầng hầm.

— Chà, mình cũng ra gì đấy chứ nhỉ, — anh giao đá tự khen mình, vẻ khoái chí.

Để tỏ lòng kính trọng, anh kéo tay áo xuống, quăng cái móc đá lên bụi hoa, rồi đi vào. Khi cô Van Mi-cơ Con-xtan-xi-a Côn-xơn cất lời, anh bỏ mũ ra.

— Tầng hầm này có một lối vào phía sau, — cô Côn-xơn nói, — đi được bằng cách đánh xe vào khu đất trống bên cạnh, chỗ người ta đang đào móng xây nhà. Tôi muốn anh theo lối ấy chở vào đây nửa tấn đá trong vòng hai tiếng. Có lẽ anh phải gọi thêm một hai người nữa phụ. Tôi sẽ chỉ cho anh chỗ đặt. Bốn ngày tới, tôi cũng muốn mỗi ngày anh chở thêm nửa tấn theo lối ấy. Công ty anh cứ tính tiền đá vào hoá đơn thường kỳ của nhà tôi. Còn đây là tiền công anh phải vất vả thêm.

Cô Côn-xơn chìa ra một tờ mười đô-la. Anh giao đá cúi chào, hai tay cầm mũ để sau lưng.

— Xin cô thứ lỗi, tôi không nhận đâu, thưa cô. Được thu xếp mọi chuyện theo ý cô là niềm vui của tôi rồi.

Than ôi, tháng Năm!

Khoảng trưa, ông Côn-xơn gạt rơi hai cái cốc khỏi bàn, làm gãy lò xo cái chuông, và đồng thời gào gọi Hích-ghin.

— Mang cái rìu lại đây, — ông Côn-xơn ra lệnh, giọng mỉa mai, — hoặc ra mua một lít thuốc độc, hoặc gọi cảnh sát vào bắn tôi đi. Thà thế còn hơn chết cóng.

— Hình như trời đang lạnh đi thật, thưa ông, — Hích-ghin nói. — Lúc nãy tôi không để ý. Tôi đóng cửa sổ lại nhé, thưa ông.

— Đóng đi, — ông Côn-xơn nói. — Thế này mà người ta gọi là mùa xuân à? Cứ kéo dài thế này là tôi quay về Pam Bích. Cả cái nhà lạnh như nhà xác.

Một lát sau, cô Côn-xơn ngoan ngoãn vào hỏi han bệnh gút của bố tiến triển ra sao.

— Xtan-xi-a, — ông già nói, — ngoài trời thế nào hả con?

— Nắng, — cô Côn-xơn đáp, — nhưng se lạnh ạ.

— Bố thấy như giữa mùa đông ấy, — ông Côn-xơn nói.

— Đúng là cảnh "mùa đông còn nấn ná trong lòng mùa xuân", — Con-xtan-xi-a nói, mắt lơ đãng nhìn ra cửa sổ, — tuy rằng hình ảnh ấy chẳng thanh nhã cho lắm.

Một lát sau nữa, cô đi bộ dọc bên công viên nhỏ, rồi đi tiếp về phía tây ra phố Brốt-uê để mua sắm chút đồ.

Một lát sau nữa nữa, bà Uýt-đúp bước vào phòng người ốm.

— Ông gọi tôi ạ? — Bà hỏi, má lúm đồng tiền khắp chỗ. — Tôi nhờ anh Hích-ghin ra hiệu thuốc, rồi tôi nghe như có tiếng chuông của ông.

— Tôi không gọi, — ông Côn-xơn nói.

— Tôi sợ là, — bà Uýt-đúp nói, — hôm qua tôi đã cắt ngang lúc ông đang định nói một điều gì đó, thưa ông.

— Sao lại thế này hả bà Uýt-đúp, — ông già Côn-xơn nghiêm giọng, — sao cái nhà này lạnh thế?

— Lạnh ạ? — Bà quản gia nói. — Ấy, giờ ông nói tôi mới để ý, phòng này lạnh thật. Nhưng ngoài trời ấm áp đẹp đẽ như tháng Sáu ấy, thưa ông. Tiết trời thế này làm tim người ta như muốn nhảy ra khỏi áo, thưa ông. Rồi dây thường xuân bên hông nhà ra lá hết cả, đàn quay tay chơi ngoài phố, bọn trẻ con nhảy múa trên vỉa hè. Đúng là lúc để nói ra những gì trong lòng. Hôm qua ông đang nói, thưa ông...

— Cái bà này! — Ông Côn-xơn gầm lên. — Bà là đồ ngốc. Tôi trả lương cho bà để trông nom cái nhà này. Tôi đang chết cóng trong chính phòng mình, thế mà bà vào đây lải nhải với tôi về dây thường xuân với đàn quay tay. Lấy ngay cho tôi cái áo khoác. Đóng hết cửa ra vào với cửa sổ dưới nhà lại. Một mụ già béo ị, vô trách nhiệm, lệch lạc như bà mà dám huyên thuyên chuyện mùa xuân với hoa lá giữa mùa đông! Hích-ghin về thì bảo nó mang cho tôi một cốc rượu rum pha nóng. Giờ thì ra ngoài!

Nhưng ai làm cho gương mặt tươi sáng của tháng Năm phải hổ thẹn được? Dù là đứa ranh mãnh, dù là kẻ phá rối sự yên ổn của những người tỉnh táo, cả mưu mẹo của những trinh nữ khôn ngoan lẫn kho đá ướp lạnh cũng chẳng thể bắt nó cúi đầu giữa dải ngân hà rực rỡ của các tháng trong năm.

À phải, câu chuyện chưa hết hẳn đâu.

Một đêm trôi qua. Sáng hôm sau, Hích-ghin đỡ ông già Côn-xơn ra chiếc ghế bên cửa sổ. Cái lạnh trong phòng đã biến mất. Hương thơm thiên đàng và hơi ấm dịu dàng tràn vào.

Bà Uýt-đúp vội vã bước vào, đứng cạnh ghế ông. Ông Côn-xơn chìa bàn tay xương xẩu ra nắm lấy bàn tay mũm mĩm của bà.

— Bà Uýt-đúp, — ông nói, — không có bà thì căn nhà này chẳng còn là tổ ấm. Tôi có nửa triệu đô-la. Nếu số tiền ấy, cùng tình cảm chân thật của một trái tim, tuy không còn ở độ thanh xuân nhưng vẫn chưa nguội lạnh, có thể...

— Tôi tìm ra cái gì làm cho lạnh rồi, — bà Uýt-đúp nói, tựa người vào ghế ông. — Đá đấy ạ, hàng tấn đá, dưới tầng hầm, trong phòng lò sưởi, khắp nơi. Tôi đã đóng mấy cái ống dẫn hơi lạnh lên phòng ông lại rồi, ông Côn-xơn, tội nghiệp ông! Giờ thì lại là tháng Năm rồi.

— Một trái tim chân thật, — ông già Côn-xơn nói tiếp, hơi lơ mơ, — được mùa xuân làm sống lại, và... nhưng con gái tôi sẽ nói sao đây, bà Uýt-đúp?

— Ông đừng lo, thưa ông, — bà Uýt-đúp vui vẻ nói. — Cô Côn-xơn ấy à, đêm qua cô ấy bỏ trốn theo anh giao đá rồi, thưa ông!

— Hết —