Thầy thuốc áo sa tanh

Ngày xưa có một ông vua rất giàu có và hùng mạnh. Ngài đã lấy vợ mấy lần mà chỉ có hai cô con gái.

Cô chị xấu xí vô cùng: mắt lác, lưng gù. Nhưng cô lại rất thông minh, rất có duyên trò chuyện, nên tuy trong bụng vừa độc địa vừa dối trá, cô vẫn là con cưng của cha.

Cô em thì ngược lại, vừa xinh đẹp vừa hiền dịu. Ai biết rõ nàng cũng khó mà nói được gương mặt dễ thương hay cách cư xử dịu dàng của nàng đáng mến hơn.

Nước láng giềng do một vị hoàng đế trẻ cai trị. Tuy mới ngoài hai mươi tuổi, chàng đã tỏ ra rất can đảm nơi chiến trận, và nếu muốn, có lẽ chàng chinh phục được cả thế giới. May thay, chàng chuộng hoà bình hơn chiến tranh, chỉ lo cai trị đất nước mình cho tốt, cho khôn ngoan. Dân chúng rất mong chàng lấy vợ. Mà hai nàng công chúa kia lại là những người duy nhất người ta biết tới có tuổi tác và dòng dõi xứng hợp, nên hoàng đế cử sứ thần sang triều đình vua cha của họ xin cưới một trong hai nàng.

Nhưng chàng đã quyết chỉ cưới người mình có thể yêu và sống hạnh phúc cùng, nên muốn tận mắt xem mặt người con gái trước khi quyết định. Vì thế, chẳng bao lâu sau khi sứ thần lên đường, chàng cũng cải trang đi theo, và tới cung điện không lâu sau họ. Nhưng chàng dại dột giữ kín kế hoạch của mình, nên khi tới triều đình thì đã muộn: các sứ thần đã ngỏ lời cầu hôn cô công chúa chị.

Thật ra hoàng đế có đi công khai thì cũng thế, vì chẳng mấy chốc người ta đã biết chàng có mặt. Nhà vua hay tin, liền sửa soạn đón tiếp chàng cho xứng bậc vua chúa, dĩ nhiên vẫn phải làm như không biết chàng là ai. Người ta thoả thuận rằng các sứ thần sẽ giới thiệu chủ mình dưới danh nghĩa một vị hoàng thân, và nhà vua tiếp chàng như thế.

Đêm ấy có một cuộc khiêu vũ lớn, nơi hoàng đế trẻ được gặp và làm quen với hai nàng công chúa. Bộ mặt, dáng người xấu xí và những lời nói độc địa của cô chị làm chàng chán ghét tới mức chàng nghĩ dù cô ta có mười vương quốc chàng cũng không thể cưới. Còn gương mặt dễ thương, cách cư xử dịu dàng của cô em thì làm chàng say mê tới mức dẫu nàng chỉ là một cô gái chăn cừu, chàng cũng sẵn lòng chia sẻ ngai vàng với nàng.

Chàng thấy thật khó giấu ý nghĩ của mình, khó dành cho cô chị sự chú ý mà lẽ ra cô phải được hưởng, dù chàng đã cố hết sức lịch sự. Còn những gì chàng thấy, chàng nghe trong mấy ngày sau đó chỉ làm chàng yêu cô em hơn. Cuối cùng chàng thổ lộ rằng điều chàng mong mỏi nhất là được cưới nàng, nếu nàng và vua cha bằng lòng.

Chàng đã ra lệnh cho các sứ thần hoãn buổi chầu từ biệt ít lâu, mong nhà vua tự nhận ra lòng mình. Nhưng tới khi không thể hoãn thêm được nữa, chàng bảo họ thay mặt chàng cầu hôn cô công chúa em.

Tin ấy khác hẳn điều nhà vua chờ đợi. Như đã nói, ngài vốn hết mực chiều chuộng cô con gái lớn và chuyện gì cũng nghe theo cô, nên ngài khó mà giấu nổi cơn bực bội. Buổi chầu vừa xong, ngài cho gọi công chúa chị tới, kể cho cô nghe lời cầu hôn xấc xược mà hoàng đế đã ngỏ với em gái cô. Công chúa còn giận dữ hơn cả cha. Hai cha con bàn bạc với nhau, rồi quyết định đưa cô em tới một nơi thật xa, ngoài tầm tay của hoàng đế trẻ. Nhưng đưa đi đâu thì họ chưa biết. Nát óc tìm kiếm một chốn giam cầm thích hợp, cuối cùng họ chọn một toà lâu đài hiu quạnh gọi là Tháp Hoang, nơi họ nghĩ nàng sẽ được giữ chặt.

Trong lúc ấy, họ thấy tốt nhất cứ để các cuộc vui trong triều diễn ra như thường. Người ta truyền bày đủ thứ hội hè lộng lẫy. Đúng ngày định đưa công chúa đi, cả triều đình được mời dự một cuộc săn lớn trong rừng.

Hoàng đế và công chúa nhỏ đếm từng giờ chờ buổi sáng hứa hẹn bao điều thú vị ấy. Nhà vua và vị khách cùng tới chỗ hẹn. Nhưng chàng trai ngạc nhiên và đau khổ biết bao khi không thấy người mình yêu giữa các bà các cô có mặt. Chàng sốt ruột chờ đợi, nhìn ngược nhìn xuôi, chẳng nghe nhà vua nói gì với mình. Khi cuộc săn bắt đầu mà nàng vẫn vắng mặt, chàng từ chối đi theo, bỏ cả ngày đi tìm nàng, nhưng vô ích.

Lúc chàng trở về, một người tuỳ tùng kể rằng mấy tiếng trước anh gặp cỗ xe của công chúa, có một toán lính cưỡi ngựa kèm hai bên, nên chẳng ai lại gần nói được với nàng câu nào. Anh lặng lẽ theo xa xa, thấy họ dừng lại ở Tháp Hoang. Lúc cỗ xe quay về, anh để ý thấy trong xe đã trống không.

Tin ấy làm hoàng đế vô cùng đau đớn. Chàng rời triều đình ngay, ra lệnh cho các sứ thần ngay hôm sau tuyên chiến, trừ phi nhà vua hứa thả công chúa ra. Hơn thế nữa, vừa về tới nước mình, chàng dấy một đạo quân lớn, chiếm ngay các thành biên giới trước khi kẻ thù kịp gom quân. Nhưng trước khi rời triều đình, chàng không quên viết một bức thư cho nàng công chúa yêu dấu, khẩn khoản xin nàng hãy kiên nhẫn và tin ở chàng. Chàng trao thư cho viên quan giữ ngựa thân tín nhất, người chàng biết sẵn sàng hy sinh tính mạng vì chàng.

Viên quan giữ ngựa thận trọng trăm bề, dò xét khắp quanh ngọn tháp. Cuối cùng anh tìm ra không chỉ chỗ công chúa ở, mà còn biết phòng nàng có một ô cửa sổ nhỏ trông ra một bãi đất hoang mọc đầy bụi gai.

Công chúa bất hạnh khổ sở lắm, vì đến cả việc ra hóng gió bên ô cửa sổ nhỏ ấy, ô cửa duy nhất trong phòng, nàng cũng không được phép. Người canh giữ nàng là bà vú cũ của cô chị, một mụ đàn bà mắt chẳng bao giờ nhắm. Không cách gì dụ mụ rời công chúa nửa bước, mụ theo dõi từng cử động nhỏ nhất của nàng.

Thế nhưng một hôm, mụ gián điệp ấy đang mải ngồi trong phòng mình viết thư kể chuyện công chúa cho cô chị, và người tù đáng thương nhân dịp ấy nhoài ra cửa sổ. Nhìn quanh, nàng thấy một người đàn ông nấp trong bụi rậm. Vừa trông thấy nàng, anh bước ra, giơ lên một lá thư lấy trong áo. Nàng nhận ngay ra anh là một người hầu cận của hoàng đế, liền thả xuống một sợi dây dài để anh buộc thư vào. Bạn hãy hình dung nàng kéo lên nhanh tới mức nào. May sao nàng vừa kịp đọc xong thì mụ canh ngục cũng viết xong thư, bước vào phòng.

Công chúa mừng khôn xiết. Hôm sau, nàng tìm cách viết thư trả lời lên một tờ giấy xé từ cuốn sổ tay, ném xuống cho viên quan giữ ngựa. Anh vội vàng mang về cho chủ. Hoàng đế sung sướng có tin tức của nàng công chúa yêu dấu tới mức quyết định dù nguy hiểm thế nào cũng phải tự mình tới Tháp Hoang, dù chỉ để được thấy nàng trong giây lát. Chàng sai viên quan giữ ngựa xin phép nàng cho chàng tới thăm. Công chúa trả lời rằng nàng sẽ mừng lắm được gặp chàng, nhưng nàng sợ mụ canh ngục canh giữ ngặt quá thì chuyến đi của chàng sẽ uổng công, trừ phi chàng tới đúng vào lúc ngắn ngủi mụ ngồi viết một mình trong phòng.

Dĩ nhiên, chỉ nghĩ tới khó khăn thôi đã làm hoàng đế càng hăm hở hơn. Chàng sẵn sàng liều mọi thứ. Nhưng nghe lời khuyên của viên quan giữ ngựa, chàng quyết định dùng mưu chứ không dùng sức. Trong lá thư sau, chàng gửi kèm một gói thuốc ngủ. Công chúa tìm cách trộn vào bữa tối của mụ canh ngục. Thế là khi hoàng đế tới tháp lúc chiều tối, nghe hiệu chàng gọi, công chúa không sợ gì, bước ra cửa sổ. Hai người trò chuyện thật lâu, thật vui, rồi chia tay, tin chắc chẳng ai thấy cuộc gặp gỡ của mình.

Nhưng họ lầm to. Đôi mắt cảnh giác của bà vú già thì thuốc ngủ nào cũng chịu thua. Mụ đã thấy hết, nghe hết, và vội viết thư báo lại mọi chuyện cho chủ.

Tin ấy làm cô gù độc địa tức điên, quyết trả thù thật tàn nhẫn vì hoàng đế đã khinh rẻ mình. Cô dặn bà vú cứ làm như không thấy gì. Trong khi ấy, cô sai làm một chiếc bẫy: nếu hoàng đế rẽ bụi gai đi tới chân tháp, bẫy sẽ không chỉ sập chàng như sập chuột, mà còn bắn ra hàng loạt mũi tên tẩm độc cắm khắp người chàng. Bẫy làm xong, người ta giấu nó trong bụi gai mà công chúa chẳng hay biết.

Ngay chiều hôm ấy, hoàng đế vội vã tới tháp với tất cả nỗi nôn nóng của người đang yêu. Tới gần, chàng nghe công chúa phá lên cười một tràng dài, vui vẻ. Chàng rảo bước tới để ra hiệu như mọi lần, thì bỗng chân chàng giẫm phải một vật gì đó. Một cơn đau buốt nhói chạy khắp người, chàng tái mặt, choáng váng. Cũng may là chiếc bẫy chỉ bật mở ra một chút, và chỉ có vài mũi tên bay ra. Chàng loạng choạng một lúc, rồi ngã xuống đất, máu chảy đầm đìa.

Nếu chỉ có một mình, hẳn chàng chẳng mấy chốc đã chết. Nhưng người hầu trung thành ở ngay gần đó, cõng chủ chạy vào khu rừng nơi đoàn tuỳ tùng đang chờ. Người ta băng bó vết thương cho chàng, chặt mấy cây sào làm một chiếc cáng thô sơ, rồi khiêng hoàng đế, lúc ấy gần như mê man, ra khỏi đất của kẻ thù, về cung điện của chàng.

Suốt thời gian ấy, công chúa lo lắng lắm. Trong lúc chờ cuộc hẹn, nàng chơi với một con khỉ nhỏ, và nó làm những trò nhăn nhó buồn cười tới mức, bao nỗi phiền muộn là thế, nàng vẫn bật cười vang, đó là tiếng cười hoàng đế đã nghe thấy. Nhưng rồi nàng bồn chồn mãi, chờ tiếng hiệu chẳng bao giờ tới. Khi mụ canh ngục, người nàng tưởng đang ngủ say, bắt nàng đi ngủ ngay, nếu dám thì hẳn nàng đã chống lại.

Hai tuần trôi qua trong lo âu khắc khoải, cô gái đáng thương gầy rộc, yếu đi vì không biết chuyện gì đã xảy ra. Hết hai tuần ấy, một buổi sáng, khi bà vú vào phòng mình viết bản báo cáo hằng ngày như thường lệ, mụ vô ý để quên chìa khoá trên cửa. Công chúa trông thấy, liền vặn khoá nhốt mụ lại, nhanh và nhẹ tới mức mụ chẳng biết mình bị nhốt cho tới khi viết xong, đứng dậy đi tìm người mình canh giữ.

Thấy mình được tự do, công chúa chạy ào tới cửa sổ, và kinh hoàng thấy những mũi tên nằm vương vãi giữa bụi gai đẫm máu. Cuống cuồng vì sợ hãi, nàng lẻn xuống cầu thang, ra khỏi tháp, chạy một hồi lâu theo một con đường mòn. May mắn thay, nàng gặp chồng của bà vú nuôi mình. Ông vừa mới biết tin nàng bị giam, đang trên đường tới xem có giúp được gì không. Công chúa xin ông kiếm cho nàng một bộ áo quần đàn ông, còn nàng sẽ chờ trong một khu rừng nhỏ gần đó. Ông già tốt bụng mừng rỡ được giúp nàng, liền đi ngay tới thị trấn gần nhất. Ông chẳng mấy chốc tìm ra một cửa hiệu nơi bọn hầu cận trong cung vẫn đem bán áo quần cũ của chủ. Công chúa mặc ngay bộ đồ ông mang về, vải vóc sang trọng, đính đầy đá quý. Nàng cho áo quần của mình vào một chiếc túi, người đầy tớ đeo lên vai, rồi hai người lên đường.

Chuyến đi kéo dài hơn cả hai người tưởng. Ban ngày họ đi xa hết sức công chúa đi được, ban đêm ngủ ngoài trời. Một buổi tối, họ cắm trại trong một thung lũng xinh đẹp có dòng suối róc rách chảy qua. Gần sáng, công chúa bị đánh thức bởi một giọng hát dễ thương, hát một bài từ thuở nàng còn thơ bé. Muốn biết tiếng hát từ đâu, nàng đi tới một bụi sim, và thấy một cậu bé đeo ống tên sau lưng, tay cầm cây cung bằng ngà, đang khe khẽ hát một mình trong khi vuốt lại lông đuôi những mũi tên.

Cậu bé mỉm cười hỏi:

— Chị ngạc nhiên vì thấy mắt tôi mở à? À, tôi đâu phải lúc nào cũng mù. Đôi khi cũng nên biết trái tim mình sắp bắn trúng là trái tim thế nào. Chính tôi đã bắn tên hôm chị và hoàng đế gặp nhau. Tôi đã gây ra vết thương, nên tôi có bổn phận tìm thuốc chữa!

Rồi cậu đưa cho nàng một lọ nhỏ đựng thứ thuốc mỡ kỳ diệu, để nàng băng vết thương cho hoàng đế khi tìm thấy chàng.

— Hai ngày nữa chị sẽ tới cung điện của chàng. Đừng để phí thời gian, vì có khi thời gian là mạng sống.

Công chúa rưng rưng nước mắt cảm ơn cậu bé, rồi vội đánh thức người dẫn đường, lên đường ngay.

Đúng như cậu bé nói, hai ngày sau ngọn tháp và tường thành kinh đô hiện ra trước mắt. Tim nàng đập rộn khi nghĩ sắp được gặp mặt hoàng đế. Nhưng hỏi thăm sức khoẻ của ngài, nàng kinh hoàng biết rằng ngài đang yếu dần, sắp không qua khỏi. Trong một thoáng, nàng đau đớn tới mức suýt để lộ mình. Rồi gom hết can đảm, nàng tuyên bố mình là thầy thuốc, nếu người ta giao hoàng đế cho nàng chăm sóc vài ngày, nàng hứa sẽ chữa khỏi.

Để vào cung cho ra dáng, vị thầy thuốc mới quyết định may một bộ áo bằng sa tanh xanh nhạt từ đầu tới chân. Nàng mua thứ vải sang trọng, lộng lẫy nhất trong các cửa hiệu, gọi một bác thợ may tới, hứa trả gấp đôi nếu bác may xong trong hai giờ. Rồi nàng ra chợ mua một con la thật đẹp, dặn người đầy tớ trang hoàng yên cương nó cũng bằng sa tanh xanh.

Trong lúc mọi thứ được sửa soạn, công chúa hỏi bà chủ nhà nơi nàng trọ xem bà có quen ai hầu cận hoàng đế không, và hài lòng biết rằng anh họ bà là trưởng hầu phòng của ngài. Vị thầy thuốc bèn bảo bà gặp ai thì nói với người ấy rằng có một thầy thuốc giải phẫu lừng danh nghe tin hoàng đế lâm bệnh đã vội tới chữa, cam đoan sẽ chữa khỏi hẳn, và nếu không chữa khỏi thì xin chịu thiêu sống.

Bà chủ nhà vốn chẳng thích gì hơn chuyện ngồi lê đôi mách, vội tới cung kể chuyện. Câu chuyện qua miệng bà còn thêm mắm thêm muối. Các ngự y khinh khỉnh lắm với kẻ mới tới. Nhưng những người hầu cận hoàng đế bảo rằng thuốc của các ngài dùng mãi mà bệ hạ vẫn đang chết dần trước mắt họ, thì hỏi ý người lạ này cũng chẳng hại gì.

Thế là quan thị vệ trưởng xin vị thầy thuốc trẻ tới ngay xem bệnh cho hoàng đế. Thầy thuốc nhắn lại ngay rằng mình xin hân hạnh tới cung, rồi chẳng chậm trễ, cưỡi la lên đường. Dân chúng và binh lính thấy chàng đi qua, reo lên:

— Thầy thuốc áo sa tanh tới kìa! Xem thầy thuốc áo sa tanh kìa! Thầy thuốc áo sa tanh muôn năm!

Tới cung, người ta xướng tên chàng như thế, rồi đưa ngay vào phòng người bệnh đang hấp hối.

Hoàng đế nằm nhắm mắt, mặt trắng bệch như chính chiếc gối. Nhưng vừa nghe giọng người mới tới, chàng ngước lên mỉm cười, ra hiệu muốn vị thầy thuốc mới ở lại bên mình. Thầy thuốc áo sa tanh cúi chào thật thấp, cam đoan với hoàng đế rằng mình chắc chắn chữa khỏi bệnh cho ngài, nhưng đòi mọi người ra khỏi phòng, chỉ trừ viên quan giữ ngựa thân tín của hoàng đế. Rồi thầy băng vết thương bằng thứ thuốc mỡ thần cậu bé cho. Thuốc làm hoàng đế đỡ đau tới mức suốt đêm ấy chàng ngủ say.

Trời vừa sáng, các quan và các ngự y vội vã tới phòng hoàng đế, ngạc nhiên vô cùng thấy ngài hết đau. Nhưng Thầy thuốc áo sa tanh lập tức đuổi họ ra, rồi thay băng mới. Thuốc công hiệu tới mức sáng hôm sau hoàng đế gần như đã khỏi, rời được giường.

Càng khoẻ lên, chàng càng nghĩ nhiều về nguyên nhân mọi nỗi khổ của mình, và sức khoẻ càng khá thì tinh thần chàng càng sa sút. Gương mặt và giọng nói của vị thầy thuốc mới khiến chàng nhớ tới nàng công chúa mà chàng tưởng đã phản bội mình, gây cho mình bao đau đớn khủng khiếp. Không chịu nổi ý nghĩ ấy, mắt chàng ứa lệ.

Thầy thuốc để ý thấy vẻ buồn bã của chàng, tìm đủ cách làm người bệnh vui lên bằng những câu chuyện vui vẻ, những giai thoại buồn cười. Cuối cùng thầy được hoàng đế tin cậy, nghe chàng kể hết chuyện tình với một người con gái đã đối xử tàn nhẫn với chàng, vậy mà bất chấp tất cả, chàng vẫn không thể thôi yêu. Thầy thuốc áo sa tanh cảm thông lắng nghe, cố thuyết phục hoàng đế rằng có lẽ công chúa không đáng trách như vẻ ngoài. Người bệnh rất muốn tin điều ấy, nhưng phải mất rất lâu mới thuyết phục được chàng. Cuối cùng tới một ngày hoàng đế gần như đã khỏi hẳn, và thầy thuốc băng vết thương bằng thuốc mỡ quý lần cuối. Rồi cả người bệnh lẫn thầy thuốc, mệt nhoài vì một điều gì đó không giải thích được, cùng thiếp đi, ngủ một mạch mấy tiếng liền.

Sáng sớm hôm sau, công chúa quyết định mặc lại áo quần của mình, thứ nàng vẫn mang theo trong túi. Nàng trang điểm thật kỹ, đeo hết châu báu cho thật lộng lẫy. Nàng vừa xong thì hoàng đế tỉnh dậy. Chàng thấy mình khoẻ khoắn tới mức tưởng đang mơ, và khi thấy công chúa vén rèm giường, chàng càng không tin nổi mình đang thức.

Mấy phút liền, hai người nhìn nhau không nói nên lời, chỉ thốt ra những tiếng thở gấp vì vui mừng và biết ơn. Rồi công chúa kể cho chàng nghe hết những gì nàng đã trải qua từ lần gặp nhau cuối cùng ở Tháp Hoang. Hoàng đế, yếu là thế, vẫn quỳ sụp dưới chân nàng, thề nguyền yêu thương và biết ơn, quên khuấy rằng các quan trong cung và các ngự y đang chờ được gọi ở phòng ngoài.

Muốn tỏ cho mọi người biết mình mang ơn Thầy thuốc áo sa tanh tới nhường nào, hoàng đế tự tay mở cửa. Ai nấy ngạc nhiên và vui mừng biết bao khi thấy ngài hoàn toàn khoẻ mạnh. Là những cận thần khéo léo, họ vội vào khen ngợi, tán tụng Thầy thuốc áo sa tanh. Nhưng họ sửng sốt biết bao khi thấy thầy đã biến mất, để lại thế chỗ là nàng công chúa đẹp nhất thế gian.

Hoàng đế nói:

— Trong khi cảm tạ thầy thuốc vì đã chữa khỏi bệnh cho ta như phép lạ, các khanh cũng nên bái chào hoàng hậu của các khanh luôn thể.

Chàng muốn cử hành hôn lễ ngay hôm ấy, nhưng công chúa bảo trước hết nàng phải chờ vua cha cho phép.

Thế là sứ giả lập tức được phái sang kinh đô nước láng giềng, và chẳng bao lâu đã trở về với sự ưng thuận của nhà vua. Mới đây ngài đã biết hết những điều tai ác do cô con gái lớn gây ra.

Cô công chúa độc địa tức điên vì mưu kế thất bại, đổ bệnh nằm liệt giường, rồi chết trong một cơn giận dữ ghen tuông. Chẳng ai thương tiếc cô. Còn nhà vua, đã mỏi mệt vì việc trị nước, nhường ngôi cho cô con gái út. Từ đó hai vương quốc hợp làm một.

— Hết —