Thiếu nữ trong bình phong

Ông Ha-cu-bai En Rô-xui, một nhà văn Nhật Bản đời xưa, có viết:

"Trong sách vở Trung Hoa và Nhật Bản, xưa cũng như nay, có chép nhiều chuyện về những bức tranh đẹp đến mức có sức mê hoặc người xem. Lại có chuyện kể rằng những bức tranh đẹp ấy, dù vẽ hoa, vẽ chim hay vẽ người, hễ do bậc danh hoạ vẽ ra, thì hình chim muông, hình người trong tranh có thể tự tách mình ra khỏi giấy, khỏi lụa, làm đủ mọi việc, thành ra tự mình sống thật. Những chuyện loại ấy ai ai cũng biết từ thuở xa xưa, ở đây chúng tôi không kể lại nữa. Nhưng ngay thời gần đây, tiếng tăm những bức tranh của ông Hi-si-ga-oa Ki-chi-bê, mà người ta gọi là chân dung Hi-si-ga-oa, cũng đã lan khắp trong nước."

Rồi ông kể chuyện về một trong những bức chân dung ấy, như sau.

Ở Ki-ô-tô có một chàng thư sinh tên là Tốc-kê, sống ở phố Mu-rô-ma-chi. Một buổi chiều, trên đường đi thăm người quen về, chàng chợt để ý tới một tấm bình phong một cánh đã cũ, bày bán trước cửa một hiệu đồ cũ. Đó chỉ là một tấm bình phong dán giấy, nhưng trên đó có vẽ nguyên hình một thiếu nữ, khiến chàng trai say mê. Giá người ta đòi rất rẻ. Tốc-kê mua tấm bình phong, mang về nhà.

Về tới phòng riêng, một mình ngắm lại tấm bình phong, chàng thấy bức tranh còn đẹp hơn lúc trước nhiều. Hình như đó là chân dung một người có thật, một cô gái chừng mười lăm, mười sáu tuổi. Từng chi tiết nhỏ, từ mái tóc, đôi mắt, hàng mi, đến khuôn miệng, đều được vẽ tinh tế và giống thật không lời nào tả xiết. Khoé mắt như đoá sen đang làm duyên. Đôi môi như nụ cười của một đoá hoa đỏ. Cả gương mặt trẻ trung ngọt ngào khôn tả. Nếu cô gái thật trong tranh cũng xinh đẹp như thế, thì chẳng người đàn ông nào nhìn thấy nàng mà không mất cả hồn vía. Và Tốc-kê tin rằng nàng hẳn phải đẹp như thế thật, vì bóng hình trong tranh như đang sống, như sẵn sàng đáp lời bất cứ ai cất tiếng hỏi.

Càng ngắm bức tranh, chàng càng thấy mình bị vẻ đẹp ấy bỏ bùa. Chàng lẩm bẩm:

"Trên đời này lẽ nào lại từng có một người đẹp đến thế? Được ôm nàng trong tay dù chỉ một khắc thôi, ta cũng vui lòng đổi cả mạng sống này, mà không, đổi cả nghìn năm tuổi thọ!"

Tóm lại, chàng đem lòng yêu bức tranh, yêu đến mức thấy rằng mình sẽ chẳng bao giờ yêu được người đàn bà nào khác ngoài người con gái trong tranh. Thế nhưng người ấy, nếu còn sống, hẳn đã chẳng còn giống bức tranh nữa. Có khi nàng đã nằm dưới mồ từ lâu, trước cả khi chàng ra đời!

Vậy mà ngày lại ngày, mối tình vô vọng ấy cứ lớn dần trong chàng. Chàng không ăn được, không ngủ được, cũng chẳng còn để tâm vào chuyện sách đèn vốn là niềm vui của chàng xưa nay. Chàng ngồi hàng giờ trước bức tranh, trò chuyện với nó, bỏ bê, quên lãng mọi thứ khác. Cuối cùng chàng ngã bệnh, ốm nặng đến nỗi tưởng mình sắp chết.

Trong đám bạn bè của Tốc-kê có một vị học giả cao niên, biết nhiều điều kỳ lạ về những bức tranh cổ và về những trái tim trẻ. Nghe tin Tốc-kê ốm, ông cụ tới thăm. Cụ nhìn thấy tấm bình phong, và hiểu ngay mọi chuyện. Được cụ gặng hỏi, Tốc-kê thú thật hết với bạn, rồi nói:

"Nếu không tìm được một người con gái như thế, cháu sẽ chết mất."

Ông cụ bảo:

"Bức tranh ấy do Hi-si-ga-oa Ki-chi-bê vẽ, vẽ theo người thật. Người trong tranh nay không còn trên đời. Nhưng người ta nói Hi-si-ga-oa Ki-chi-bê đã vẽ được cả tâm hồn nàng chứ không chỉ dáng hình, và hồn nàng vẫn sống trong bức tranh. Vậy nên ta nghĩ cháu có thể lấy được nàng."

Tốc-kê nhổm nửa người dậy khỏi giường, đăm đăm nhìn ông cụ.

Ông cụ nói tiếp:

"Cháu phải đặt cho nàng một cái tên. Rồi ngày nào cháu cũng phải ngồi trước bức tranh, lúc nào cũng dồn hết tâm trí vào nàng, và khẽ khàng gọi nàng bằng cái tên cháu đã đặt, cho tới khi nàng trả lời cháu."

"Nàng trả lời cháu ư!" chàng si tình kêu lên, kinh ngạc tới nghẹn thở.

"Phải," ông cụ đáp, "chắc chắn nàng sẽ trả lời. Nhưng khi nàng trả lời, cháu phải có sẵn thứ mà ta sắp dặn đây để dâng nàng."

"Cháu sẽ dâng nàng cả mạng sống!" Tốc-kê kêu lên.

"Không," ông cụ nói. "Cháu sẽ dâng nàng một chén rượu, rượu ấy phải mua ở một trăm quán rượu khác nhau. Khi ấy nàng sẽ bước ra khỏi bình phong để nhận rượu. Sau đó, có lẽ chính nàng sẽ bảo cháu phải làm gì."

Nói xong, ông cụ ra về. Lời khuyên của cụ kéo Tốc-kê ra khỏi tuyệt vọng. Chàng lập tức ngồi xuống trước bức tranh, gọi nó bằng tên một cô gái, thật dịu dàng, hết lần này đến lần khác. Còn tên ấy là gì thì người kể chuyện Nhật Bản quên không nói cho chúng ta biết.

Hôm ấy bức tranh không trả lời. Hôm sau cũng không, hôm sau nữa cũng không. Nhưng Tốc-kê không mất lòng tin, cũng không nản. Rồi sau rất nhiều ngày, vào một buổi tối, bức tranh bỗng đáp lại tiếng gọi:

"Dạ!"

Thế là vội vàng, vội vàng, chàng rót thứ rượu mua từ một trăm quán khác nhau vào một chiếc chén nhỏ, cung kính dâng lên. Cô gái bước ra khỏi tấm bình phong, đi trên chiếu, quỳ xuống đỡ chén rượu từ tay Tốc-kê, rồi hỏi với một nụ cười ngọt ngào:

"Sao chàng lại thương em nhiều đến thế?"

Người kể chuyện Nhật Bản viết: "Nàng đẹp hơn trong tranh nhiều lắm. Đẹp tới tận đầu móng tay, đẹp cả tấm lòng lẫn tính nết, xinh đẹp hơn bất cứ ai trên đời." Tốc-kê đáp lại câu hỏi ấy thế nào thì sách không chép, đành để người đọc tự hình dung.

"Nhưng chàng có chóng chán em không?" nàng hỏi.

"Chừng nào anh còn sống thì không bao giờ!" chàng quả quyết.

"Thế sau đó thì sao?" nàng hỏi vặn. Vì cô dâu Nhật Bản không bằng lòng với một tình yêu chỉ trọn một kiếp người.

"Ta hãy thề nguyền với nhau," chàng nài, "trọn bảy kiếp."

"Nếu có ngày chàng đối xử tệ với em," nàng nói, "em sẽ trở về bình phong."

Họ thề nguyền với nhau. Chắc Tốc-kê là một chàng trai tốt, vì cô dâu của chàng chẳng bao giờ trở về tấm bình phong nữa. Khoảng giấy nơi nàng từng đứng cứ trắng trơn từ đó.

Nhà văn Nhật Bản kết lại bằng một tiếng than:

"Trên đời này, chuyện như thế hiếm hoi biết bao!"

— Hết —