Tiếng hát nàng xi-ren

Sau một phiên họp của hội đồng thẩm phán hoà giải thành phố N., các vị thẩm phán tụ tập trong phòng nghị án để cởi bộ đồng phục, nghỉ ngơi một chút rồi về nhà ăn trưa. Ông chánh án hội đồng, một người đàn ông rất bệ vệ, bộ tóc mai rậm xù, đang ngồi bên bàn, vội vã viết bản ý kiến riêng của mình về một vụ án vừa xét xong. Ông thẩm phán khu vực Min-kin, một chàng trai trẻ có gương mặt uể oải, u sầu, nổi tiếng là nhà triết học bất mãn với môi trường xung quanh và đang đi tìm mục đích sống, đứng bên cửa sổ, buồn bã nhìn ra sân. Một ông thẩm phán khu vực khác và một ông thẩm phán danh dự đã về rồi. Ông thẩm phán danh dự còn lại, một người béo phị, phù nề, thở nặng nhọc, và ông phó biện lý, một chàng người Đức trẻ tuổi có gương mặt sổ mũi kinh niên, ngồi trên chiếc đi-văng nhỏ, chờ ông chánh án viết xong để cùng nhau đi ăn. Đứng trước mặt họ là viên thư ký hội đồng Gi-lin, một người nhỏ thó, có đôi tóc mai bên tai, nét mặt lúc nào cũng ngọt ngào. Mỉm cười ngọt như mật, nhìn ông béo, anh ta nói khe khẽ:

— Bây giờ ai trong chúng ta cũng muốn ăn, vì mệt rồi, mà đã hơn ba giờ chiều, nhưng ông Gri-gô-ri Xáp-vích thân mến của tôi ơi, đấy chưa phải là cái thèm ăn thật sự. Cái thèm ăn thật sự, thèm như sói, thèm đến mức tưởng như ăn được cả bố đẻ mình, thì chỉ đến sau khi vận động thân thể, chẳng hạn như sau một chuyến đi săn với chó săn, hay sau khi ngồi xe ngựa thuê chạy một mạch trăm dặm không nghỉ. Trí tưởng tượng cũng quan trọng lắm đấy ạ. Giả sử ông đi săn về nhà, và muốn ăn bữa trưa cho thật ngon miệng, thì tuyệt đối đừng bao giờ nghĩ đến những chuyện cao siêu. Những chuyện cao siêu, những chuyện học thức bao giờ cũng làm mất ngon. Chính ông cũng biết đấy, các nhà triết học, các nhà bác học, về chuyện ăn uống thì là hạng bét, xin lỗi ông, đến lợn cũng chẳng ăn tệ như họ. Trên đường về nhà, phải cố sao cho đầu óc chỉ nghĩ đến cái bình rượu nhỏ với đĩa đồ nhắm. Có một lần, đang đi đường, tôi nhắm mắt lại, tưởng tượng ra một con lợn sữa ăn với cải ngựa, thế là thèm quá đến phát cuồng lên. Rồi khi ông về đến sân nhà, thì phải làm sao cho đúng lúc ấy từ dưới bếp bay lên một mùi gì đó, ông biết đấy…

— Ngỗng quay thì thơm có hạng, ông thẩm phán danh dự nói, thở nặng nhọc.

— Ông đừng nói thế, ông Gri-gô-ri Xáp-vích thân mến của tôi, vịt hay chim dẽ giun còn hơn ngỗng gấp mười. Hương vị của ngỗng chẳng có cái mềm mại, cái thanh tao. Thơm nức mũi nhất là hành non, khi nó, ông biết đấy, bắt đầu được phi lên, và ông hiểu không, nó cứ xèo xèo, cái đồ khốn ấy, thơm khắp nhà. Rồi khi ông bước vào nhà, thì bàn ăn đã phải bày sẵn, và khi ông ngồi xuống, thì lập tức giắt khăn ăn vào cổ áo, rồi thong thả với lấy cái bình rượu vốt-ca. Mà rót cái của quý ấy không phải vào cốc nhỏ, mà vào một cái chén bạc cổ lỗ từ đời ông cụ để lại, hay một cái cốc bầu bầu có khắc chữ «đến các thầy tu cũng chẳng chối từ», và ông không uống ngay, mà trước hết thở dài một cái, xoa xoa hai tay, thờ ơ nhìn lên trần nhà, rồi cứ thong thả như thế, đưa nó lên môi, cái chén vốt-ca ấy, và lập tức từ dạ dày ông những tia lửa toả ra khắp người…

Viên thư ký vẽ lên gương mặt ngọt ngào của mình một vẻ cực lạc.

— Những tia lửa… anh ta nhắc lại, nheo nheo mắt. Uống xong là phải nhắm ngay.

— Này anh, ông chánh án nói, ngẩng lên nhìn viên thư ký, anh nói khẽ thôi! Vì anh mà tôi hỏng mất tờ thứ hai rồi đấy.

— Ối, xin lỗi ông Piốt Ni-cô-la-ích! Tôi sẽ nói khẽ ạ, viên thư ký nói, rồi thì thào tiếp: Thế đấy, còn nhắm thì, ông Gri-gô-ri Xáp-vích thân mến ạ, cũng phải biết cách. Phải biết nhắm bằng cái gì. Đồ nhắm ngon nhất, nếu ông muốn biết, là cá trích. Ông ăn một miếng với chút hành và nước sốt mù tạt, rồi ngay lập tức, ông ân nhân của tôi ơi, trong khi bụng còn đang thấy những tia lửa, ông ăn trứng cá muối, ăn không, hoặc nếu ông thích, thì vắt chút chanh, rồi đến củ cải sống chấm muối, rồi lại cá trích, nhưng tuyệt nhất, ông ân nhân ơi, là nấm thông muối, nếu thái nhỏ như trứng cá, và, ông hiểu không, trộn với hành, với dầu ô-liu… ngon tuyệt cú mèo! Nhưng gan cá nheo, thì đó là cả một tấn bi kịch!

— Ừ… ông thẩm phán danh dự đồng tình, nheo mắt. Nhắm thì cũng ngon, cái… nấm trắng hầm…

— Phải, phải, phải… với hành, ông biết đấy, với lá nguyệt quế và đủ thứ gia vị. Mở nắp nồi ra, thì hơi bốc lên, hương nấm toả ra… có khi đến ứa cả nước mắt! Rồi đấy, vừa khi dưới bếp lôi lên cái bánh cu-lê-bi-a-ca nhân cá, thì phải uống ngay, không chần chừ, chén thứ hai.

— Anh I-van Gu-ri-ích! ông chánh án nói, giọng mếu máo. Vì anh mà tôi hỏng mất tờ thứ ba rồi!

— Quỷ tha ma bắt, chỉ nghĩ đến chuyện ăn! nhà triết học Min-kin càu nhàu, nhăn mặt khinh bỉ. Lẽ nào ngoài nấm với bánh cu-lê-bi-a-ca ra, đời không còn mối quan tâm nào khác?

— Đấy, trước khi ăn bánh cu-lê-bi-a-ca thì uống, viên thư ký nói tiếp, giọng khe khẽ. Anh ta đã say sưa đến mức như con hoạ mi đang hót, chẳng nghe thấy gì ngoài giọng của chính mình. Cái bánh cu-lê-bi-a-ca phải ngon mắt, phải trơ trẽn, phô bày toàn bộ thân hình, cho thật quyến rũ. Ông nháy mắt với nó một cái, cắt một miếng to tướng, rồi ngón tay cứ ngoe nguẩy trên miếng bánh thế này này, vì cảm xúc dâng trào. Ông bắt đầu ăn, thì bơ chảy ròng ròng như nước mắt, nhân thì béo ngậy, mọng nước, có trứng, có lòng, có hành…

Viên thư ký đảo tròn mắt, miệng méo xệch đến tận mang tai. Ông thẩm phán danh dự hắng giọng, và có lẽ đang tưởng tượng ra chiếc bánh cu-lê-bi-a-ca, ông ngoe nguẩy mấy ngón tay.

— Thế này thì quỷ biết là cái gì… ông thẩm phán khu vực càu nhàu, đi sang cửa sổ bên kia.

— Ăn hai miếng, còn miếng thứ ba để dành ăn với canh bắp cải, viên thư ký nói tiếp đầy hứng khởi. Vừa ăn xong bánh cu-lê-bi-a-ca, thì ngay lập tức, kẻo mất ngon, ông cho dọn canh bắp cải lên… Canh bắp cải phải nóng hổi, nóng như lửa. Nhưng tuyệt nhất, ông ân nhân của tôi ơi, là món súp củ dền kiểu U-crai-na, có thịt dăm bông và xúc xích. Ăn kèm với kem chua, với rau mùi tây tươi và thì là. Món canh dưa chua nấu lòng với cật non cũng tuyệt vời, còn nếu ông thích súp, thì trong các món súp, ngon nhất là súp thả đủ thứ củ với rau: cà rốt, măng tây, súp lơ, và đủ các thứ luật học tương tự như thế.

— Phải, tuyệt vời… ông chánh án thở dài, rời mắt khỏi tờ giấy, nhưng rồi sực tỉnh ngay, rên lên: Anh hãy biết sợ Chúa đi chứ! Thế này thì đến tối tôi cũng chưa viết xong bản ý kiến riêng! Tôi hỏng tờ thứ tư rồi!

— Tôi không nói nữa, không nói nữa! Xin lỗi ông ạ! viên thư ký xin lỗi, rồi thì thầm tiếp: Ăn xong súp củ dền hay súp rau, thì ngay lập tức cho dọn món cá, ông ân nhân ạ. Trong các loài cá câm, ngon nhất là cá diếc rán ăn với kem chua. Có điều, để nó khỏi tanh mùi bùn, mà thịt lại mềm, thì phải ngâm nó còn sống trong sữa suốt một ngày một đêm.

— Cá tầm khoanh tròn cũng ngon, ông thẩm phán danh dự nói, nhắm mắt lại, nhưng ngay lập tức, chẳng ai ngờ, ông bật dậy khỏi chỗ, mặt hằm hằm như thú dữ, gầm lên về phía ông chánh án: Ông Piốt Ni-cô-la-ích, ông sắp xong chưa? Tôi không chờ được nữa! Không chờ được!

— Để tôi viết xong đã!

— Thế thì tôi đi một mình! Mặc xác ông!

Ông béo khoát tay, chộp lấy cái mũ, rồi chẳng chào ai, chạy biến ra khỏi phòng. Viên thư ký thở dài, rồi cúi xuống tai ông phó biện lý, nói tiếp khe khẽ:

— Cá rô hay cá chép sốt cà chua với nấm cũng ngon. Nhưng cá thì ăn chẳng no được, ông Xtê-pan Phran-xư-ích ạ, đấy là món ăn chẳng đáng kể. Cái chính trong bữa trưa không phải cá, cũng chẳng phải nước sốt, mà là món thịt quay. Ông mê loài chim nào nhất?

Ông phó biện lý nhăn nhó, thở dài mà nói:

— Tiếc thay, tôi không thể chia sẻ với anh được: tôi bị viêm dạ dày.

— Thôi đi, thưa ông! Viêm dạ dày là do các bác sĩ bịa ra đấy! Thứ bệnh ấy phần nhiều là do tư tưởng phóng túng với tính kiêu căng mà ra thôi. Ông đừng để ý đến nó. Giả sử ông không muốn ăn, hay buồn nôn, thì ông cứ mặc kệ, cứ ăn đi. Giả sử người ta dọn kèm món thịt quay một đôi chim dẽ giun, rồi lại thêm một con gà gô hay một đôi chim cút béo núc, thì lúc ấy ông quên sạch mọi thứ viêm dạ dày, xin lấy danh dự mà thề. Còn gà tây quay thì sao? Trắng, béo, mọng nước, ông biết đấy, như một nàng tiên…

— Phải, có lẽ ngon thật, ông phó biện lý nói, mỉm cười buồn bã. Gà tây thì có lẽ tôi cũng ăn được.

— Lạy Chúa, còn vịt nữa? Lấy một con vịt non, vừa mới gặp đợt rét đầu mùa, bị băng giá táp vào, đem quay trong khay cùng với khoai tây, mà khoai tây phải thái nhỏ, phải vàng ruộm, phải thấm đẫm mỡ vịt, phải…

Nhà triết học Min-kin mặt hằm hằm như thú dữ, có vẻ muốn nói điều gì, nhưng bỗng chép chép môi, hẳn là đang tưởng tượng ra con vịt quay, rồi chẳng nói một lời, như bị một sức mạnh vô hình lôi kéo, chộp lấy cái mũ, chạy vụt ra ngoài.

— Phải, có lẽ vịt thì tôi cũng ăn được… ông phó biện lý thở dài.

Ông chánh án đứng dậy, đi một vòng, rồi lại ngồi xuống.

— Sau món thịt quay, con người ta no nê, chìm vào một cơn mê ngọt ngào, viên thư ký nói tiếp. Lúc ấy thân thể thì dễ chịu, tâm hồn thì êm ái. Để thêm phần thú vị, ông có thể nhấm nháp ba chén rượu ngọt nấu ngâm thảo mộc.

Ông chánh án hắng giọng, gạch chéo tờ giấy.

— Tôi hỏng tờ thứ sáu rồi, ông giận dữ nói. Thật là vô lương tâm!

— Ông cứ viết, cứ viết đi, ông ân nhân! viên thư ký thì thào. Tôi không nói nữa! Tôi nói khẽ thôi. Ông Xtê-pan Phran-xư-ích ạ, tôi nói thật lòng với ông, anh ta nói tiếp, thì thào khẽ đến mức gần như không nghe thấy, thứ rượu ngâm nhà tự làm còn hơn mọi thứ sâm-banh. Ngay sau chén đầu tiên, cả tâm hồn ông tràn ngập một mùi hương, một thứ ảo ảnh, và ông tưởng như mình không phải đang ngồi trong chiếc ghế bành ở nhà, mà đang ở tận đâu đó bên Úc, đang cưỡi một con đà điểu êm ái nhất đời…

— Ôi, thôi đi đi, ông Piốt Ni-cô-la-ích! ông phó biện lý nói, sốt ruột giật giật chân.

— Vâng ạ, viên thư ký nói tiếp. Trong lúc uống rượu ngâm, thật tuyệt nếu hút một điếu xì gà mà nhả khói thành vòng, và lúc ấy trong đầu nảy ra những ý nghĩ mơ mộng, như thể mình là đại nguyên soái, hay đã cưới được người đàn bà đẹp nhất thế gian, và người đẹp ấy suốt ngày bơi lượn trước cửa sổ nhà mình, trong một cái bể có cá vàng. Nàng bơi, còn ông thì bảo nàng: «Em yêu ơi, lại đây hôn anh nào!»

— Ông Piốt Ni-cô-la-ích! ông phó biện lý rên lên.

— Vâng ạ, viên thư ký nói tiếp. Hút thuốc xong, thì ông vén vạt áo choàng ngủ lên, và lên giường thôi! Cứ thế nằm ngửa ra, bụng ngửa lên trời, cầm tờ báo trên tay. Khi mắt díp lại, khi cơn buồn ngủ lan khắp người, thì đọc chuyện chính trị dễ chịu lắm: chỗ này thì nước Áo hớ hênh, chỗ kia thì nước Pháp làm phật ý ai đấy, chỗ nọ thì đức Giáo hoàng đi ngược lại, đọc mà thấy khoan khoái.

Ông chánh án nhảy bật dậy, ném cây bút sang một bên, hai tay chộp lấy cái mũ. Ông phó biện lý, quên khuấy cả bệnh viêm dạ dày, người rã rời vì sốt ruột, cũng đứng phắt dậy.

— Đi thôi! ông kêu lên.

— Ông Piốt Ni-cô-la-ích, thế còn bản ý kiến riêng? viên thư ký hoảng hốt. Bao giờ ông viết nó, hả ông ân nhân? Sáu giờ ông đã phải lên thành phố rồi cơ mà!

Ông chánh án khoát tay, lao ra cửa. Ông phó biện lý cũng khoát tay, chộp lấy cái cặp, rồi biến mất cùng ông chánh án. Viên thư ký thở dài, nhìn theo họ với vẻ trách móc, rồi bắt đầu thu dọn giấy tờ.

— Hết —