Ván cờ định duyên

Chương 1: Ván cờ định duyên

Việc đời rối rắm như ván cờ, thắng thua chưa định hai bên giằng co. Chốc lát xong ván cờ thu lại, rốt cuộc ai thắng, ai là thua?

Bốn câu thơ này đem ván cờ ví với cuộc đời. Cuộc đời nghìn biến vạn đổi, chớp mắt đều thành không, chẳng khác gì người đánh cờ tranh hơn tranh mạnh, đỏ mắt cuống họng, rõ ràng như Tôn Tẫn với Bàng Quyên đấu trí, cược ván sống chết. Lại như Lưu Bang với Hạng Vũ tranh thiên hạ, chưa tới sông Ô thì chưa hết. Đến khi tan cuộc thu cờ thì chỉ cười một tiếng. Cho nên bậc cao nhân ẩn sĩ thường gửi hứng vào bàn cờ, tiêu nhàn chơi đời. Thơ vịnh cờ kể không xiết, chỉ có bài thơ ứng chế của trạng nguyên họ Tằng triều ta là hay. Thơ rằng: Hai vua đối địch đứng hai doanh, ngồi vận mưu thần quyết tử sinh. Mười dặm bờ cõi phi ngựa giỏi, một dòng sóng nước động binh vàng. Ngu Cơ múa hát buồn Cai Hạ, cờ Hán kề sát thành Sở rồi. Hết hứng cùng kế thôi chinh chiến, bóng thông bóng hoa đầy bàn cờ.

Bài thơ tuy hay, lại có người bắt bẻ, bảo cặp câu Ngu Cơ với tướng Hán là lời sáo. Câu thứ bảy nói hết hứng cùng kế thì ý tứ hiu hắt quá. Thơ ứng chế là để dâng vua, thánh thiên tử để mắt xem, nên phải có khí tượng. Cùng thời ấy vua Hồng Hy có làm một bài, lời ý rộng lớn, vượt xa tầm thường. Thơ rằng: Hai nước tranh hùng đều dụng binh, bày thành đội ngũ định thua thắng. Mã đi đường khúc mở lối trước, tướng giữ doanh sâu răn viễn chinh. Vượt hiểm ra xe thu tốt lẻ, cách sông pháo bay hạ thành dày. Bình thường mà hiểu chuyện quân cơ, một nước thành công định thái bình.

Hôm nay sao lại nói chuyện đánh cờ? Chỉ vì có hai nhà, một người tên Trần Thanh, một người tên Chu Thế Viễn, hai nhà ở đối diện nhau hai bên đường đông tây. Nói về gia sản thì tuy không phải giàu to, nhưng nhờ ông cha để lại ít ruộng đất, cũng đủ no ấm có dư. Trần Thanh với Chu Thế Viễn đều ngoài bốn mươi tuổi, mấy đời làm hàng xóm, chí hợp đạo đồng, đều là người an phận, không quản chuyện người, không gây chuyện thị phi. Ngày nào ăn cơm uống rượu xong, ra cửa gặp nhau là một ván cờ tướng, tiêu nhàn qua ngày. Có khi thay nhau làm chủ khách, chẳng qua trà nhạt cơm thường, không bày rượu thịt, lấy thế làm lệ.

Hàng xóm láng giềng lúc rảnh cũng tới hai nhà xem đánh cờ cho vui. Trong đó có ông cụ Vương Tam, tuổi đã ngoài sáu mươi. Hồi trẻ ông cũng thích cờ tướng, đánh khá cao. Mấy năm gần đây mắc chứng nóng trong, sợ dùng tâm thì động hoả nên không đánh với ai nữa. Ngày thường rỗi rãi chỉ lấy việc xem cờ làm vui, sớm tối không chán. Nói ra thì người đánh cờ sợ nhất người ngoài đứng xem. Tục ngữ nói người ngoài thì tỉnh, người trong thì mê. Lỡ người đứng xem miệng không kín, đến nước hiểm buột ra nửa câu, kẻ thắng hoá thua, kẻ thua hoá thắng. Muốn nổi nóng thì chẳng phải việc lớn, muốn không trách thì lại tức không nhịn được. Cho nên người xưa nói hay lắm: xem cờ không nói mới là quân tử, cầm chén nói nhiều là kẻ tiểu nhân.

Đáng mừng là ông cụ Vương Tam lại có một đức tốt: lúc chưa phân thắng bại thì tuyệt không mở miệng, đến khi thắng thua đã rõ mới phân tích nước nào đi trước nên thắng, nước nào đi sau nên thua. Hai ông Chu Trần lại thích ông bình luận, chẳng lấy làm phiền.

Một hôm, Chu Thế Viễn đánh cờ ở nhà Trần Thanh, ông cụ Vương Tam cũng ngồi đó. Ăn trưa xong, bày lại bàn cờ, đang định đánh tiếp thì thấy bên ngoài một cậu học trò nhỏ thong thả đi vào. Cậu học trò trông thế nào? Mặt như đánh phấn, môi như tô son, cái đầu cạo xanh như chàm, đôi tay non như ngọc. Dáng dấp thanh nhã, bước đi khoan thai. Cứ ngỡ là tiên đồng trên trời, chẳng tin là đứa trẻ trần gian.

Cậu học trò ấy chính là con trai Trần Thanh, tên tục là Đa Thọ, ôm cặp sách từ ngoài vào. Bước vào phòng khách, cậu không vội vàng, đặt cặp sách lên ghế, trước hết gọi ông cụ Vương Tam là ông, vái một vái thật sâu. Ông cụ Vương Tam định đáp lễ, Trần Thanh ngồi tại chỗ ấn ông xuống:

— Cụ không cần đa lễ. Không sợ tổn phúc cả đời thằng nhỏ sao?

Ông cụ Vương Tam nói:

— Nói gì thế!

Miệng tuy nói vậy, nhưng bị Trần Thanh ấn xuống, ông chỉ nhổm mông lên một chút, cúi lưng một chút, coi như nhận nửa lễ của cậu. Cậu học trò lại gọi Chu Thế Viễn là bác, vái xuống. Lúc Chu Thế Viễn đáp lễ, Trần Thanh lại ngồi đối diện, cách một bàn cờ, không tiện kéo lại, đành cũng vái theo. Cậu học trò chào hai vị khách xong mới tới trước mặt cha vái chào, đứng thẳng lên thưa:

— Thưa cha, mai là tết Trùng Dương, thầy cho nghỉ học về nhà, qua hai hôm mới đến. Thầy dặn con về nhà không được chơi, còn phải đọc sách theo hạn.

Nói xong cậu lấy cặp sách trên ghế, đi ngay ngắn vào nhà trong. Ông cụ Vương Tam và Chu Thế Viễn thấy cậu học trò đi đứng khoan thai, tiếng nói trong trẻo, vái chào có thứ tự, rất có lễ phép, miệng khen không ngớt. Ông cụ Vương Tam bèn hỏi:

— Cậu nhà mấy tuổi rồi?

Trần Thanh đáp:

— Chín tuổi ạ.

Ông cụ Vương Tam nói:

— Nhớ lại hồi ăn cỗ đầy tháng năm ấy như mới hôm qua. Thoắt cái đã chín năm, thời gian quả như tên bay, bảo sao chúng ta không già!

Ông lại hỏi Chu Thế Viễn:

— Lão nhớ cô con gái nhà ông cũng sinh năm ấy.

Chu Thế Viễn nói:

— Đúng vậy, con gái tôi là Đa Phúc, nay cũng chín tuổi rồi.

Ông cụ Vương Tam nói:

— Đừng trách lão lắm mồm. Hai ông làm bạn cờ cả đời, sao không kết làm thông gia? Ngày xưa có làng Chu Trần, cả làng chỉ có hai họ, đời đời lấy nhau. Nay họ hai ông vừa khéo trùng khớp, hẳn là duyên trời. Huống chi con trai tốt, con gái tốt, các ông đều biết đều thấy, còn gì không đẹp?

Chu Thế Viễn đã ưng cậu học trò rồi, không đợi Trần Thanh mở miệng, đáp trước:

— Việc này tốt nhất! Chỉ sợ anh Trần không muốn. Nếu anh chịu hạ cố thì tôi không còn lời nào nữa.

Trần Thanh nói:

— Đã được anh Chu không chê nhà nghèo, tôi là nhà trai, còn từ chối gì? Xin phiền cụ Tam làm mối.

Ông cụ Vương Tam nói:

— Mai là ngày Trùng Dương, dương cửu không lợi. Ngày kia là ngày tốt lắm, lão sẽ tới tận nhà. Hôm nay một lời đã định, là do chính hai ông muốn. Lão chỉ mong uống mấy chén rượu mừng sẵn có, không cần tạ mối.

Trần Thanh nói:

— Tôi kể cụ nghe một chuyện cười. Ngọc Hoàng Thượng đế muốn kết thông gia với Nhân Hoàng, bàn rằng hai bên thông gia đều là hoàng đế, cũng phải có một hoàng đế làm mối mới được, bèn mời Táo Hoàng đế xuống hạ giới nói chuyện. Nhân Hoàng thấy Táo Hoàng giật mình: "Ông mối sao lại đen thế này?" Táo Hoàng nói: "Xưa nay làm mối có ai làm không công bao giờ!"

Ông cụ Vương Tam và Chu Thế Viễn đều cười. Hai ông Chu Trần lại đánh cờ đến tối mới tan. Chỉ vì thắng thua một ván cờ, định nên duyên ba kiếp trai gái.

Hôm sau là tết Trùng Dương, không có chuyện gì. Đến mùng mười, ông cụ Vương Tam thay một bộ áo màu mới mở nếp, sang nhà họ Chu nói chuyện cưới hỏi. Chu Thế Viễn đã nói với vợ là bà Liễu, khen con rể bao nhiêu điều tốt. Hôm ấy bà nhận lời ngay, sính lễ không tính toán. Sau này cưới gả thì tuỳ nhà có hay không, không ai trách ai. Ông cụ Vương Tam đem lời ấy về báo Trần Thanh. Trần Thanh mừng lắm, chọn một ngày lành hoà hợp, đưa lễ đính ước. Nhà họ Chu gửi canh thiếp về. Uống rượu mừng cả một ngày. Từ đó gọi nhau là thông gia, vẫn qua lại đánh cờ như trước.

— Hết chương 1 —