Trong khi chiếc xe chờ

Đúng lúc hoàng hôn vừa buông, cô gái mặc áo xám lại tới góc yên tĩnh của công viên nhỏ yên tĩnh ấy. Cô ngồi xuống một chiếc ghế dài và đọc sách, vì còn chừng nửa tiếng nữa trời vẫn đủ sáng để đọc chữ in.

Xin nhắc lại: áo cô màu xám, giản dị đủ để che giấu kiểu dáng và đường may hoàn hảo của nó. Một tấm mạng lưới mắt to trùm lấy chiếc mũ không vành và khuôn mặt cô, khuôn mặt ấy toả sáng qua tấm mạng một vẻ đẹp điềm tĩnh, vô tư. Hôm qua cô cũng tới đây đúng giờ ấy, và hôm kia nữa. Và có một người biết điều đó.

Chàng trai biết điều đó lảng vảng gần đấy, trông cậy vào những lễ vật đã dâng lên vị thần lớn tên là Vận May. Lòng thành của anh được đền đáp, vì khi lật trang, cuốn sách tuột khỏi tay cô, nảy khỏi ghế, văng xa gần một mét.

Chàng trai lao tới nhặt ngay, đầy hăm hở, trả lại cho chủ nhân với cái vẻ dường như chỉ mọc lên ở các công viên và nơi công cộng, một thứ pha trộn giữa phong nhã và hi vọng, nhưng biết chừng mực vì nể anh cảnh sát đang tuần tra. Bằng một giọng dễ nghe, anh liều buông một câu bâng quơ về thời tiết, cái đề tài mở đầu đã gây ra bao nhiêu nỗi bất hạnh trên đời, rồi đứng chờ một lát, đợi số phận của mình.

Cô gái thong thả nhìn anh từ đầu tới chân, nhìn bộ quần áo bình thường, gọn gàng, và khuôn mặt chẳng có nét biểu cảm gì đặc biệt.

— Anh có thể ngồi, nếu anh muốn, cô nói bằng một giọng trầm đầy đặn, khoan thai. Thật ra tôi cũng muốn anh ngồi. Trời tối quá, không đọc được nữa. Tôi thích nói chuyện hơn.

Kẻ bề tôi của Vận May vui vẻ lướt tới ngồi xuống bên cô.

— Cô có biết không, anh nói, đọc đúng cái câu công thức mà các vị chủ toạ công viên vẫn dùng để khai mạc cuộc họp, cô là cô gái đẹp nhất mà lâu lắm rồi tôi mới gặp. Hôm qua tôi đã để ý cô rồi. Cô không biết là có người bị đôi mắt đẹp của cô hạ gục à, em yêu?

— Dù anh là ai, cô gái nói bằng một giọng lạnh như băng, anh phải nhớ rằng tôi là một tiểu thư. Tôi bỏ qua câu nói vừa rồi của anh, vì sự nhầm lẫn ấy hẳn cũng chẳng có gì lạ, trong giới của anh. Tôi mời anh ngồi. Nếu lời mời ấy biến tôi thành em yêu của anh, thì xin coi như tôi rút lại lời mời.

— Tôi thành thật xin cô tha lỗi, chàng trai van nài. Vẻ hài lòng trên mặt anh đã đổi thành vẻ ăn năn, khiêm nhường. Lỗi tại tôi, cô biết đấy, ý tôi là, trong công viên vẫn có những cô gái, cô biết đấy, à, dĩ nhiên là cô không biết, nhưng mà...

— Xin anh bỏ đề tài ấy đi. Dĩ nhiên là tôi biết. Giờ anh hãy kể tôi nghe về những người đang đi qua, chen chúc nhau trên các lối đi kia, cả hai chiều. Họ đi đâu? Sao họ vội vã thế? Họ có hạnh phúc không?

Chàng trai lập tức bỏ ngay vẻ tán tỉnh. Giờ vai của anh là vai chờ thời, anh chưa đoán được người ta sẽ muốn anh đóng vai gì.

— Ngắm họ thật thú vị, anh đáp, đoán theo tâm trạng của cô. Đó là tấn kịch tuyệt diệu của cuộc đời. Có người đi ăn tối, có người đi tới, ơ, những chỗ khác. Ta cứ tự hỏi đời họ ra sao.

— Tôi thì không, cô gái nói. Tôi không tò mò tới thế. Tôi tới đây ngồi vì chỉ ở đây tôi mới được gần trái tim lớn lao, bình dị, đang đập rộn ràng của nhân loại. Vai diễn của tôi trong đời được đặt ở nơi chẳng bao giờ cảm nhận được nhịp đập ấy. Anh có đoán được vì sao tôi nói chuyện với anh không, anh...

— Pác-ken-xtác-cơ, chàng trai đỡ lời. Rồi anh nhìn cô, háo hức, hi vọng.

— Không, cô gái nói, giơ một ngón tay thon thả lên, hơi mỉm cười. Tôi mà nói ra, anh sẽ nhận ra ngay. Không thể nào giữ cho tên tuổi mình khỏi lên báo. Cả hình ảnh của mình nữa. Tấm mạng này và chiếc mũ của chị hầu gái giúp tôi giấu được thân phận. Anh phải thấy anh tài xế trố mắt nhìn nó thế nào khi anh ta tưởng tôi không để ý. Nói thật với anh, có năm sáu dòng họ thuộc về chốn linh thiêng nhất, và tên tôi, do sự tình cờ của sinh nở, là một trong số đó. Tôi nói chuyện với anh, anh Xtác-ken-pốt...

— Pác-ken-xtác-cơ, chàng trai khiêm tốn chữa lại.

— Anh Pác-ken-xtác-cơ, vì một lần trong đời tôi muốn được nói chuyện với một con người tự nhiên, một người chưa bị cái lớp sơn bóng đáng khinh của tiền tài và cái gọi là địa vị xã hội cao sang làm hư hỏng. Ôi! Anh không biết tôi chán ngấy nó tới mức nào đâu, tiền, tiền, tiền! Và chán cả những người đàn ông vây quanh tôi, nhảy múa như những con rối nhỏ, tất cả cắt ra từ cùng một khuôn. Tôi phát ốm vì những cuộc vui, vì châu báu, vì những chuyến du lịch, vì giới thượng lưu, vì đủ mọi thứ xa hoa.

— Tôi vẫn luôn nghĩ, chàng trai ngập ngừng đánh bạo nói, rằng tiền chắc phải là thứ khá tốt.

— Có đủ sống thì đáng mong lắm. Nhưng khi anh có nhiều triệu tới mức... Cô kết thúc câu nói bằng một cử chỉ tuyệt vọng. Chính sự đơn điệu của nó, cô nói tiếp, mới làm người ta ngán. Dạo xe, ăn tối, xem hát, khiêu vũ, ăn khuya, và trên tất cả là lớp mạ vàng của sự giàu có thừa thãi. Đôi khi chỉ tiếng đá lanh canh trong li sâm banh của tôi thôi cũng gần làm tôi phát điên.

Anh Pác-ken-xtác-cơ trông có vẻ hồn nhiên thích thú.

— Tôi vẫn luôn thích, anh nói, đọc và nghe về lối sống của những người giàu có, sang trọng. Có lẽ tôi hơi học đòi một chút. Nhưng tôi thích thông tin của mình phải chính xác. Thế mà tôi vẫn đinh ninh rằng sâm banh được ướp lạnh trong chai, chứ không phải bỏ đá vào li.

Cô gái bật cười, một tiếng cười du dương, thật sự thích thú.

— Anh nên biết, cô giải thích bằng giọng độ lượng, rằng bọn tôi, cái giai cấp vô dụng này, tìm thú vui bằng cách làm khác lệ thường. Dạo này đang có mốt bỏ đá vào sâm banh. Cái ý ấy là của một vị hoàng thân xứ Tác-ta tới thăm, khi ăn tối ở khách sạn Oan-đo. Chẳng bao lâu nó sẽ nhường chỗ cho một trò ngông khác. Cũng như ở một bữa tiệc tối tuần này trên đại lộ Ma-đi-xơn, người ta đặt cạnh đĩa của mỗi vị khách một chiếc găng tay da dê màu xanh lục, để đeo vào khi ăn ô-liu.

— Tôi hiểu rồi, chàng trai khiêm tốn thừa nhận.

— Những trò tiêu khiển đặc biệt ấy của giới thượng lưu thường không đến tai công chúng.

— Đôi khi, cô gái nói tiếp, khẽ nghiêng đầu ghi nhận lời thú nhận sai lầm của anh, tôi nghĩ rằng nếu có ngày tôi yêu một người đàn ông, thì đó sẽ là một người địa vị thấp kém. Một người lao động, chứ không phải một con ong đực ăn bám. Nhưng hẳn là những đòi hỏi của dòng dõi và tiền tài sẽ mạnh hơn sở thích của tôi. Hiện giờ tôi đang bị hai người vây hãm. Một là ngài Đại công tước của một lãnh địa nước Đức. Tôi nghĩ ông ta có, hoặc từng có, một người vợ ở đâu đó, bị thói rượu chè và sự tàn ác của ông ta làm cho phát điên. Người kia là một ngài Hầu tước nước Anh, lạnh lùng và hám lợi tới mức tôi còn thích cái thói quỷ quái của ông Công tước hơn. Điều gì khiến tôi kể cho anh nghe những chuyện này nhỉ, anh Pắc-ken-xtác-cơ?

— Pác-ken-xtác-cơ, chàng trai khẽ nói. Thật thế, cô không biết tôi trân trọng những lời tâm sự của cô tới mức nào đâu.

Cô gái nhìn anh với cái nhìn điềm tĩnh, không chút riêng tư, đúng với sự khác biệt địa vị giữa hai người.

— Anh làm nghề gì, anh Pác-ken-xtác-cơ? Cô hỏi.

— Một nghề rất thấp kém. Nhưng tôi hi vọng sẽ tiến thân. Có thật cô nói nghiêm túc khi bảo rằng cô có thể yêu một người địa vị thấp kém không?

— Thật đấy. Nhưng tôi nói là "có thể". Còn ngài Đại công tước và ngài Hầu tước nữa, anh biết đấy. Phải, chẳng có nghề nào là quá thấp kém, nếu người đàn ông ấy đúng là người tôi mong muốn.

— Tôi làm việc, anh Pác-ken-xtác-cơ tuyên bố, ở một nhà hàng.

Cô gái hơi co người lại.

— Không phải làm hầu bàn chứ? Cô nói, giọng hơi van nài. Lao động là cao quý, nhưng phục dịch người khác, anh biết đấy, như đầy tớ, như...

— Tôi không làm hầu bàn. Tôi làm thủ quỹ ở...

Trên con phố trước mặt họ, chạy dọc phía bên kia công viên, có tấm biển điện sáng rực: "NHÀ HÀNG".

— Tôi làm thủ quỹ ở cái nhà hàng cô thấy đằng kia.

Cô gái xem chiếc đồng hồ tí hon gắn trên chiếc vòng tay kiểu cách sang trọng ở cổ tay trái, rồi vội vã đứng dậy. Cô nhét cuốn sách vào chiếc túi lưới lấp lánh đeo bên hông, dù cuốn sách to quá, túi không vừa.

— Sao giờ này anh không đi làm? Cô hỏi.

— Tôi làm ca đêm, chàng trai nói. Còn một tiếng nữa mới tới ca tôi. Tôi có thể hi vọng được gặp lại cô không?

— Tôi không biết. Có lẽ, nhưng có khi tôi chẳng còn hứng như thế nữa. Giờ tôi phải đi nhanh. Còn một bữa tiệc tối, một chỗ ngồi xem hát, và, ôi, vẫn cái vòng luẩn quẩn cũ. Có lẽ lúc tới đây anh đã để ý thấy một chiếc ô tô đỗ ở góc trên công viên. Một chiếc thân trắng.

— Bánh xe màu đỏ phải không? Chàng trai hỏi, nhíu mày suy nghĩ.

— Phải. Tôi luôn đi chiếc ấy. Anh Pi-e chờ tôi ở đó. Anh ta tưởng tôi đang mua sắm trong cửa hàng bách hoá bên kia quảng trường. Anh thử nghĩ xem, kiếp sống nô lệ gì mà ngay cả tài xế của mình cũng phải lừa. Chào anh.

— Nhưng giờ trời đã tối rồi, anh Pác-ken-xtác-cơ nói, mà công viên thì đầy những kẻ thô lỗ. Cho phép tôi đi cùng...

— Nếu anh còn chút tôn trọng nào với mong muốn của tôi, cô gái nói, giọng cương quyết, thì anh hãy ngồi lại ở ghế này mười phút sau khi tôi đi. Tôi không định buộc tội anh, nhưng có lẽ anh cũng biết rằng ô tô thường mang chữ lồng tên chủ. Một lần nữa, chào anh.

Cô bước đi nhanh nhẹn và đường bệ qua bóng hoàng hôn. Chàng trai nhìn theo dáng người duyên dáng của cô khi cô tới vỉa hè ở rìa công viên, rồi rẽ ngược lên dọc theo đó, về phía góc có chiếc ô tô đang đỗ. Rồi chẳng chút ngần ngừ, mặc kệ lời cô dặn, anh bắt đầu lẩn lút, lướt đi giữa những hàng cây và bụi cây trong công viên, theo một đường song song với lối cô đi, luôn giữ cô trong tầm mắt.

Tới góc phố, cô quay đầu liếc nhìn chiếc ô tô, rồi đi qua nó, tiếp tục băng qua đường. Nấp sau một chiếc xe ngựa thuê đứng sẵn tiện lợi, chàng trai đưa mắt dõi theo từng bước của cô. Đi dọc vỉa hè bên kia đường, đối diện công viên, cô bước vào cái nhà hàng có tấm biển rực sáng. Đó là một trong những quán ăn sáng choang chẳng che đậy gì, toàn sơn trắng và kính, nơi người ta có thể ăn rẻ và ai cũng nhìn thấy. Cô gái đi sâu vào trong nhà hàng, tới một chỗ khuất nào đó ở phía sau, rồi nhanh chóng trở ra, không còn mũ và mạng.

Quầy thủ quỹ đặt ở ngay phía trước. Một cô gái tóc đỏ trèo xuống khỏi chiếc ghế cao, vừa xuống vừa liếc nhìn đồng hồ đầy ngụ ý. Cô gái mặc áo xám trèo lên thế chỗ.

Chàng trai đút hai tay vào túi quần, chậm rãi đi ngược lại dọc vỉa hè. Tới góc phố, chân anh vấp phải một cuốn sách nhỏ bìa giấy nằm dưới đất, khiến nó trượt tới mép bãi cỏ. Nhờ cái bìa đầy màu sắc, anh nhận ra đó là cuốn sách cô gái vừa đọc. Anh hờ hững nhặt lên, thấy tựa đề là "Nghìn lẻ một đêm mới", tác giả tên là Xti-vân-xơn. Anh lại thả nó xuống bãi cỏ, đứng thơ thẩn, lưỡng lự một lúc. Rồi anh bước lên chiếc ô tô, ngả người trên nệm, và nói với người tài xế hai tiếng:

— Câu lạc bộ, Ăng-ri.

— Hết —