Vàng Nâu dưới tảng đá

Ngày xửa ngày xưa, vào một thời rất tốt đẹp, tuy chẳng phải thời của tôi, chẳng phải thời của bạn, cũng chẳng phải thời của ai khác, có một chàng trai chừng mười tám tuổi tên là Tôm Tai-vơ, làm thuê ở trang trại Hôn.

Một tối Chủ nhật, chàng đi bộ băng qua cánh đồng phía tây. Đó là một đêm tháng Bảy tuyệt đẹp, ấm áp, tĩnh lặng, không khí đầy những tiếng động nho nhỏ, như thể cây cối và cỏ đang thì thầm trò chuyện với nhau. Bỗng nhiên, ngay phía trước một quãng, vọng lại tiếng khóc thảm thiết nhất mà chàng từng nghe. Tiếng nức nở, nức nở mãi, như một đứa trẻ sợ hãi đến kiệt sức, gần như tan nát cõi lòng. Tiếng khóc đứt quãng thành tiếng rên, rồi lại dâng lên thành một tràng thút thít ai oán kéo dài, nghe mà muốn lộn ruột.

Chàng bắt đầu nhìn khắp nơi tìm cái sinh linh tội nghiệp ấy.

— Chắc là con của Xa-li Brát-tơn, — chàng nghĩ bụng. — Cô ta xưa nay vẫn lông bông, chẳng bao giờ trông con. Có khi lại đang đi nhong nhong ngoài đường, quên béng đứa bé rồi cũng nên.

Nhưng chàng nhìn mãi, nhìn mãi, chẳng thấy gì cả. Rồi tiếng thút thít to dần, rõ dần giữa đêm yên ắng, và chàng nghe như có tiếng nói gì đó. Chàng căng tai ra nghe. Cái sinh linh khốn khổ kia đang nói, lời lẫn trong tiếng nấc:

— Ôi! Tảng đá, tảng đá to! Ôi! Những tảng đá đè lên trên!

Tất nhiên chàng tự hỏi tảng đá ở đâu. Chàng lại nhìn quanh, và kia, dưới chân bờ rào, có một tảng đá lớn phẳng lì, gần như vùi hẳn trong đất, khuất trong đám cỏ dại rối bời. Vùng này có mấy tảng đá như thế, một tảng người ta gọi là "Bàn của người lạ". Chàng bèn quỳ xuống bên tảng đá, lắng nghe lần nữa. Giọng nói nho nhỏ lại vang lên, rõ hơn bao giờ hết, nhưng đã khản đặc, kiệt sức vì khóc:

— Ôi! Ôi! Tảng đá, tảng đá đè lên trên!

Chàng sờ sợ, chẳng muốn dây vào chuyện này. Nhưng chàng không chịu nổi tiếng thút thít của đứa bé, bèn điên cuồng lật tảng đá, cho tới khi thấy nó nhấc lên khỏi đất. Rồi bỗng nhiên tảng đá bật ra khỏi lớp đất ẩm, khỏi đám cỏ rễ chằng chịt, kèm theo một tiếng thở dài. Và kìa, trong cái hố, có một sinh vật bé tí nằm ngửa, chớp chớp mắt nhìn lên mặt trăng và nhìn chàng.

Nó chẳng lớn hơn một đứa bé một tuổi. Nhưng nó có mái tóc và bộ râu dài rối bết, quấn hết vòng này tới vòng khác quanh người, chẳng nhìn thấy quần áo đâu. Tóc nó toàn màu vàng óng, mượt như tơ, như tóc trẻ con. Nhưng khuôn mặt thì già, như thể đã hàng trăm năm rồi kể từ khi nó còn trẻ, còn mịn màng. Chỉ là một đống nếp nhăn, giữa đó là hai con mắt đen láy, lọt thỏm trong một đám tóc vàng óng ánh. Da nó có màu đất mới cày mùa xuân, nâu thật là nâu, và hai bàn tay bàn chân trần cũng nâu như mặt nó. Tiếng khóc đã ngừng, nhưng nước mắt vẫn đọng trên má. Sinh vật bé tí trông ngơ ngác dưới ánh trăng và gió đêm.

Mắt sinh vật dần quen với ánh trăng. Lát sau nó nhìn thẳng vào mặt Tôm, mạnh dạn hết sức.

— Tôm, — nó nói, — mày là thằng tốt!

Nó nói tỉnh bơ, chẳng ai ngờ được:

— Tôm, mày là thằng tốt!

Giọng nó nhỏ, cao, lanh lảnh như tiếng chim ríu rít.

Tôm đưa tay chạm vành mũ chào, bắt đầu nghĩ xem nên nói gì.

— Hừ! — sinh vật lại nói. — Mày chẳng cần sợ tao đâu. Mày đã giúp tao một việc lớn hơn mày tưởng đấy, chàng trai ạ, và tao cũng sẽ giúp lại mày như thế.

Tôm chưa nói được gì, nhưng trong bụng nghĩ: "Lạy Chúa! Chắc chắn là ma quỷ rồi!"

— Không! — nó nói, nhanh như cắt. — Tao chẳng phải ma quỷ gì đâu. Nhưng tốt nhất mày đừng hỏi tao là gì. Dù sao thì tao cũng là bạn tốt của mày.

Đầu gối Tôm run lập cập, vì chắc chắn một sinh vật bình thường không thể biết được chàng đang nghĩ gì trong bụng. Nhưng trông nó có vẻ hiền, nói năng lại tử tế, nên chàng đánh bạo, giọng hơi run run:

— Dám hỏi quý danh của ngài là gì ạ?

— Hừm, — nó vừa nói vừa vuốt râu. — Chuyện ấy à...

Nó nghĩ một lúc.

— À phải, — cuối cùng nó nói tiếp, — mày cứ gọi tao là Vàng Nâu. Vàng Nâu. Trông tao thế nào thì gọi thế ấy, mày thấy đấy, còn tên thì tên này cũng như mọi tên khác thôi. Vàng Nâu, Tôm ạ, Vàng Nâu là bạn của mày, chàng trai ạ.

— Cảm ơn ông, — Tôm nói, hết sức khép nép.

— Còn bây giờ, — nó nói, — đêm nay tao vội lắm, nhưng nói nhanh đi, tao làm gì cho mày nào? Mày có muốn lấy vợ không? Tao cho mày cô gái đẹp nhất thị trấn. Mày có muốn giàu không? Tao cho mày vàng, mang được bao nhiêu thì mang. Hay mày muốn có người giúp việc? Cứ nói một tiếng.

Tôm gãi đầu.

— Chuyện vợ con thì tôi chẳng thiết. Đàn bà con gái chỉ tổ phiền, mà ở nhà tôi cũng có người vá áo cho rồi. Còn vàng thì cũng tuỳ. Nhưng chuyện làm lụng thì, đấy, tôi chẳng ưa làm lụng tí nào. Ông mà giúp tôi một tay thì tôi xin cảm ơn...

— Dừng lại! — nó nói, nhanh như chớp. — Tao sẽ giúp mày, sẵn lòng. Nhưng nếu có bao giờ mày nói câu ấy với tao, nếu có bao giờ mày cảm ơn tao, nghe chưa, thì mày sẽ không bao giờ thấy tao nữa. Nhớ lấy đấy. Tao không cần cảm ơn, tao không nhận lời cảm ơn!

Rồi nó dậm bàn chân bé xíu xuống đất, trông dữ tợn như một con bò mộng đang điên.

— Nhớ lấy đấy, cái đồ to xác kia, — nó nói tiếp, dịu xuống một chút. — Nếu có bao giờ mày cần giúp, hay gặp chuyện rắc rối, thì cứ gọi tao, chỉ cần nói: "Vàng Nâu ơi, từ dưới đất lên đây, ta cần ngươi!" là tao tới ngay. Còn bây giờ...

Nó ngắt một bông bồ công anh.

— Chúc mày ngủ ngon.

Nó thổi bông bồ công anh, bông tơ bay hết vào mắt và tai Tôm. Khi Tôm nhìn được trở lại, sinh vật bé tí đã biến mất. Nếu không có tảng đá dựng đứng và cái hố dưới chân, chàng đã tưởng mình nằm mơ.

Thế rồi Tôm về nhà đi ngủ. Tới sáng, chàng đã gần quên hết chuyện ấy. Nhưng khi ra làm việc, chẳng còn việc gì để làm cả! Mọi thứ đã xong xuôi: ngựa đã được chăm, chuồng đã được dọn, đồ đạc đâu vào đấy. Chàng chẳng còn gì để làm ngoài việc đút tay vào túi ngồi chơi.

Cứ thế ngày này qua ngày khác, Vàng Nâu làm hết mọi việc, lại còn làm giỏi hơn chính chàng làm. Nếu ông chủ giao thêm việc, chàng cứ ngồi đấy, và việc tự nó làm. Cái bàn chải ngựa, cái chổi, hay thứ gì đi nữa, tự nó bắt tay vào làm, chẳng cần ai đụng tay, loáng một cái là xong. Tôm chẳng bao giờ thấy Vàng Nâu ban ngày. Chỉ những lúc chạng vạng, chàng thấy nó nhảy lò cò đây đó, như một đốm ma trơi không đèn.

Lúc đầu Tôm thấy sướng quá. Chẳng phải làm gì mà lại được trả công hậu. Nhưng dần dần mọi chuyện bắt đầu đảo ngược. Việc của Tôm được làm cho, thì việc của mấy anh khác lại bị phá. Thùng nước của Tôm đầy, thì thùng của họ bị lật đổ. Dụng cụ của Tôm được mài sắc, thì dụng cụ của họ bị cùn, bị hỏng. Ngựa của Tôm sạch như hoa cúc, thì ngựa của họ bị bùn bắn bê bết. Ngày nào cũng y như thế.

Mấy anh kia thấy Vàng Nâu lượn lờ ban đêm. Ban ngày họ thấy đồ đạc tự làm việc chẳng cần tay ai. Họ thấy việc của Tôm thì có người làm cho, còn việc của họ thì bị phá đi. Tất nhiên họ bắt đầu xa lánh Tôm, chẳng nói chẳng rằng, chẳng lại gần, rồi còn đi mách ông chủ. Thế là mọi chuyện mỗi lúc một tệ hơn.

Vì Tôm chẳng tự làm được gì cả. Chổi chẳng chịu nằm yên trong tay chàng, cái cày tự chạy khỏi chàng, cái cuốc cứ né khỏi tay chàng. Chàng nghĩ thôi thì tự mình làm việc của mình, cho Vàng Nâu buông tha chàng và mọi người. Nhưng chàng không làm được. Thề có trời, chàng không làm được. Chàng chỉ ngồi đó mà nhìn, bị mọi người hắt hủi, trong khi cái thứ quái gở kia cứ phá người khác và làm việc cho chàng.

Cuối cùng mọi chuyện tệ tới mức ông chủ đuổi việc Tôm. Mà ông không đuổi thì mấy anh kia cũng bỏ đi hết, vì họ thề sẽ không ở chung một trang trại với Tôm.

Tất nhiên Tôm thấy cay đắng lắm. Đó là một chỗ làm rất tốt, lương lại cao. Chàng tức điên với Vàng Nâu, kẻ đã đẩy chàng vào cảnh khốn đốn này. Chàng bèn giơ nắm đấm lên trời, gọi to hết sức:

— Vàng Nâu ơi, từ dưới đất lên đây! Đồ quỷ sứ, ta cần ngươi!

Các bạn khó mà tin được, nhưng chàng vừa dứt lời thì thấy có cái gì véo vào chân mình từ phía sau, đau quá chàng nhảy dựng lên. Nhìn xuống, chàng thấy cái sinh vật bé tí, mái tóc óng ánh, khuôn mặt nhăn nheo, đôi mắt đen nhấp nháy độc địa.

Tôm giận sôi lên, muốn đá cho nó một cái, nhưng vô ích, vì nó bé quá, mũi giày chẳng biết chạm vào đâu. Chàng bèn nói:

— Này ông kia, từ giờ trở đi tôi cảm ơn ông để tôi yên, nghe chưa? Tôi chẳng cần ông giúp nữa, tôi chẳng muốn dính dáng gì tới ông nữa, nghe rõ chưa.

Cái thứ ghê tởm kia phá lên cười the thé, chỉ ngón tay nâu vào Tôm.

— Hô hô, Tôm ơi! — nó nói. — Mày cảm ơn tao rồi nhé, chàng trai, mà tao đã dặn mày đừng có cảm ơn, tao đã dặn rồi!

— Tôi đã bảo là tôi chẳng cần ông giúp! — Tôm gào lên. — Tôi chỉ muốn không bao giờ phải thấy ông nữa, không dính dáng gì tới ông nữa. Ông đi đi!

Cái thứ ấy chỉ cười, rít lên, chế giễu, suốt lúc Tôm chửi rủa. Nhưng ngay khi Tôm hết hơi, nó nhe răng cười, nói:

— Tôm ơi, tao nói cho mày biết điều này. Thật là thật, tao sẽ không bao giờ giúp mày nữa, và mày có gọi thế nào thì sau hôm nay mày cũng sẽ không bao giờ thấy tao nữa. Nhưng tao chưa bao giờ nói là tao sẽ để mày yên, Tôm ạ, và tao sẽ không bao giờ để mày yên đâu, chàng trai! Tao đang nằm yên ổn dưới tảng đá, Tôm ạ, chẳng hại được ai. Nhưng chính mày lôi tao ra, và mày chẳng nhét tao vào lại được nữa! Nếu mày khôn ngoan, thì tao đã làm bạn với mày, làm việc cho mày. Nhưng mày chỉ là một thằng ngốc bẩm sinh, nên tao sẽ cho mày cái vận của thằng ngốc bẩm sinh. Và khi mọi chuyện đảo lộn, mọi thứ hỏng bét, thì mày nhớ rằng đó là trò của Vàng Nâu, dù có khi mày chẳng thấy nó đâu. Nhớ kỹ lời tao chưa?

Rồi nó vừa hát vừa nhảy múa quanh Tôm, như một đứa trẻ với mái tóc vàng óng, nhưng trông già hơn bao giờ hết với cái khuôn mặt nhăn nheo bé tí đang nhe răng cười:

Làm thế nào thì làm,
Chẳng bao giờ mày khá được.
Làm cố mấy thì làm,
Chẳng bao giờ mày kiếm được hạt thóc nào.
Vì tai hoạ, rủi ro, và Vàng Nâu,
Chính tay mày lôi ra từ dưới tảng đá.

Tôm chẳng bao giờ nhớ rõ được nó nói gì sau đó. Toàn là chửi rủa, toàn là trù cho chàng gặp tai ương. Chàng sợ tới mức đờ người ra, chỉ đứng đó run bần bật, nhìn trừng trừng xuống cái thứ ghê tởm. Nếu nó cứ nói mãi, có lẽ Tôm đã ngã lăn ra ngất. Nhưng một lúc sau, mái tóc vàng óng ánh của nó dựng lên không trung, quấn quanh người nó, tới khi trông nó y hệt một bông bồ công anh to. Rồi nó theo gió bay qua bức tường, khuất khỏi tầm mắt, để lại một tiếng rít cuối cùng của giọng nói độc ác và tiếng cười nhạo báng.

Các bạn hỏi lời nó có thành sự thật không à? Trời ơi, thành thật đấy, chắc như đinh đóng cột! Tôm làm chỗ này, làm chỗ kia, nhúng tay vào việc này việc nọ, nhưng việc gì cũng hỏng, và tất cả đều là trò của Vàng Nâu. Con cái chàng chết, mùa màng thối rữa, gia súc chẳng bao giờ béo, chẳng có gì suôn sẻ với chàng. Cho tới khi chàng chết đi, nằm dưới mồ, mà có khi cả sau đó nữa, mối hận của Vàng Nâu với chàng chẳng bao giờ dứt. Ngày này qua ngày khác, chàng vẫn nghe thấy nó hát:

Làm thế nào thì làm,
Chẳng bao giờ mày khá được.
Làm cố mấy thì làm,
Chẳng bao giờ mày kiếm được hạt thóc nào.
Vì tai hoạ, rủi ro, và Vàng Nâu,
Chính tay mày lôi ra từ dưới tảng đá.

— Hết —